Η Ελληνική Ιστορία είναι γεμάτη πρόσωπα που άφησαν τεράστια παρακαταθήκη στην παγκόσμια κληρονομιά. Και αν το ψάξεις, θα δεις ότι δεν υπάρχει κυριολεκτικά κανένας επιστημονικός, καλλιτεχνικός ή πολιτιστικός τομέας που να μην τον έχει «τερματίσει» κάποιος Έλληνας ή Ελληνίδα κάποτε. Ένας τέτοιος ήταν και ο Ιωάννης Καποδίστριας, του οποίου το διπλωματικό έργο, και ιδίως ο χειρισμός του για την ανεξαρτησία της Ελβετίας, διδάσκεται στα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Θα έλεγα ότι ο χειρισμός του για την ανεξαρτησία της χώρας του είναι εξίσου παροιμιώδης.

Όταν αποφασίζεις, λοιπόν, να αγγίξεις μια τέτοια μορφή και να ασχοληθείς με τη βιογραφία της, οφείλεις να μελετήσεις πολύ βαθιά το έργο της και την προσωπικότητά της. Και όταν το μετουσιώσεις σε δικό σου έργο, να ενσκύψεις πάνω του με τέτοιο τρόπο ώστε να αφήσεις την προσωπικότητα του ήρωά σου να κυριαρχήσει στο έργο και όχι να τον καταστήσεις προσωπικό σου ήρωα για να περάσεις τα δικά σου μηνύματα μέσω αυτού.

Ο κύριος Σμαραγδής παρουσιάζει έναν Καποδίστρια που τον υποδέχονται σαν Μεσσία, που του μιλάει μια… περίεργη Παναγία, παρουσιασμένη σε ένα άσπρο συννεφάκι σαν cartoon των Monty Pythons, να πιστεύει παρ’ όλα αυτά και στις μαντικές ικανότητες ενός ηλικιωμένου άντρα (!), να έχει έναν πρώην νέο μοναχό για δεξί του χέρι, ο οποίος το μόνο που κάνει είναι να του υπενθυμίζει, πάντα χαμογελαστός, ότι με τη βοήθεια του Θεού θα πάνε όλα καλά και ότι έχει το θείο χάρισμα, και τελικά να οδηγείται στον θάνατο ως πρόβατο επί σφαγή, πάλι σαν έναν άλλο Μεσσία: ότι ήξερε πως θα δολοφονηθεί και απλώς αποδέχθηκε τη μοίρα του και την «αποστολή» του.

Το τελευταίο δε, είναι ιδιαίτερα αντιφατικό σε σχέση με την πορεία του Καποδίστρια, όπως τη γνωρίζουμε μέσα από την Ιστορία. Δεν θα ήταν δυνατόν ποτέ ένας ηγέτης που έκανε τα πάντα για να δει τη χώρα του ελεύθερη και που αποδέχθηκε να γίνει κυβερνήτης της, αφήνοντας τη βολική θέση στην τσαρική αυλή, να δεχθεί έτσι απλά να θυσιαστεί πριν ολοκληρώσει το έργο του. Σαν απλός αναγνώστης της Ιστορίας, και όχι ιστορικός μελετητής, αμφιβάλλω πως ένας φιλόδοξος, αναγνωρίσιμος και ευπατρίδης πολιτικός επιθυμεί ο ίδιος να πεθάνει και να δώσει ένα ξαφνικό τέλος σε μια τόσο δημιουργική και επιτυχημένη διαδρομή, επιλέγοντας ένα μοιρολατρικό τέλος χωρίς καν να προσπαθήσει να βρει λύση στο πρόβλημα, όπως πάντα έκανε.

Επιπλέον, ο μεσσιανισμός που χαρακτηρίζει τον Καποδίστρια του κ. Σμαραγδή υποβιβάζει την αξιοσύνη του μεγάλου διπλωμάτη. Το να πιστεύουμε ότι λειτουργούσε ως θεόσταλτος μειώνει τις ίδιες του τις ικανότητες. Εδώ είναι ακριβώς που ο σκηνοθέτης αξιοποιεί τον ήρωά του για να περάσει τα δικά του πνευματικά πιστεύω. Χωρίς να αμφιβάλλω για την ενδεχόμενη πίστη του κυβερνήτη, δεν είναι σίγουρα αυτό που τον χαρακτηρίζει, όταν έχει βιογραφικό γεμάτο κατορθώματα επί τρεις δεκαετίες. Και, γενικώς, δεν είναι δυνατόν να φτιάχνεις ταινία για κάποιο πρόσωπο και να υποδηλώνεις ότι τον καθοδηγούσε ο Θεός και του μιλούσε η Παναγία, γι’ αυτό και τα κατάφερνε. Εκτός αν κάνεις ταινία για τον Άγιο Παΐσιο — αλλά αυτό είναι κάτι άλλο.

Με έναν τέτοιο τραυματισμένο ήρωα, η υπόλοιπη ταινία δεν θα μπορούσε να πατάει γερά στα πόδια της. Ο Μέττερνιχ, που στην πραγματικότητα ήταν νέος και όχι ηλικιωμένος, παρουσιάζεται ως ο Δρακουμέλ που θέλει να «φάει» τον Καποδίστρια, λες και δεν είχε άλλη έγνοια στη ζωή του, ενώ ήταν καγκελάριος μιας ολόκληρης υπερδύναμης. Έχει στήσει δε, και καθημερινές παρτίδες με έναν άγγλο διπλωμάτη και στήνουν πλεκτάνες κατά του έλληνα κυβερνήτη. Το τραπέζι πρέπει να έχει ανοίξει λακκούβα από την οργή του Αυστριακού, που ίσως έχει βάλει και τη Μάτζικα ντε Σπελ να ετοιμάσει κανένα ξόρκι κατά του Κερκυραίου πολιτικού.

Οι έλληνες οπλαρχηγοί, αντίπαλοι του Καποδίστρια στο Ναύπλιο, παρουσιάζονται σχεδόν γραφικοί — ειδικά ο Παύλος Κοντογιαννίδης στον ρόλο του Κουντουριώτη, που μου θύμισε τον μανιακό δολοφόνο Τζακ στους «Απαράδεκτους». Με τον ερχομό του κυβερνήτη στο Ναύπλιο έχει διαρκώς παρεάκι, στο μεταξύ, τον Κολοκοτρώνη (!), με έναν «μικρό», κατά τη γνώμη μου, ηθοποιό σε αυτόν τον ρόλο (αν θυμάται κανείς τον Δημήτρη Ιωακειμίδη ως Κολοκοτρώνη στον «Παπαφλέσσα», καταλαβαίνει τι εννοώ.) Άλλη μία λανθασμένη προσέγγιση απέναντι στην τεράστια φυσιογνωμία του Γέρου του Μοριά.
Τα σημαντικά διπλωματικά γεγονότα που αποτελούν τα παράσημα του κυβερνήτη, όπως η ελβετική ανεξαρτησία και η Συνθήκη του Λάιμπαχ, παρουσιάζονται ακροθιγώς και χωρίς τη σοβαρότητα της ιστορικής τους βαρύτητας, με χαρακτήρες που αγγίζουν μορφές παιδικής ταινίας και όχι σοβαρής δραματουργίας. Δεν υπάρχει καμία εμβάθυνση σε χαρακτήρες, παρά μόνο στον ίδιο τον Καποδίστρια, και αυτό με τον τρόπο που περιέγραψα, ενώ η υπόνοια ότι ο Μέττερνιχ και ο Μέισον, σε μια κρίση αυτογνωσίας, αναρωτιούνται αν κάνουν το καλό που «θα φάνε» τον Καποδίστρια και ποιος τελικά «θα μείνει» στην Ιστορία, δεν πείθει. Οι δε ερμηνείες… κατά τη γνώμη μου, διασώθηκαν μόνο από τον Τάσο Χαλκιά και τη Μαίρη Βιδάλη, στα λίγα δευτερόλεπτα που εμφανίστηκε ως Μαντώ Μαυρογένους. Ήταν η μόνη στιγμή που κάπως συγκινήθηκα.

Το έργο στέκεται αρκετά στη ρομαντική σχέση του Καποδίστρια με τον έρωτα της ζωής του, τη Ρωξάνδρα Στούρτζα — κατανοητό και ευκταίο — χωρίς όμως να μας πείθει για ποιο λόγο ο κυβερνήτης δεν προσπάθησε να την αποσπάσει από τον αντίζηλό του στην αρχή της ταινίας και γιατί δεν την πήρε ποτέ μαζί του στο Ναύπλιο στο τέλος. Στα συγκεκριμένα ενσταντανέ ο Καποδίστριας έλαμψε διά της σιωπής του, ίσως γιατί ο κ. Σμαραγδής θα έπρεπε να παρουσιάσει τον κυβερνήτη ως έναν ιδανικό αλλά ανάξιο εραστή ή ίσως γιατί θα ήταν πολύ επίγειο και αμαρτωλό για έναν τόσο θρησκόληπτο — υποτίθεται — άντρα.

Και φτάνουμε στην τελική σκηνή, όπου ο κυβερνήτης δολοφονείται. Και να μην έχεις ιδέα ότι ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε, η τελευταία σκηνή προετοιμάζει τα παιδάκια για το κακό: ο Ιωάννης περπατά αργά σαν πρόβατο στη σφαγή και, ξαφνικά, από το πουθενά, ως διά μαγείας, εμφανίζεται ένα τσούρμο μαυροντυμένες γυναίκες, σαν τον Χορό στο αρχαίο θέατρο, και τον ακολουθούν. Το ότι ο κυβερνήτης επρόκειτο να δολοφονηθεί «βρωμάει» από το λιμάνι μέχρι την Αριστοτέλους, όπου βρέθηκα για να δω την ταινία. Στοιχείο έκπληξης: υπό του μηδενός. Ακολουθούν οι τίτλοι τέλους, χωρίς ούτε μία ιστορική αναφορά στο τι δεν είδαμε και στο τι ακολούθησε για τη μοίρα της Ψωροκώσταινας, που τρώει τα καλύτερα παιδιά της.

Πραγματικά, αν ξαναδώ την ταινία, θα μπορούσα να γράψω άλλα τόσα — σίγουρα όχι θετικά. Και ζητώ συγγνώμη και λυπάμαι που είμαι τόσο καταγγελτικός απέναντι σε μια πατριωτική ταινία που περίμενα με ανυπομονησία, αλλά δεν μπορώ να κάνω αλλιώς, γιατί αγαπώ την Ιστορία του τόπου μου και, ως απόφοιτος Διεθνών Σχέσεων και Διπλωματίας, θαυμάζω απεριόριστα τον Ιωάννη Καποδίστρια. Προσφάτως κυκλοφόρησε ένα ντοκιμαντέρ παραγωγής Cosmote αφιερωμένο στον κυβερνήτη, με πρωταγωνιστή τον Σπύρο Σταμούλη. Το συνιστώ.

Επιστρέφοντας και κλείνοντας για την ταινία, θα έλεγα ότι, συν τοις άλλοις, το λάθος του κ. Σμαραγδή ήταν ότι έβαλε πολλά καρπούζια κάτω από την ίδια μασχάλη, προσπαθώντας, σε μια ιστορία διάρκειας δύο ωρών, να παρουσιάσει όλες τις πτυχές μιας κολοσσιαίας προσωπικότητας. Αυτό θα απαιτούσε τουλάχιστον μία μίνι σειρά και, μεταξύ μας, έναν πολύ ικανότερο σκηνοθέτη. Θα μπορούσε απλώς να περάσει έμμεσα τις επιτυχίες του πριν γίνει κυβερνήτης και να σταθεί στα κύρια κατορθώματά του για την πατρίδα μας, αφού έγινε κυβερνήτης: δηλαδή σε όλες τις ενέργειες που έκανε από το 1827 και μετά στη διπλωματική σκακιέρα, κερδίζοντας μια πολύ δύσκολη μάχη με αντιπάλους κυρίως την Αγγλία, αλλά και στην καταπληκτική του εσωτερική πολιτική, που έβαλε τον θεμέλιο λίθο στο νεοπαγές και υπερπροβληματικό ελληνικό κράτος.

Αλλά ΟΚ, αναγνωρίζω κάποια πράγματα από την προσπάθεια του κ. Σμαραγδή και σέβομαι την πρόθεσή του να δημιουργήσει ένα έργο για αυτή τη μεγάλη προσωπικότητα. Θέλω να πιστεύω ότι η συγκίνηση που θα προκάλεσε — έστω και με αυτόν τον τόσο επιτηδευμένο τρόπο — θα παρακινήσει κάποιους να διαβάσουν την αληθινή ιστορία του ήρωα και να μάθουν πως υπήρξε κάποτε ένας Έλλην πολιτικός που έκανε τόσα. Θετικά και τα μηνύματα για μια πολιτική αλτρουιστική, με γνώμονα το συμφέρον της πατρίδας και του λαού· αξίες από τις οποίες διαπνεόταν ο Καποδίστριας και τις οποίες ακολούθησε απερίσπαστος, σε εποχές που τα έχουμε ξεχάσει, με τους Μαυρογιαλούρους που έχουμε μπλέξει.
Θετική και η υπόνοια ότι πίσω από τη δολοφονία του κρύβονταν οι Άγγλοι, που, αν και δεν έχει επαληθευθεί ιστορικά, φαντάζει πιθανή, εξαιτίας των γεγονότων της περιόδου 1827–1831, ασχέτως αν μας γκρίνιαξαν επίσημα.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για μια ταινία που επουδενί μπορεί να σταθεί καλλιτεχνικά, αλλά αποτελεί μια προσπάθεια να πει κάτι — υπερβολικά μεν, καλοπροαίρετα δε — με διαχρονικά θετικά μηνύματα. Λένε ότι πολεμήθηκε για να μη βγει στις αίθουσες, κάτι που δεν καταλαβαίνω, αλλά ούτε και αποκλείω με όσα ζούμε. Αν δεν είναι διαφημιστικό τρικ, ίσως αυτό είναι το πιο ουσιώδες που πρέπει να κρατήσουμε. Οι αξίες και το τεράστιο έργο του κυβερνήτη ξεπερνούν σκηνοθετικές μπαγκέτες και στέλνουν διαχρονικά μηνύματα που πονούν ακόμη και σήμερα.

The post «Καποδίστριας: Ρηχή απόδοση σε μια φιλόδοξη και φιλότιμη προσπάθεια» από τον Άρη Μπόττα appeared first on .

Οι σεισμοί στις Κυκλάδες φέρνουν στο προσκήνιο απωθημένα, με νοσηρά χαρακτηριστικά και ψυχολογικές παθογένειες. Θα σταθώ στη Σαντορίνη, μιας που κακώς μεν, αληθώς δε, είναι σχεδόν αποκλειστικά στο επίκεντρο.

Ανάμεσά μας υπάρχουν συμπατριώτες μας που χαίρονται για το γεγονός ότι οι ντόπιοι κάτοικοι του συγκεκριμένου νησιού ταλαιπωρούνται διότι παίρνουν υποτίθεται αυτό που τους αξίζει, μιας που στο νησί επικρατεί η αισχροκέρδεια και οι αλαζονικές συμπεριφορές. Άλλοι πιστεύουν ότι δεν πρέπει να λυπηθούμε ειδικά τη Σαντορίνη γιατί άλλα νησιά στην Ελλάδα έχουν αφεθεί στο έλεός τους, ενώ αυτή πλουτίζει. Κάποιοι λένε ότι τιμωρούνται δικαίως γιατί βασανίζονται τα γαϊδουράκια.

Η χαιρεκακία λοιπόν οφείλεται: α) σε οικονομικά κριτήρια, β) στη διάκριση, γ) στην επιλεκτική ευαισθησία. Παίρνει δε το χαρακτηριστικό του τσουβαλιάσματος, δηλαδή της ταύτισης όλου του πληθυσμού ενός τόπου εξαιτίας πρακτικών συγκεκριμένων ανθρώπων, και της «δίκαιης τιμωρίας» των πάντων που σχετίζονται με τον τόπο. Βεβαίως στο νησί δεν ζούνε μόνο Σαντορινιοί, αλλά αυτό δεν αλλάζει την ετυμηγορία τους περί καθολικής «δίκαιης τιμωρίας».

Φυσικά σοβαρά επιχειρήματα ώστε να δικαιολογούν τη χαιρεκακία δεν υπάρχουν. Όλοι γνωρίζουμε ότι στη χώρα μας η οικονομική εκμετάλλευση μιας κατάστασης «όταν μας παίρνει» έχει σχεδόν καθολικές διαστάσεις είτε ζεις σ’ ένα αδιάφορο καμπίσιο χωριό είτε έχεις επιχείρηση μπροστά στην…Ακρόπολη, ενώ δεν υπάρχει τουριστική ατραξιόν στον Kόσμο, στο οποίο φαινόμενο της αισχροκέρδειας δεν ανθεί κατά τόπους στα πλαίσια του νόμου της προσφοράς και της ζήτησης. Έτσι θα πρέπει να χαρούμε με το τρομοκρατικό χτύπημα στο Παρίσι ίσως, γιατί ο διπλός εσπρέσο με θέα τον Πύργο του Άιφελ κοστίζει 9 ευρώ. Οι αλαζονικές συμπεριφορές παρατηρούνται επίσης παντού και σίγουρα δεν ταυτίζονται με τον τόπο που ζεις, αλλά με το χαρακτήρα του καθενός. Αλλιώς ένας τόπος δεν σε κάνει αλαζόνα, όπως δεν σε κάνει και οτιδήποτε άλλο, αλλά η παιδεία που θα πάρεις. Το ότι άλλα νησιά έχουν αφεθεί στο έλεός τους, είναι σίγουρα λυπηρό, όμως γι’ αυτό δεν φταίει ο τόπος που χαίρει της διάκρισης, αλλά μάλλον η Πολιτεία και τέλος η εκμετάλλευση των ζώων είναι επίσης λυπηρό φαινόμενο, αλλά αφορά τους επιχειρηματίες που το κάνουν, στους οποίους απλά θα πρέπει να απαγορευθεί αυτή η πρακτική και όχι σε όλους τους κατοίκους ενός τόπου συλλήβδην. Με αυτή τη λογική, θα πρέπει να θέλουμε να υποφέρουν όλοι οι Ισπανοί επειδή συντηρούν τις ταυρομαχίες.

Ενώ λοιπόν δεν υπάρχουν σοβαρά επιχειρήματα, πως δικαιολογείται η χαιρεκακία; Δικαιολογείται από το γεγονός ότι οι αυτοανακηρυχθέντες τιμητές και κριτές της κατάστασης αφενός βρίσκονται μακριά από το επίκεντρο του κακού, δηλαδή δεν αφορά τα οπίσθιά τους, για να το πω ευγενικά, και δεύτερον από το φθόνο τους για κάτι που δεν μπορούν να αγγίξουν. Καθότι ο άνθρωπος δεν αντιλαμβάνεται τις δικές του παθογένειες και νοσηρότητες, αλλά διακρίνει πολύ εύκολα των άλλων, τοποθετεί στη σφαίρα του κακού καταστάσεις που έχει γιγαντώσει στο μυαλό του, λόγω εκπαίδευσης, γνώσεων και εμπειριών, για τις δράσεις/αντιδράσεις, καταστάσεις και συμπεριφορές των άλλων ανθρώπων, κρίνοντάς τες εύκολα εκ του ασφαλούς: «η Σαντορίνη είναι μακριά, κάτι ξένο, ακούμε ότι είναι ένας τουριστικός παράδεισος που πάνε πλούσιοι, άρα οι άνθρωποι εκεί τα τσεπώνουν χοντρά, ε, ας δουν τώρα τη γλύκα». Σε αυτό προστίθεται και η ενδεχόμενη αδυναμία τους, που μετατρέπεται σε φθόνο, από τη στιγμή που «δεν μπορούμε να την επισκεφτούμε, ενώ άλλοι μπορούν».

Ξεχνούμε ότι αν θα επισκεπτόμασταν το νησί στις καλοκαιρινές μας διακοπές, θα δεχόμασταν να τα σκάσουμε χοντρά, αδιαφορώντας για τις απολαβές των επιχειρηματιών, τις δυσκολίες των εργαζομένων και τις ταλαιπωρίες των γαϊδουριών, εννοείται πως δεν θα θέλαμε τότε σεισμούς που θα μας ξεβόλευαν και δεν θα προσέχαμε τόσο το χαρακτηρολογικό ποιόν των ντόπιων.

Η χαιρεκακία όμως μετατρέπεται τελικά σε απανθρωπιά, γιατί στρέφεται απέναντι και στους ανθρώπους που αντικειμενικά είναι ευάλωτοι σε μία κοινωνία/κοινότητα. Ηλικιωμένοι, άνθρωποι με κινητικά προβλήματα, ΑΜΕΑ, αλλά και ακόμα και νέα παιδιά που βρέθηκαν στο νησί για ένα χαρτζιλίκι. Ενδεχόμενη καταστροφή για την οποία κάποιοι θα χαρούν ή πάνω στην οποία κάνουν κυνικό χιούμορ, σημαίνει το κλείσιμο μικρών επιχειρήσεων, ανεργία σε πολλές επαγγελματικές ομάδες, ανάμεσα στις οποίες κάποιες που …ξεχνούμε όταν ακούμε «Σαντορίνη», όπως ανθρώπων σε οικοδομικές εργασίες, καθαριστών-ιστριών κλπ.

Μία κακόβουλη χαρά λοιπόν από τη σιγουριά της απόστασης, που οφείλεται στην αντίληψη που έχουμε για αδικαιολόγητες υποτίθεται οικονομικές ανισότητες με φαρισαϊκή «αυτοθυματοποίηση», στο φθόνο μας, στις επιλεκτικές ευαισθησίες, με -δυστυχώς- χαρακτηριστικά καθολικού τσουβαλιάσματος. Μία νοσηρή προσέγγιση που διέπει μέρος της ελληνικής κοινωνίας, αντί να επιλέγεται η επιλογή της κρίσης κατόπιν σκέψης και πρότασης λύσης για να καμφθούν κακώς κείμενα και προβληματικά φαινόμενα και συμπεριφορές. Που έχει πάρει ανησυχητικές διαστάσεις και γίνεται φαινόμενο στην εποχή της εύκολης κατάθεσης άποψης μέσω των social media, του καθρέπτη κατά μία έννοια της κοινωνίας μας. Εύκολα πια βγαίνει προς τα έξω η έλλειψη ενσυναίσθησης απέναντι σε όσους θεωρούμε ότι διαφοροποιούνται μ’ ένα αδικαιολόγητα αρνητικό πρόσημο από εμάς.

Αλλά αυτό που προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη εντύπωση και απαισιοδοξία τελικά στην αντιμετώπιση του φαινομένου, είναι η επιμονή των ανθρώπων αυτών στο δίκιο του ολισθήματος τους, το οποίο φυσικά αδυνατούν και να δουν. Η αδυναμία τους δηλαδή να κατανοήσουν το σφάλμα της συλλογιστικής τους, ότι πρόκειται πραγματικά για απανθρωπιά και έλλειψη ενσυναίσθησης. Στο προβληματικό του όλου φαινομένου, έρχεται να προστεθεί και η αδυναμία ανάγνωσής του και άρα αντιμετώπισης και άρα σε μία κατάσταση κοινωνικής αναλγησίας, που οφείλει τόσο να γίνει αντιληπτή όσο και να περιοριστεί κατεπειγόντως.

The post «Σεισμοί και…απωθημένα» appeared first on .

Το τρανζίστορ έπαιζε τ’ αμερικάνικα και εγώ άκουγα παιδάκι την κασέτα στο αυτοκίνητο του πατέρα. Εμφανίσθηκε μαυροντυμένη σε ελληνικές ταινίες να τραγούδα «άνοιξε πέτρα να κλειστώ» και άνοιξε η γη και βγήκαν οι νεκροί από τους τάφους με τη φωνή της. Με το «λίγο κρασί, λίγο θάλασσα» η πρώτη συμμετοχή στη Γιουροβίζιον. Μια τεράστια 60χρονη πορεία στη μουσική, αγαπήθηκε ή εκτιμήθηκε από τους πάντες, με τραγούδια του Πλέσσα να ταυτίζονται μαζί της και να τα τραγουδούν επόμενες γενιές ως και σήμερα. Με σφρίγος να ανεβαίνει στα 86 της στη σκηνή του Ηρωδείου, τον υπέρτατο ίσως βωμό τέχνης της χώρας, ενώ η υγεία της την είχε προειδοποιήσει να μην το κάνει.

O καλλιτέχνης έχει δύο επιλογές: ή να σταματήσει τη δημιουργία και να αποσυρθεί ήσυχος, ώστε όλοι τον θυμούνται στις δόξες του ή να πεθάνει πάνω σ’ αυτό που κάνει. Και οι δύο επιλογές είναι σεβαστές και οι υπόλοιποι δεν έχουμε δικαίωμα να τις κρίνουμε. Και δεν έχουμε δικαίωμα να τις κρίνουμε γιατί κανένας καλλιτέχνης δεν έχει υπογράψει με κανέναν μας συμβόλαιο να μας διασκεδάζει με τη στάση του και το έργο του σε όλη του τη ζωή. Αν δεν θέλουμε λοιπόν να ακούσουμε τη Μαρινέλλα γιατί θεωρούμε ότι η φωνή της χάλασε, να μην πάμε να την ακούσουμε. Αλλά δεν έχουμε δικαίωμα να κρίνουμε την απόφασή της να μην αποσυρθεί σαν τη Χαρούλα Αλεξίου.
Γιατί υπάρχει και κάτι που ξεχνάμε: ο καλλιτέχνης δεν κάνει ό,τι κάνει μόνο για εσάς και για εμένα. Το κάνει κυρίως για τον εαυτό του. Είναι τόσο ταυτισμένος με τη δημιουργία και το έργο του, που κανείς δεν έχει δικαίωμα να του πει πότε θα σταματήσει. Ακόμα και αν ποιοτικά έχει εκπέσει, εφόσον εκφράζεται δημιουργώντας, το κάνει γιατί το έχει ανάγκη. Γούστο το και καπέλο του.

Και ας σεβαστούμε πάνω απ’ όλα το εξής: στα 86 χρόνια της, η Μαρινέλλα τραγουδά σε κόσμο στη σκηνή του Ηρωδείου. Στα 97 ο Γιάννης Βογιατζής ερμηνεύει στο «Σμύρνη μου αγαπημένη». Που και πως θα είμαστε εμείς στα 86 και στα 97 αλήθεια; Θα υπάρχουμε; Τι είδους δύναμη είναι αυτή που έχουν οι ξεχωριστοί αυτοί άνθρωποι ώστε να μπορούν να διαπραγματεύονται μέσα τους, να συμβιβάζονται και να αποδέχονται το ενδεχόμενο να βλάψουν ή και να χάσουν την υγεία τους κάνοντας αυτό που αγαπούν ως το τέλος; Πόσοι μας μπορούμε να κάνουμε το ίδιο;

Και έρχονται οι αυτοπροσδιοριζόμενοι δημοσιογράφοι του καναπέ και λοιποί σοσιαλμιντιακοί-ινσταγκραμο-τικτοκ-ινφλουενσερς και χθεσινοί της διπλανής πόρτας, να τρέξουν να προλάβουν, μη χάσουν να δείξουν το βίντεο με την κατάρρευση της Μαρινέλλας στη σκηνή. Ντοκουμέντο και για όσους το είδαν να συμβαίνει μπροστά τους. Και περίεργοι θα πατήσουν το κλικ να δούνε το βίντεο…πώς είναι άραγε να καταρρέει ένας θρύλος;

Και θυμήθηκα τον Έρικσεν, το Δανό ποδοσφαιριστή, πολύ νεότερο, στα 30 πόσο, που κατέρρευσε μέσα στο γήπεδο και οι συμπαίχτες του σχημάτισαν τοίχο από κορμιά για να μην γίνει αντικείμενο διαπόμπευσης. Άξιζε στον Έρικσεν να γίνει αντικείμενο «δημοσιογραφικής» προσωρινής λατρείας επειδή σωριάστηκε στο έδαφος και όχι επειδή θριάμβευσε με τις επιδόσεις του; Άξιζε στη Μαρινέλλα να τη δούμε να σωριάζεται για να κρίνουμε την επιλογή της να βγαίνει στη σκηνή στα 86 της; Πέφτουμε στην παγίδα: για τη κακή, κουτσομπολίστικη δημοσιογραφία δεν έχει σημασία τι κάνεις, ούτε γιατί θα τσιμπήσεις views. Σημασία έχει ποιος είσαι και εξ” αιτίας αυτού ότι θα τσιμπήσεις views.

Στην πραγματικότητα, ένας καλλιτέχνης που καταρρέει στα 86 του στη σκηνή του Ηρωδείου είναι σαν ένας πολεμιστής που τραυματίζεται στη μάχη. Αφήστε τους λοιπόν ήσυχους από τις κάμερες και αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε τις πένες σας, καταθέστε το σεβασμό σας.

The post «Μην πυροβολείτε τον πιανίστα». Του Άρη Μπόττα appeared first on .

Συμπερίληψη σημαίνει ότι συμπεριλαμβάνω σε μία διαμορφωμένη κοινωνία και εσένα τον ενδεχομένως διαφορετικό από μένα, αντιλαμβανόμενος ότι έχεις και εσύ τη δική σου ταυτότητα όπως εγώ, χωρίς να με ενδιαφέρει ούτε ο πολιτικός, θρησκευτικός και σεξουαλικός σου προσανατολισμός, ούτε πως ντύνεσαι, πως βάφεσαι και οτιδήποτε άλλο μπορεί να γίνεται αντικείμενο στερεοτύπων, όπως παλαιότερα. Συμπεριλαμβάνω όμως σημαίνει ότι πλέον ως μέλος της ίδιας οντότητας έχεις μεν τα ίδια δικαιώματα, αλλά και υποχρεώσεις. Και ορισμένες φορές στην προσπάθεια μας να δεχθούμε τους πάντες, ξεχνούμε την έννοια της υποχρέωσης τους. Η συμπεριλήψη κατά τη γνώμη μου είναι μία αμφίρροπη διαδικασία που προϋποθέτει ένθεν-κακείθεν την έννοια της αποδοχής. Η βασική υποχρέωση του «συμπεριλαμβανόμενου» είναι και η δική του αποδοχή προς το σύστημα και όχι μόνο το αντίθετο.

Όσον αφορά τον πόλο του πως μία διαμορφωμένη παραδοσιακή κοινωνία μπορεί να καταφέρει να αποδεχθεί τη διαφορετικότητα, θα έλεγα ότι αυτό εξαρτάται από το βαθμό συμμετοχής σε μια εκπαιδευτική διαδικασία – τριβή που θα ξεκινήσει από το σπίτι και θα συνεχισθεί στο σχολείο, ώστε να γίνει αντιληπτή αρχικά η έννοια της ανεκτικότητας. Μία κοινωνία προσκολλημένη σε παραδοσιακές αξίες, δεν θα ήταν ποτέ δυνατό να προσαρμοστεί σε νέα δεδομένα που δημιουργούν συγκρούσεις με αυτές, ώστε να επιτευχθεί η ανεκτικότητα. Το δεύτερο που θα πρέπει να γίνει σε επόμενο στάδιο είναι να επανεξεταστεί η έννοια της προκλητικότητας. Η έννοια αυτή συναντάται στη χώρα μας κυρίως στον εσωτερικευμένο και μη μισογυνισμό. Πρόκειται δηλαδή για την αντίληψη της δίκαιης τιμωρίας ενός ατόμου (συνήθως γυναίκας), επειδή ήταν προκλητική.

Τι είναι όμως προκλητικότητα; Η προκλητικότητα έχει σίγουρα μία αντικειμενικότητα σαν έννοια, γνωστή και χειραγωγήσιμη από τα δύο φύλα, ωστόσο έχει και ένα βαθμό υποκειμενικότητας, που εξαρτάται από το βαθμό εξάσκησης του καθενός σ’ αυτήν, και τελικά αποδοχής. Η εξάσκηση ώστε να θεωρηθεί η προκλητικότητα αποδεκτή, είναι θέμα του πόσο συνηθισμένοι είμαστε σ’ αυτή την εικόνα και πόσο ανεκτικοί. Έτσι, ενώ για παράδειγμα παλαιότερα μία μίνι φούστα το καλοκαίρι θα θεωρούνταν τρομερά προκλητική, ώστε αν μία γυναίκα τη φορούσε θα θεωρούνταν «εξώλης και προώλης», πλέον είναι μία συνηθισμένη εικόνα και ως τέτοια δεν θεωρείται τόσο προκλητική, ούτε προσδίδει σε μία γυναίκα που θα τη φορέσει-φυσιολογικά- αρνητικό πρόσημο. Παλαιότερα ο/η ομοφυλόφιλος-η θεωρούνταν ψυχικά ασθενής, σήμερα θεωρείται μία φυσιολογική και αποδεκτή κατάσταση. Ωστόσο, όπως είπαμε, προϋπόθεση είναι ο βαθμός ανεκτικότητας και ικανότητας προσαρμογής, αποτέλεσμα παιδευτικής διαδικασίας και φυσικά γνώσης.

Στην προσπάθεια απόκτησης ανεκτικότητας και αποδοχής της προκλητικότητας, στην Ελλάδα έχουμε δύο φωνές που μας κρατάνε πίσω: η βαθιά ριζωμένη παράδοση ελέω της γεωγραφικής απομόνωσης από την πυρήνα της κοινωνικής προόδου που ήταν η δυτική και βόρεια Ευρώπη και της ιστορικής εξέλιξης που ενέτεινε τη βαθιά διείσδυση ενός εδραιωμένου πατριαρχικού μοντέλου, αναντάμ παπαντάμ, και δεύτερον η δύναμη της Εκκλησίας που δεν έχει συνταγματικά διαχωρισθεί από την πολιτεία και που ασκεί μία σκληρή και ατιμώρητη κριτική, ενίοτε και πράξεις σε ό,τι δεν συνάδει με τις αξίες της. Από πνευματικός θεματοφύλακας μετατρέπεται δηλαδή σε κοινωνικός τιμωρός. Η στροφή προς τις ακραίες συντηρητικές δυνάμεις και για άλλους λόγους, κοινωνικοπολιτικούς, δεν βοηθά προς την κατεύθυνση της απόκτησης της ανεκτικότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι η ταύτιση της ακροδεξιάς στην Ελλάδα με την Εκκλησία σε πολύ μεγάλο βαθμό, σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη, καθιστά πιο ανελαστική την αποδοχή της αποδοχής και της συμπερίληψης ως modus vivendi στην ελληνική κοινωνία.

Για τους παραπάνω λόγους, δεν θα πρέπει να μας εκπλήξει το γεγονός της επίθεσης στα δύο queer άτομα, ούτε για το γεγονός της λοιδορίας που υφίστανται στα social media. Ήταν προκλητικοί γιατί κυκλοφορούσαν έτσι για την ευρεία πλειοψηφία της κοινωνίας, όπως είναι προκλητική μία γυναίκα με μίνι, στην περιορισμένη κοινωνία ενός ορεινού χωριού της Κρήτης. Είναι ακόμα πιο προκλητικοί γιατί «εκδίδονται» οι queer, ενώ όταν το κάνει ένας επιδειξιομανής στρέιτ άντρας ή γυναίκα, δεν μας πειράζει, γιατί το περιμένουμε, γιατί έχουμε συνηθίσει την εικόνα τους ως πιο «φυσιολογική».

Εντύπωση προξενεί ωστόσο η προσφυγή στη βία ως «ξεμπέρδεμα λογαριασμών». Δυστυχώς στη χώρα μας υπάρχει ακόμα η εντύπωση ότι η αντιπάθεια, οι διαφορές σε ζητήματα ηθικής, πρέπει να αντιμετωπίζονται με τη βία, με στόχο τον παραδειγματισμό. Η πρακτική αυτή είναι επίσης αποτέλεσμα μίας παρωχημένης λογικής που εφαρμοζόταν ακόμα κι από το εκπαιδευτικό σύστημα της δικής μου γενιάς και πέρασε -δεδομένου του άκρατου συντηρητισμού μας- στη σημερινή εποχή. Πολλά θα μπορούσαν να ειπωθούν εδώ, καλύτερα σε ένα δεύτερο κεφάλαιο.

Ωστόσο, η συμπερίληψη απαιτεί και την επιθυμία ένταξης από την πλευρά της μειοψηφίας. Στο υποθετικό ερώτημα αν π.χ. η κοινωνία αποδεχόταν πλήρως τους Ρομά, και τους επέτρεπε να εργασθούν επί ίσοις όροις και να ζήσουν νόμιμα, κι αν αυτοί θα επιθυμούσαν να συμπεριληφθούν και να αλλάξουν τρόπο ζωής, δεν είμαστε σίγουροι ότι η απάντηση θα ήταν θετική. Γι’ αυτό ακριβώς και η διαδικασία είναι αντίρροπη. Είναι π.χ. τα queer άτομα έτοιμα να θελήσουν να ενταχθούν σε μία υποθετική κοινωνία που θα τους αποδεχθεί πλήρως και παντού και θα τους δώσει ευκαιρίες, αλλά δεν θα ήταν δυνατόν να γίνουν όλα όπως ακριβώς οι ίδιοι οραματίζονται στον κόσμο; Αναρωτιέμαι απλά.

Η πρόκληση της συμπερίληψης απαιτεί από την κοινωνία αυτονόητα πράγματα, αλλά η κοινωνία δεν λειτουργεί σαν ολότητα αλλά σαν διάνυσμα συγκεκριμένων δυνάμεων που κινούνται προς σκόρπιες κατευθύνσεις. Το να απαιτούμε από μία κοινωνία να αλλάξει για να μας αποδεχθεί όπως είμαστε, θα πρέπει να έχει γίνει κατανοητό ως τώρα ότι είναι μία αρκετά μεγάλη, περίπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία, που ποτέ δεν θα ολοκληρωθεί απόλυτα δίκαια για όλους: κανείς δεν θα περίμενε ότι στη σύγχρονη εποχή, μετά απ’ όλα όσα πέρασε ο κόσμος μας, θα υπάρχει ακόμα ρατσισμός και μισαλλοδοξία, ότι παιδιά θα υφίστανται bullying, ανεξάρτητα φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού, πράξη που μπορεί να εκληφθεί στην ψυχοσύνθεσή τους ως μία άρνηση αποδοχής τους από την διαμορφωμένη (“established”) κοινωνία, ότι οι γυναίκες θα δολοφονούνται επειδή είναι γυναίκες και ότι θα υπάρχουν ακόμα σύγχρονοι σκλάβοι και σκλάβες.

Οπότε τι κάνουμε; Μπορεί να επιτευχθεί μία παράλληλη και ταυτόχρονη συγχρονικά διαδικασία αποδοχής; Εγώ πιστεύω ότι εδώ είναι το μεγάλο στοιχήμα. Πραγματικά δεν ξέρω αν το να τραβάμε ένα μεγαλύτερο χαρτί στο δείκτη της διανυσματικής «προκλητικότητας» απ’ αυτό που η κοινωνία είναι κάθε φορά έτοιμη να δεχθεί, βοηθά προς αυτό το σκοπό. Κατά μία προσέγγιση είναι ο μόνος τρόπος: δεν τίθεται θέμα αν «η κότα έκανε το αυγό η το αυγό την κότα» δηλαδή, αλλά ότι «αν δεν σπάσεις αυγά, ομελέτα δεν κάνεις». Ιστορικά οι μεγάλες ρηξικέλευθες αλλαγές έγιναν με εντυπωσιακές συγκρούσεις. Από την άλλη πλευρά υπάρχει και η προσέγγιση που λέει επειδή ένα queer άτομο δεν θα μπορέσει ποτέ π.χ. να βρει δουλειά σε μία εταιρία που συνδιαλέγεται με πελάτες γιατί δεν πληροί το απαιτούμενο status εμφάνισης, κάτι πρέπει να κάνει γι’ αυτό. Ωστόσο, το πιθανότερο είναι να οδηγηθούμε κάποια στιγμή, ακόμα και στη χώρα μας, σε μία κατάσταση όπως ακριβώς συνέβη και με τους ομοφυλόφιλους άντρες και γυναίκες: από τον πετροβολισμό, στην αποδοχή του γάμου τους, με παράλληλη συνύπαρξη πιο «διακριτικών» και άλλων πιο «προκλητικών-αγωνιστικών» ατόμων. Μέχρι να εμφανισθεί κάτι ακόμα πιο «ακραίο» για την εποχή και ν” αρχίσουμε να ασχολούμαστε με αυτό, πετροβολώντας το και πάλι από την αρχή.

The post Ο Άρης Μπόττας βάζει στο μικροσκόπιό του μια επίκαιρη έννοια: την Συμπερίληψη appeared first on .

Σ” ένα διαγωνισμό που εδώ και δεκαετίες έχει προσπαθήσει μεθοδικά και έχει επιτύχει να μεταμορφωθεί από ένα καλλιτεχνικό φεστιβάλ σε ένα καρακιτσαριό – οπτικό υπερθέαμα και μουσικό χάλι στο βωμό της δημοσιότητας και των φράγκων- η ελληνική αντιπροσωπεία κάθε χρόνο καταφέρνει να απογοητεύει περισσότερο ακόμα και από την ίδιο το διαγωνισμό. Εκεί δηλαδή που λες «τι κατάντια και φέτος με τη Εurovision», έρχεται η ελληνική συμμετοχή και σου δίνει τη χαριστική βολή.

Και πάμε στην επιλογή της τραπ φέτος. Σε φυσιολογικούς πολιτισμούς (aka φυσιολογικά κράτη) μία σάπια υποκουλτούρα που αναπαράγει στερεότυπα που η κοινωνική εξέλιξη προσπαθεί να καταπολεμήσει, τιμώντας μέρες σαν τη χθεσινή (σημ. γράφτηκε μια ημέρα μετά την Παγκόσμια ημέρα της γυναίκας), εκδιώκεται. Αντιθέτως στη δική μας όχι μόνο δεν εκδιώκεται, αλλά στηρίζεται. Τη μέρα της γυναίκας επέλεξε η ελληνική κρατική τηλεόραση να παρουσιάσει το Kitsch υβρίδιο τραπ αμανέ-αχταρμά που θα μας εκπροσωπήσει φέτος.

Την τραπ, το μουσικό (ο όρος προσβάλει την τέχνη της μουσικής) εξάμβλωμα που αναφέρεται στη γυναίκα ως αντίκειμενο κατάκτησης και σεξουαλικό υποχείριο του «τυπάρα» άντρα, που είναι πετυχημένος γιατί έβγαλε λεφτά από μπάφους, πουτάνες, εμπόριο λευκής σαρκός και όπλα. Ένα είδος μουσικής που δεν μπορεί παρά να αρέσει μόνο στα 15χρονα και παρόμοιου επιπέδου ωριμότητας ενήλικες και που εκπροσωπείται από «καλλιτέχνες» που κινούνται και οι ίδιοι στα όρια της νομιμότητας στην πραγματική ζωή.
Για άλλη μία φορά οι εκπρόσωποι του κόσμου της ελληνικής μουσικής στηρίζουν αυτό το «μουσικό» ρεύμα, δίνοντας του αυτή τη φορά θέση να ακουστεί σε έναν ευρωπαϊκό διαγωνισμό που όσο χάλια και να είναι, παραμένει λαοφιλής και προβεβλημένος. Στο διαγωνισμό δε αυτό συμμετέχουν τραγούδια που εκπροσωπούν χώρα και όχι μόνο τους καλλιτέχνες. Επόμενως υπάρχει συγκεκριμένη σημειολογία, γιατί το εκάστοτε κομμάτι φέρει το εθνόσημο.

Αφού είναι έτσι, εύλογα αναρωτιέται κανείς:

Με ποιο δικαίωμα και με ποια λαϊκή αποδοχή αποφασίστηκε να σταλεί αυτός ο Kitsch τραπ αμανές-αχταρμάς ως εκπρόσωπος της χώρας σε ένα διεθνή διαγωνισμό; Με ποιο δικαίωμα και με ποια λαϊκή αποδοχή αποφασίστηκαν να δοθούν εμβληματικά μνημεία και χώροι για τα γυρίσματά του; Με ποιο δικαίωμα συνδέουν την Ακρόπολη, το Ωδείο του Ηρώδου του Αττικού, αρχαία, παραδοσιακά και ιστορικά μας εμβλήματα με αυτό το γραφικό -στην καλύτερη περίπτωση- τραγουδάκι; Ποιος ακόμα πιστεύει ότι η ορθή εικόνα της χώρας μας διεθνώς είναι αυτό το τουρλουμπούκι με τσολιάδες, γριούλες, κίωνες, σαλεπιτζήδες, ινδικούς αμανέδες, τραπ και ΤΑΤΑΤΑΤΑ; Ποιος επιτρέπει αυτή την αισθητική να εκπροσωπεί τη χώρα μας; Μια χώρα που γέννησε ένα ρεμπέτικο, ένα Χατζιδάκι, ένα Θεοδωράκη, ένα Λοΐζο; Mε ποιο δικαίωμα ξοδεύτηκαν χιλιάδες ευρώ για αυτό το σκοπό και για το πορτοφόλι της κ. Σάττι ως εθνικής αντιπροσώπου (που την παρακαλέσαμε μάλιστα και 4 φορές μέχρι να πει το πολυπόθητο «ναι») λες και πρόκειται τουλάχιστον για τη Νανά Μούσχουρη;

«Πολύ σοβαρά το παίρνεις, για τη Eurovision, καλό είναι, ό,τι πρέπει», κάποιοι θα πουν. Εκ πρώτης όψεως ναι. Το θέμα όμως δεν είναι – και σίγουρα δεν θα έπρεπε να είναι – αν θα διακριθεί η χώρα μας στη Eurovision. Aλλά το θέμα είναι μέχρι που είμαστε διατεθειμένοι να φτάσουμε, σε ποιο βαθμό αισθητικού διασυρμού για να προσπαθήσουμε να διακριθούμε με οποιοδήποτε τρόπο ακόμα και σε κάτι που είναι αντικειμενικά ευτελές, όπως κατάντησε ο Διαγωνισμός της Eurovision. Ως πότε κάποιοι υπεύθυνοι καρεκλοκένταυροι και σχετικοί του «πολιτισμού» θα διασύρουν τη χώρα κάνοντας τρολ; Ως πότε οι δημοσιογραφίσκοι και τηλεμαϊνδανοί των πρωινάδικων θα στηρίζουν την υποκουλτούρα, το τρολ και το σάπιο, αντί απλά να βγουν και να ξεφωνίσουν αυτή την κατάσταση; Ως πότε το ξενόφερτο, όσο ευτελές και να είναι, θα το θεωρούμε παράδειγμα προς μίμηση; Είχε η Ελλάδα λόγο να παρουσιάζει ένα μουσικό τουρλουμπούκι made in India and Saudi Arabia σε τραπ υπόβαθρο;

Πραγματικά δεν ξέρω τι ρόλο βαράει το Υπουργείο Πολιτισμού σ” αυτό το βιασμό της Αισθητικής των αυτιών και των ματιών μας που επέλεξε να κομίσει την ελληνική σημαία διεθνώς. Αυτό που θα πρέπει σίγουρα να αναρωτήθουμε είναι πως αυτό το Υπουργείο επιτρέπει και παίζει εν μέρει το μουσικό επίπεδο ολόκληρης της χώρας στα Ζάρια της Σάττι, επενδύοντας την παρακμή της στο βωμό του κέρδους. Αν η τραπ και οι αμανέδες παίζονται τα σαββατόβραδο δεν σημαίνει ότι θα έπρεπε να είμαστε περήφανοι εξάγωντας τα μουσικά μας σκουπίδια στο εξωτερικό… Αν μη τι άλλο, σεβαστείτε τους πραγματικούς καλλιτέχνες που γέννησε αυτή η χώρα, αν δεν έχετε τα κότσια να σεβαστείτε την τέχνη και τον πολιτισμό που εκπροσωπείτε.

The post «Τι θα φέρουν άραγε τα Ζάρια της Σάττι»; Σχολιάζει ο Άρης Μπόττας appeared first on .

Βάζοντας πολλά καρπούζια αυτή τη φορά κάτω από την ίδια μασχάλη, στην τελευταία του ταινία ο Λάνθιμος καταπιάνεται με μία σειρά από θέματα που αφορούν όλα αυτά που πιστεύει ότι χαρακτηρίζουν τη γυναίκεια χειραφέτηση. Μας λέει λοιπόν με το γνωστό πομπώδες ύφος του ότι το πρότυπο της πετυχημένης σύγχρονης γυναίκας είναι ένα κράμα μιας απόλυτα σεξουαλικά απελευθερωμένης γυναίκας, με πολιτικές ανησυχίες, κοινωνικά ευαισθητοποιημένης, σίγουρης για τον εαυτό της, μορφωμένης, δυνάμενης να σμπαραλιάσει τους καθωσπρεπισμούς και τις διαμορφωμένες ηθικές νόρμες, κυνικής και ουδόλως συναισθηματικής.

Στην προσπάθεια παρουσίασης ενός τέτοιου προτύπου ο Λάνθιμος πρέπει να χτυπήσει την πατριαρχία. Έτσι οι προσωπικότητες της ταινίας που σχετίζονται με κλασικούς παραδοσιακούς ρόλους αντρικής επιβολής, στραπατσάρονται εμφατικά. Καλώς ως εδώ. Δυστυχώς όμως -και αυτό θεωρώ ότι είναι το γκρέμισμα ολόκληρης της ταινίας- είναι, ότι στην προσπάθεια να αναδείξει όλο αυτό το conceptual project του, κάνει το μοιραίο ολίσθημα να συμπαρασύρει όλα τα αρσενικά σε ένα βραδύκαυστο ολοκαύτωμα: ουδεμία από τις αντρικές μορφές της ταινίας, από τους πρωταγωνιστές ως τους κομπάρσους, διασώζεται από την ταπείνωση ή/και την αναξιοπρέπεια. Όμοιες τάσεις παρατηρήσαμε και στον «Αστακό», όπως και στην «Ευνοούμενη», όμως εδώ ο Λάνθιμος ξεπερνά κάθε περιορισμό και όριο και με τρόπο δραματικά εμφατικό και κατά τη γνώμη μου επικίνδυνα αποτυχημένο.

Στην προσπάθεια μου να εξηγήσω το λόγο αυτού του μένους, αν θεωρήσουμε ότι ο σκηνοθέτης δεν έχει κάποιο παιδικό τραύμα από το αντρικό φύλο, θέλω να πιστεύω ότι το κάνει όχι γιατί μισεί τους άντρες ή γιατί δεν ξέρει να κρατά τις ισορροπίες, αλλά γιατί θέλει επίτηδες να προκαλέσει -κάτι που λατρεύει να κάνει- σε βαθμό που καταντά αηδιαστικά μεροληπτικός, για να υποστηρίξει τη γραμμή του: η γυναικεία χειραφέτηση είναι το ζητούμενο και αν ακόμα πρέπει να παρουσιαστούν όλοι οι σύγχρονοι άντρες ως γεννημένοι υπεύθυνοι της καταπιεστικής πατριαρχίας, επειδή απλά γεννήθηκαν άρρενες, κανένα πρόβλημα. Η γυναίκα τιμωρός βάζει τα πράγματα στη θέση τους με κύριο όπλο της το σεξ και τη σαγήνη της.

Παίζοντας στα δάχτυλα το παιχνίδι της πρόκλησης, αυτή τη φορά επιθυμεί να το κάνει με δύο τρόπους: με ένα κρεσέντο σεξουαλικών σκηνών που καταντούν επαναλαμβανόμενες και κουραστικές, στις οποίες οι άντρες – εραστές φυσικά στραπατσάρονται και δεύτερον μ” ένα κρεσέντο σεξιστικών αστείων εις βάρος του ανδρισμού, τόσο σε επίπεδο βιολογίας, όσο ακόμα και… υγιεινής. Η σεξουαλική ανακάλυψη σε βαθμό οργιαστικό γίνεται απόλυτα ενσυναίσθητα ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη γυναικεία χειραφέτηση κατά τον Λάνθιμο και ως το βασικότερο στάδιο στην πορεία προς την τελειοποίηση που περιλαμβάνει και πνευματική ταυτόχρονα καλλιέργεια και πολιτική αφύπνιση. Δεν βλέπουμε πως η χειραφετημένη γυναίκα βγάζει τα προς το ζην ωστόσο: η ηρωίδα δεν χρειάζεται να εργάζεται, μπορεί να ζει από τους άντρες που διαχειρίζεται ενεργητικά, έμμεσα και άμεσα.

Κατ” επέκταση η ευκαιρία για να δούμε μία ταινία δίδαγμα και γροθιά στην πατριαρχία, καταλήγει σε ένα κυκεώνα extravagant σκηνών άκρατου φεμινιστικού ορυμαγδού, ωμών και αχρείαστων σεξουαλικών σκηνών, άλλο τόσο ωμών σεξιστικών διαλόγων και μιας μεθοδευμένης στρατηγικής ισοπέδωσης του αντρικού φύλου. Δεν είναι τυχαίο ότι οι θεατές στον κινηματογράφο περισσότερο γελούσαν με τα παραπάνω, κάτι που πιστεύω ότι ισοδυναμεί με μία αποτυχία της διάχυσης προβληματισμού και των μηνυμάτων στον θεατή: καταλήγοντας κωμωδία η ταίνια απώλεσε τόσο το αρχικό σουρεαλιστικό και σκοτεινό ατμοσφαιρικό πλαίσιο που δημιούργησε από τις πρώτες σκηνές όσο και το πολύ σοβαρό μήνυμά που ήθελε να κομίσει, που μαεστρικά έδενε στην αρχή της με μία δόση μυστηρίου και φόβου.

Διασώζεται η ερμηνεία της πρωταγωνίστριας, τα φοβερά γοτθικά και ατμοσφαιρικά σκηνικά, τα ασπρόμαυρα ευρυγώνια πλάνα και ο φουτουριστικός κόσμος που δημιούργησε (όλα αυτά έρχονται στο μέλλον), αναπλάθοντας πόλεις και τόπους με στοιχεία φαντασίας σε εξαιρετική σύνθεση (κάθε σκηνή τόσο σε ανθρώπους και σε αντικείμενα, σκηνικά, κουστούμια, στο προσκήνιο και το παρασκήνιο είναι ιδιαίτερα μελετημένα, θεατρικά και πανέξυπνα στυλιστικά, κάτι που θαυμάζω ιδιαίτερα στο Λάνθιμο). Οι παραμορφωμένες κλίμακες δένουν με την παραμορφωμένη μουσική και τις αλλοιωμένες μορφές επιτείνοντας την αίσθηση απειλής που πάντα έχεις ακόμα και σε μία ταινία που καταντά παρωδία.
Κρίμα θα πω: όσο και αν (ανα)γνωρίζουμε και είμαστε διατεθειμένοι να δεχθούμε και να θαυμάσουμε τις υπερβολές του και τις προκλητικά ακραίες καλλιτεχνικές του πινελιές, όπως κάναμε στον «Αστακό» και την «Ευνοούμενη», εδώ ο Λάνθιμος ξεφεύγει, εκτρέπεται, παρεκτρέπεται και τελικά κατά τη γνώμη μου γίνεται περισσότερο γραφικός παρά ουσιώδης.

«Poor result» για μια ταινία που θα πάει σίγουρα καλά τόσο εισπρακτικά όσο και στις κριτικές, γιατί προβάλλεται και διαφημίζεται όσο καμία προηγούμενη του, όντας στα μηνύματα του κλίματος της εποχής που επιβάλει το σύστημα. Και τα Όσκαρ άλλωστε, μέρος του συστήματος είναι. «Είναι πολλά τα λεφτά, Yiorgos».

The post «Poor things…poor result» από τον Άρη Μπόττα appeared first on .

Βλέποντας χθες στο MEGA τους Πυξ-Λαξ να τραγουδούν τις επιτυχίες τους, πλαισιωμένους στο στουντιο από 40άρηδες, μοιραία επιστρέφω και εγώ σ” εκείνα τα χρόνια, στη δεκαετία του 90, τα χρόνια της εφηβείας, που καψουρευόμασταν με τα τραγούδια τους και τολμώ να κάνω μία σύγκριση, πηγαίνοντας 20-30 χρόνια πίσω και 20-30 χρόνια μπροστά.

Δεκαετία 1960-70 λοιπόν και στις πάμπολλες μπουάτ το Νέο Κύμα κάνει την εμφάνισή του. Τα μπουζούκια υπάρχουν, η εξέλιξη του Ρεμπέτικου, με την ελαφρολαϊκή και λαϊκή μουσική. Γνήσιες κομπανίες με μία live συνήθως γυναικεία (ή και αντρική πλέον) φωνή. Τα κομμάτια του τότε έχουν ταξιδέψει ως τα σήμερα μέσα από τις ελληνικές ταινίες. Τραγούδια του Πουλόπουλου και του Βοσκόπουλου τα τραγουδά 60 χρόνια μετά ο Ρέμος. Ακόμα και στο λαϊκό πεντάγραμμο, υπάρχει ένας Κουγιουμτζής, ένας Καζαντζίδης. Είναι τα χρόνια που την ελληνική μουσική κοσμούν με αριστουργήματα ο Θεοδωράκης, ο Χατζηδάκις, ο Λοΐζος, ο Πλέσσας, ο Σπανός, ο Χατζηνάσιος και πάει λέγοντας, ενώ το ελληνικό μιούζικαλ, που ήρθε στη χώρα πάνω από 30 χρόνια πριν με τον Αττίκ, γνωρίζει πρωτόγνωρη άνθηση με τον Ντίνο Ηλιόπουλο, τη Μάρθα Καραγιάννη και τη χρυσή εποχή του Ελληνικού Κινηματογράφου.

Δεκαετία 1990-2000. Στα καταστήματα πώλησης μουσικής, κασέτες ακόμα, Πυξ-Λαξ, Αφοί Κατσιμίχα, Μαχαιρίτσας κλπ στα καλύτερά τους. Νότες με ρυθμικές μπαλάντες, στις παρυφές της τότε ελληνικής ροκ, που είχαν φέρει στη χώρα κάτι cult σήμερα τυπάκια όπως ο Γιοκαρίνης, ο Λάκης με τα Ψηλά Ρεβέρ, ο Μπουλάς, λίγα χρόνια πριν. Σταθερή αξία ο διαχρονικός Παπακωνσταντίνου. Μπόλικοι λεγόμενοι έντεχνοι στα πρώτα ή και τελευταία τους βήματα πριν γίνουν κι αυτά vintage. Tα μπουζούκια μετατρέπονται σε ελληνάδικα, το ελαφρολαϊκό σχεδόν εξαφανίζεται, το λαϊκό γίνεται βαρύ λαϊκό και εμφανίζονται τα σκυλάδικα. Τα κλαρινομπουζούκια αποκτούν άλλη διάσταση και τα λικνίσματα και η μίρλα γίνονται φετίχ, με αναστεναγμούς από τις ερωτικές απογοητεύσεις και χωρισμούς, που, πλέον σαν θεματική, μπαίνει πολύ πιο δυναμικά απ’ ό,τι λίγα χρόνια πριν στο παιχνίδι.

Δεκαετία 2020: οι μπουάτ αποτελούν προ πολλού παρελθόν. Οι λιγότεροι μη εμπορικοί, έντεχνοι καλλιτέχνες είναι γερασμένοι και δίνουν συναυλίες με παλιές επιτυχίες για να βγάλουν κανά φράγκο, επιτυχίες που αρέσουν κυρίως στους 40άρηδες και βάλε. Το πακέτο κλαρινομπουζούκι, κλάψα, ελληνάδικο, σκυλάδικο με το ίδιο ύφος ακουσμάτων πάνω-κάτω κυριαρχεί στην ελληνική μουσική σκηνή και τραβά όλο και περισσότερους τραγουδιστές για την προσφορά εργασίας και το χρήμα. Οι «καλλιτέχνες» – πανηγυρτζήδες γεμίζουν τα σκυλάδικα με ποιότητα «από φωνή-κορμί».
Οι σημερινοί εικοσάρηδες δεν έχουν ιδέα από τον Παπακωνσταντίνου, την έντεχνη σκηνή, το ροκ των δεκαετιών 1980 – 2000 και έχουν να επιλέξουν μεταξύ του λαϊκού ρεπερτορίου και της τραπ, το υπο-μουσικό σκουπίδι που μιλά για τον εύκολο πλουτισμό με ναρκωτικά και πόρνες, για τη γυναίκα που είναι τρόπαιο και τίποτα παραπάνω και με μία αισθητική υποκόσμου. Μια δεκαετία πριν – ευτυχώς – σκόρπια συγκροτήματα εμπνευσμένων πιτσιρικάδων φτιάχνουν μπάντες και κάποιοι ξέμπαρκοι αναβιώνουν τα παλιά κομμάτια της δεκαετίας του 1960 και πίσω, με -όχι παραδόξως- καλή απήχηση.

Η μουσική όπως κάθε Τέχνη, αλλάζει. Και επιβάλεται ν’ αλλάζει. Και αλλάζει γιατί αλλάζει και η κοινωνία. Μετασχηματίζεται όπως αυτή και τα εξωτερικά ερεθίσματα από μουσικές της διεθνούς σκηνής εύλογα, επηρεάζουν. Ωστόσο, αν μπορώ να αποτολμήσω μία σύγκριση που δημιουργείται αυτόματα στο μυαλό μου, κάτι που μου επιτρέπει ίσως το γεγονός ότι έχω δρασκελίσει με μουσικά ακούσματα κάθε λογής, έξι δεκαετίες ελληνικής μουσικής, είναι ότι ο μετασχηματισμός της μουσικής στη χώρα μας δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερος και προβληματικότερος απ’ ό,τι την 25ετία 1995- 2020, λαμβάνοντας υπόψην και την εξέλιξη της στιχουργικής παράλληλα με τη μουσική. Και εξηγούμαι.

Μεταξύ του 60-70 και του 2000, η ελληνική κοινωνία ξεφεύγει από βάσανα, τους αγώνες για ελευθερία, την έντονη ανάγκη για τη βιοπάλη και μπαίνει σε τροχιά σταδιακής ανάπτυξης -υποτίθεται- με τη μεταπολίτευση, την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας, αλλά και αλλαγής στα ήθη, ειδικά τη δεκαετία του 1980. Όλα αυτά αντανακλούνται στη μουσική: ακολουθείται μία προβλεπόμενη γραμμική πορεία μεταξύ αυτών των ετών, με χαρακτηριστικά την επικέντρωση σε άλλου είδους μουσικές από αυτές των γιγάντων του ελληνικού πενταγράμμου, της μερικής απο-ηθικοποίησης των στίχων και φυσικά των λογικών πειραματισμών σε διαφορετικά ακούσματα.
Πλέον ο ρομαντισμός χάνεται, οι στίχοι δεν μιλούν για άστρα και φεγγάρια, ο πόνος δεν αφορά τόσο τη βιοπάλη όσο τους χωρισμούς και επειδή όλο αυτό γίνεται βαρετό, η ροκ σκηνή εμφανίζεται για να φέρει επανάσταση, κρατώντας τα ηνία της «προόδου». Μέχρι το 1990, η ποπ ελληνική σκηνή φέρει ίσως ακόμα πιο «προοδευτικά» μηνύματα από την τότε λαϊκή.

Η εμφάνιση του ίντερνετ και η αλλαγή του τρόπου ζωής και προτεραιοτήτων στη ζωή μας, η αλλοίωση των ανθρωπίνων σχέσεων, οι γρήγοροι ρυθμοί της εποχής και η ανάγκη για υλική και σαρκική απόλαυση, σε συνδυασμό με την σταδιακή και επιταχυνόμενη κατάρρευση των ηθών, αλλάζει στίχους και μουσική. Η μουσική γίνεται ρυθμική, την ακούς χωρίς σκέψη και χωρίς αναζήτηση μελωδίας, οι στίχοι είναι εύπεπτοι και πρώτου επιπέδου, ο πλούτος της γλώσσας εξαφανίζεται, αντανακλώντας και την επιδείνωση της ποιότητας της εκπαίδευσης στα σχολεία και κυριαρχεί η αργκό και η γλώσσα του ίντερνετ. Ένα φαινόμενο που επίσης παρατηρείται είναι ότι ενώ η λαϊκή μουσική από τη δεκαετία κιόλας του 2000 έχει αρχίσει να «χοντραίνει» τους στίχους και την αισθητική της, παρατηρείται ταυτόχρονα αντιστροφή από την υποτιθέμενη εξέλιξη της κοινωνίας προς την απελευθέρωση και την ισότητα, μέσω των μηνυμάτων της τραπ που κυριαρχεί στους πιτσιρικάδες (ο άντρας φέρνει τα λεφτά με οποιοδήποτε τρόπο, η γυναίκα κάνει μόνο για σεξ- λογική αιώνων που θέλουμε να καταρρίψουμε). Ταυτόχρονη στροφή προς ένα χαμένο ρομαντισμό έρχεται με τα τραγούδια της δεκαετίας του 1960 που γίνονται remix, γεγονός που συμβαδίζει με το σταδιακό μπαΐλντισμα μιας μειοψηφίας να δεχθεί τις παραπάνω συνθήκες της εποχής μας και στρέφεται πάλι προς το vintage. (Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και οι τηλεοπτικές σειρές μας γυρίζουν πίσω στο χρόνο, γεγονός που δεν συνέβαινε επ’ ουδενί μία δεκαετία πριν).

Έτσι, ο μετασχηματισμός της ελληνικής μουσικής μας φέρνει σήμερα ενώπιον μιας πραγματικότητας που τη βρίσκει κάπου χαμένη να χάσκει για πρώτη φορά μεταξύ αντίρροπων τάσεων, ίσως γιατί και η ελληνική κοινωνία είναι μερικώς χειραφετημένη και μπερδεμένη εξίσου: η λαϊκή μουσική που κυριαρχεί «ξεμπροστιάζει» ισότιμα τα δύο φύλα – πλέον και η γυναίκα κάνει ό,τι και ο άντρας- στην πλέον αγαπημένη θεματική του Έλληνα για παράπονο και μιας κρυφής ανάγκης για ισότητα μέσα από το παιχνίδι των σχέσεων, των οποιωνδήποτε σχέσεων και της μάχης των φύλων. Η τραπ εκφράζει τα ακραία στοιχεία της κοινωνίας που ζουν με το μυαλό στη λοβιτούρα και την επιτυχία στις σχέσεις με εξουσία απέναντι στις γυναίκες, ενισχύοντας νοσηρά πατριαρχικά πρότυπα και τον εσωτερικευμένο μισογυνισμό, με δυστυχώς αποδέκτες τα πιτσιρίκια στα οποία γίνεται διεισδυτική για ευνόητους λόγους. Τέλος, έχουμε μία μειοψηφία να ελκύεται από μία ρομαντική επιστροφή που αγγίζει περισσότερο τις απερχόμενες γενιές και που παρατηρείται όμως ν’ αρχίζει να παρακμάζει την τελευταία διετία.

Εντοπίζω λοιπόν τον προβληματισμό της κατάστασης σ’ αυτήν ακριβώς την αντίρροπη τάση χωρίς σοβαρές εναλλακτικές επιλογές που για χρόνια είχαμε, καθώς έπαιζαν αυτό το ρόλο μουσικά ακούσματα όπως η έντεχνη σκηνή, η ροκ, ακόμα και η ποπ. Φυσικά και υπάρχουν και σύγχρονα ροκ ελληνικά συγκροτήματα, οι δουλειές που συνεχίζουν έντεχνοι καλλιτέχνες, αλλά βλέπω μία τάση από τις δισκογραφικές εταιρείες για στήριξη συγκεκριμένων ρευμάτων, τάσεων και καλλιτεχνών, που προσωπικά με προβληματίζει πολύ για το μέλλον της ελληνικής μουσικής σκηνής.

Ο Αριστείδης Μπόττας είναι απόφοιτος Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και εργάζεται ως Financial Officer στο European Research Executive Agency, στις Βρυξέλλες.

Photos: Newsville.be

The post Σκέψεις περί ελληνικής μουσικής: Συγκριτική αναδρομή και σύγχρονες τάσεις appeared first on .

Γράφει ο Άρης Μπόττας

Τη Marie Skłodowska Curie την ήξερα σαν διακεκριμένη χημικό. Λίγο το ενδιαφέρον μου για την επιστήμη εν γένει, λίγο το γεγονός ότι εργάζομαι στα ομώνυμα προγράμματα της ΕΕ, μου κίνησαν το ενδιαφέρον μου να μάθω μερικά πράγματα γι’ αυτή την προσωπικότητα. Δεν το κρύβω: το” ψαξα και γιατί ήταν γυναίκα: αναρωτιόμουν πώς μία γυναίκα τα χρόνια εκείνα, στα τέλη του 19 ου αιώνα με αρχές του 20ου τα κατάφερε. Το συμπέρασμα ήταν ότι δικαίως τα προγράμματα φέρουν το όνομα της και δικαίως τιμάται ως μία από τις σπουδαιότερες γυναίκες όλων των εποχών.

Μια θεατρική παράσταση που φέρει το όνομά της αποτέλεσε δέλεαρ για μένα για να παρευρεθώ και μάλιστα ανήμερα της ημέρας της Γυναίκας, στη Θεσσαλονίκη. Ειδικός θεάτρου δεν είμαι και κριτικές σωστές δεν ξέρω ίσως να κάνω, θα περιγράψω όμως τι εντυπώσεις μου γέννησε η παράσταση κι ελπίζω να κινήσω το ενδιαφέρον σας για να τη δείτε κι εσείς όταν θα ξαναπαιχτεί όπως αναμένεται στις αθηναϊκές και όχι μόνο αίθουσες.

Ανοίγοντας την αυλαία (τρόπος του λέγειν, γιατί αυλαία δεν υπάρχει, τα πάντα είναι άκρως μινιμαλιστικά) ο ανυποψίαστος θεατής «ψιλιάζεται» για το διαφορετικό του όλου πράγματος, παρακολουθώντας ένα διακριτικό και αινιγματικό χορευτικό κρεσέντο του Κωνσταντίνου Παπανικολάου, του χορευτή που πλαισιώνει τις δύο ηθοποιούς. Ακολουθεί η είσοδος της Πέγκυς Τρικαλιώτη ως Μαρί Κιουρί και της Αγγελικής Πασπαλιάρη ως δικαστής της. Η απολογία ξεκινά.

Σύντομα η σκηνοθετική ματιά της Κίρκης Καραλή θα ξεδιπλωθεί: δεν επρόκειτο για μία συνηθισμένη παράσταση βιογραφίας με ηθοποιούς σε διαφορετικούς ρόλους που ξετυλίγουν το κουβάρι της ζωής της μεγάλης επιστήμονα σε διαφορετικά σκηνικά, καλύπτοντας στιγμές-σταθμούς της ζωή της. Πρόκειται για μία παράσταση με 3 ηθοποιούς όλους κι’ όλους. Παράσταση – βιογραφία με τρεις ηθοποιούς; Γίνεται; Αναρωτήθηκα όταν συνειδητοποίησα ότι δεν θα βγει κάποιος άλλος επί σκηνής. «Γίνεται», είναι η απάντηση της σκηνοθέτη, η οποία μας έδειξε το πως.

Η Πέγκυ Τρικαλιώτη ως Μαρί Κιουρί βρίσκεται στη σκηνή από το πρώτο ως το τελευταίο λεπτό. Και κινεί τα νήματα. Κυριολεκτικά κάνει τα πάντα στο σανίδι, ώρες ώρες θαρρείς πως παίζει χωρίς να υπάρχει χθες και αύριο. Με αστείρευτη ενέργεια, καθηλωτική από την πρώτη μέχρι την τελευταία στιγμή, «πετάει» κυριολεκτικά σε κάθε μέρος του θεάτρου. Προσοχή : του θεάτρου ολόκληρου όχι μόνο της σκηνής. Σε κάποια στιγμή προς έκπληξη των πάντων βρίσκεται στην αγκαλιά θεατών όταν το συναίσθημα της χαράς – όπως ήθελε η σκηνή- τη διέπει. Σε μια άλλη σκηνή σε μία φάση απύθμενου πόνου, δεν θα διστάσει να χτυπήσει το κορμί της με δύναμη. Σε όλη την παράσταση τρέχει, κυλιέται, χορεύει, χτυπιέται, κλαίει, γελά. Κινείται αιθέρια παντού, είναι ελαφριά σαν τον άνεμο, είτε δρασκελίζει τα μήκη και τα πλάτη μόνη, είτε στην αγκαλιά του χορευτή. Αφηγείται χωρίς να πάρει ανάσα, με τη φωνή της να συνάδει απόλυτα με την ψυχική της κατάσταση, πολλές φορές τρεμάμενη και άλλοτε στιβαρή και αιφνιδιάζει τόσο με όσα λέει όσα κυρίως με όσα κάνει.

Οι συναισθηματικές της αντιθέσεις αλλάζουν αστραπιαία και είναι δοσμένες με τρόπο συγκλονιστικό: πραγματικά μεταμορφώνεται μιας που ξετυλίγει το κουβάρι μιας πολυσχιδούς προσωπικότητας, μιας γυναίκας που καλείται να είναι επιστήμονας, σύζυγος/σύντροφος, μητέρα και πάνω απ’ όλα γυναίκα που καλείται να τα βγάλει πέρα με τις πιέσεις μιας κοινωνίας που την επιβουλεύεται και την στιγματίζει γιατί γεννήθηκε γυναίκα και γιατί ήθελε να ζήσει μια ζωή σαν ελεύθερος άνθρωπος. Μιας κοινωνίας που της στερεί την αναγνώριση της ανακάλυψης του πολώνιου, λόγω της σχέσης της μ’ έναν εν διαστάσει παντρεμένο άντρα, ο λόγος για τον οποίο απολογείται. Οι εσωτερικές της μεταπτώσεις, η πάλη που νιώθει για να ακροβατήσει ανάμεσα σε πράγματα που αγαπά και δεν μπορεί να αποχωριστεί, και για ό,τι την πληγώνει και καλείται να διαχειριστεί βρίσκονται στον ψυχικό κόσμο της πρωταγωνίστριας που μέσω της ερμηνείας της Πέγκυς Τρικαλιώτη μεταφέρονται στον θεατή, καθιστώντας τον αποσβωλομένο μάρτυρα των «εξελίξεων/αποκαλύψεων», καθώς η πρωταγωνίστρια «απολογείται». Είναι φορές που πραγματικά σε απογυμνώνει όταν τα συναισθήματα αυτά και ο τρόπος που τα βιώνει δεν μπορείς να τα αντέξεις, όταν οι κορυφώσεις ξεπερνούν τα μέτρα που έχουμε συνηθίσει να αντιλαμβανόμαστε και να διαχειριζόμαστε. Κι αυτή η «Μαρί Κιουρί» μ’ έκανε να κατεβάσω τα μάτια.

Οι συμπρωταγωνιστές της Πέγκυς Τρικαλιώτη υποδύονται διάφορους ρόλους ανθρώπων που πέρασαν από τη ζωή της Μαρί Κιουρί. Ο αντρικός χαρακτήρας ο χορευτής Κωνσταντίνος Παπανικολάου υποδύεται τους ερωτικούς της συντρόφους και κυρίως τον άντρα της Πιέρ Κιουρί, μαζί με τον οποίο ανακάλυψε το χημικό στοιχείο ράδιο. Η χημεία μεταξύ τους είναι πολύ καλή: οι χορογραφίες μοντέρνες και διεισδυτικές – ιδιαίτερα εντυπωσιακές οι σκηνές «ποδηλασίας» με την ανάλογη μουσική, το λίντι χοπ, και οι ερωτικοί χοροί με πινελιές αισθησιασμού και μία αίσθηση χαρμολύπης. Οι ρόλοι των αντρών έρχονται όλοι σε δεύτερη και τρίτη μοίρα στο έργο, σαν περαστικοί από τη ζωή της Μαρί Κιουρί, και αυτό επιτυγχάνεται με τη «χρησιμοποίηση» όχι ηθοποιών αλλά ενός χορευτή, ο οποίος δεν μιλά καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης. Ορισμένες φορές μόνο σαν να μουρμουρίζει κάτι. Δεν ακούμε τη φωνή του, αντιλαμβανόμαστε όμως τι θέλει να πει με τις κινήσεις του και την εκφραστικότητά του.

Mε μια πανέξυπνη σύλληψη, η σκηνοθέτης αφήνει τους υπόλοιπους ρόλους, όλους στην ηθοποιό Αγγελική Πασπαλιάρη: από την αυστηρή δικαστικό στην αρχή, στο μικρό κοριτσάκι της πρωταγωνίστριας μέχρι την τελική συναρπαστική σκηνή στην οποία είναι υπέροχη σε μία παράθεση λυρισμού και συγκίνησης που αγγίζει βαθιά τον θεατή. Ταυτόχρονα καλείται να «μιλάει» για λογαριασμό των συντρόφων της Κιουρί. Η νέα ηθοποιός προσαρμόζεται με άνεση σε όλους αυτούς τους ρόλους και τις φωνές μεταφέροντας τα εκάστοτε κατάλληλα συναισθήματα στον θεατή, πότε με την ευθύτητα και την αυστηρότητά της και πότε με την ευαισθησία της. Πραγματικά εντυπωσιακή.

Καθότι η σκηνοθέτης προσεγγίζει την όλη παρουσίαση μία απολογία κανείς άλλος πλην της Κιουρί δεν μιλά. Στερούμενος ειδικών γνώσεων, απλά θα μιλήσω και πάλι μέσα από την εντύπωση που αποκόμισα για τη συνολική εικόνα σαν θεατής. Όσα η Μαρί Κιουρί αφηγείται είναι καταιγιστικά, ρέουν χωρίς να σε κουράζουν, είτε «βαθυστόχαστα», είτε όχι. Πολλά με λόγια σοφίας, άλλα απλά ως σκόρπιες σκέψεις. Πολύ περισσότερο από τα επιστημονικά της κατορθώματα, η Κίρκη Καραλή στέκεται στο στοιχείο της ως «γυναίκα». Άλλωστε η Κιουρί «δικάζεται» όχι για κάποιο επιστημονικό «αδίκημα» αλλά γιατί θέλησε να ζήσει ως γυναίκα. Και σε δύσκολες εποχές. Και η φόρτιση που ένοιωθε μέσα της μπορούσε να βγει προς τα έξω μόνο με αναπάντεχες και ακραίες κορυφώσεις, αναπάντεχα και εμφατικά λόγια, που ακούγονται ενίοτε ως υπερβολικά στην εποχή μας. Η ατμόσφαιρα, λιτή, απέριττη, και παρά τα λευκά σκηνικά, είναι σκοτεινή, θαρρείς ότι τα πάντα διεξάγονται στο φως το κεριών και μας μεταφέρει σε παλιές εποχές. Τα κουστούμια προσαρμοσμένα στην εποχή, με τη Κιουρί να φορά το μαύρο φόρεμα όπως παρουσιάζεται στις ιστορικές φωτογραφίες της.

Μπορεί λίγα πράγματα να μας θυμίζουν ότι παρακολουθούμε τη βιογραφία μιας επιστήμονα, όμως την παράσταση κλέβει κατά τη γνώμη μου η σκηνή με την ανακάλυψη του ραδίου, τη μοναδική στιγμή που βλέπουμε χρώμα στην αίθουσα. Σε μια αναπάντεχη κατά τ’ άλλα σκηνή, το βλέπουμε βγαίνει από το σκοτάδι, σαν σε Μαύρο Θέατρο. Ίσως μ’ αυτό τον τρόπο θέλει η σκηνοθέτης να τονίσει την σημαντικότητα της στιγμής για τη ζωή της Κιουρί, σαν φάρος για την ίδια και για την επιστήμη. Πέραν απ’ αυτή τη σκηνή κάποιες αναφορές για την επιτυχία της ανακάλυψής της γίνονται αντιληπτές στον προσεκτικό ακροατή, για τη ζωή της στο εργαστήριο, αλλά αλίμονο: η Κιουρί θα κραυγάσει την αγάπη και το πάθος της για την επιστήμη της. Χημικοί αντιδραστήρες βρίσκονται πάντα στις δύο γωνιές της σκηνής και σε μερικές περιπτώσεις «σκαλίζονται».

Εν κατακλείδι, το στοίχημα πέτυχε. Η σύλληψη να παρουσιαστεί η Κιουρί ως γυναίκα υπό κατηγορία από την τραγουδίστρια Ευσταθία που έγραψε το έργο, προσωπικά με κέρδισε και το βρήκα εύστοχο. Η μετουσίωση σε θεατρική παράσταση από τη Κίρκη Καραλή έξυπνη, καταιγιστική, αναπάντεχη, ατμοσφαιρική, μινιμαλιστική. Οι ερμηνείες εξαιρετικές, όπως και η μουσική που συνοδεύει την παράσταση, το τραγούδι «Για πες μου κάτι» της Ευσταθίας.

«Τίποτα στη ζωή δεν πρέπει να μας φοβίζει. Χρειάζεται μόνο να το κατανοήσουμε» θα μας πει η Κιουρί. Δυστυχώς ενώ η ίδια πορεύθηκε έτσι, πολλοί τη φοβήθηκαν και ελάχιστοι την κατάλαβαν.

Παράσταση: «Η απολογία της Μαρί Κιουρί»
Κείμενα : Ευσταθία
Σκηνοθεσία – Δραματουργική επεξεργασία: Κίρκη Καραλή
Ηθοποιοί: Πέγκυ Τρικαλιώτη (Μαρί Κιουρί), Αγγελική Πασπαλιάρη, Κωνσταντίνος Παπανικολάου (χορευτής)
Βραβείο γυναικείας ερμηνείας στην Πέγκυ Τρικαλιώτη

Ακούστε το τραγουδί της παράστασης, εδώ.

Η παράσταση παίζεται για 3 η σεζόν.

Λόγω της επιδημίας του κορονοϊού, έχουν αναβληθεί ως γνωστόν οι προγραμματισμένες θεατρικές παραστάσεις. Η παράσταση ενδέχεται να συνεχισθεί όμως στο προσεχές μέλλον με σταθμούς την Πάτρα και την Αθήνα.

The post «Τίποτα στη ζωή δεν πρέπει να μας φοβίζει. Χρειάζεται μόνο να το κατανοήσουμε» appeared first on .