Από τον Μένανδρο στον Γκολντόνι: Η Σκυταλοδρομία της Ανθρώπινης Κωμωδίας
Του Γιώργου Μαγκλή

Η φετινή θεατρική μας περιοδεία μας μεταφέρει στη Βενετία του 18ου αιώνα. Το έργο μας «Υπηρέτης Δύο Αφεντάδων» είναι το απόσταγμα μια εξέλιξης. Θα δούμε πώς τρεις κορυφαίοι δραματουργοί μετέτρεψαν τη σκηνή σε καθρέφτη της καθημερινότητας, μέσα από τα μάτια του πανούργου Μπριγκέλα.

Το θέατρο, στην πιο αυθεντική του έκφανση, δεν υπήρξε ποτέ ένας απλός μηχανισμός ψυχαγωγίας, αλλά ένας ζωντανός, παλλόμενος καθρέφτης της κοινωνίας. Όταν η αυλαία ανεβαίνει, ο θεατής δεν αντικρίζει απλώς επινοημένους μύθους, αλλά τις δικές του καθημερινές αγωνίες, τα πάθη, τις αντιφάσεις και τις αδυναμίες του. Αυτή η ανθρωποκεντρική στροφή της δραματουργίας δεν συνέβη τυχαία, · υπήρξε το
αποτέλεσμα μιας μακράς ιστορικής σκυταλοδρομίας, την οποία σφράγισαν τρεις κορυφαίοι αναμορφωτές του παγκόσμιου θεάτρου: ο Μένανδρος, ο Μολιέρος και ο Κάρλο Γκολντόνι.

Φέτος, η θεατρική μας περιοδεία με μεταφέρει στη γεμάτη φως και ίντριγκα Βενετία του 18ου αιώνα. Εκεί, καλούμαι να ανεβαίνω στη σκηνή με το κουστούμι ενός εμβληματικού ήρωα: του Μπριγκέλα. Μέσα από τον δικό μου ρόλο, θα προσπαθήσω, ταπεινά χωρίς καμιά πρόθεση ειδήμονα, μια αναδρομή στις ρίζες μιας θεατρικής παράδοσης που ξεκίνησε από την αρχαία Αθήνα για να κατακτήσει την ευρωπαϊκή σκηνή του 18ου αιώνα.

Οι τρεις σταθμοί της θεατρικής επανάστασης

Η γέννηση αυτού που σήμερα ονομάζουμε «κωμωδία χαρακτήρων» οφείλει τα θεμέλιά της στον Μένανδρο (περ. 342 π.Χ. – 291 π.Χ.). Στην Ελληνιστική περίοδο, ο Μένανδρος εισήγαγε τη «Νέα Κωμωδία», μετατοπίζοντας ριζικά το ενδιαφέρον από την οξεία πολιτική σάτιρα και το φανταστικό στοιχείο του Αριστοφάνη, στην ιδιωτική σφαίρα του απλού ανθρώπου, στις οικογενειακές σχέσεις και στα αδιέξοδα της καθημερινότητας.

Αιώνες αργότερα, υπό το φως του γαλλικού κλασικισμού του 17ου αιώνα, ο Μολιέρος (1622 – 1673) παρέλαβε αυτή την ψυχολογική κληρονομιά και τη μάζεψε με τη δυναμική της λαϊκής φάρσας. Το αποτέλεσμα ήταν η γέννηση της κλασικής κωμωδίας ηθών, μιας διεισδυτικής και συχνά αμείλικτης ανατομίας της κοινωνικής υποκρισίας της εποχής του.

Τον κύκλο αυτό κλείνει και να ανανεώνει ο Κάρλο Γκολντόνι (1707 – 1793) στον 18ο αιώνα, την εποχή του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. Βλέποντας το ιταλικό θέατρο να βουλιάζει στην τυποποίηση, ο Γκολντόνι πραγματοποίησε μια ριζική μεταρρύθμιση: κατήργησε τις άκαμπτες μάσκες και τον πρόχειρο αυτοσχεδιασμό της Commedia dell” arte, επιβάλλοντας το ολοκληρωμένο γραμμένο κείμενο και την ψυχολογική αλήθεια των ηρώων του.

Ρεαλισμός, γλώσσα και το «διορθωτικό» γέλιο

Παρά τις τεράστιες χρονικές και πολιτισμικές αποστάσεις που τους χωρίζουν, οι τρεις δραματουργοί συνδέονται από μια κοινή καλλιτεχνική φιλοσοφία. Αντικατέστησαν τις μονοδιάστατες καρικατούρες με ολοκληρωμένες προσωπικότητες που διαθέτουν εσωτερικές συγκρούσεις, καθαρά κίνητρα και αναγνωρίσιμα ανθρώπινα πάθη.

Η δράση μεταφέρεται στο αστικό περιβάλλον. Οι γάμοι, οι κληρονομικές διαφορές, οι κοινωνικές συμβάσεις και οι παρεξηγήσεις της διπλανής πόρτας γίνονται ο κεντρικός δραματουργικός ιστός. Παράλληλα, εγκαταλείπεται ο εξεζητημένος, λόγιος λόγος για χάρη της καθομιλουμένης γλώσσας — από την ομιλούμενη αττική του Μενάνδρου μέχρι τα ζωντανά βενετσιάνικα του Γκολντόνι. Στόχος τους; Το χιούμορ να μην είναι ένας φτηνός αυτοσκοπός, αλλά εργαλείο κοινωνικής κριτικής, υπηρετώντας πιστά το κλασικό ρητό ridendo castigat mores (διορθώνει τα έθιμα μέσω του γέλιου).

Η αιώνια μάχη διάνοιας και ενστίκτου: Πώς γεννήθηκε ο χαρακτήρας μου;

Η πιο ανάγλυφη απόδειξη αυτής της θεατρικής συνέχειας αποτυπώνεται στην εξέλιξη των λαϊκών υπηρετών (Zanni), οι οποίοι ανέκαθεν εκπροσωπούσαν δύο αντίθετες δυνάμεις της ανθρώπινης φύσης: τη διάνοια και το ένστικτο. Ως Μπριγκέλα, έχω την τιμή να εκπροσωπώ την πρώτη: τη διάνοια.

Ο χαρακτήρας μου είναι πανούργος, κυνικός και προσαρμοστικός. Δεν γεννήθηκε όμως ξαφνικά στον 18ο αιώνα. Οι ρίζες μου ξεκινούν από τον δολοπλόκο δούλο (servus callidus) του Μενάνδρου, τον πρώτο χαρακτήρα στην ιστορία του παγκόσμιου θεάτρου που εμφανίζεται σαφώς πιο ευφυής από τα αφεντικά του, κινώντας τα νήματα της πλοκής. Αργότερα, ο Μολιέρος με μεταμορφώνει στον ιδιοφυή Σκαπίνο (Scapin) —έναν θρασύ στρατηγό της ίντριγκας με εκλεπτυσμένο λόγο.

Όταν πια φτάνω στα χέρια του Γκολντόνι, ο Βενετσιάνος μεταρρυθμιστής μού αφαιρεί τον παλιό, κακοποιό χαρακτήρα της παλιάς Commedia dell” arte. Μου δίνει κοινωνική αξιοπρέπεια, αναβαθμίζοντάς με σε έναν σοβαρό, υπεύθυνο και έμπιστο επαγγελματία ή ξενοδόχο της αστικής τάξης. Παραμένω πανέξυπνος, αλλά πλέον χρησιμοποιώ το μυαλό μου με ευθύνη.

Στον αντίποδα του δικού μου ρόλου βρίσκεται το καθαρό, πρωτόγονο ένστικτο ο Τρουφαλντίνο. Εκεί που ο Τρουφαλντίνο είναι το «σώμα» που αντιδρά αυθόρμητα, πεινάει, κάνει τούμπες και περιπλέκει την πλοκή με τις γκάφες του, ο Μπριγκέλα, παραμένει ο «εγκέφαλος». Σκέφτομαι, σχεδιάζω, διοικώ και προσπαθώ να συμμαζέψω το δημιουργικό χάος που εκείνος προκαλεί.

Ένα διαχρονικό κάλεσμα στη σκηνή

Η αστική κωμωδία χαρακτήρων που γεννήθηκε στην αρχαία Αθήνα, τελειοποιήθηκε στο Παρίσι και αναγεννήθηκε στη Βενετία, παραμένει έως σήμερα συγκλονιστικά επίκαιρη. Τα προβλήματα της καθημερινότητας μπορεί να άλλαξαν μορφή, αλλά η ανθρώπινη φύση, με τα ελαττώματα και τα μεγαλειώδη σφάλματά της, παραμένει αναλλοίωτη στον χρόνο ως πάντα επίκαιρη.

Το έργο του Κάρλο Γκολντόνι που σας παρουσιάζουμε φέτος συνεχίζει επάξια αυτή τη σπουδαιότερη θεατρική παράδοση. Μέσα από ήρωες με σάρκα και οστά, αυθεντική γλώσσα και ένα κριτικό χιούμορ γεμάτο ευαισθησία, η παράσταση μας προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία: να κοιτάξουμε κατάματα τον καθρέφτη της σκηνής, να γελάσουμε λυτρωτικά με τις αδυναμίες μας και, τελικά, να προβληματιστούμε μαζί.

Κάνοντας μια σύγκριση με το περυσινό μας έργο ‘’ Έρωτα, Έργα, Έωλα ‘’ διαπιστώνει κανείς διαφορές ως προς την πλοκή των δύο έργων. Ο Σαίξπηρ προσφέρει μια εγκεφαλική, ποιητική κωμωδία λόγου. Το έργο βασίζεται στο λεκτικό χιούμορ, στα λογοπαίγνια, στη ρητορική δεινότητα και στη σάτιρα της πνευματικής υπεροψίας. Η πλοκή του έργου είναι απλή. Ενώ στην περίπτωση του Γκολντόνι πρόκειται για μια καθαρή κωμωδία καταστάσεων και παρεξηγήσεων. Στηρίζεται στον καταιγιστικό, σωματικό ρυθμό, στις μεταμφιέσεις και στο σωματικό χιούμορ (lazzi). Εδώ η πλοκή είναι εξαιρετικά δαιδαλώδης και περίπλοκη. Η αντίθεση αυτή είναι φανερή στο επίπεδο των υπηρετών. Ο Κούτρας στον Σαίξπηρ, εκπροσωπεί τον απλοϊκό, γήινο υπηρέτη. Μπερδεύει τις ερωτικές επιστολές των ευγενών, λειτουργώντας ως ο καταλύτης που ξεσκεπάζει την υποκρισία των αφεντικών του. Το χιούμορ του είναι κυρίως γλωσσικό με παρερμηνείες λέξεων. Ο Τρουφαλντίνο στον Γκολντόνι είναι η μετεξέλιξη του Αρλεκίνου. Κινείται από πρωτόγονα ένστικτα (κυρίως την αστείρευτη πείνα του). Είναι ο απόλυτος ακροβάτης της σκηνής, που χρησιμοποιεί το ψέμα και την ευελιξία του για να επιβιώσει. Οι διαφορές παραμένουν και στο τέλος των δύο έργων το ένα διατηρεί την παράδοση του Happy End το άλλο την ανατρέπει.

Η επιτυχία του εγχειρήματος μας θα φανεί στο χειροκρότημα σας, στην ένταση του γέλιου σας και εάν στο τέλος της παράστασης θα είστε ποιο ξεκούραστοί απ΄όταν ήρθατε. Κακά τα ψέματα το θέατρο είναι γιατρικό και η συλλογική δημιουργία προς την παρουσίαση του έργου στο κοινό αποτελεί στήριγμα.

Σας καλούμε λοιπόν, να ταξιδέψουμε προς την Βενετία για να ψυχαγωγηθούμε και εκπαιδευτούμε μέσω του γέλιου. Εμείς προετοιμαστήκαμε επί μήνες, ντυθήκαμε το κοστούμι του ρόλου μας με τις στολές εποχής σας περιμένουμε διότι η αυλαία ανοίγει σε λίγο.

The post Από τον Μένανδρο στον Γκολντόνι: ο Γιώργος Μαγκλής κάνει μια ιστορική αναδρομή στην τέχνη του Θεάτρου appeared first on .

Ο Υπηρέτης δύο αφεντάδων του Carlo Goldoni είναι μια απολαυστική κωμωδία γεμάτη ρυθμό και ευρηματικότητα. Στη Βενετία του 18ου αιώνα, ο πονηρός και καλοκάγαθος Τρουφαλντίνο, κυνηγημένος από την πείνα, αποφασίζει να υπηρετήσει ταυτόχρονα δύο αφεντικά – χωρίς το ένα να γνωρίζει το άλλο. Η παράτολμη αυτή επιλογή γεννά μια καταιγίδα παρεξηγήσεων και απρόβλεπτων συναντήσεων.

Η Μπεατρίτσε, μεταμφιεσμένη σε άντρα, αναζητά τον αγαπημένο της Φλορίντο, ενώ γύρω τους εραστές, πατέρες και υπηρέτες μπλέκονται σε ένα παιχνίδι όπου η λογική υποχωρεί μπροστά στο πάθος.

Αναμορφωτής του ιταλικού δράματος και της commedia dell’arte ο Γκολντόνι στην κωμωδία αυτή δίνει ίσως τον καλύτερο εαυτό του.

COMÉDIE ROYALE CLAUDE VOLTER
avenue des Frères Legrain 98, 1150 Bruxelles

21, 22, 23 Μαΐου στις 20.00 / 24 Μαΐου στις 18:00

Κατάλληλο για όλη την οικογένεια.
Υπέρτιτλοι στα γαλλικά και αγγλικά
Νέα μετάφραση πιστή στο ιταλικό πρωτότυπο, κοστούμια εποχής.

Σκηνοθεσία-μετάφραση: Αριστείδης Λαυρέντζος
Σκηνικά-κοστούμια: Άντα Σωτηροπούλου

Ηθοποιοί: Γιώργης Καταλαγαριανάκης, Ναταλία Καπετανάκη, Βασίλης Μάγνης, Πάρις Κακλαμάνος, Μαρία Μερκούρη, Κωστής Γεραρής, Γιώργος Μαγκλής, Άννα Ρωμανού, Χάρης Ξενογιάννης, Κώστας Δερβένης, Κωνσταντίνος Μανιάτης, Δήμος Αγγελούσης, Τίνα Χατζηθωμά. 

Εισιτήρια 20 € / 16 €: δείτε αφίσα ή σκανάρετε το QR ή κάνετε κλικ, εδώ.

La troupe de théâtre THESPIS de Bruxelles présente la délicieuse comédie de Carlo Goldoni, Le serviteur de deux maîtres

Le Serviteur de deux maîtres de Carlo Goldoni est une comédie vive, pleine de rythme et d’invention. Dans la Venise du XVIIIe siècle, Truffaldino, rusé et affamé, décide de servir deux maîtres à la fois – à l’insu l’un de l’autre.

Ce choix audacieux déclenche une cascade de quiproquos et de rencontres imprévues. Béatrice, déguisée en homme, cherche son bien-aimé Florindo, tandis qu’autour d’eux amants, pères et serviteurs se retrouvent pris dans un jeu où la raison cède au désir…
Réformateur du théâtre italien et de la commedia dell’arte, avec plus de 150 comédies et livrets à son actif (ainsi que 10 tragédies), Goldoni donne peut-être ici le meilleur de lui- même.

Convient à toute la famille. Surtitrage FR-EN.
Nouvelle traduction fidèle à l’original italien, costumes d’époque.

COMÉDIE ROYALE CLAUDE VOLTER
avenue des Frères Legrain 98, 1150 Bruxelles

21, 22, 23 mai 2026 20:00 & 24 mai 18:00. En grec +surtitres FR/EN
Mise en scène et traduction: Aristide Lavrentzos

Scénographie et costumes: Ada Sotiropoulou

Comédiens: Giorgis Katalagarianakis, Natalia Kapetanaki, Vasilis Magnis, Paris Kaklamanos, Maria Merkouri, Costis Yeraris, Giorgos Maglis, Anna Romanou, Charis Xenogiannis, Kostas Dervenis, Konstantinos Maniatis, Dimos Angeloussis, Tina Hatzithoma
Tickets: Voir affiche, ou scannez le code QR ou cliquez ici.
Prix: Entrée générale 20 €.
prix réduit 16 € pour étudiants et chômeurs

The post «Ο υπηρέτης δύο αφεντάδων» από την θεατρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ Βρυξελλών appeared first on .

Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι

Τάσος Νυχάς – Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι: «Η ομορφιά, η δύναμη αλλά και το εφήμερο του θεάτρου συνδέει για λίγο τις εμπειρίες και τα συναισθήματα ηθοποιών και θεατών στη σκοτεινή αίθουσα και τη φωτισμένη σκηνή»

Το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι είδε με ικανοποίηση τον Κοινό εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου να πραγματοποιείται για μια ακόμη φορά μετά από δική του πρόταση το 2018. Μια πρωτοβουλία που αγκαλιάστηκε από τις θεατρικές ομάδες των Βρυξελλών αλλά και από το κοινό και τους φίλους που ως θεατές συμμετέχουν κάθε χρόνο. Πραγματικά η αρχική σκέψη να υπάρχει μια κοινή θεατρική εκδήλωση για να τιμηθεί η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Μαρτίου βρήκε στέγη και εφέτος στη φιλόξενη σκηνή του θεάτρου de Lijsterbes, στο Kraainem στην περιφέρεια των Βρυξελλών. Οι ομάδες που συμμετείχαν, η κάθε μια με τη δική της χαρακτηριστική ταυτότητα, αισθητική και καλλιτεχνική ευαισθησία, ανταποκρίθηκαν με επιτυχία στην παρουσίαση ενός θεάματος που είχε ως κοινό θέμα τη σύγκρουση των γενεών. Στη σκηνή αλλά και στα καμαρίνια του θεάτρου, οι τόσο διαφορετικές ομάδες συναντήθηκαν, γνωρίστηκαν καλύτερα και ένιωσαν από κοινού με τους θεατές την ομορφιά, τη δύναμη αλλά και το εφήμερο του θεάτρου και της σκηνικής παράστασης που δεν επαναλαμβάνεται, αφήνει πίσω της μόνο αναμνήσεις, εικόνες και συνδέει για λίγο τις εμπειρίες και τα συναισθήματα των ηθοποιών και των θεατών στη σκοτεινή αίθουσα και τη φωτισμένη σκηνή. Ας ευχηθούμε λοιπόν «και του χρόνου».

Το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι- Atelier Théâtral Grec-δραστήριο στα θεατρικά δρώμενα των Βρυξελλών συνεχώς από το 1984 που ιδρύθηκε, συμμετείχε και φέτος στον κοινό εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου, με ένα μονόπρακτο μικρής φόρμας του Δημήτρη Ρέπα, συμπολίτη μας των Βρυξελλών, το οποίο είχε ήδη παρουσιάσει σε πρωτόλεια μορφή ως θεατρικό Αναλόγιο, σε ανάλογη εκδήλωση της ομάδας στις Βρυξέλλες, τον Οκτώβριο του 2025. Ο τίτλος του έργου είναι Οικογένεια και παρουσιάζει με χαριτωμένο και εύθυμο τρόπο τις σχέσεις παιδιών και γονέων, σε μια σημερινή τυπική Ελληνική οικογένεια. Ο πατέρας και η μητέρα αγωνίζονται σε μια ασφυκτική καθημερινότητα ενώ τα δύο αγόρια της οικογένειας, ένας φοιτητής και ένα μαθητής ακόμη, ακολουθούν του δικούς τους κώδικες συμπεριφοράς σπρωγμένα από τις ορμές και τα νέα ήθη της νεολαίας. Η σκηνοθεσία ήταν του Τάσου Νυχά, στο ρόλο του πατέρα ο Νίκος Χατζούδης, της μητέρας η Σόνια Καρασσαβίδου, του γιου φοιτητή ο Γιάννης Κρητικός, του γιου μαθητή ο Ιάσων Κρητικός και σε χαρακτηριστικό ρόλο-έκπληξη ενός call girl, η Λίλα Φωτίδου. Ο ίδιος ο συγγραφέας μάλιστα βρισκόταν στην αίθουσα και παρακολούθησε με ανάλογη συγκίνηση το ζωντάνεμα στη σκηνή των χαρακτήρων που είχε σχεδιάσει στο χαρτί.

Θεατρική Ομάδα ΑλΜΑ (Κυπριανός Μουτεβελής, Χρύσα Μπαλτζάκη)

Χρύσα Μπαλτζάκη – Κυπριανός Μουτεβελής – Θεατρική Ομάδα ΑλΜΑ: «Η πρωτοβουλία του Τάσου Νυχά και του EΘΕ έχει γίνει πλέον θεσμός στην πόλη μας και συμβολίζει τη συνεργασία και την συμπερίληψη»

Άλλος ένας εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου ολοκληρώθηκε με επιτυχία, με τη συμμετοχή έξι ομάδων επί σκηνής, και ακόμα δύο, που είχαν αναλάβει την παρουσίαση της εκδήλωσης και του μηνύματος της ημέρας. Η πρωτοβουλία του Τάσου Νυχά και του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηρίου έχει γίνει πλέον θεσμός στην πόλη μας και συμβολίζει τη συνεργασία και την συμπερίληψη, που αποτελούν έτσι κι αλλιώς εγγενή συστατικά του θεάτρου. Από τα πιο θετικά στοιχεία της εκδήλωσης ήταν η αύρα ανανέωσης που έφεραν τόσο η παρουσία μιας νέας θεατρικής ομάδας, των Θεατρικών Διαδρομών Βρυξελλών, όσο και, χάρη και στη θεματική που είχε επιλεγεί φέτος (Σύγκρουση γενεών), η ύπαρξη στη σκηνή και αρκετών παιδιών-ηθοποιών, που γέμισαν με φρεσκάδα την αίθουσα του de Lijsterbes.

Η ομάδα ΑλΜΑ επέλεξε φέτος να μην παρουσιάσει κάποιο θεατρικό δρώμενο, καθώς την παρούσα περίοδο προετοιμάζεται πυρετωδώς για την προσεχή της παράσταση «Το κλάμα βγήκε απ’ τον παράδεισο» των Ρέππα-Παπαθανασίου. Ωστόσο, είχαμε την τιμή να διαβάσουμε στο ξεκίνημα της εκδήλωσης το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 2026, που γράφτηκε από τον σπουδαίο Αμερικανό ηθοποιό Willem Dafoe. Ένα μήνυμα για την συχνά δύσκολη καθημερινότητα των ανθρώπων που ασχολούνται με το θέατρο, αλλά και την αξία και σημασία του θεάτρου στη σημερινή εποχή, που κυριαρχείται από τα κοινωνικά δίκτυα  και τις νέες τεχνολογίες, που έχουν οδηγήσει στην όλο και μεγαλύτερη απομάκρυνση και απομόνωση των ανθρώπων. Ο Willem Dafoe κλείνει το μήνυμά του υπενθυμίζοντάς μας ότι «…το θέατρο ως ολοκληρωμένη μορφή τέχνης μπορεί να μας κάνει να δούμε τι ήταν, τι είναι και τι θα μπορούσε να είναι ο κόσμος μας.» (ολόκληρο το μήνυμα στα ελληνικά, εδώ).

Λύκειο Ελληνίδων Βρυξελλών

Μαρία Καραχάλιου – Λύκειο Ελληνίδων Βρυξελλών: «Η θερμή ανταπόκριση του κοινού ήταν για εμάς η μεγαλύτερη ανταμοιβή και η πιο ουσιαστική επιβεβαίωση»

Η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου στις Βρυξέλλες φέτος είχε ως θεματικό άξονα τη «Σύγκρουση γενεών», ένα θέμα διαχρονικό και βαθιά ανθρώπινο, που αγγίζει την κοινωνία, την οικογένεια, τη μνήμη, την εξέλιξη και την ανάγκη κάθε γενιάς να βρει τη δική της φωνή χωρίς να χάσει τη σύνδεση με την προηγούμενη. Οι θεατρικές ομάδες που συμμετείχαν προσέγγισαν το θέμα μέσα από διαφορετικά έργα, αισθητικές και σκηνοθετικές γραμμές, δημιουργώντας ένα πολυφωνικό θεατρικό τοπίο, όπου το κοινό είχε την ευκαιρία να δει πολλές και διαφορετικές οπτικές πάνω στο ίδιο ανθρώπινο ζήτημα.

Το εορταστικό διήμερο δεν ήταν απλώς μια σειρά παραστάσεων, αλλά μια ζωντανή συνάντηση ανθρώπων που πιστεύουν στη δύναμη της θεατρικής πράξης. Για δύο ημέρες, η σκηνή έγινε τόπος συνάντησης, επικοινωνίας, μνήμης και συγκίνησης. Ηθοποιοί και θεατές βρέθηκαν στον ίδιο χώρο όχι μόνο για να παρακολουθήσουν παραστάσεις, αλλά για να μοιραστούν εμπειρίες, σκέψεις και συναισθήματα. Σε μια εποχή όπου η επικοινωνία γίνεται συχνά μέσα από οθόνες και αποστάσεις, το θέατρο μάς θύμισε τη δύναμη της ζωντανής παρουσίας, της ανάσας, της σιωπής, του βλέμματος και του χειροκροτήματος που ενώνει άγνωστους ανθρώπους σε ένα κοινό συναίσθημα.

Σε μια πόλη πολυπολιτισμική όπως οι Βρυξέλλες, τέτοιες θεατρικές συναντήσεις αποκτούν ίσως ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Το θέατρο γίνεται τόπος μνήμης, γλώσσας και πολιτισμού, αλλά και νέων συναντήσεων και συνεργασιών. Για λίγο, όλοι, ηθοποιοί και θεατές, γινόμαστε μια μικρή κοινότητα που μοιράζεται ιστορίες, συναισθήματα και σιωπές. Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο βαθύ νόημα του θεάτρου: να μας θυμίζει ότι δεν είμαστε μόνοι, ότι οι ιστορίες των ανθρώπων μοιάζουν και ότι μέσα από την τέχνη μπορούμε να συναντηθούμε πραγματικά.

Η θεατρική ομάδα του ΛΕΒ συμμετείχε στον εορτασμό παρουσιάζοντας δύο θεατρικούς μονολόγους από σύγχρονο ελληνικό έργο, τις «ΒΑΣΕΙΣ» και «ΣΤΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ» του Γ. Μανιώτη, με ζωντανή μουσική συνοδεία με βιολί και μια λιτή, ατμοσφαιρική σκηνοθετική προσέγγιση που στόχο είχε να αναδείξει κυρίως τον λόγο, την ερμηνεία και την εσωτερικότητα των χαρακτήρων. Η συμμετοχή αυτή ήταν αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς και δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς τους εξαιρετικούς συνεργάτες και συντελεστές της ομάδας, τους ηθοποιούς, τον μουσικό, αλλά και τους ανθρώπους που στήριξαν την παράσταση πάνω και πίσω από τη σκηνή. Το θέατρο είναι από τη φύση του ομαδική τέχνη και κάθε αποτέλεσμα είναι πάντα το άθροισμα πολλών ανθρώπων, κόπου, εμπιστοσύνης και κοινής πίστης σε κάτι όμορφο.

Η θερμή ανταπόκριση του κοινού ήταν για εμάς η μεγαλύτερη ανταμοιβή και η πιο ουσιαστική επιβεβαίωση ότι το θέατρο εξακολουθεί να συγκινεί, να ενώνει και να δημιουργεί κοινότητα ανθρώπων. Από αυτή τη συμμετοχή κρατάμε τη διαδρομή, τη συνεργασία, τη συγκίνηση και την αίσθηση ότι για λίγο όλοι μαζί δημιουργήσαμε κάτι ζωντανό και αληθινό.

Ένα μεγάλο και βαθιά αληθινό ευχαριστώ στους συνεργάτες μου, στους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα σε αυτή την προσπάθεια με αγάπη, υπομονή, ευαισθησία και πίστη. Στον Βασίλη Πούλο (ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ), την Άννα Μαρία Λυμπεροπούλου (ΣΤΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ), τον Χρήστο Κωσταντινίδη (BΙΟΛΙ) και την Γεωργία Μανδέκη (BACKSTAGE). Και, φυσικά, στα μέλη του ΔΣ του Λυκείου των Ελληνίδων Βρυξελλών για τη σταθερή στήριξη, την εμπιστοσύνη και την παρουσία τους δίπλα στη θεατρική μας ομάδα. Η υποστήριξη όλων μάς δίνει δύναμη να συνεχίζουμε να δημιουργούμε και να προσπαθούμε για όμορφα και ποιοτικά πράγματα.

Το θέατρο δεν γίνεται ποτέ από έναν άνθρωπο μόνο του. Γίνεται από ανθρώπους που εμπιστεύονται, που μοιράζονται, που εκτίθενται, που κουράζονται, που αμφιβάλλουν και συνεχίζουν μαζί μέχρι να ανάψουν τα φώτα της σκηνής.

Αν κάτι καταφέραμε, το καταφέραμε μαζί. Και αυτό είναι για μένα το πιο σημαντικό από όλα.

Θεατρικές Διαδρομές Βρυξελλών

Ηλίας Κοντέας – Θεατρικές Διαδρομές Βρυξελλών: «Η συμμετοχή των θεατρικών ομάδων που ένωσαν τις δυνάμεις τους προσέδωσε στον εορτασμό ζωντάνια, ποικιλία και έντονο αίσθημα συλλογικότητας»

Το εορταστικό διήμερο για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου αποτέλεσε μια ουσιαστική και βαθιά ανθρώπινη εμπειρία, από αυτές που μόνο το θέατρο μπορεί να προσφέρει. Δεν ήταν απλώς μια σειρά θεατρικών παρουσιών, αλλά μια αληθινή συνάντηση ανθρώπων, ομάδων, συναισθημάτων και ιστοριών. Μέσα σε αυτές τις δύο ημέρες αναδείχθηκε με τον πιο ουσιαστικό τρόπο η δύναμη του θεάτρου να ενώνει, να συγκινεί και να δημιουργεί μια κοινότητα έκφρασης και συλλογικής μνήμης.

Η συμμετοχή των θεατρικών ομάδων που ένωσαν τις δυνάμεις τους προσέδωσε στον εορτασμό ζωντάνια, ποικιλία και έντονο αίσθημα συλλογικότητας. Η συνεργασία πραγματοποιήθηκε με σεβασμό, ευαισθησία και κοινή διάθεση προσφοράς, στοιχεία που ανέδειξαν τη σημασία της συνδημιουργίας και της κοινής παρουσίας σε μια τόσο ιδιαίτερη γιορτή. Αξίζουν συγχαρητήρια και ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Τάσο Νυχά, που εμπνεύστηκε αυτή τη γιορτή και συνεχίζει να αποτελεί την ψυχή της.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν και η ανταπόκριση του κοινού, το οποίο αγκάλιασε συναισθηματικά και ουσιαστικά το διήμερό μας, παρά τον «ανταγωνισμό» από άλλες παράλληλες εκδηλώσεις που διοργανώθηκαν την ίδια περίοδο, μάλλον χωρίς να ληφθεί ιδιαίτερα υπόψη μια πολιτιστική παράδοση της κοινότητάς μας που μετρά ήδη αρκετά χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, το κοινό απέδειξε για ακόμη μία φορά ότι γνωρίζει να ξεχωρίζει και να στηρίζει τις προσπάθειες που γεννιούνται μέσα από την ίδια την κοινότητα και βασίζονται στη συνέπεια, τη συνεργασία και την αυθεντική αγάπη για το θέατρο.

Η αληθινή θεατρική εμπειρία, άλλωστε, δεν ολοκληρώνεται με το χειροκρότημα, αλλά συνεχίζει να ζει μέσα μας για μέρες και εβδομάδες μετά και αυτή είναι πάντα η πιο ουσιαστική και βαθιά ικανοποίηση για όλους μας.

Η ομάδα μας, οι Θεατρικές Διαδρομές Βρυξελλών, συμμετείχε στον εορτασμό για πρώτη φορά με την παρουσίαση του έργου μικρής φόρμας «Η Καρέκλα», μιας θεατρικής πρότασης που γράφτηκε από εμένα ειδικά για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου.

Η «Καρέκλα» δεν παρουσιάστηκε ως ένα απλό αντικείμενο, αλλά ως ένα ισχυρό σύμβολο: ένα σημείο συνάντησης ανάμεσα σε αυτούς που έμειναν και σε αυτούς που έφυγαν, μια θέση γεμάτη απουσία αλλά και παρουσία, βάρος αλλά και αγκαλιά. Κάθε θεατής μπόρεσε να προβάλλει πάνω της τη δική του εμπειρία και να αναγνωρίσει κάτι προσωπικό: την απώλεια, τη σιωπή, τη μνήμη ή την αίσθηση μιας θέσης που ίσως δεν θα γεμίσει ποτέ ξανά.

Η ανταπόκριση του κοινού υπήρξε ιδιαίτερα συγκινητική και αυτό μας γεμίζει βαθιά ικανοποίηση. Σε επίπεδο ομάδας, η συμμετοχή μας υπήρξε ουσιαστική και πολυεπίπεδη. Η δημιουργική διαδικασία που οδήγησε στη γέννηση της «Καρέκλας» ξεκίνησε από μια συζήτηση με μέλος της ομάδας, τη Λίλα Φωτίδου. Βγαίνοντας από το ταξίδι των «Κόκκινων Φαναριών», της πρώτης μας μεγάλης θεατρικής δουλειάς, νιώσαμε την ανάγκη να δημιουργήσουμε ένα έργο πιο σύγχρονο και άμεσο, με έντονες συναισθηματικές εναλλαγές, με το οποίο θα μπορούσαμε όλοι να ταυτιστούμε.

Ευχαριστώ ιδιαίτερα τη Στέλλα Ανδρουλάκη, τη Ρίτα Ντιναπόγια και τον Νίκο Σαχά, που μαζί με τη Λίλα συνέβαλαν στη διαμόρφωση του θεατρικού σύμπαντος της «Καρέκλας». Αν και ο ρόλος του Νίκου δεν υπήρχε στην αρχική σύλληψη του έργου, πλέον δεν μπορώ να φανταστώ την παράσταση χωρίς την παρουσία του. Σημαντική ήταν και η παρουσία των υπόλοιπων μελών της ομάδας, που ήρθαν και μας στήριξαν.

Ο απολογισμός της συμμετοχής μας είναι βαθιά θετικός. Νιώθουμε ευγνωμοσύνη για την αποδοχή και την αγκαλιά που προσφέρθηκε στις Θεατρικές Διαδρομές Βρυξελλών μέσα σε αυτή την ξεχωριστή γιορτή, αλλά και για τη δυνατότητα να συνυπάρξουμε δημιουργικά με άλλες θεατρικές ομάδες σε ένα κοινό πλαίσιο έκφρασης και προσφοράς. Για εμάς, το θέατρο δεν είναι μόνο παράσταση· είναι συνάντηση, μοίρασμα και συναίσθημα.

Μετά από τη συμμετοχή μας στην Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, ανοίγουμε ήδη το επόμενο κεφάλαιο της δημιουργικής μας πορείας. Ξεκινάμε την προετοιμασία της επόμενης θεατρικής μας πρότασης: μιας μαύρης μεταθεατρικής κωμωδίας, την οποία έχω γράψει ο ίδιος και η οποία φιλοδοξεί να αποτελέσει το επόμενο τολμηρό βήμα των Θεατρικών Διαδρομών Βρυξελλών.

ΘΕΣΠΙΣ

Αριστείδης Λαυρέντζος / ΘΕΣΠΙΣ: «Η συνδημιουργία μάς φέρνει πιο κοντά, μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλο»

Εκ μέρους της θεατρικής ομάδας ΘΕΣΠΙΣ, της οποίας είμαι καλλιτεχνικός διευθυντής από την ίδρυσή της το 2002, ευχαριστώ το newsville.be και τον χαρισματικό διευθυντή του Γιάννη Δήμα, που μου δίνει την ευκαιρία να εκφράσω τις σκέψεις μου για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου στις Βρυξέλλες στις 27 και 28 Μαρτίου 2026, με συμμετοχή των ελληνικών θεατρικών ομάδων των Βρυξελλών. Ο ΘΕΣΠΙΣ αγκάλιασε από την πρώτη στιγμή αυτή την πρωτοβουλία, που άρχισε το 2018 με πρόταση του Τάσου Νυχά. Ως βασικός ιδρυτής εγώ ο ίδιος δύο εδώ ελληνικών θεατρικών ομάδων (1992, 2002), και με τον ΘΕΣΠΙ να είναι η ρίζα από την οποία βλάστησαν τουλάχιστον άλλες τρεις – και έχουν απλώσει δικούς τους ωραίους κλώνους, φρονώ ότι συνετέλεσα αποφασιστικά στη διεύρυνση της θεατρικής δημιουργίας από άποψη κοινού, από άποψη ρεπερτορίου, από άποψη σκηνοθετών και από άποψη ηθοποιών. Όντως, μέχρι το 1992 υπήρχε ουσιαστικά μία μόνο σταθερή ελληνική θεατρική ομάδα στις Βρυξέλλες αλλά δεν χωρούσαμε όλοι μέσα σε ένα μόνο σχήμα!

Όταν όμως φτάσαμε να είμαστε εδώ δέκα ελληνικές θεατρικές ομάδες, αφενός μεν αυτό αποτελεί ρεκόρ για το ελληνικό ερασιτεχνικό θέατρο σε οποιαδήποτε πόλη του κόσμου όπου υπάρχει ελληνικό στοιχείο, και είναι ασφαλώς καλόδεχτες όλες οι ομάδες με τις δικές της καλλιτεχνικές αναζητήσεις η καθεμία, αφετέρου όμως η πολυδιάσπαση άρχισε να δημιουργεί κάποια προβλήματα. Στην υπερβολική ίσως αυτή φάση του φυγοκεντρισμού ήρθε η πρόταση του Τάσου, για συνδημιουργία κάθε χρόνο, να διορθώσει τα περισσότερα από τα μειονεκτήματα της πολυδιάσπασης: οι ομάδες μας μια φορά το χρόνο συνδημιουργούν μια παράσταση δύο ημερών στα τέλη Μαρτίου, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου. Η συνδημιουργία μάς φέρνει πιο κοντά, μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλο, ανταλλάσσουμε απόψεις, λειαίνουμε τις αντιθέσεις μας και φέρνουμε επίσης στα ίδια καμαρίνια ηθοποιούς και συντελεστές από όλες τις ομάδες, και επιτυγχάνεται μια επιθυμητή κινητικότητα και συνεργασία.

Σε κάθε ετήσια κοινή παράσταση επιλέγουμε συνήθως ένα κοινό θέμα: εφέτος ήταν η σύγκρουση των γενεών – που μπορεί και να είναι διαδοχή γενεών, διάλογος, συνάντηση γενεών. Τεράστιο θέμα στην παγκόσμια δραματουργία, καθώς επιτρέπει στους συγγραφείς και στους σκηνοθέτες να εξερευνήσουν τη ρήξη ανάμεσα στο παλιό και στο νέο, την παράδοση και την αμφισβήτηση. Εκτός αυτού, ύστερα από τη βιολογική ηλικία που έχουμε φτάσει οι παλαιότεροι (75 και άνω) και τη θεατρική ηλικία ορισμένων από εμάς (40 και άνω), η διαδοχή των γενεών εφαρμόζεται και στις ομάδες μας: υπάρχουν καλλιτεχνικοί διευθυντές ή σκηνοθέτες ομάδων μας κατά πολύ νεότεροι, και το θεατρικό τοπίο ανανεώνεται, χωρίς βέβαια να αποκλείει τη συνέχιση από τους παλαιότερους, όσο το επιτρέπουν οι δυνάμεις τους. Είχαμε και συναδέλφους 80 ετών (Γιάννης Οικονομίδης) και έναν άνω των 90 (Γιώργος Ανδρονίδης) που έφυγαν χωρίς να έχουν εγκαταλείψει «το σανίδι» ούτε στους τελευταίους τους μήνες! Αιωνία τους η μνήμη!

Στον φετινό εορτασμό η ομάδα ΘΕΣΠΙΣ, που χωρίς να παραμερίζει το ελληνικό ρεπερτόριο παίζει κατά προτίμηση έργα από το παγκόσμιο θέατρο, επέλεξε και έπαιξε μια ωραιότατη σκηνή από το έργο «Ο Αρχιμάστορας Σόλνες» του Ίψεν. Στο αυτοβιογραφικό αυτό έργο, γραμμένο το 1892 και πάντοτε επίκαιρο, ο Αρχιμάστορας (στην παράστασή μας ήταν ο Κώστας Δερβένης) εκφράζει στο γιατρό του (Γιώργη Καταλαγαριανάκη) τους φόβους του έναντι της νεότητας, η οποία θα διεκδικήσει να πάρει τα ηνία. Η νεότητα εκπροσωπείται στη σκηνή αυτή από την εντυπωσιακή 22χρονη Χίλντε (Σοφία Κασσελάκη) η οποία θα έρθει από το παρελθόν, με αέρινο ερωτικό τρόπο, να δώσει απάντηση στους φόβους του Αρχιμάστορα. Το τέταρτο πρόσωπο της σκηνής είναι η Αλίνε (Λαμπρινή Γαρμπή), η σύζυγος του Αρχιμάστορα, προσωποποίηση της αξιοπρέπειας και του καθήκοντος, η οποία – δεδομένου του αυτοβιογραφικού χαρακτήρα του έργου – είναι προσωποποίηση της συζύγου του ίδιου του Ίψεν, της Σουζάνα Τόρεσεν, η οποία παρέμεινε μαζί του 48 χρόνια, μέχρι τον θάνατό του, ενώ οι ερωμένες, «αέρινες» ή μη, έρχονταν και παρέρχονταν…

Ευχαριστώ θερμά τους τέσσερις ως άνω ηθοποιούς, την επί 20 χρόνια σκηνογράφο του ΘΕΣΠΙ Άντα Σωτηροπούλου και τη βοηθό κινησιολογίας Κωνσταντίνα Σλακώνη. Δεν θα ξεχωρίσω κανέναν από τους ηθοποιούς – αυτό είναι σε κάθε παράσταση δουλειά των θεατών και όχι δική μου. Ειπώθηκαν τα καλύτερα αλλά και μόνο το γεγονός ότι ακούστηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά στις Βρυξέλλες ο λόγος του Ίψεν ήταν υπέροχο. Θα υπογραμμίσω όμως την ιδιαίτερα επιτυχημένη προσπάθεια της νεόφερτης στις Βρυξέλλες, 22χρονης στη σκηνή και στη ζωή, Σοφίας Κασσελάκη, η οποία κανείς δεν θα πίστευε ότι ήταν πρωτόπειρη: η πειθαρχία της, η συστηματική εργασία της σε όλες τις πρόβες, η άμεση ενσωμάτωση κάθε σκηνοθετικής μου οδηγίας, η εξυπνάδα και το ταλέντο της την έκαναν να ανταποκριθεί πολύ σωστά στις μεγάλες απαιτήσεις του ρόλου.

Ομογενειακή Θεατρική Σκηνή

Γιώργος Μαγκλής – Ομογενειακή Θεατρική Σκηνή: «Αποτελεί αδιαμφισβήτητα παράδειγμα προς μίμηση πως η συνεργασία και η ομόνοια μπορούν να φέρουν θετικότατα αποτελέσματα»

O εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου στις Βρυξέλλες αποτελεί πλέον θεσμό, ξεκίνησε από το 2018 με μονοήμερη εκδήλωση, φτάνοντας στην 6η έκδοση του, το 2020-22 λόγω πανδημίας, με διήμερη παρουσίαση. Αποτελεί αδιαμφισβήτητα παράδειγμα προς μίμηση και σε άλλους τομείς της επί των κοινών ενασχόλησης, πως η συνεργασία και η ομόνοια μπορούν να φέρουν θετικότατα αποτελέσματα. Είναι θα λέγαμε η υγιής πλευρά της ενασχόλησης με τα ‘’κοινά’’ όπου το εγώ, θέλοντας και μη, παραχωρεί την θέση του στο εμείς.

Επί της ουσίας το Ελληνικό Κοινοτικό ή Ομογενειακό, όπως καταγράφτηκε στο 1ο Παγκόσμιο Συνέδριο στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Βρυξελλών, στις 24 και 25 Νοεμβρίου 2023, στις Βρυξέλλες διανύει περίοδο ακμής και μεταλαμπάδευσης. Λαμβάνοντας υπόψη πως οι πρώτες θεατρικές εντόπιες θεατρικές δραστηριότητες και παραστάσεις, έστω και σποραδικές, χρονολογούνται στα μέσα της δεκαετίας του 1970 έχουμε να κάνουμε με έναν υγιέστατο οργανισμό άνω τον πενήντα ετών που αριθμεί οχτώ καθιερωμένες θεατρικές ομάδες, τρεις πιο πρόσφατες, ενώ -όπως μαθαίνουμε- ετοιμάζεται και άλλη μία που θα εμφανιστεί επί σκηνής τον φθινόπωρο. Επί το σύνολο
τους οι σημερινές ένδεκα ομάδες καλύπτουν μεγάλο μέρος του παγκόσμιου και ελληνικού θεατρικού ρεπερτορίου, είναι όμως και χώρος παρουσίασης έργων συμπολιτών μας. Κοντολογίς, σχηματίζεται ένας μικρόκοσμος που αριθμεί μεταξύ 500 και 1000 ατόμων που κινητοποιούνται για κάθε έργο που παρουσιάζεται στο θεατρόφιλο κοινό. Το μέλλον του οποίου έχει θετικό πρόσημο διότι σιγά σιγά η δεύτερη γενιά αναλαμβάνει τα ηνία στην στελέχωση των ομάδων, επιτρέποντας έτσι μια ομαλή ανανέωση και μετάβαση. Παρομοίως κι από την πλευρά των ηθοποιών καινούργια πρόσωπα εμφανίζονται με ζήλο και υγιή περιέργεια. Κλείνοντας θα ευχηθώ υγεία, έμπνευση και δημιουργικότητα σε όλες τις ομάδες, καλή μας επιτυχία στο διήμερο της εφετινής Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου όπως και για ό,τι θα κάνουν το 2026 και δίνουμε ραντεβού για την 7 η έκδοση. Επίσης προκαταβολικά ένα ευχαριστώ στο κοινό που θα έρθει να ψυχαγωγηθεί, να εκ-παιδευτεί και να μας χειροκροτήσει, διότι αυτό αποτελεί την μοναδική αμοιβή μας είτε είμαστε επί ή πίσω από την σκηνή.

Φέτος η Ομογενειακή Θεατρική Σκηνή παρουσίασε, για δεύτερη φορά στο σύνολο των έξι συμμετοχών της, έργο της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, δυο σημαντικές σκηνές από την κλασσική τραγωδία Αντιγόνη του Σοφοκλή. Έργο στυλοβάτης της Αρχαίας Ελληνικής Τραγωδίας και μεταξύ των περισσότερο παρουσιασμένων θεατρικών έργων παγκοσμίως.

Οι σκηνές εκφράζουν διαχρονικά ερωτήματα για τη δύναμη του νόμου, της εξουσίας, την ισότητα των φύλων. Σημαντικό στοιχείο που ενυπάρχει είναι η σύγκρουση των γενεών. Η Αντιγόνη, η νέα γενιά, με την ορμή της, την τόλμη και τη δύναμή της συγκρούεται με την παλιά γενιά και την εξουσία της στο πρόσωπο του Κρέοντα. Το ίδιο συμβαίνει μεταξύ του αδιάλλακτου Κρέοντα και του σοφού Τειρεσία.

Ποιο συγκεκριμένα έχουμε -μεταξύ άλλων- τις ακόλουθες κυρίες συγκρούσεις, αντιθέσεις στις δύο σκηνές που παρουσιάζουμε:
Ο Κρέοντας κατέχει την εξουσία, υπερασπίζεται αδιάλλακτος τους νόμους των ανθρώπων. Η εξουσία είναι γένος αρσενικού ενώ η Δικαιοσύνη είναι “τυφλή” και δεν έχει “αισθήματα”.
Η Αντιγόνη, αν και νεότερη, επιμένει στις θέσεις της βασιζόμενη στους νόμους των Θεών, έναντι αυτούς των ανθρώπων, πρέπει να θάψει και τα δύο της αδέρφια, δεν κάνει διάκριση μεταξύ τους («Δεν γεννήθηκα για να μισώ, αλλά για να αγαπώ !», «Ο Άδης όμως ακόμα έχει την αξίωση να εφαρμόζονται εξίσου οι νόμοι για όλους»).
Ο Τειρεσίας, παρότι γέρος, έχει το χάρισμα της σοφίας από τους θεούς, και ως σοφός που είναι, ζητάει από τον Κρέοντα να επιτρέψει την ταφή του Πολυνείκη, και να συμφωνήσει έτσι με την απόφαση της νεότερης του Αντιγόνης. Συγκεκριμένα, του ζητάει να μην είναι ισχυρογνώμων επιμένοντας στο σφάλμα του αλλά να το διορθώσει, γιατί όπως του λέει η Αντιγόνη: «ο νεκρός δεν δικάζεται» : «ο αποθανών δεδικαίωται».
Εμφανίζονται οι διαχρονικές έννοιες της αγάπης, της συγχώρεσης έναντι της αδιαλλαξίας, της ισχυρογνωμίας (εγωισμός).

Εν κατακλείδι, θα μπορούσε να τεθεί το ακόλουθο ερώτημα στο κοινό : “Πως κρίνετε την νεαρή κοπέλα, την Αντιγόνη, που αποφάσισε να συγκρουστεί με τον ανθρώπινο νόμο του βασιλιά Κρέοντα και να ακολουθήσει τις θεϊκές προσταγές, γνωρίζοντας τις συνέπειες που θα είχε η πράξη της αυτή;
Οι δύο σκηνές ήταν διασκευή και σκηνοθεσία του Δημήτρη Αργυρόπουλου (ο παλαιότερος εν ζωή σκηνοθέτης) και τις παρουσίασαν επί σκηνής με αλφαβητική σειρά οι: Αναστάσιος (Τάσος) Φιλιππίδης, Αγγελίνα Μαγκλή (πρωτοεμφανιζόμενη στο θέατρο), Γιώργης Καταλαγαριανάκης, Γιώργος Μαγκλής.

Νόta Théâtrale

Βούλα Καγιάσα – Νόta Théâtrale: «Η συμμετοχή αποτελεί για μένα κάθε φορά μια ουσιαστική εμπειρία καθώς συνδυάζει τη συνεργασία με τις άλλες θεατρικές ομάδες και την προσωπική δημιουργική ευθύνη»

Η συμμετοχή μου στην εκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, μια πρωτοβουλία του Τάσου Νυχά η οποία έχει γίνει θεσμός από το 2018, αποτελεί για μένα κάθε φορά μια ουσιαστική εμπειρία καθώς συνδυάζει τη συνεργασία με τις άλλες θεατρικές ομάδες και την προσωπική δημιουργική ευθύνη.

Η μικρή διάρκεια των περίπου 15 λεπτών που έχει κάθε ομάδα για να παρουσιάσει έργο της τα στην εκδήλωση λειτουργεί για μένα ως δημιουργικός περιορισμός, ανοίγοντας ταυτόχρονα νέες δυνατότητες και δίνοντάς μου την ελευθερία να πειραματιστώ με διαφορετικές, σύντομες φόρμες, αλλά και να παρουσιάσω δικά μου θεατρικά κείμενα, δοκιμάζοντας έναν πιο άμεσο και προσωπικό τρόπο έκφρασης. Συνήθως επιλέγω αυτοτελή κομμάτια, με εξαίρεση τον μονόλογο της Σάρα Κέην που ανεβάσαμε την πρώτη χρονιά, από το «Λαχταρώ», ο οποίος, παρότι απόσπασμα, μπορούσε να σταθεί και αυτόνομα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πρόκληση μετατρέπεται σε ευκαιρία εξέλιξης, σε ένα πλέον ασφαλές περιβάλλον, το οποίο έχει διαμορφωθεί μέσα από 13 χρόνια παρουσίας της ομάδας μας Νόta Théâtrale στα θεατρικά δρώμενα των Βρυξελλών και συνεχίζει να στηρίζει τη δημιουργία και να ενθαρρύνει το ρίσκο.

Φέτος είχα τη χαρά και την πρόκληση να αναλάβω τη θεατρική απόδοση κειμένων ενός ταλαντούχου δημιουργού, του Ευθύμη Κάλφα, τον οποίο σκέφτηκα αμέσως όταν ξεκίνησα να αναζητώ υλικό που να συνδέεται με το θέμα μας, τη «Σύγκρουση γενεών». Τον ευχαριστώ θερμά για τη συνεργασία και για την εμπιστοσύνη που μου έδειξε από την πρώτη στιγμή, παραχωρώντας μου τα κείμενά του. Το έργο που παρουσιάσαμε σε θεατρική stand-up μορφή, αποτελεί μια κωμική και σατιρική αντιπαραβολή ανάμεσα στη δεκαετία του ’90 και στο σήμερα, αναδεικνύοντας τη σύγκρουση των γενεών μέσα από τις διαφορετικές αντιλήψεις των γονιών και γενικότερα της κοινωνίας, όσον αφορά στην ανατροφή των παιδιών.

Μια επιπλέον πρόκληση ήταν ότι δούλεψα με μια ομάδα όπου οι δύο από τους τρεις βασικούς συμμετέχοντες, η Ιωάννα Τσότσου και ο Κωνσταντίνος Γάτζιος – ο οποίος είχε το μεγαλύτερο μέρος του έργου επάνω του – ανέβαιναν για πρώτη φορά στη θεατρική σκηνή. Παράλληλα επέλεξα να εντάξω και παιδιά στην παράσταση, κάτι που αποτέλεσε μια μοναδική εμπειρία καθ΄όλη τη διάρκεια των προβών! Αυτή η συνθήκη απαιτούσε βέβαια λεπτή ισορροπία, αμοιβαία εμπιστοσύνη και μια πιο προσαρμοσμένη προσέγγιση στην σκηνοθετική καθοδήγηση, ενώ ταυτόχρονα δημιούργησε μια ιδιαίτερη αμεσότητα και ισχυρή δέσμευση από όλους, ιδίως δεδομένου του ότι το εγχείρημα έπρεπε να ολοκληρωθεί σε λιγότερο από δύο μήνες.

Ο Ιωακείμ Δρόσος, ο τρίτος της παρέας μας, αποτελεί πλέον μια σταθερή εγγύηση καθώς συνεργαζόμαστε σχεδόν σε όλα τα έργα, ενώ με τη συμβολή για δεύτερη χρονιά της Βασιλίνας Σπύρου, η οποία στηρίζει ουσιαστικά όλη τη διαδικασία, καταφέρνουμε να φτάνουμε σε ένα αποτέλεσμα που επικοινωνεί με επιτυχία με το κοινό. Η ιδιαίτερα θερμή ανταπόκριση του κοινού μας τροφοδοτεί με ενθουσιασμό ενώ η εσωτερική μας ανάγκη για δημιουργία παραμένει ανίκητο κίνητρο που μας ωθεί να συνεχίσουμε δυναμικά και στα επόμενα!

Ελληνικό Θέατρο Βελγίου

Ελένη Καξερή – Ελληνικό Θέατρο Βελγίου: «το θέατρο είναι από τη φύση του συνάντηση γενεών»

Το Ελληνικό Θέατρο Βελγίου (ΕΘΒ) συμμετείχε και φέτος στην εκδήλωση που οργανώνεται τα τελευταία έξι χρόνια στις Βρυξέλλες, από τις ελληνικές θεατρικές ομάδες της πόλης, για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου.
Αυτή τη φορά η συμμετοχή μας ήταν διαφορετική: συμμετείχαμε «τεχνικο-διαδικαστικά» και όχι στο θεατρικό μέρος.
Εννοώ ότι ένα μέλος της ομάδας (η Γεωργία Νομικού) δημιούργησε την αφίσα της εκδήλωσης και εγώ ανέλαβα την παρουσίασή της. Είχα δηλαδή το «ρόλο» της παρουσιάστριας, οπότε κάτι έπαιξα κι εγώ!

Το θέμα της εκδήλωσης εφέτος ήταν η σύγκρουση των γενεών, ένα θέμα πάντα επίκαιρο μια και όπως είπα στην έναρξη της εκδήλωσης το θέατρο είναι από τη φύση του συνάντηση γενεών: οι συγγραφείς του παρελθόντος συνομιλούν με τους δημιουργούς του παρόντος, οι ηθοποιοί μεταφέρουν μνήμες και οι θεατές αναγνωρίζουν τον εαυτό τους είτε στην ανυπομονησία της νιότης είτε στη στοχαστικότητα της ωριμότητας.
Οι θεατές μας τίμησαν με την παρουσία τους, ειδικά το Σάββατο που το θέατρο ήταν γεμάτο, γεγονός που ικανοποίησε ιδιαίτερα όλους τους συμμετέχοντες.
Θέλω να πιστεύω πως οι θεατές έμειναν ικανοποιημένοι από την ποικιλία, γιατί τα αποσπάσματα που παρουσιάστηκαν «κάλυπταν όλα τα γούστα». Η σύγκρουση των γενεών παρουσιάστηκε χιουμοριστικά, δραματικά, με τρυφερότητα…
Τα στιγμιότυπα που παρουσιάστηκαν μας συγκίνησαν ή μας έκαναν να σκεφτούμε αν αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας σε κάποια από αυτά. Μήπως κι εμείς αντιδράσαμε παρόμοια σε κάποια από τις συγκρούσεις που είχαμε με τους γονείς μας ή με τα παιδιά μας;

Ελπίζω να είμαστε όλοι καλά και να συναντηθούμε πάλι του χρόνου στον εορτασμό για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου!
Να μην ξεχνάμε πως το θέατρο είναι πολύ σημαντικό γιατί συμβάλει στην αμοιβαία κατανόηση ατόμων και λαών!

Φωτογραφίες: Νίκος Νυχάς

The post Θέατρο που ενώνει: Διήμερο δημιουργίας και συνεργασίας για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου appeared first on .

Η φετινή μας έκτη εκδήλωση είναι αφιερωμένη στη «Σύγκρουση των γενεών», ένα διαχρονικό και θεμελιώδες θέμα του θεάτρου, που αποτυπώνει τη διαμάχη παλαιών και νέων αξιών, εξουσίας και αμφισβήτησης. Στο πέρασμα του χρόνου, το θέατρο αναδεικνύει την προσπάθεια των νέων να συνομιλήσουν, να αμφισβητήσουν ή να μετασχηματίσουν την παρακαταθήκη των προηγούμενων γενεών.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 27 Μαρτίου και το Σάββατο 28 Μαρτίου 2026, ώρα 20.00, στο Θέατρο GC de Lijsterbes (Lijsterbessenbomenlaan 6, 1950 Kraainem).

Στη σκηνική αυτή σύμπραξη, οι θεατρικές ομάδες συμμετέχουν είτε παρουσιάζοντας αυτοτελή έργα ή σκηνικά στιγμιότυπα είτε συνεισφέροντας δημιουργικά σε επιμέρους τομείς της παράστασης, στο πλαίσιο μιας καλλιτεχνικής συνεργασίας.

Στον κοινό εορτασμό συμμετέχουν, με αλφαβητική σειρά, οι ακόλουθες θεατρικές ομάδες:

1.     ΑλΜΑ

2.     Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι Βρυξελλών

3.     Ελληνικό Θέατρο Βελγίου

4.     Θεατρικές Διαδρομές Βρυξελλών

5.     ΘΕΣΠΙΣ

6.     Λύκειο Ελληνίδων Βρυξελλών

7.     NOTA THEATRALE

8.     Ομογενειακή Θεατρική Σκηνή

Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1962 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου και εορτάζεται σήμερα σε περισσότερες από 100 χώρες παγκοσμίως, αναδεικνύοντας τον ρόλο του θεάτρου ως μέσου κοινωνικού διαλόγου, πολιτιστικής έκφρασης και αμοιβαίας κατανόησης, χωρίς διακρίσεις ηλικίας, φύλου, πεποιθήσεων ή εθνικότητας.

Μέσα από αυτή τη συνεργασία, οι ελληνικές θεατρικές ομάδες, περισσότερες από κάθε άλλη μη ελληνόφωνη κοινότητα στις Βρυξέλλες και οι πολυπληθέστερες εκτός Ελλάδας, επιβεβαιώνουν τη ζωντάνια και τη δυναμική του ελληνικού πολιτισμού στο Βέλγιο, καθώς και τη σημασία των συλλογικών καλλιτεχνικών δράσεων.

Καλούμε το θεατρόφιλο κοινό να στηρίξει και να τιμήσει τον κοινό αυτόν εορτασμό, συμμετέχοντας σε μια γιορτή θεάτρου, συνεργασίας και πολιτισμού.

Πώληση εισιτηρίων ηλεκτρονικά, εδώ (ή στην είσοδο την ημέρα των παραστάσεων εάν δεν έχουν εξαντληθεί)
Γενική είσοδος: 16 €

FACEBOOK EVENT

The post Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2026: Κοινός εορτασμός 8 ελληνικών ερασιτεχνικών θεατρικών ομάδων στις Βρυξέλλες appeared first on .

Το Θεατρικό Αναλόγιο λειτουργεί ως βήμα για την παρουσίαση και την ανάδειξη νέων έργων. Θα παρουσιαστούν υπό μορφή Θεατρικού Αναλογίου τα παρακάτω τρία θεατρικά έργα:

1. Ένα κορίτσι με ψάχνει, της Σοφίας Σταμπολίτη
2. Κίτρινες κορδέλες, της Νάνσυ Πασκάλ
3. Οικογένεια, του Δημήτρη Ρέπα

Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Τάσος Νυχάς
Συμμετέχουν (με αλφαβητική σειρά):
Ένα κορίτσι με ψάχνει: Σόνια Καρασαββίδου, Φραγκίσκος Νικολιάν, Νίκος Σαχάς, Έλενα Τασιούλα, Νίκος Χατζούδης
Κίτρινες κορδέλες: Ρίτα Ντιναπόγια, Δημήτρης Σαχάς, Νίκος Σαχάς
Οικογένεια: Σόνια Καρασαββίδου, Γιάννης Κρητικός, Ιάσων Κρητικός, Έλενα Τασιούλα, Νίκος Χατζούδης.

Παρασκευή 17 Οκτωβρίου, ώρα 20.00
Centre Communautaire de Joli Bois – 100, ave du Haras – 1150 WSP

Γενική είσοδος: 15 ευρώ
Πληροφορίες/ Κρατήσεις: ellther1984@gmail.com, τηλ. 0495 210038 και στο θέατρο 20 λεπτά πριν από την έναρξη της εκδήλωσης ανάλογα με τη διαθεσιμότητα.

The post Το Τρίτο Θεατρικό Αναλόγιο από το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι appeared first on .

«Ήταν ένα δύσκολο έργο. Θέλει πολλή σκέψη, πολλή πειθαρχία, αλληλεπίδραση των ηθοποιών επί σκηνής, εγρήγορση»

Με μεγάλη επιτυχία και διθυραμβικά σχόλια ολοκληρώθηκαν οι τέσσερις παραστάσεις του έργου Έρωτος Έργα Έωλα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, που παρουσίασε η ελληνόφωνη θεατρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ στις 22, 23, 24 και 25 Μαΐου 2025 στο θέατρο Comédie Royale Claude Volter στις Βρυξέλλες. Η πολυαναμενόμενη αυτή παραγωγή ξεχώρισε τόσο για την καλλιτεχνική της ποιότητα όσο και για τον έντονα συμβολικό της χαρακτήρα, καθώς συνέπεσε με τον εορτασμό των 40 χρόνων θεατρικής διαδρομής του θιασάρχη, σκηνοθέτη και μεταφραστή Αριστείδη Λαυρέντζου, ο οποίος και τιμήθηκε επί σκηνής από την Ελληνική Κοινότητα Βρυξελλών.

Η παρουσία της θεατρικής ομάδας ΘΕΣΠΙΣ στα πολιτιστικά δρώμενα της ελληνικής κοινότητας στις Βρυξέλλες αποτελεί μία σταθερή και πολύτιμη πολιτιστική συμβολή. Σε μία πόλη όπου η ελληνική διασπορά διατηρεί ζωντανή την πολιτιστική της ταυτότητα, το ελληνόφωνο θέατρο λειτουργεί ως γέφυρα με τη γλώσσα, την παράδοση και τη δημιουργική έκφραση. Οι παραστάσεις του ΘΕΣΠΙ, όπως η πρόσφατη με το έργο Έρωτος Έργα Έωλα του Σαίξπηρ, σε σκηνοθεσία, μετάφραση και υπέρτιτλους (αγγλικά και γαλλικά) του Αριστείδη Λαυρέντζου, ενισχύουν την καλλιτεχνική ζωή της κοινότητας και δημιουργούν ευκαιρίες για συμμετοχή, έκφραση και συνεύρεση. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε στο πρόσωπο του Αριστείδη Λαυρέντζου, τη δουλειά αυτών των συμπολιτών μας που, αν και βρίσκονται δεκαετίες μακριά από την Ελλάδα, διατηρούν τον ελληνικό λόγο και την καλλιτεχνική φλόγα ζωντανή.

«Η συμβολή του Αριστείδη Λαυρέντζου είναι τεράστια σε όλα τα πεδία ενασχόλησής του με την θεατρική τέχνη. Το σίγουρο είναι ότι κατανοεί βαθιά την ανθρώπινη φύση»

Σκηνοθεσία με βάθος και οργάνωση σε επαγγελματικό επίπεδο

Το έργο Love’s Labour’s Lost του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ αποτελεί πρόκληση ακόμη και για επαγγελματικές σκηνές, πόσο μάλλον για μία ερασιτεχνική ομάδα. Στο δια χειρός Αριστείδη Λαυρέντζου, Έρωτος Έργα Έωλα, ο σκηνοθέτης βασίστηκε σε δική του πρωτότυπη μετάφραση και κατάφερε να δημιουργήσει ένα σκηνικό σύμπαν γεμάτο ρυθμό, χιούμορ και συγκίνηση. Με υπομονή και καθοδήγηση, συντόνισε μία πολυμελή ομάδα 18 ερασιτεχνών ηθοποιών, ανθρώπων που συνδυάζουν την καλλιτεχνική τους αγάπη με τις απαιτήσεις της καθημερινής ζωής. Το αποτέλεσμα; Μια παράσταση που ξεπέρασε κάθε προσδοκία και απέδειξε πως το πάθος και η συλλογικότητα μπορούν να σταθούν ισάξια δίπλα στην επαγγελματική παραγωγή.

Υπέρτιτλοι: γέφυρα με το πολυπολιτισμικό κοινό των Βρυξελλών

Η επιλογή να ενσωματωθούν υπέρτιτλοι, από τον πρωτοπόρο σε αυτόν τον τομέα, Αριστείδη Λαυρέντζο, καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης, στα αγγλικά και τα γαλλικά, αποτέλεσε μία εξαιρετική στρατηγική που άνοιξε την παράσταση σε ευρύτερο κοινό. Σε μία πόλη όπως οι Βρυξέλλες, με πολλαπλές γλώσσες και κουλτούρες, η ανάγκη για προσβασιμότητα είναι κρίσιμη. Η απαιτητική αυτή εργασία, που απαιτεί ακρίβεια, συγχρονισμό και κατανόηση του θεατρικού λόγου, επιτελέστηκε με εξαιρετικό επαγγελματισμό. Έτσι, η ελληνόφωνη παράσταση που απολαύσαμε από τον ΘΕΣΠΙ δεν λειτούργησε μόνο στα στενά όρια της ελληνικής κοινότητας, αλλά έφτασε και σε φιλότεχνους θεατές άλλων γλωσσών, ενισχύοντας τη διαπολιτισμική επικοινωνία και το διεθνές προφίλ της ομάδας.

«Εξαιρετικές ερμηνείες από όλους τους ηθοποιούς, ειδικά εάν αναλογιστούμε τον έμμετρο λόγο και το μέγεθος του έργου. Υπέροχα κοστούμια και σκηνικά.H σκηνοθεσία και η μετάφραση αποτελούν ένα εντυπωσιακό εγχείρημα, με εξαιρετική απόδοση του κειμένου»

Κοστούμια που υποστήριξαν τον δραματουργικό σχεδιασμό
Τα κοστούμια της παράστασης ξεχώρισαν για την αισθητική τους αρτιότητα και την εφευρετικότητα με την οποία υπηρέτησαν το όραμα της σκηνοθεσίας. Σε μια παράσταση που βασίστηκε σε ένα από τα πιο σύνθετα και «λεκτικά πυκνά» έργα του Σαίξπηρ, η οπτική ταυτότητα έπαιξε καταλυτικό ρόλο. Οι επιλογές ένδυσης ενίσχυσαν τη ρομαντική, ποιητική και χιουμοριστική ατμόσφαιρα, επιτρέποντας στους θεατές να μεταφερθούν σε μια άλλη εποχή, χωρίς να χάνεται η σύνδεση με το σήμερα. Η φροντίδα στη λεπτομέρεια ανέδειξε τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίστηκε κάθε στοιχείο της παράστασης.

Ένα διαγενεαλογικό εγχείρημα με ουσία και βάθος
Η παράσταση αποτέλεσε ένα εντυπωσιακό παράδειγμα διαγενεαλογικής καλλιτεχνικής συνεργασίας. Ηθοποιοί διαφορετικών ηλικιών συνυπήρξαν δημιουργικά, φέρνοντας στη σκηνή διαφορετικά βιώματα και ενέργειες. Αυτός ο διάλογος των γενεών εμπλούτισε τη συνολική εμπειρία, αναδεικνύοντας τη δύναμη του θεάτρου να ενώνει ανθρώπους. Πίσω από αυτήν την επιτυχία κρύβονται χρόνια προσωπικής δέσμευσης και θυσίας από μέλη της ελληνικής κοινότητας που στηρίζουν το θέατρο στις Βρυξέλλες αδιάκοπα. Το Love’s Labour’s Lost δεν ήταν απλώς μια ακόμα παράσταση, αλλά μια ζωντανή απόδειξη πως η ελληνική γλώσσα, η τέχνη και η κοινότητα μπορούν να ανθίσουν ακόμη και μακριά από την πατρίδα.

«Συγχαρητήρια από καρδιάς στους υπέροχους ηθοποιούς και στον ευρηματικό σκηνοθέτη Αριστείδη Λαυρέντζο για την ποιητική, ευαίσθητη και βαθιά ανθρώπινη παράσταση Έρωτα έργα έωλα. Μια παράσταση σαν ψίθυρος ψυχής, που ταξίδεψε το κοινό σε εύθραυστες αλλά αληθινές πτυχές του έρωτα με χιούμορ και ειλικρίνεια»

Στο τέλος της πρεμιέρας του θεατρικού έργου Έρωτος Έργα Έωλα, παρουσία του επικεφαλής της Μόνιμης Αντιπροσωπείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρέσβη κ. Ιωάννη Βράιλα, του Προξένου κ. Βελισσαρούλη και του εκτελούντα χρέη διευθυντή του θεάτρου Comédie Royale Claude Volter και διακεκριμένο Βέλγο ηθοποιό κύριο Bernard d’Oultremont μια ξεχωριστή συγκινητική στιγμή επισφράγισε την ήδη φορτισμένη θεατρική βραδιά: ο εορτασμός των 40 χρόνων θεατρικής πορείας του Αριστείδη Λαυρέντζου και η τιμητική βράβευσή του από την Ελληνική Κοινότητα Βρυξελλών. Από την πρώτη του σκηνική εμφάνιση στις 20 Ιουνίου 1985 με την ομάδα του Θεατρικού Εργαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, έως την ίδρυση του ΘΕΣΠΙ το 2002, ο Αριστείδης Λαυρέντζος έχει υπηρετήσει με πάθος, αφοσίωση και σπάνιο ήθος το ελληνόφωνο θέατρο της διασποράς. Σκηνοθέτης με έντονη θεατρική ματιά, πολυτάλαντος μεταφραστής και συγγραφέας, συνέβαλε με ανιδιοτελή αγάπη στην καλλιέργεια της ελληνικής γλώσσας και κουλτούρας μέσα από το σανίδι. Η απονομή της τιμητικής πλακέτας από τον πρόεδρο της Κοινότητας, κ. Φίλιππο Κοτσαρίδη, αναγνώρισε την ανεκτίμητη προσφορά του όχι μόνο ως καλλιτέχνη αλλά και ως εμπνευστή συλλογικής δημιουργίας. Σε μια εποχή που οι αξίες δοκιμάζονται, η σταθερή παρουσία του Αριστείδη στο θεατρικό γίγνεσθαι των Βρυξελλών αποτελεί παράδειγμα ελπίδας, επιμονής και δημιουργίας.

 Ευχαριστούμε την θεατρική ομάδα του ΘΕΣΠΙ για τις φωτογραφίες που μοιράστηκε μαζί μας, με τα χαρακτηριστικά επί σκηνής και παρασκηνιακά στιγμιότυπα, καθώς και τους φίλους από το κοινό οι οποίοι μοιράστηκαν τα θετικά τους σχόλια για την παράσταση που απολαύσαμε.

The post Συγκίνηση, χειροκρότημα και θετική θεατρική ενέργεια με την αυλαία του «Έρωτος Έργα Έωλα» appeared first on .

Η παράσταση «Έρωτος Έργα Έωλα» — η νέα ελληνική μετάφραση του σαιξπηρικού Love’s Labour’s Lost — δεν είναι απλώς ένα καλλιτεχνικό γεγονός, αλλά και μια πολιτιστική δήλωση: μια συνειδητή επιλογή να στραφεί το βλέμμα μας προς ένα λιγότερο γνωστό, αλλά εξαιρετικά πλούσιο έργο, το οποίο συνδυάζει ποίηση, λεκτικά παιχνίδια και φιλοσοφικό στοχασμό με την ανάλαφρη αύρα μιας κωμωδίας. Ο σκηνοθέτης μιλά για την πρόκληση της απόδοσης της σαιξπηρικής γλώσσας στα ελληνικά, για τον πειραματισμό με τη μετάφραση του τίτλου, για τις αισθητικές του επιλογές — όπως τα αυθεντικά κοστούμια εποχής — και για την απόφαση να τιμήσει το «θέατρο του λόγου» πάνω από τη σκηνική εντυπωσιοθηρία.

Μέσα από τις απαντήσεις του αναδεικνύονται πτυχές όχι μόνο της παράστασης, αλλά και της συνολικής στάσης του Αριστείδη Λαυρέντζου απέναντι στην τέχνη: η έμφαση στη συνεργασία, ο σεβασμός προς τον θεατή, η πίστη στη δύναμη του θεάτρου να μεταμορφώνει και να συγκινεί. Δεν λείπουν αναφορές στη διαχρονικότητα του έργου, στις γυναικείες παρουσίες που ενσαρκώνουν ανεξαρτησία και ευφυΐα, αλλά και στη μαγεία της θεατρικής δημιουργίας ως μιας ζωντανής διαδικασίας που ποτέ δεν σταματά.

Η συνέντευξη που ακολουθεί είναι περισσότερο από μια προβολή μιας επικείμενης θεατρικής βραδιάς. Είναι ένας ύμνος στην τέχνη του θεάτρου και στη δύναμή της να συνδέει χρόνους, τόπους και ανθρώπους.

Κύριε Λαυρέντζο, 40 χρόνια θεατρικής παρουσίας φέτος και αναμένουμε σε λίγες μέρες τον εορτασμό αυτού του σημαντικού προσωπικού ορόσημου την ίδια στιγμή με το ανέβασμα της νέας θεατρικής παράστασης της ομάδας ΘΕΣΠΙΣ. Μοιραστείτε μαζί μας, σκέψεις και συναισθήματα για την μεγάλη, πλούσια και παραγωγική αυτή περίοδο.

Αγαπητέ κύριε Δήμα, είναι τόσο πολλά αυτά που έχω ζήσει στο θέατρο τα 40 χρόνια από τις 20 Ιουνίου 1985 που πρωτοανέβηκα στη σκηνή μαζί με τους επίσης πρωτοανεβαίνοντες τότε στη σκηνή Απόστολο Ιωακειμίδη, Γιώργο Αλεξάκη, Ειρήνη Χαλκιά, Γιάννη Γαβρά, Γιώργο Στρογγύλη και άλλους (ελάχιστοι συνεχίζουμε ακόμα σήμερα), που μια εκτεταμένη απάντηση σε αυτή την ερώτησή σας θα αδικούσε τις υπόλοιπες σημαντικές και εύστοχες ερωτήσεις σας. Μέλος του Θεατρικού Εργαστηρίου Ευρωπαϊκών Οργάνων μέχρι το 1991 (το συνεχίζει άψογα ο Τάσος Νυχάς), βασικός ιδρυτής – μαζί με τους Γιάννη Οικονομίδη και Γιώργο Ανδρονίδη – του Ελληνικού Θεάτρου Βελγίου, που προκάλεσε δημιουργικό ανταγωνισμό με την προηγούμενη ομάδα (το έχει αναλάβει σήμερα η Ελένη Καξερή), στενή συνεργασία με τον Δημήτρη Αργυρόπουλο στο δεύτερο μισό της 10ετίας του 1990 για την τόνωση του θεάτρου της ομογένειας (το συνεχίζει σήμερα ο Δημήτρης Αργυρόπουλος), βασικός ιδρυτής του ΘΕΣΠΙ το 2002 με τη Δέσποινα Σαλτουρίδου που κοντά στα 90 της χρόνια την είδαμε επιτυχώς στη σκηνή το 2022 και το 2023. Κατόπιν, σκηνοθεσία έξι έργων με γαλλική θεατρική ομάδα εντός του ΘΕΣΠΙ (2003-2008), έναρξη της μεταφραστικής θεατρικής μου δραστηριότητας το 2005, την οποία δεν σταμάτησα ποτέ και είχα και μια πανελλήνια βράβευση το 2015. Σταθεροποίηση στο παγκόσμιο δραματολόγιο από το 2007, σπουδές θεάτρου αρχικά στην Αγγλία (online) και κατόπιν στο Πανεπιστήμιο της Louvain-la-Neuve, σπουδή των υπερτίτλων με τους υπευθύνους υπερτιτλισμού του φεστιβάλ της Αβινιόν, ώθηση σε άξιους συναδέλφους να κάνουν το βήμα για να προχωρήσουν παραπέρα από τη συνεργασία μαζί μου (Κυπριανός Μουτεβελής, Δημήτρης Στασινόπουλος και όχι μόνο), ουσιαστική υποστήριξη από την πρώτη στιγμή (2018) της πρωτοβουλίας του Τ. Νυχά για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, συμμετοχή σε θεατρικά συνέδρια διαφόρων πανεπιστημίων στο Βέλγιο και κυρίως του Πανεπιστημίου Αθηνών στην Ελλάδα με την ιδιότητα διδακτορικού φοιτητή. Τέλος, αρκετές θεατρικές δημοσιεύσεις σε διάφορους εκδοτικούς οίκους (Ταξιδευτής, Παπαζήσης κλπ.) Αυτά προς το παρόν και ζητώ συγγνώμη από τους συνεργάτες μου για τυχόν λάθη, αναπόφευκτα για τον καθένα, κατά τη διάρκεια μιας τόσο μακράς σταδιοδρομίας – αλλά πάντοτε με την προσπάθεια να επανορθώνουμε και να μας αγκαλιάζει όλους το θέατρο.

Άφησα τελευταία μια παράλληλη προς την εδώ ομάδα μου δραστηριότητα, την οποία ασκώ στην κωμόπολη της γέννησής μου, Μηλιανά Άρτας, από το 2001 αδιάκοπα μέχρι σήμερα, ανεβάζοντας εκεί κάθε χρόνο ένα έργο το καλοκαίρι (Αύγουστος). Σταθερή συνεργάτιδά μου στη διεύθυνση σκηνής, από την αρχή, η φιλόλογος Αγγελική Αρκουμάνη-Κούρτη. Με βοήθεια των δημοτικών αρχών για τα σκηνικά και τα ηχητικά-φωτισμούς, έχουμε κάνει με αρκετά από τα εκεί έργα μας μια μίνι τουρνέ σε όλα σχεδόν τα δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου, περιλαμβανομένης βεβαίως της πρωτεύουσάς του, Άνω Καλεντίνη Άρτας. Έχουμε ανοιχτή πρόσκληση από τους γειτονικούς Δήμους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναγνωρίζοντας αυτή μου τη θεατρική δραστηριότητα, χρηματοδότησε την ίδρυση στα Μηλιανά υπαίθριου θεάτρου 600 θέσεων. Σε αυτό παίζουμε από το 2017. Η παιδική ομάδα (15 άτομα) Μηλιανών είχε την πρόσκληση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο επισκέφθηκε τον Οκτώβριο 2023 με πρωτοβουλία του ευρωβουλευτή Μανώλη Κεφαλογιάννη. Θα προσπαθήσω να γράψω ένα αναλυτικότερο βιογραφικό με την ευκαιρία των 40 ετών μου στο θέατρο και να σας το στείλω την κατάλληλη στιγμή.

Που οφείλεται η μικρή δημοφιλία του, ίσως, πιο αμφίρροπου και πιο δυσεξήγητου απ’ όλα τα σαιξπηρικά δημιουργήματα το οποίο γράφτηκε την ίδια περίοδο με άλλα όπως το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» και το «Όνειρο θερινής νυκτός»;

Από τα 37 έργα που συγκροτούν το σύνολο του θεατρικού έργου του Σαίξπηρ, υπάρχουν πράγματι μερικά, όπως τα δύο που προαναφέρατε, και άλλα όπως π.χ. ο Άμλετ, ο Βασιλιάς Ληρ, η Δωδέκατη Νύχτα, ο Ριχάρδος ο 3ος , ο Οθέλλος, ο Έμπορος της Βενετίας, και ορισμένα άλλα, που μπορούν πράγματι να χαρακτηριστούν ως τα πιο δημοφιλή. Είναι όμως καλό για το θέατρο και τους ανθρώπους του, αλλά και για το θεατρόφιλο κοινό, να βγαίνουμε μερικές φορές από την «πεπατημένη» και να αναζητούμε κρυμμένους θησαυρούς και στα πιο «ταπεινά» έργα. Αυτό έκανα και εγώ για πρώτη φορά το 2006, όταν έπαιξα για πρώτη φορά έργο του Σαίξπηρ, και ήταν το πολύ λίγο γνωστό
Τέλος καλά όλα καλά. Η παράσταση έγινε στις Βρυξέλλες, στο θέατρο Résidence Palace, στα γαλλικά. Η παράσταση πήγε πολύ καλά και ο πλούτος που ανακαλύψαμε στο έργο ήταν τεράστιος. Πλοκή, κωμικότητα, ποίηση…
Όλα υπάρχουν σε αυτό το έργο, επίσης δε και μια ατάκα που πολλοί κριτικοί θεωρούν ως την ωραιότερη του όλου έργου του Σαίξπηρ (και την εκφωνεί ένας μεσαίος ρόλος και όχι ο πρώτος ρόλος – θα σας την πω μια άλλη φορά).
Το 2017, με τη Δωδέκατη Νύχτα, κάναμε μια επιλογή ενός πολύ δημοφιλούς έργου του, ίσως της ωραιότερης κωμωδίας όλων των εποχών, μαζί με τη Λυσιστράτη του Αριστοφάνη και ο Η σπουδαιότης να είσαι ο Έρνεστ – τα έχουμε παίξει και τα δύο, όπως γνωρίζετε.
Επιστρέφουμε λοιπόν τώρα σε ένα από τα «ταπεινά» έργα του Σαίξπηρ. Ελπίζουμε ότι το κοινό μας θα εκτιμήσει το γεγονός ότι τους βγάζουμε φέτος, με αυτό το έργο, από τις «λεωφόρους» και τους πηγαίνουμε στα κρυφά μονοπάτια του Σαίξπηρ. Για την ευχαρίστηση όλων μας, το κρυφό μονοπάτι του φετινού έργου περιέχει πρωτότυπους και αξιόλογους θησαυρούς:

α) Πολλή ποίηση. Είναι το έργο που περιέχει τον μεγαλύτερο αριθμό ομοιοκατάληκτων στίχων στο όλο έργο του Σαίξπηρ. Τους μεταφράσαμε με αντίστοιχες ελληνικές ομοιοκαταληξίες. Βεβαίως, οι φίλοι της ποίησης γνωρίζουν ότι η ομοιοκαταληξία δεν είναι το παν στην ποίηση – μερικές φορές δεν είναι καν ποίηση. Σημειώνουμε λοιπόν ότι η περίοδος συγγραφής του Έρωτα Έργα Έωλα (1594) είναι η ίδια με τα περισσότερα από τα ποιητικά έργα του Σαίξπηρ: Αφροδίτη και Άδωνις (1593), Ο βιασμός της Λουκρητίας (1594) και πολλά από τα Σονέτα του. Άλλωστε, 4 από τα σονέτα του αποτελούν κομμάτι του έργου – και θα τα ακούσετε στην παράσταση.
β) Η θεωρία του Σαίξπηρ για τον έρωτα περιλαμβάνεται σε αυτό το έργο. Θα την ακούσετε στην παράσταση.
γ) Η κωμωδία αυτή σατιρίζει και ταυτόχρονα απολαμβάνει τη λεκτική επίδειξη, οδηγώντας μεγάλους κριτικούς όπως ο Χάρολντ Μπλουμ να παρατηρήσουν ότι ξεπερνάει τον Μίλτον και τον Τζέιμς Τζόυς στη γλωσσική της πληθωρικότητα. Πρόκειται επίσης για μια κωμωδία που χτυπά τις τρέλες της νεολαίας και ιδίως την ανδρική ματαιοδοξία, χωρίς όμως να πέφτει σε τετριμμένη ηθικολογία. Το κέφι και η καλή διάθεση χρωματίζονται από την αίσθηση της παροδικότητας, του χρόνου και του θανάτου. Ο τελευταίος, σαν μια από τις πραγματικότητες της ζωής, εναλλάσσεται με την αρχή της ηδονής και κάνει να προκύπτει μια νέα ισορροπία, χωρίς να χάνεται ο έρωτας.
Ύστερα από την ανάλυση που προηγήθηκε, θα απαντήσω τηλεγραφικά στην ερώτησή σας: το έργο δεν είναι καθόλου αμφίρροπο. Δυσεξήγητο; Ναι. Απαιτεί εμβάθυνση; Ναι. Δυστυχώς πολλοί από μάς (περιλαμβάνω και τον εαυτό μου, όπως βλέπετε) παρασυρόμαστε μερικές φορές, άλλοι συχνότερα, άλλοι αραιότερα, από τις πιο εύκολες λύσεις και δεν κάνουμε τον κόπο να εμβαθύνουμε. Αυτή τη φορά αποφασίσαμε να εμβαθύνουμε, για το καλό του θεάτρου πιστεύουμε – αφού υπάρχουν και κορυφαίοι κριτικοί, όπως ο Χάζλιτ, που έγραψε ότι αν επρόκειτο να χαθούν όλες οι κωμωδίες του Σαίξπηρ και να διασωθεί μόνο μία, θα έπρεπε να είναι αυτή εδώ.
Θα αναφέρω και έναν τελευταίο παράγοντα ο οποίος συνέβαλε στην επιλογή μου: είναι η διαίσθηση, είναι η γοητεία που άσκησε το έργο επάνω μου από την πρώτη φορά που το διάβασα, εδώ και πολλά χρόνια, από τη μετάφραση του Στρατή Πασχάλη. Να λοιπόν που ήρθε η στιγμή να το ζωντανέψω, με την ομάδα μου και με τη νέα μου μετάφραση.

Το έργο φημίζεται για τη λεκτική του πολυπλοκότητα και τα λόγια παιχνίδια. Πώς αντιμετωπίσατε αυτή την πρόκληση στη σκηνική απόδοση, ώστε να παραμείνει κατανοητό και ζωντανό για το σύγχρονο κοινό;

Αυτό που ορθά ονομάζετε «λόγια παιγνίδια» – μερικές φορές απλά λογοπαίγνια – αρχίζουν από την πρώτη ατάκα του έργου. Ο Βασιλιάς της
Ναβάρρας (που δεν είναι άλλος από τον σύγχρονο του Σαίξπηρ μεγάλο Βασιλιά της Γαλλίας Ερρίκο 4ο , 1553-1610) απευθύνεται σε τρεις αυλικούς του, τους οποίους καλεί να κλειστούν μαζί στο παλάτι, μακριά από κάθε γυναικεία παρουσία, και με αυστηρή νηστεία και στέρηση ύπνου να αφοσιωθούν στη μελέτη της τέχνης της ζωής. Γιατί όλα αυτά; Ας πάρουμε μια γεύση από το πρωτότυπο:

Let fame, that all hunt after their lives,
live register’d upon our brazen tombs,
and then grace us in the disgrace of the death.

Υπογράμμισα τις λέξεις του λογοπαιγνίου: grace, disgrace. Θα πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος να αποδοθεί το λογοπαίγνιο στα ελληνικά. Ο σημαντικότατος Βασίλης Ρώτας, χαλκέντερος μεταφραστής του συνόλου του έργου του Σαίξπηρ πριν και μετά από τα μισά του 20 ου αιώνα, μεταφράζει:

Η δόξα που όλοι ενόσω ζουν την κυνηγάν,
ας ζήσει μπρουντζοχάραχτη στα μνήματά μας,
χαρά υστερνή στα χέρια του άχαρου θανάτου.

Έχει το «χαρά» και το «άχαρος». Όμως, πρώτον η χαρά που ζητά ο Βασιλιάς δεν είναι «υστερνή», αλλά διαρκείας – για μια αιωνιότητα, το λέει αυτολεξεί παρακάτω. Δεύτερον, σχετικά με την πολύ ποιητική λέξη «μπρουντζοχάραχτη», παρατηρούμε ότι δεν είναι η δόξα που ζητά ο Βασιλιάς να είναι «μπρουντζοχάραχτη», αλλά τα ίδια τα μνήματα να είναι από μπρούντζο, ήτοι τα πιο ασάλευτα και απρόσβλητα από τον χρόνο που είναι δυνατόν να υπάρξουν. Τρίτον, ο θάνατος είναι άχαρος όχι διότι δεν περιέχει «χαρά» αλλά διότι δεν περιέχει καμμία χάρη. Με αυτές τις σκέψεις, και πάντοτε ευγνώμονες προς τον Βασίλη Ρώτα που μας άνοιξε τον δρόμο και σε πολλά σημεία παραμένει αξεπέραστος, μεταφράζουμε:

Η φήμη που όλοι στη ζωή την κυνηγούν
ας χαραχτεί στα μπρούτζινά μας μνήματα,
να μας γεμίζει χάρη στο άχαρο του θανάτου.

Η «χάρη» και το «άχαρο». Με τον ίδιο τρόπο σκύψαμε σε κάθε λόγιο παιγνίδι του συγγραφέα στο έργο και στηριζόμενοι στον τεράστιο πλούτο της ελληνικής γλώσσας, αναζητήσαμε τις πιο κατάλληλες αναλογίες που μπορέσαμε να βρούμε.

Μια ματιά και στον μεταφραστή του έργου του 2001-2002, και ποιητή Στρατή Πασχάλη, που η μετάφρασή του παίχθηκε την ίδια χρονιά από την Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου:

Η φήμη που όλοι μια ζωή την κυνηγούν,
ας μείνει χαραγμένη στα μπρούτζινά μας μνήματα,
κι ας μας λαμπρύνει μες στη νύχτα του θανάτου.

Δύο μόνο παρατηρήσεις: Υπάρχει μια ασσυμετρία μεταξύ πρώτου στίχου. Που περιέχει 12 συλλαβές, και δεύτερου που περιέχει 15 συλλαβές, στον δε τρίτο στίχο λείπει το λογοπαίγνιο «grace-disgrace».

Αλήθεια ποια ήταν η διεργασία που ακολουθήσατε από τον πρωτότυπο τίτλο του έργου μέχρι την τελική μορφή που του αποδώσατε, Έρωτος Έργα Έωλα; Πως λειτούργησε η μεταφραστική σας ικανότητα σε αυτό το έργο;

Στον τίτλο έπρεπε να έχουμε κάτι ποιητικό, εύηχο, περίτεχνο και όσο το δυνατόν πιο κοντά στην έννοια του πρωτοτύπου. Οι προηγούμενοι Έλληνες μεταφραστές αρκέστηκαν να παραμείνουν, από σεβασμό – όπως ελέχθη, στον τίτλο του Ρώτα: Αγάπης Αγώνας Άγονος. Ευρηματικό, πράγματι, αφού έχει τρία αρχικά Α, όπως ο Σαίξπηρ τρία αρχικά Λ: Love’s Labour’s Lost. Και μάλιστα ο Ρώτας επιτυγχάνει τρία όμοια αρχικά όχι μόνο το πρώτο γράμμα αλλά και το δεύτερο: «Αγ». Έγιναν τεράστιες συζητήσεις στην ομάδα: Αφού οι Γάλλοι δεν επέμειναν σε αυτό – δεν το κατάφεραν, θα πω εγώ – και έβαλαν Peines d’amour perdues / Χαμένοι κόποι του έρωτα, γιατί εμείς να επιμένουμε και να χάνουμε και χρόνο ψάχνοντας λύση; Κάναμε λοιπόν μια πρώτη στάση στο «Έρωτος Έργα Ατελέσφορα». Το «Έρωτος» το θεωρήσαμε, και εξακολουθούμε να το θεωρούμε, σίγουρο: η λέξη με την οποία μιλάει η σύγχρονη γλώσσα μας για το αγγλικό love είναι κατά πολύ περισσότερο έρωτας και κατά πολύ λιγότερο αγάπη. Το «Έργα» επίσης είναι σωστό για να αποδώσει το «Labour», και μένει το «Ατελέσφορα» (=χωρίς αποτέλεσμα),το οποίο αποδίδει το νόημα του έργου αλλά δεν αρχίζει από Ε! Ακολουθούν τα «Έρωτος Έργα Επιπόλαια» το οποίο στείλαμε και στο newsville, και πράγματι τα «έργα έρωτος» των τεσσάρων ερωτευμένων ανδρών του έργου (και θα έλεγα και των αντίστοιχων γυναικών) χαρακτηρίζονται από επιπολαιότητα.
Βρήκαμε μάλιστα και μια αρχαία αναφορά στον Λουκιανό ο οποίος μιλάει για «επιπόλαιο έρωτα». Παρ’ όλα αυτά, η λέξη «επιπόλαια» δεν μας ικανοποίησε απόλυτα, και προσπαθήσαμε να την αλλάξουμε με το «Έρωτος Έργα Ατελείωτα» – με τη διπλή έννοια της λέξης ατελείωτα, ήτοι αυτά που δεν έχουν ολοκληρωθεί, που είναι μισοτελειωμένα, αλλά και αυτά που δεν τελειώνουν ποτέ. Ξεφεύγαμε όμως αρκετά από το «Lost» του Σαίξπηρ. Και ξαφνικά ήρθε το «Έωλα» (χωρίς θεμέλια, φευγαλέα όπως ο αέρας – το «έωλα» και το «αίολον» του θεού του αέρα Αιόλου έχουν την ίδια ρίζα), το οποίο μας ικανοποίησε περισσότερο από όλα τα προηγούμενα. Θα επικρατήσει αυτός ο τίτλος έναντι του μέχρι τώρα Αγάπης Αγώνας Άγονος; Έχουμε ένα προηγούμενο από τη Δωδέκατη Νύχτα ή Αυτό που Επιθυμείτε – με το οποίο, το 2017, αλλάξαμε για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα το μέχρι τότε Δωδέκατη Νύχτα ή Αυτό που Θέλετε (Προτιμάτε, Προαιρείσθε κλπ.). Το Θέατρο Τέχνης έπαιξε το έργο αυτό το 2023 με το δικό μας «Επιθυμείτε» και όχι με τα προηγούμενα. Ασφαλώς δεν πρόκειται για σύμπτωση.

Το «Έρωτος Έργα Έωλα» έχει γνωρίσει διάφορες μοντέρνες προσεγγίσεις – από μουσικές διασκευές μέχρι κινηματογραφικά ύφη. Επηρεαστήκατε από κάποια προηγούμενη ανάγνωση του έργου ή επιλέξατε να κινηθείτε σε έναν εντελώς δικό σας σκηνικό και αισθητικό κόσμο;

Όλες αυτές οι διασκευές και ερμηνείες είναι πολύ ενδιαφέρουσες και είδα αρκετές από αυτές. Τις σέβομαι, καθώς και τους δημιουργούς τους. Σε ένα τέτοιο έργο όμως που είναι κατ’ εξοχήν «θέατρο λόγου» και όχι θέατρο μουσικής ή σκηνικών εφφέ, εγώ αποφάσισα να υποστηρίξω με τις μικρές μου δυνάμεις και με τους 18 ενθουσιώδεις ηθοποιούς της ομάδας μου, καθώς και με την καταξιωμένη σκηνογράφο μας Άντα Σωτηροπούλου, τη μορφή του έργου όπως το πρωτοπαρουσίασε ο Σαίξπηρ, ήτοι ως θέατρο λόγου. Εκεί που υπάρχει τραγούδι, θα το έχουμε, και είναι ιδιαίτερης σημασίας. Αλλά η τέχνη που πρυτανεύει στο έργο είναι η ποίηση και όχι η μουσική. Άλλωστε, για να το πλησιάσουμε στην εποχή του Σαίξπηρ, επιλέξαμε – με πρωτοπόρο την Άντα – πανάκριβα κοστούμια της εποχής του Σαίξπηρ και όχι μεταγενέστερα, και όχι βέβαια σημερινά. Πολλοί παίζουν Σαίξπηρ με σημερινά κοστούμια και σε ορισμένα έργα αυτό γίνεται πιο εύκολα από άλλα, με σκοπό υποθέτω να φέρουν τον Σαίξπηρ πιο κοντά μας. Εμείς θα ταξιδέψουμε τον θεατή κοντά στην εποχή του Σαίξπηρ, κάνοντάς τον όμως να νιώσει ότι τα προβλήματα που θέτει το έργο είναι τα ίδια και σήμερα.

Υπήρξαν δυσκολίες κατά τη διάρκεια των προβών; Ποιος ο ρόλος της επικοινωνίας των μελών της θεατρικής ομάδας στη διάρκεια των προβών στο τελικό αποτέλεσμα που θα απολαύσουμε στο θέατρο Comédie Royale Claude Volter;

Αν κατάλαβα καλά το ερώτημά σας, δεν είχαμε προβλήματα επικοινωνίας που να δυσκολεύουν το ανέβασμα του έργου αλλά μόνο κάποιους γόνιμους διαλόγους που εμπλούτισαν την εργασία μας. Το μόνο σημαντικό πρόβλημα ήταν η αποχώρηση πολύ σημαντικού ηθοποιού για λόγους τελείως ξένους προς το θέατρο. Είμαστε πάντοτε σε επικοινωνία μαζί του αλλά μας ζήτησε ο ίδιος να γίνει αντικατάσταση, η οποία ευτυχώς έγινε με λύση που βρέθηκε στο εσωτερικό της ομάδας.

Το έργο εστιάζει στη σύγκρουση ανάμεσα στη γνώση και τον έρωτα. Πώς μεταφέρατε αυτόν τον θεματικό άξονα επί σκηνής; Αναδείξατε με κάποιο τρόπο τον στοχαστικό του χαρακτήρα;

Το ίδιο το έργο αναδεικνύει από μόνο του τον στοχαστικό του χαρακτήρα, κυρίως στη μεγαλύτερη ατάκα του έργου, η οποία περιλαμβάνεται στην 4η πράξη και είναι η μεγαλύτερη ατάκα στο σύνολο του έργου του Σαίξπηρ. Έχω τη μεγάλη τιμή να παίζω ο ίδιος αυτή την ατάκα (ρόλος Μπιρόν). Και υπάρχουν και άλλα σημαντικά κομμάτια του έργου προς αυτή την κατεύθυνση. Για εμένα που είμαι ένας άνθρωπος του βιβλίου (με τις χιλιάδες τόμους που έχω μαζέψει στο σπίτι μου σε σημείο που να δυσκολεύομαι να κυκλοφορώ), το έργο αυτό με χτυπά κατακέφαλα. Πράγματι στο έργο βλέπουμε τον έρωτα και τη γνώση να αντιμάχονται. Εγώ θα έλεγα να θυμηθούμε τον δικό μας Ηράκλειτο, που είπε να μην ανησυχούμε για τα τεντωμένα δύο άκρα των χορδών της λύρας, διότι μόνο με αυτό το «τέντωμα» μπορεί να υπάρξει αρμονία.

Σκηνοθεσία και ερμηνεία: Για ακόμα μία φορά θα σας δούμε σε διπλό ρόλο, αυτό του σκηνοθέτη και ηθοποιού. Ιστορικά αλλά και πρακτικά μιλώντας πόσο ρίσκο μπορεί να βάλει αυτό το γεγονός στο τελικό θεατρικό αποτέλεσμα;

Δεν σας κρύβω ότι μου έλειψε η σκηνή, από το 2018 που ερμήνευσα τον Ταρτούφο. Όχι, δεν υπάρχει ασυμβίβαστο για κάποιον – εμένα στην
προκειμένη περίπτωση, να είναι σκηνοθέτης σε μια παράσταση και ταυτόχρονα ηθοποιός. Το μόνο που του λείπει είναι να βλέπει τους ηθοποιούς από τη μεριά της πλατείας – από το κέντρο, που είναι η θέση του σκηνοθέτη. Θα προτιμούσα να ρωτήσετε τους συνεργάτες μου αν τους δημιουργεί πρόβλημα το να με έχουν ως συνηθοποιό και ταυτόχρονα ως σκηνοθέτη. Δεν έχω αισθανθεί κάτι τέτοιο. Από την ιστορία του θεάτρου υπάρχουν πολλά παραδείγματα που συνηγορούν υπέρ της άποψής μου, και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μάλιστα, μερικές φορές είναι και πλεονέκτημα να έχουν οι ηθοποιοί τον σκηνοθέτη δίπλα τους επί σκηνής, όταν ιδίως γνωρίζουν ότι ο ίδιος προέρχεται από τον χώρο της ηθοποιίας – όπως εγώ. Βεβαίως, χρειάζεται από την πλευρά του σκηνοθέτη η διακριτικότητα να μην προβάλλει προς τους ηθοποιούς επί σκηνής το βάρος του ρόλου του ως σκηνοθέτη, αλλά να φέρεται ως ένας απόλυτα ίσος με αυτούς.

Δεδομένου ότι οι γυναικείοι χαρακτήρες δείχνουν εξυπνάδα, αυτονομία και στρατηγική υπεροχή, επιλέξατε να δώσετε έμφαση σε κάποιον φεμινιστικό ή σύγχρονο κοινωνικό τόνο στη σκηνοθεσία σας; Αλήθεια πως έγινε η κατανομή των γυναικείων ρόλων σε αυτή τη θεατρική σας προσπάθεια;

Από τις πιο μοντέρνες πλευρές του έργου είναι ακριβώς το γεγονός ότι οι γυναίκες συμπεριφέρονται προς τους άνδρες ως ίσες προς ίσους – μπορεί και με «στρατηγική υπεροχή» – πού τη βρήκατε αυτή την επιτυχημένη λέξη; Οι σκηνικές μου οδηγίες είναι λίγες και γίνονται εύκολα αντιληπτές από γυναίκες του σήμερα: «δεν θα είστε γυναικούλες, αλλά γυναικείες προσωπικότητες».
Από αυτή την πλευρά το έργο μοιάζει με την περυσινή μας Λυσιστράτη και σίγουρα το παίξιμο της Λυσιστράτης βοήθησε. Μόνο που στο φετινό έργο ΟΛΕΣ οι γυναίκες είναι χειραφετημένες και όχι μόνο η Λυσιστράτη. Δεν έκανα κάποια ιδιαίτερη προσπάθεια για το μοίρασμα των γυναικείων ρόλων – ούτε και των ανδρικών. Εσείς θα τους δείτε όλους και θα μας πείτε αν κάναμε λάθη στη διανομή.

Τι συναισθήματα πιστεύτε πως θα πάρει ο θεατής μετά το πέσιμο της αυλαίας;

Είναι από τα έργα που ο θεατής νιώθει την ώθηση να γίνει καλύτερος. Επίσης παίρνει αρκετή ομορφιά και αυτή η ομορφιά είναι ωραίο εφόδιο ζωής. Το ότι θα περάσει μια ευχάριστη βραδιά, δεν το συζητούμε. Τέλος, κάναμε ό,τι μπορούσαμε και θα εξακολουθούμε να κάνουμε μέχρι το έργο (διότι μέχρι το άνοιγμα της αυλαίας της πρεμιέρας συνεχίζει να φτιάχνεται το έργο) για να μην κουράσουμε τον θεατή που οι χρονικές αντοχές του στη σημερινή εποχή είναι μικρότερες από ό,τι στην baroque εποχή του Σαίξπηρ.
Εάν τέλος ο θεατής φύγει με την ευγνωμοσύνη προς την ομάδα μας διότι του γνώρισε ένα έργο που άξιζε να γνωρίσει («πού ήταν αυτό το έργο μέχρι τώρα;»), τότε θα έχουμε σίγουρα πετύχει το σκοπό μας.

Πληροφορίες για τις παραστάσεις

Φωτογραφίες: Αλ.Μιχαηλίδης/Newsville.be

The post «Έρωτος Έργα Έωλα»: Μια συνομιλία με τον σκηνοθέτη Αριστείδη Λαυρέντζο για την τέχνη, τον Σαίξπηρ και τα 40 χρόνια θεάτρου appeared first on .

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε η θεατρική εκδήλωση για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας του Θεάτρου, με τη συμμετοχή των ελληνικών θεατρικών ομάδων των Βρυξελλών σε μια κοινή παράσταση, στον φιλόξενο χώρο του Θεάτρου De Lijsterbes στο Κράινεμ, στις 29 και 30 Μαρτίου 2025.

Το θεατρόφιλο κοινό ανταποκρίθηκε για μία ακόμα χρονιά στην πρόσκληση συμμετέχοντας ενεργά στον σημαντικό αυτό εορτασμό, τιμώντας παράλληλα την παρουσία των ελληνικών θεατρικών ομάδων στα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης των Βρυξελλών.

Η συγκεκριμένη διοργάνωση, η οποία φέτος αφιερώθηκε στη μνήμη του Γιάννη Οικονομίδη, έγινε  για πέμπτη φορά στην πόλη μας, με την κοινή συμμετοχή των ελληνόφωνων θεατρικών ομάδων, αποτίωντας φόρο τιμής στο ρόλο του θεάτρου στην κοινωνία, τη συμβολή του στην αμοιβαία κατανόηση ατόμων και λαών, καθώς και τη πολιτιστική έκφραση χωρίς διακρίσεις λόγω ηλικίας, φύλου, πεποιθήσεων ή εθνικότητας.

Το Μήνυμα του σκηνοθέτη Θεόδωρου Τερζόπουλου για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2025

Μπορεί το θέατρο να αφουγκραστεί το SOS που εκπέμπει η εποχή μας, σε έναν κόσμο με πτωχοποιημένους πολίτες, έγκλειστους στα κελιά της εικονικής πραγματικότητας, περιχαρακωμένους στην ασφυκτική ιδιώτευσή τους; Σε έναν κόσμο με ρομποτοποιημένες υπάρξεις μέσα σε ένα ολοκληρωτικό σύστημα ελέγχου και καταστολής σε όλο το φάσμα της ζωής;

Ανησυχεί το θέατρο για την οικολογική καταστροφή, την αύξηση της θερμοκρασίας της γης, τις τεράστιες απώλειες της βιοποικιλότητας, τη μόλυνση των ωκεανών, το λιώσιμο των πάγων, την αύξηση των δασικών πυρκαγιών και τα ακραία καιρικά φαινόμενα; Μπορεί το θέατρο να γίνει ένα ενεργό κομμάτι του οικοσυστήματος; Το θέατρο παρακολουθεί το φαινόμενο των ανθρώπινων επιπτώσεων στον πλανήτη εδώ και πολλά χρόνια, αλλά δυσκολεύεται να συνδιαλλαγεί με αυτό το πρόβλημα.

Αγωνιά το θέατρο για την ανθρώπινη κατάσταση όπως αυτή διαμορφώνεται τον 21ο αιώνα, όπου ο πολίτης άγεται και φέρεται από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα, από δίκτυα ενημέρωσης και εταιρείες διαμόρφωσης κοινής γνώμης; Όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όσο και αν διευκολύνουν, αποτελούν το μεγάλο άλλοθι της επικοινωνίας, γιατί προσφέρουν την απαραίτητη απόσταση ασφαλείας από τον Άλλον; Ένα διάχυτο αίσθημα φόβου απέναντι στον Άλλον, τον διαφορετικό, τον Ξένο, κυριαρχεί στις σκέψεις και τις πράξεις μας.

Μπορεί το θέατρο να λειτουργήσει ως ένα εργαστήρι συνύπαρξης των διαφορετικοτήτων, χωρίς να λάβει υπόψιν του το τραύμα που αιμορραγεί;

Το τραύμα αιμορραγεί και μας καλεί να ανακατασκευάσουμε τον Μύθο. Κι όπως λέει ο Χάινερ Μύλλερ, «ο μύθος είναι ένα σώρευμα, μια μηχανή, στην οποία μπορούν να προσαρτώνται συνεχώς καινούργιες κι άλλες μηχανές. Μεταφέρει την ενέργεια ώσπου η αυξανόμενη ταχύτητα να ανατινάξει τον κύκλο του πολιτισμού» και, θα πρόσθετα, τον κύκλο της βαρβαρότητας.

Μπορεί ο προβολέας του θεάτρου να φωτίσει το κοινωνικό τραύμα και να πάψει να φωτίζει παραπλανητικά τον εαυτό του;

Ερωτήματα που δεν επιδέχονται οριστικές απαντήσεις, επειδή το θέατρο υπάρχει και μακροημερεύει χάρη στα αναπάντητα ερωτήματα.

Ερωτήματα που πυροδότησε ο Διόνυσος, περνώντας απ’ τον γενέθλιο τόπο του, τη θυμέλη του αρχαίου θεάτρου, και συνεχίζοντας σιωπηλός το προσφυγικό ταξίδι του σε τοπία πολέμου, σήμερα, την παγκόσμια ημέρα του θεάτρου.

Ας κοιτάξουμε στα μάτια τον Διόνυσο, τον εκστατικό θεό του θεάτρου και του Μύθου, που ενώνει το παρελθόν, το παρόν και
το μέλλον, τέκνο δυο γεννήσεων, του Δία και της Σεμέλης, εκφραστή ρευστών ταυτοτήτων, γυναίκα και άνδρα, οργισμένο και πράο, θεό και ζώο, στο μεταίχμιο μεταξύ τρέλας και λογικής, τάξεως και χάους, ακροβάτη στο όριο ζωής και θανάτου. Ο Διόνυσος θέτει το θεμελιώδες οντολογικό ερώτημα «περί τίνος πρόκειται», ερώτημα που ενεργοποιεί τον δημιουργό προς την κατεύθυνση μιας ολοένα βαθύτερης
έρευνας της ρίζας του μύθου και των πολλαπλών διαστάσεων του ανθρώπινου αινίγματος.

Χρειαζόμαστε νέους τρόπους αφήγησης που θα αποσκοπούν στην καλλιέργεια της μνήμης και στη διαμόρφωση μιας νέας ηθικής και πολιτικής ευθύνης με στόχο την έξοδο από την πολύμορφη δικτατορία του σημερινού μεσαίωνα.

«Το γιοφύρι της Άρτας» από την θεατρική ομάδα ΑλΜΑ (Αναΐς Βάθη / Zougla.gr)

Θεατρική απόδοση του γνωστού δημοτικού τραγουδιού, «Το γιοφύρι της Άρτας» από την θεατρική ομάδα ΑλΜΑ

H φετινή ήταν η τέταρτη συμμετοχή της ομάδας στην εκδήλωση για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου. Η ομάδα παρουσίασε μια θεατρική απόδοση του γνωστού δημοτικού τραγουδιού, «Το γιοφύρι της Άρτας».

Αφορμή και έμπνευση γι’ αυτό αποτέλεσε το σεμινάριο υποκριτικής, χρήσης μάσκας και σωματικού θεάτρου που οργάνωσε η ομάδα τον Ιούνιο 2024, με εισηγητή τον σκηνοθέτη, ηθοποιό, μουσικό και θεατροπαιδαγωγό, Θοδωρή Οικονομίδη.

Η θεατρική απόδοση του γνωστού δημοτικού τραγουδιού «Το γιοφύρι της Άρτας» ανέβηκε σε σκηνοθεσία του Κυπριανού Μουτεβελή και της Χρύσας Μπαλτζάκη, με κοστούμια και σκηνικά του Κυπριανού Μουτεβελή. Κινησιολογία από την Αλεξάνδρα Σαρρηγεωργίου, και συμμετοχή επί σκημνής από τους : Γιώργο Σιαμέτη (Αφηγητής), Κυβέλη Χατζηευστρατίου, (Λυγερή), Γιώργο Μπιρπουτσούκη, (Πρωτομάστορας) Λυδία Αθανασίου (Πουλί), Ιουλία Βαρελά, Σμαρώ Γαϊτανά, Μαρία Γραμματικοπούλου, Δημήτρη Ευστρατίου, Αιμιλία Κίτσιου, Ερμιόνη Κόνιαρη, Μαρίνα Κουκουλανάκη, Σταμάτη Κυθραιώτη, Ράνια Νεοκλέους, Γρηγόρη Νεοφύτου, Ελίζα Παγιολάρι, Νατάσα Σαρίδη, Αλεξάνδρα Σαρρηγεωργίου, Κωνσταντίνα Σλακώνη, Διονύση Στώτη, Μαρία Τσιχλάκη, Πένυ Φούντα, Γιώργο Φωτεινίδη-Ρεθεμιωτάκη (Χορός) και μουσικούς επί σκηνής: Βίκυ Καρκάνη, Αλέξη Μεγάλο και Θοδωρή Οικονομίδη.

Τον συντονισμό της βρααδιάς είχε η Μαρία Καραχάλιου-Θεατρική Ομάδα ΛΥΚΕΙΟΥ των ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΒΡΥΞΕΛΛΩΝ (Αναΐς Βάθη / Zougla.gr)

Με το έργο «ΗΡΩΙΝΗ-ΕΛΛΑΣ 1-0″ του Μάριου Β. Μαλούχου η ΟΜΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ ( Ο.Θ.Σ.)

Η Ομογενειακή Θεατρική Σκηνή, μετείχε φέτος στην Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, με τον ίδιο πάντα ενθουσιασμό, έχοντας επιλέξει σε διασκευή μια σκηνή από το έργο ΗΡΩΙΝΗ-ΕΛΛΑΣ 1-0 του Μάριου Β. Μαλούχου. Πρόκειται για ένα σύγχρονο, κοινωνικό, δραματικό, θεατρικό έργο με κεντρικό άξονα τα ναρκωτικά. Αφορά ολόκληρη την κοινωνία που είναι βαλτωμένη σε λήθαργο και κάθε άνθρωπο που αγωνίζεται να ζήσει μια καλύτερη ζωή. Την σκηνοθεσία ανέλαβε ο Δημήτρης Αργυρόπουλος με το Γιώργο Μαγκλή επί σκηνής.

το έργο «ΗΡΩΙΝΗ-ΕΛΛΑΣ 1-0″ του Μάριου Β. Μαλούχου η ΟΜΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ-Γιώργος Μαγκλής

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΛΓΙΟΥ με το το «Θείο Βρέφος» του Γιάννη Καλαβριανού

Η φετινή του επιλογή της γνωστή θεατρικής ομάδας, η οποία δημιουργήθηκε αρχές της δεκαετίας του 90,  ήταν ένα απόσπασμα από το Θείο Βρέφος του Γιάννη Καλαβριανού, σε σκηνοθεσία Γιάννη Γαβρά, με τον Δημήτρη Μαλαφέκα.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΒΕΛΓΙΟΥ με το το «Θείο Βρέφος» του Γιάννη Καλαβριανού-Δημήτρης Μαλαφέκας (Αναΐς Βάθη / Zougla.gr)

Η θεατρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ με το έργο «Μείναμε από Βενζίνη», του Γιάννη Οικονομίδη

Ο Θέσπις επέλεξε να συμμετάσχει φέτος με το έργο «Μείναμε από Βενζίνη», του Γιάννη Οικονομίδη, σε σκηνοθεσία Αριστείδη Λαυρέντζου και τους Πάρι Κακλαμάνο, Κωνσταντίνο Μανιάτη και Κωνσταντίνα Σλακώνη επί σκηνής.

«Σαν βγεις να οδηγήσεις στις Βρυξέλλες…» της Βούλας Καγιάσα από τη Νόta Théâtrale

Η ομάδα συμμετείχε στον φετινό κοινό εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου από τις Θεατρικές Ομάδες των Βρυξελλών με το έργο: Σαν βγεις να οδηγήσεις στις Βρυξέλλες…της Βούλας Καγιάσα.

Το έργο αυτό είχε παρουσιαστεί σε μια πρώτη μορφή στο 2ο Θεατρικό Αναλόγιο που οργανώθηκε από το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι τον Απρίλιο του 2024.

Κείμενο και σκηνοθεσία: Βούλα Καγιάσα, Βοηθός σκηνοθέτη: Βασιλίνα Σπύρου. Multimedia: Ιωάννα Τσότσου. Με τους: Γιώργο Σταματούκο, Αντιγόνη Σταύρου, Αντρέα Στεμπίλη, Μάκη Τικφέση. Απαγγέλει ο Γιάννης Δελής.

Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι: Εορτασμοί για τα 40 χρόνια της ομάδας και συμμετοχή με τη Στιτικέτσα (Δυσκοιλιότητα) του Διονυσίου Ρώμα

Τον Φεβρουάριο του 1984 ξεκίνησε η περιπέτεια του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηρίου στις Βρυξέλλες (Atelier Théâtral Grec,) από Έλληνες υπαλλήλους των κοινοτικών οργάνων. Η περιπέτεια αυτή συνεχίζεται έως σήμερα με τη συμμετοχή συνολικά 257 ηθοποιών και 7 σκηνοθετών από την πρώτη παράσταση τον Ιούνιο του 1985, καθώς και πλήθους άλλων φίλων και μελών που βοήθησαν με διάφορους τρόπους να δοθούν 236 παραστάσεις τις οποίες παρακολούθησαν συνολικά σύμφωνα με μέτριους υπολογισμούς περίπου 35.000 θεατές.

Στην φετινή εκδήλωση, το ΕΘΕ επέλεξε να παρουσιάσει τη Στιτικέτσα (Δυσκοιλιότητα) του Διονυσίου Ρώμα, στην πραγματικότητα ένα αυτόνομο κωμικό/σατιρικό δρώμενο που ο Ρώτας ‘έφτιαξε’ για να περιλάβει στο μεγάλο του έπος «Ο Περίπλους», ένα φανταστικό χρονικό, στο οποίο δίνει την ιστορία της Ζακύνθου από το 1570 έως το 1870, μια περίοδο 300 ετών, περίπου από την Ναυμαχία της Ναυπάκτου έως την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα. Το έργο ανέβηκε σε διασκευή και σκηνοθεσία Τάσου Νυχά, με τους: Γιώργο Αλεξάκη, Σταύρο Αβδούλο, Απόστολο Ιωακειμίδη, Αντώνη Καστρισιανάκη, Φραγκίκσο Νικολιάν και Νίκο Χατζούδη.

Η θεατρική ομάδα Y-GREC με ένα απόσπασμα από το θεατρικό έργο ΜΗΔΕΙΑ του Μποστ

Το Μάιο του 1992 ο Γιάννης Γαβράς μαζί με δυο στενούς του φίλους, τον Gérard Emion και τον Luc Battieuw, ιδρύουν τη θεατρική ομάδα Y-GREC. Μαζί τους, ακολούθησαν γαλλόφωνοι και ελληνόφωνοι ηθοποιοί που είχαν παίξει σε έργα που ο Γαβράς είχε σκηνοθετήσει με άλλες θεατρικές ομάδες.

Για τον εορτασμό της Παγκόσμια Ημέρας Θεάτρου 2025 η θεατρική ομάδα Υ-GREC παρουσίασε ένα απόσπασμα από το θεατρικό έργο ΜΗΔΕΙΑ του Μποστ, σε σκηνοθεσία Γιάννη Γαβρά, με τον Δημήτρη Πόγκα επί σκηνής.

Θεατρική Ομάδα ΛΥΚΕΙΟΥ των ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΒΡΥΞΕΛΛΩΝ με το έργο «Extremely Low Battery» και «Τα Γάντια» του Γιάννη Οικονομίδη 

Φέτος, παρουσίασε το έργο «Extremely Low Battery» και «Τα Γάντια» του Γιάννη Οικονομίδη σε σκηνοθεσία Μαρίας Καραχάλιου.

Επεξεργασία/επιμέλεια ήχων: Αλέξανδρος Γιάκας, Σκηνική κατασκευή: Βασίλης Οικονομίδης, Μακιγιάζ: Γεωργία Μανδέκη, με τους: Γαλάτεια Γιαλιτάκη, Θεόκριτο Ζαφειρίου, Ηλία Κοντέα και Μαρίνα Κώττη.

The post Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2025: Κοινός Εορτασμός των Ελληνικών Θεατρικών Ομάδων στις Βρυξέλλες appeared first on .

Το αριστοφανικό κείμενο αποτελεί από μόνο του μία μεγάλη πρόκληση αφού έχει χαρακτηρισθεί ως ανατρεπτικό και αναρχικό. Το θέμα της διαχρονικής αρχαίας κωμωδίας είναι αντιπολεμικό, μιλάει για την ανθρώπινη απελπισία η οποία απορρέει από τα δεινά του πολέμου και παρουσιάστηκε το 411 π.Χ. ενώ ο Πελοποννησιακός Πόλεμος μαινόταν ήδη για είκοσι χρόνια. Η κεντρική ηρωίδα, μια γυναίκα τόσο γενναία όσο και αποφασισμένη, η Λυσιστράτη, αντιμέτωπη με τις ανθρώπινες απώλειες και καταστροφές, αποφασίζει, μαζί με τις υπόλοιπες γυναίκες της πόλης, να κηρύξουν αυστηρότατη σεξουαλική αποχή, με στόχο να βάλουν μυαλό οι οι άνδρες τους και να σταματήσουν τον πόλεμο.

Για ακόμα μία χρονιά η θεατρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ επιλέγει ένα θεατρικό στοίχημα και βάζει όλη της την ποιότητα και τις δυνάμεις της για να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του θεατρόφιλου κοινού.

Από τη θεατρική παράσταση «Κοίτα τους» του Μάριου Ποντίκα (2013)

Κύριε Λαυρέντζο, αρχικά πείτε μας τι σας οδήγησε στη Λυσιστράτη του Αριστοφάνη, τι στάθηκε αφορμή για να επιλέξετε να παρουσιάσετε τη συγκεκριμένη αρχαία αυτή κωμωδία στο θεατρόφιλο κοινό των Βρυξελλών; Θα μπορούσαμε να πούμε πως η Λυσιστράτη είναι ένα πολιτικό έργο με διδακτικό χαρακτήρα; Θεωρείται πως το κοινό μας στην πόλη των Βρυξελλών, εν έτει 2024, χρειάζεται ένα τέτοιο θεατρικό έργο;

Κατ’ αρχάς, ευχαριστώ, κύριε Δήμα, για την ευκαιρία που μου δίνετε να απευθυνθώ στο θεατρόφιλο κοινό των Βρυξελλών μέσα από τον έγκριτο ιστότοπό σας. Η ενασχόλησή μου με το αρχαίο δράμα άρχισε στην πράξη από το 2004, όταν ανέβασα στο Θερινό Θέατρο της ιδιαίτερής μου πατρίδας – Μηλιανά Άρτας – την υπέροχη κωμωδία του Αριστοφάνη Εκκλησιάζουσες, με τον τίτλο «Οι γυναίκες στη Βουλή». Το απλό κοινό της παράστασης εκείνης, αποτελούμενο αφενός από τους μόνιμους κατοίκους του χωριού μου, αφετέρου από μεγάλο αριθμό παραθεριστών από όλα τα κοινωνικά στρώματα, μου έδειξε τον δρόμο: ο Αριστοφάνης μιλάει ζωντανά στους συγχρόνους μας όπως μιλούσε στους Αθηναίους της εποχής του (5ος έως 4 ος αιώνας π.Χ.). Και τα θέματά του είναι επίσης ζωντανά. Είχαμε χρησιμοποιήσει τότε τη μετάφραση του Κώστα Ταχτσή, με την οποία ανέβασε μεταξύ άλλων τη Λυσιστράτη του, το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’70, ο αείμνηστος και μέγας του θεάτρου και των γραμμάτων μας Σπύρος Ευαγγελάτος. Στη συνέχεια, το 2017, στο ίδιο θέατρο ανέβασα την Ανδρομάχη του Ευριπίδη και οι εντυπώσεις ήταν παρόμοιες.
Απορούσαν οι πιο καλλιεργημένοι από το κοινό, αλλά και οι πιο απλοί άνθρωποι, για τη φρεσκάδα του λόγου των αρχαίων κλασικών. Αυτό μου θυμίζει τη μεγάλη φράση του Πλουτάρχου, στο έργο του για τον Περικλή, όπου παρατηρεί τα εξής για τη μοντερνικότητα των έργων τέχνης του χρυσού αιώνα του Περικλή, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τα έργα του Αριστοφάνη: «ούτως επανθεί τις καινότης αεί άθικτον υπό του χρόνου διατηρούσα την όψιν, ώσπερ αειθαλές πνεύμα και ψυχήν αγήρω καταμεμιγμένην των έργων εχόντων.» (Λουλουδίζει πάντα σ’ αυτά κάτι το καινούργιο, έτσι ώστε να διατηρείται η έκφρασή τους άθικτη από τον χρόνο, σαν να τα διατρέχει σφριγηλό και αγέραστο πνεύμα και ψυχή).

Με αυτές τις σκέψεις αποφάσισα να αφιερώσω ενάμιση χρόνο από τη ζωή μου για να μεταφράσω και στη συνέχεια να ανεβάσω, με τη θεατρική μου ομάδα ΘΕΣΠΙΣ Βρυξελλών, το κορυφαίο έργο του Αριστοφάνη, που είναι και ένα από τα πιο κορυφαία όλων των εποχών, τη Λυσιστράτη. Στους καιρούς που ζούμε, υπάρχει κι ένας επιπλέον λόγος: πόλεμος αδυσώπητος και μακρόχρονος στην εποχή του Αριστοφάνη, πόλεμος αδυσώπητος και μακρόχρονος στο σήμερα του πλανήτη μας. Ως αντίδοτο στον αμείλικτο πόλεμο ο Αριστοφάνης πρότεινε τη Λυσιστράτη του, στην οποία, πέρα από το αθυρόστομο της κωμωδίας που έχει κατακριθεί από υπερσυντηρητικούς κύκλους, προέχει όπως τονίζουν κριτικοί από όλον τον κόσμο – και θα αναφέρω μια φράση που πήρα από την εισαγωγή του Κώστα Βάρναλη στη μετάφρασή του (1971): Η Λυσιστράτη του Αριστοφάνη «είναι ένα υπέροχο μάθημα πατριωτισμού και ανθρωπιάς. Είναι θερμό κήρυγμα ειρήνης κι αδέρφωσης μεταξύ των Ελλήνων – και παραπέρα μεταξύ όλων των λαών της γης». Σε αυτές τις πλευρές του έργου επικεντρώνεται η παράστασή μας, χωρίς βεβαίως να αγνοεί καμία από τις κωμικές πλευρές του έργου, που φέρνουν άπειρο γέλιο.

Ζαν Κοκτώ «Η δαιμονική μηχανή» (2015)

Κοινωνικές ανησυχίες και καλλιτεχνικές επιδιώξεις: χρειάζεται ο σκηνοθέτης να βρει μία χρυσή ισορροπία μεταξύ των δύο, της έκφρασης και της δημιουργίας;

Δεν ήμουν ποτέ υπέρμαχος του συστηματικά στρατευμένο θεάτρου. Όποιος ασχολείται με την τέχνη πρέπει να τη βάζει πάνω απ’ όλα, διότι όπως λέει ένας άλλος σύγχρονος ποιητής, ο John Keats, όταν έχουμε να κάνουμε μ’ έναν μεγάλο ποιητή – και είναι η περίπτωση με τον Αριστοφάνη – η αίσθηση της Ομορφιάς υπερισχύει έναντι οιασδήποτε άλλης θεώρησης – ή μάλλον ακυρώνει οποιαδήποτε άλλη θεώρηση. Άρα η επιδίωξή μας είναι πρώτιστα καλλιτεχνική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο καλλιτέχνης είναι ξένος προς τα προβλήματα της κοινωνίας και του καιρού του. Ούτε να ξεχνούμε ότι ζούμε σε μια χώρα που γεννήθηκε μέσα σ’ ένα θέατρο: Στις 25 Αυγούστου 1830, για όσους δεν τυχαίνει να το γνωρίζουν ή να το θυμούνται, κατά τη διάρκεια της παράστασης της όπερας «Η Μουγκή του Portici» στο Théâtre de la Monnaie, σε λιμπρέτο του Eugène Scribe, ο ηθοποιός απάγγελλε το τετράστιχο «Αγάπη της πατρίδας ιερή, / δώσε μου υπερηφάνεια και τόλμη. / Στη χώρα μου που οφείλω τη ζωή, / για λευτεριά της θα παλέψω ακόμη.» (μετάφραση δική μας). Τότε οι θεατές ξεσηκώθηκαν, έκαναν το θέατρο άνω κάτω, αφόπλισαν την ένοπλη φρουρά και βγήκαν στους δρόμους να κηρύξουν την ανεξαρτησία του Βελγίου.
Δεν χρειάζεται ο ηθοποιός να γίνει επίμονος κράχτης για τα θέματα του καιρού του. Αβίαστα μέσα από την τέχνη θα φανούν τα προβλήματα και θα πλησιάσει η κάθε κοινωνία προς τη λύση τους.

«Η τρίτη όψη του νομίσματος» από την θεατρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ (2016)

Ποια απάντηση μπορεί να δώσει στη σύγχρονη εποχή το ερώτημα «Τι θα κάνουμε αν δεν τελειώσει ο πόλεμος;». Ποια είναι η δική σας απάντηση και τελικά μήπως μιλάμε για παραπάνω από έναν «πόλεμο»;

Είναι μια από τις πιο δύσκολες ερωτήσεις σας, διότι πώς θα μπορούσε να εξαρτάται από εμάς το αν και πότε θα τελειώσει ένας πόλεμος πίσω από τον οποίο κρύβονται πανίσχυρες δυνάμεις και πανίσχυρα συμφέροντα; Το ίδιο άλλωστε συνέβαινε και στην εποχή του Αριστοφάνη. Όμως μια προσεκτική ανάγνωση της Λυσιστράτης μάς δίνει μια αρκετά ικανοποιητική απάντηση. Είναι μια σκηνή στην οποία δεν δίδεται πάντοτε η δέουσα σημασία στις παραστάσεις. Πρόκειται για τους στίχους 1014-1071 οι οποίοι αποτελούν το λεγόμενο τρίτο στάσιμο των χορών. Στους στίχους αυτούς επιτυγχάνεται συμφιλίωση γυναικών και ανδρών μέσα στην ίδια την Αθήνα.
Πράγματι, μέχρι το σημείο αυτό, η διαμάχη μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι σκληρή και άγρια. Εκεί όμως, με μια πρώτη κίνηση εκ μέρους των γυναικών, τα πράγματα αλλάζουν, και στο τέλος του στασίμου οι Χοροί ενώνονται και παραμένουν ενωμένοι μέχρι το τέλος του έργου. Αν λοιπόν οι «εξωτερικοί πόλεμοι» δεν τελειώσουν, ας σταματήσουμε τουλάχιστον τους «εσωτερικούς πολέμους», τους πολέμους μέσα στην ίδια τη χώρα. Η παρατήρηση αυτή δένει με το επόμενο ερώτημά σας, στο οποίο και έρχομαι αμέσως.

Όσκαρ Γουάιλντ «Η σπουδαιότης να λέγεσαι Έρνεστ» (2014)

Πως μπορεί η τέχνη να προκαλέσει μια ουσιαστική αντίδραση στην καθημερινή κατανάλωση εικόνων φρίκης που όλοι σιωπηρά ή όχι αποδεχόμαστε, μέσα από τα ΜΜΕ και τα social media;

Από τη δικηγορική μου καριέρα στα 25-30 μου, δίπλα σε έναν από τους μεγαλύτερους ποινικολόγους της Ελλάδας, παρατήρησα κάτι που ισχύει πάγια: ένα βασικό μέλημα των εγκληματιών είναι να γίνουν πρωτοσέλιδο στις εφημερίδες. Αν τα ΜΜΕ και τα social media τους αφιερώσουν λιγότερο χώρο, φρονώ ότι θα περιοριστεί και η έφεση προς το έγκλημα. Ο χώρος αυτό που θα θα εξοικονομηθεί από τη μείωση της «διαφήμισης των εγκληματιών», ας αφιερωθεί στην τέχνη με όλες της τις μορφές. Έτσι θα συνηθίσει και το κοινό να ζητά «λιγότερο αίμα» στις τηλεοπτικές και ιντερνετικές εικόνες και περιγραφές, και περισσότερη ομορφιά στον λόγο, στη ζωή, στον έρωτα και όχι στον θάνατο. Ήδη η Λυσιστράτη το είχε καταλάβει αυτό: στα είκοσι χρόνια του πολέμου που προηγήθηκαν του ομώνυμου έργου του Αριστοφάνη, οι πολίτες-στρατιώτες είχαν εθιστεί στην «ηδονή του αίματος». Η Λυσιστράτη, με την ερωτική της απεργία, τους καλεί να εστιάσουν στην ηδονή του έρωτα και της ζωής, απειλώντας τους ότι δεν θα την έχουν εάν επιμένουν στο κυνήγι του αίματος που αντιπροσωπεύει ο πόλεμος. Θα μπορούσαν οι άνδρες να αγνοήσουν την απειλή της και να συνεχίσουν αδίστακτα τον πόλεμο; Κατά τη γνώμη μου όχι, διότι η δύναμη της αγάπης και της ειρήνης είναι ισχυρότερη από τη δύναμη του πολέμου και του θανάτου. Είναι, νομίζω, το καίριο μήνυμα που παίρνουμε από τη Λυσιστράτη.

«Η επίσκεψη της Κυρίας από τα παλιά» από την θεατρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ (2012)

Ποιο ήταν το κύριο μέλημα σας στην σκηνοθετική απόδοση του έργου αυτού; Ποια είναι τα σημεία που χρήζουν προσοχής όταν κάποιος επιλέγει να ανεβάσει Αριστοφανικό έργο; Γνωρίζω πως, όπως κάνετε στην προετοιμασία κάθε θεατρικής παράστασης, έτσι και για τη Λυσιστράτη, έχετε αφιερώσει πολύ χρόνο στην κατανόηση του κειμένου το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως ανατρεπτικό, αναρχικό και άλλα. Ποια ήταν η προσωπική υπεραξία που κερδίσατε από αυτή τη σπουδή; Ποια ήταν η μεθοδολογία προσέγγισης του αρχαίου κείμενου στην προσπάθεια μεταφορά της στην νεοελληνική γλώσσα;

Ένωσα κάποια από τα ερωτήματά σας (χωρίς να τα αλλάξω στο παραμικρό), διότι νομίζω ότι είναι αλληλένδετα. Χωρίς κατανόηση, όσο πιο πλήρη γίνεται, του πρωτότυπου κειμένου – του αρχαίου στην περίπτωσή μας, δεν μπορεί να υπάρξει σωστή σκηνοθεσία. Από τις παραστάσεις που έχω δει της Λυσιστράτης, άλλες μεν προσθέτουν στις αθυροστομίες του Αριστοφάνη άλλες τόσες ή και περισσότερες, με τη σκέψη ότι θα προκαλέσουν ακόμα περισσότερο γέλιο και ότι αυτό θα είναι η καλύτερη επιδίωξη της σκηνοθεσίας‧ άλλες πάλι λογοκρίνουν και τις υπάρχουσες στον Αριστοφάνη αθυροστομίες, με υποτιθέμενο σκοπό να κάνουν το έργο «ηθικότερο». Θεωρώ λανθασμένες και τις δύο αυτές τάσεις. Ο Αριστοφάνης ούτε ανάγκη περισσότερου γέλιου έχει ούτε περισσότερης δήθεν ηθικής, όταν αντιπαραθέτει τον έρωτα με τις γνήσιες λέξεις του στην κτηνωδία του πολέμου.

Αποφάσισα λοιπόν να μεταφράσω, για πρώτη φορά πλήρες αρχαίο έργο, κατευθείαν από το πρωτότυπο. Η εμπειρία μου είναι ανεκτίμητη. Υπάρχει και μια άλλη διάσταση – που είναι και σκηνοθετική – αλλά συχνά αγνοείται: Το έργο του Αριστοφάνη είναι ποιητικό, άρα ποιητική πρέπει να είναι και η απόδοσή του στη νεοελληνική μας γλώσσα. Με ομοιοκαταληξία; Όχι υποχρεωτικά, όμως ναι αν αυτή βγαίνει αβίαστα και ομορφαίνει περισσότερο τον θεατρικό λόγο. Ο ενθουσιασμός των ηθοποιών της παράστασης για το κείμενο επιβεβαίωσαν για μένα την επιλογή μου και έκανα μία περαιτέρω κίνηση: Η μετάφρασή μου εκδόθηκε σε βιβλίο από τις εκδόσεις Παπαζήση, τις οποίες θερμά ευχαριστώ, και θα διατίθεται στους θεατές στην είσοδο του θεάτρου.

Και για να απαντήσω και στο ερώτημά σας ποια ήταν η προσωπική υπεραξία που κέρδισα από αυτή τη σπουδή του αρχαίου κειμένου, είναι ότι, μετά από πολλούς μήνες, μέρες και νύχτες σπουδής, κατόρθωσα να νιώσω την ανάσα του Αριστοφάνη, κάτι που το θεωρώ ανεκτίμητο, και αυτό προσπαθώ να μεταδώσω στους ηθοποιούς και στους θεατές: Ένας ωραίος άνθρωπος που περνάει από το χωνευτήρι της τέχνης τα κύρια προβλήματα του καιρού του, που μας διδάσκει κάνοντάς μας να γελάμε με τα ίδια μας τα ελαττώματα, ένας άνθρωπος γεμάτος χάρη
και χιούμορ, ένας άνθρωπος, τέλος, για τον οποίο ο Πλάτων είπε «Οι Χάριτες, γυρεύοντας ναό γερό, που να μην πέσει, για να καθίσουν μέσα, βρήκαν την ψυχή του Αριστοφάνη.»

Ύστερα λοιπόν από την ερμηνεία του κειμένου και το σχηματισμό του προσωπικού οράματος του σκηνοθέτη για την παράσταση – σύμφωνα με τα παραπάνω, το κυριότερο στη σκηνοθεσία είναι η επιλογή των καλλιτεχνικών συντελεστών και το μοίρασμα μαζί τους αυτού του οράματος. Γι’ αυτά θα μιλήσουμε με αφορμή την επόμενη ερώτησή σας.

Εορτασμός Παγκόσμιας Ημέρας Θεάρτου 2019

Κύριε Λαυρέντζο, πείτε μας δύο λόγια για την επιλογή των ηθοποιών και λοιπών καλλιτεχνικών συντελεστών με τους οποίους θα συνεργαστείτε σε αυτό το θεατρικό εγχείρημα για τις πέντε παραστάσεις που θα απολαύσουμε στα τέλη Μαΐου. Ποιες είναι οι βασικές οδηγίες σας προς αυτούς;

Σε κάθε παράσταση, ξεκινώ από τις «βασικές κολόνες» που θα στηρίξουν το όλο οικοδόμημα. Για κάθε ηθοποιό έχω μια-δυο λέξεις που καθρεφτίζουν τον ρόλο του. Για τη Λυσιστράτη, έχω τη λέξη «ηγέτιδα». Όλα όσα περιέχει η λέξη ηγέτης τα βρήκα στην Άρτεμη Χατζή, με την οποία συνεργάζομαι εδώ και 14 χρόνια. Για τον επόμενο, κατά σειρά εμφάνισης, γυναικείο ρόλο, την Καλονίκη, που εκπροσωπεί τη χαρά της ζωής, βρήκα τη Μαρία Δελάκη που ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις του ρόλου. Στη συνέχεια, η Ανδριάνα Ασημακοπούλου, ως Μυρρίνη, ενσαρκώνει αφενός μια ερωτική γυναίκα της πρώτης σκηνής του έργου, αφετέρου την ίδια Αθηναία που κάνει να υποφέρει τον άνδρα της Κινησία (Κωνσταντίνος Μανιάτης) με τις αρνήσεις της στο κρεβάτι. Για την πολύ σημαντική Σπαρτιάτισσα Λαμπιτώ, με τη σπαρτιατική της εκγύμναση, βρήκα την ιδανική Μαρία Μερκούρη, που έχει διατελέσει πρωταθλήτρια Ολυμπιακών αγώνων στο Τάε Κβον Ντο. Η Μαρία Μερκούρη, καινούργια στην ομάδα, κάνει και άλλους ρόλους στο έργο, όπως και η Μαρία Δελάκη και άλλες και άλλοι. Τον ρόλο του Αθηναίου Πρόβουλου, ενός από τους δέκα της προσωρινής κυβέρνησης της Αθήνας, τον εμπιστεύτηκα στον εμπειρότατο και πάντα διακεκριμένο Βασίλη Μάγνη.

Χρειαστήκαμε επίσης 7 άνδρες και 7 γυναίκες για τους Χορούς. Στους άνδρες (Γέροντες, λέει το έργο) επικεφαλής έχω βάλει κορυφαίο τον αποδειχθέντα αριστοφανικό Τάσο Φιλιππίδη, και επίσης κορυφαίους τους Γιώργη Καταλαγαριανάκη και Αντώνη Καστρισιανάκη. Μέλη του Χορού τους Κωστή Γεραρή, Χάρη Ξενογιάννη, Βασίλη Πούλο και Κωνσταντίνο Μανιάτη. Στον αντίστοιχο Χορό Γυναικών κορυφαίες η Τίνα Χατζηθωμά, Άρτεμις Μενούνου και Αντιγόνη Γιαννάκη. Μέλη οι Μάρθα Σταμπολίδου, Μαρία Μερκούρη, και οι καινούργιες Ναταλία Καπετανάκη και Άννα Ρωμάνου. Ως προς τους άλλους ρόλους που θα παίξουν κάποιοι από τους παραπάνω, στον Κήρυκα Λακεδαιμονίων ο Βασίλης Πούλος, στον Λάκωνα Πρέσβη ο Γιώργος Μαγκλής, στους Αθηναίους Πρέσβεις οι Κωστής Γεραρής και Αντώνης Καστρισιανάκης. Τους υπόλοιπους – και όλους μαζί – θα τους δείτε επί σκηνής (20 πρόσωπα, 38 ρόλοι).

Ένας από τους βασικότερους καλλιτεχνικούς συντελεστές είναι το καθιερωμένο μέλος της ομάδας μας Τάκης Καλατζής, μουσικός, ο οποίος συνέθεσε τα 18 τραγούδια των Χορών (για να τραγουδήστε ίσως και σεις μαζί μερικά!) και τα δίδαξε στους ηθοποιούς. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο κατάλληλος τρόπος για να αποδοθεί η ατμόσφαιρα του έργου.
Τα σκηνικά κατασκευάζει η Άντα Σωτηροπούλου, η οποία και σχεδίασε τα κοστούμια, και με βάση τα σχέδιά της πήγαμε και επιλέξαμε από την πολύ πλούσια συλλογή του Βεστιαρίου Αθηνών. Ευχαριστούμε τον κ. Τριανταφύλλου για τη μεταφορά στις Βρυξέλλες. Πρόκειται για κοστούμια που παραπέμπουν στην εποχή του Αριστοφάνη, χωρίς όμως και να ξενίζουν. Τα μακιγιάζ θα μας κάνει η Ελένη Καξερή και την ευχαριστούμε θερμά.

«Καποδίστριας», θίασος ΘΕΣΠΙΣ, (2022)

Πείτε μας επίσης πως φτάσατε στην απόδοση του κειμένου στους γαλλικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους τους οποίους πάντα εντάσσετε στις θεατρικές παραστάσεις της ομάδας ΘΕΣΠΙΣ;

Οι υπέρτιτλοι, πράγματι, είναι βασικό χαρακτηριστικό των αραστάσεων του ΘΕΣΠΙ από το 2009 κάθε χρόνο, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Έχουμε και φέτος διπλούς υπέρτιτλους (γαλλικά, αγγλικά), και με αυτούς η παράσταση γινεται τρίγλωσση: ελληνικά από τους ηθοποιούς και αγγλικά-γαλλικά από την οθόνη, σε συγχρονισμό με τα λόγια των ηθοποιών. Έτσι όχι μόνο οι μη ελληνόγλωσσοι συγγενείς των ηθοποιών μπορούν να τους παρακολουθήσουν και αυτοί άνετα, αλλά και οποιοσδήποτε στο Βέλγιο μπορεί να έρθει στην παράστασή μας και να μην έχει πρόβλημα να την παρακολουθήσει. Δεν χρειάστηκε να μεταφράσω εγώ το κείμενο στα αγγλικά και γαλλικά, διότι υπάρχουν πολλές έγκριτες μεταφράσεις σε αυτές τις δύο γλώσσες. Απλώς έπρεπε να κάνω μια επιλογή από τις παλαιότερες, που έχω και το δικαίωμα να τις χρησιμοποιήσω χωρίς πληρωμή πνευματικών δικαιωμάτων. Τέλος, στα σημεία που οι μεταφράσεις αυτές αποκλίνουν από τη νεοελληνική μετάφραση της παράστασης (τη μετάφρασή μου), έπρεπε να τις εναρμονίσω με αυτή, πράγμα το οποίο έκανα.

«Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού», θίασος ΘΕΣΠΙΣ, (2022)

Λυσιστράτη του Αριστοφάνη: Από τις πολλές παραστάσεις που μέχρι σήμερα έχουν παιχθεί ποια ή ποιες κρατάτε στη μνήμη σας και γιατί;

Ως πιο «κλασική» κρατώ την παράσταση του Εθνικού Θεάτρου από το 1957 μέχρι το 1980, σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού, με Λυσιστράτη τη Μαίρη Αρώνη. Επίσης την παράσταση του Σπύρου Ευαγγελάτου, στην οποία προαναφέρθηκα, οι δε ηθοποιοί της ήταν όλοι άνδρες, περιλαμβανομένων και αυτών που έπαιζαν τους γυναικείους ρόλους. Λυσιστράτη ο Λευτέρης Βογιατζής. Δεν είμαι αντίθετος στο να παίζουν άνδρες όλους τους ρόλους, είμαι όμως σαφώς αντίθετος στο να παίζει ειδικά και μόνο τον ρόλο της Λυσιστράτης ένας άνδρας – όπως συνέβη με τον Θ. Καρακατσάνη και τον Λ. Λαζόπουλο: κάνοντας μια τέτοια επιλογή είναι σαν να λέμε ότι τους άλλους γυναικείους ρόλους μπορούν να τους παίξουν γυναίκες, αυτόν όμως της πρωταγωνίστριας μόνο ένας καλός ηθοποιός-άνδρας, οπότε καταστρέφουμε όλη τη λογική του έργου που θέλει τη γυναίκα Λυσιστράτη να δαμάζει τους πάντες. Τέλος, εξαιρετική επίσης στην παράσταση του Εθνικού το 2004 η Λύδια Κονιόρδου, σε σκηνοθεσία και απόδοση κειμένου Κώστα Τσιάνου.

Εορτασμός Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου (2023)

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ :

-ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ MORE, ΕΔΩ
-ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΠΛΟΥ (rue Froissart 115, τηλ. 02 2309335)
-ΑΠ΄ ΕΥΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΗΘΟΠΟΙΟΥΣ

ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ, του Αριστοφάνη (411 π.Χ.) από τον θίασο ΘΕΣΠΙΣ.
Αφιερωμένη στην Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας

23-27 Μαΐου 2024
Comédie Royale Claude Volter
Avenue des Frères Legrain 98, 1150 Bruxelles

Περισσότερες πληροφορίες, ΕΔΩ. 

Φωτογραφίες: Newsville.be

The post Αριστείδης Λαυρέντζος: «Κατόρθωσα να νιώσω την ανάσα του Αριστοφάνη» appeared first on .

Τάσος Νυχάς

Οι τρεις μέρες θεάτρου στο θέατρο του Joli-Bois χάρισαν χαμόγελα, συναισθήματα, αναμνήσεις, χειροκροτήματα αλλά και το πολύτιμο αντάμωμα μεταξύ παλαιών και νέων προσώπων που αγαπούν και στηρίζουν το θέατρο και τον ελληνικό πολιτισμό.

Το πρόγραμμα των τριών ημερών είχε θεατρικό Αναλόγιο αλλά και δύο θεατρικές παραστάσεις οι οποίες είχαν κερδίσει, παλαιότερα, την αγάπη και το ζεστό χειροκρότημα του κοινού.

Στο περιθώριο του εορτασμού των 40 χρόνων του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηρίου, το Newsville.be συνομίλησε με τον πρωτεργάτη της θεατρικής ομάδας Τάσο Νυχά, τον «από ιδρύσεως» συνοδοιπόρο του Εργαστηρίου Γιώργο Στρογγύλη, τον ταλαντούχο σε σκηνοθεσία και υποκριτική Γιάννη Αμπαζή και τέλος, από την μεγάλη πλέον δεξαμενή ηθοποιών της πόλης μας, την Αγγελική Καλλιάνου με τις πολύτιμες τρεις δεκαετίες εμπειρίας στις θεατρικές σκηνές αλλά και την παλιά φρουρά, στο πρόσωπο του Απόστολου Ιωακειμίδη.

Η συντακτική ομάδα του Newsville.be  εύχεται ολόψυχα χρόνια πολλά στην θεατρική ομάδα του Εργαστηρίου, με δημιουργία και έντονες θεατρικές συγκινήσεις!

Ξένια Μεσσαρίτη, Αναΐς Νικολιάν, Νίκος Νυχάς, Μαριάννα Κολυβά, Γιάννης Αμπαζής

Tάσος Νυχάς: «Η προετοιμασία λοιπόν ήταν πάντα εκείνη που ένωνε τα μέλη της Ομάδας μας με ισχυρούς φιλικούς δεσμούς»

Κύριε Νυχά, συγχαρητήρια για τον τριήμερο εορτασμό των 40 χρόνων παρουσίας του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηρίου στα θεατρικά δρώμενα της πόλης μας. Ποια ήταν η σκέψη για την οργάνωση του φετινού επετειακού εορτασμού και πως κύλησε το θεατρικό τριήμερο;

Ευχαριστούμε πολύ για τα συγχαρητήριά σας, και με την ευκαιρία ευχαριστούμε όλους εκείνους που μας τίμησαν με την παρουσία τους το τριήμερο, αρκετοί από τους οποίους μας παρακολουθούν όλα αυτά τα χρόνια. Αυτή είναι μόνο η αρχή του εορτασμού των 40 χρόνων της ύπαρξης της Ομάδας γιατί όπως είναι γνωστό και από προηγούμενες αναφορές μας ενώ η «ίδρυση» τοποθετείται τον Φεβρουάριο του 1984, η πρώτη παράσταση σε σκηνοθεσία Ειρήνης Χαλκιά, με το έργο, Η δίκη του Ορφέα και της Ευρυδίκης του Γιώργου Σκούρτη, που παραβρέθηκε στην πρεμιέρα, δόθηκε τον Ιούνιο του 1985. Έτσι έχουμε μπροστά μας μια θεατρική περίοδο την οποία αφιερώνουμε στη γένεση και λειτουργία της θεατρικής μας Ομάδας. Σκεφτήκαμε λοιπόν για αρχή να παρουσιάσουμε πάλι δύο επιτυχημένες με αντικειμενικά στοιχεία παραστάσεις μας, μιας και βραβεύτηκαν σε Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου στην Ελλάδα: Το Ποιος ανακάλυψε την Αμερική της αείμνηστης Χρύσας Σπηλιώτη που χάθηκε στην καταστροφική πυρκαγιά στο Μάτι και το Όποιος θέλει να χωρίσει να σηκώσει το χέρι του του Γιώργου Καπουτζίδη. Το πρώτο διακρίθηκε στο Φεστιβάλ της Καρδίτσας το Μάρτιο του 2014 και ήταν μόλις η δεύτερη «έξοδός» μας από τις Βρυξέλλες μετά το 1987 όπου συμμετείχαμε με επιτυχία στο Φεστιβάλ της Ιθάκης.

Έλενα Αντωνακοπούλου και Νικολέττα Σακαλίδου με τον Τάσο Νυχά. (Ποιος ανακάλυψε την Αμερική της Χρύσας Σπηλιώτη,φωτο ΕΘΕ)

Οι δύο πρωταγωνίστριες του έργου, Έλενα Αντωνακοπούλου και Νικολέττα Σακαλίδου, που βραβεύτηκαν για την ερμηνεία τους στην Καρδίτσα, επανέλαβαν 10 χρόνια μετά, φορτωμένες με πολλές εμπειρίες, την επιτυχία του 2014 φέρνοντας πάλι στη μνήμη μας το συγκινητικό αυτό έργο και τη συγγραφέα του, Χρύσα Σπηλιώτη. Το δεύτερο απέσπασε πρόσφατα, στο Φεστιβάλ της Ιεράπετρας τον Οκτώβριο του 2023, βραβεία και επαίνους καισυγκεκριμένα μεταξύ άλλων, σκηνοθεσίας για τον Γιάννη Αμπαζή και γυναικείου ρόλου για την Ξένια Μεσσαρίτη. Για την ιστορία στην παράσταση αυτή συμμετείχαν ακόμη οι: Μαριάννα Κολυβά, Αναΐς Νικολιάν, Νίκος Νυχάς, Κωνσταντίνος Ράλλης, Εύη Στοΐδου και Νίκος Χατζούδης, Ταυτόχρονα, λαμβάνοντας υπόψη την επιτυχία που σημείωσε το «Αναλόγιο 2023-Θεατρικοί Δημιουργοί στις Βρυξέλλες», που διοργανώσαμε πέρυσι με αφορμή τη μεγάλη επιτυχία του Γιάννη Οικονομίδη της Θεατρικής Ομάδας του Λυκείου Ελληνίδων Βρυξελλών ο οποίος με το έργο Τα Αερόφυτα απέσπασε το Α’ Βραβείο συγγραφής θεατρικού έργου στο «Διεθνές Φεστιβάλ Αναλόγιο» (Analogio International Festival 2022), αποφασίσαμε να εντάξουμε στον φετινό εορτασμό μας και το «Αναλόγιο 2024- Θεατρικοί Δημιουργοί στις Βρυξέλλες». Άνθρωποι που ζουν και εργάζονται στις Βρυξέλλες, όπως οι Βούλα Καγιάσα της Ομάδας ΝOTA THEATRALE, ο Ηλίας Κοντέας και η Όλγα Φωτεινού είχαν έτσι την ευκαιρία να παρουσιάσουν τη θεατρική συγγραφική τους δουλειά, με τη βοήθεια της Ομάδας μας και της Θεατρικής Ομάδας ΑλΜΑ σε μια εκδήλωση με μεγάλη επιτυχία που μας κάνει να σκεφτόμαστε σοβαρά την καθιέρωσή της για τα επόμενα χρόνια.

Τίποτα δεν πάει καλά σήμερα, του Τάσου Νυχά (βασισμένο σε ομώνυμο διήγημα του Βασίλη Κατσικονούρη) (Σκηνοθεσία: Τάσος Νυχάς. Συμμετέχουν: Στέλλα Ανδρουλάκη, Σωτήρης Γκέκας, Αντώνης Καστρισιανάκης, Πάνος Μιχαλέλης, Μαρία Νεραντζάκη, Φραγκίσκος Νικολιάν, Δημήτρης Σαχάς, Δημήτρης Στασινόπουλος, Ηλίας Σωτήρχος, Έλενα Τασιούλα, Λίλα Φωτίδου)

Πως θα μπορούσατε να συνοψίσετε τις τέσσερις δεκαετίες του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηρίου τόσο σε επίπεδο θεατρικό όσο και σε επίπεδο ομάδας και ανθρωπίνων σχέσεων;

Η πρώτη δεκαετία, 1985-1994, χαρακτηρίζεται από το μεγάλο και νεανικό ενθουσιασμό των ιδρυτικών μελών της, κυρίως υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Οργάνων. Η δεύτερη δεκαετία 1995-2004, χαρακτηρίζεται από μια σημαντική ανανέωση των μελών της Ομάδας που συμπεριέλαβε και πολλούς άλλους Έλληνες των Βρυξελλών και την καθιέρωση της παιδικής Σκηνής ή Σκηνής «…και με παιδιά και για παιδιά» όπως την ονομάσαμε αρχικά επειδή τα έργα ήταν και για παιδιά και για μεγάλους, ενώ έπαιζαν πάντα και παιδιά και μεγάλοι, σε κατάλληλους και αντίστοιχους βέβαια ρόλους. Η τρίτη δεκαετία, 2005-2014, χαρακτηρίζεται από το «άνοιγμα» σε νέους σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς, όπως οι Γιώργος Παλούμπης, Γιώργος Ηλιόπουλος, Άκης Δήμου, Γιάννης Τσίρος, Χρύσα Σπηλιώτη και Βασίλης Μαυρογεωργίου. Τέλος η δεκαετία 2015-2024 χαρακτηρίζεται από την εδραίωση του Ελληνικού δραματολογίου με ένα μίγμα καθιερωμένων και «κλασικών» συγγραφέων όπως οι Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής, Ιάκωβος Καμπανέλλης, Ασημάκης Γιαλαμάς, Κώστας Πρετεντέρης και άλλων σύγχρονων Ελλήνων συγγραφέων όπως οι Βασίλης Κατσικονούρης, και Αντρέας Στάικος. Ταυτόχρονα η Ομάδα συμμετέχει σε Διαγωνιστικά Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου στην Ελλάδα (Καρδίτσα, Ιεράπετρα, Πάτρα) με ιδιαίτερη επιτυχία όπως αποδεικνύουν τα βραβεία με τα οποία τιμήθηκε: καλύτερης παράστασης, σκηνοθεσίας, αντρικών και γυναικείων ρόλων, μουσικής, κοστουμιών, επιλογής έργου κλπ.

Σε επίπεδο Ομάδας, οι καλές ανθρώπινες σχέσεις ήταν πάντα ένα προαπαιτούμενο για τη σωστή λειτουργία της, με την έννοια ότι κάποιος που θα δημιουργούσε προβλήματα ακόμα και αν ήταν εξαιρετικός ηθοποιός, δεν θα εύρισκε εύκολα θέση, τουλάχιστον όχι για πολύ καιρό. Η όλη νοοτροπία της Ομάδας, που ήταν να λειτουργεί γενικά χωρίς εσωτερικούς ανταγωνισμούς, βεντετισμούς, υπεροψία και μεγάλα λόγια, βοήθησε στο να μην υπάρχουν τελικά τέτοια προβλήματα. Επιπλέον, αν σκεφτεί κανείς ότι η προετοιμασία ενός έργου συνήθως διαρκεί αρκετούς μήνες, έγινε κατανοητό από την αρχή ότι οι ανθρώπινες σχέσεις ήταν και προϋπόθεση για να βγει ένα έντιμο και αποδεκτό αποτέλεσμα στη σκηνή. Η προετοιμασία λοιπόν ήταν πάντα εκείνη που ένωνε τα μέλη της Ομάδας μας με ισχυρούς φιλικούς δεσμούς και αυτό φαινόταν στο αποτέλεσμα, ανεξάρτητα από την υποκειμενική αίσθηση των θεατών για την «θεατρική ποιότητα» της παράστασης που είναι φυσικό να διαφοροποιείται κατά περίπτωση. Ο βασικός μας σκοπός ήταν να παρουσιάσουμε ένα θέαμα όσο υψηλότερης ποιότητας μπορούσαμε, αλλά έχοντας ικανοποιηθεί και σε ανθρώπινη βάση κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Καταναλώθηκαν με αυτό τον τρόπο πολλά λίτρα τσίπουρου και οίνου μετά το τέλος της πρόβας, όπως θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν τα μέλη και οι φίλοι που συνεργάστηκαν μαζί μας. Η επήρεια του αλκοόλ ήταν εμφανής όλα αυτά τα χρόνια στο να κατευνάσει οποιαδήποτε πάθη θα μπορούσαν να υπάρξουν στις ανθρώπινες σχέσεις ανάμεσα στα μέλη της Ομάδας μας.

Τίποτα δεν πάει καλά σήμερα, του Τάσου Νυχά (βασισμένο σε ομώνυμο διήγημα του Βασίλη Κατσικονούρη) (Σκηνοθεσία: Τάσος Νυχάς. Συμμετέχουν: Στέλλα Ανδρουλάκη, Σωτήρης Γκέκας, Αντώνης Καστρισιανάκης, Πάνος Μιχαλέλης, Μαρία Νεραντζάκη, Φραγκίσκος Νικολιάν, Δημήτρης Σαχάς, Δημήτρης Στασινόπουλος, Ηλίας Σωτήρχος, Έλενα Τασιούλα, Λίλα Φωτίδου)

Ποιες είναι οι σκέψεις σας για την οργάνωση της θεατρικής ομάδας τα, πολλά ευχόμαστε, επόμενα χρόνια θεατρικής παρουσίας;

Οι καιροί αλλάζουν και η εξέλιξη της καθημερινής ζωής μας προλαβαίνει. Συνήθως η προσαρμογή γίνεται αυτόματα, και συχνά χωρίς να το καταλάβουμε και οι ίδιοι. Στην Ομάδα μας έχουμε το εξής χαρακτηριστικό που ίσως να μην υπάρχει στις άλλες Ομάδες: τη Συνέχεια. Πράγματι όταν στο τέλος της πρώτης δεκαετίας δημιουργήσαμε την παιδική σκηνή, με βασικούς συντελεστές τα ίδια μας τα παιδιά και τους φίλους τους, δεν μπορούσαμε να φανταστούμε ότι 30 χρόνια αργότερα τα παιδιά αυτά, μετά από ένα κύκλο ζωής (σπουδές, εργασία, γάμοι κλπ) θα ξαναγύριζαν στις Βρυξέλλες και θα συμμετείχαν πλέον ως ενήλικες στην Ομάδα, με τα παιδιά τους να διεκδικούν πλέον θέση στη νέα «Παιδική Σκηνή» μας που ενεργοποιήθηκε ξανά τον Οκτώβριο του 2023 με την επανάληψη του έργου της αξέχαστης Άλκης Ζέη Ματίας ο Πρώτος που είχαμε ανεβάσει το 1995. Είναι επομένως απόλυτα φυσιολογικό η οργάνωση και λειτουργία της Ομάδας να περάσει στη νέα γενιά και εμείς οι παλιότεροι να παραχωρήσουμε με τον ανάλογο σεβασμό, εκτίμηση και κατανόηση τη θέση μας, βοηθώντας πάντα, στο μέτρο βέβαια που μας ζητείται και που μπορούμε.

Σαν βγεις να οδηγήσεις στις Βρυξέλλες, της Βούλας Καγιάσα (Σκηνοθεσία: Βούλα Καγιάσα, Συμμετέχουν: Ιωακείμ Δρόσος, Αντρέας Στεμπίλης, Κοραλία Κοντού και Kristina Grigaité )

Γιώργος Στρογγύλης: «Το σημερινό Εργαστήριο λειτουργεί σήμερα ακριβώς όπως είχε ξεκινήσει, με τον ίδιο ενθουσιασμό, με ψυχή του πάντα τον Τάσο Νυχά, του οποίου αποτελεί έργο ζωής»

Κύριε Στρογγύλη, είστε από τους πρωτεργάτες της δημιουργίας του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηρίου. Ποια ήταν πριν από 40 χρόνια, η ανάγκη δημιουργίας της θεατρικής ομάδας;

Πιστεύω ότι εμείς οι Έλληνες μάλλον έχουμε το θέατρο στα γονίδιά μας. Απόδειξη γι’ αυτό είναι το τι γίνεται θεατρικά στην Αθήνα και σ’ όλη την Ελλάδα, καθώς και το ότι οι Βρυξέλλες έχουν τώρα οκτώ ελληνικές θεατρικές ομάδες, πολύ περισσότερες από κάθε άλλη ξένη εθνικότητα εδώ. Το 1984, μόλις τρία χρόνια αφότου φτάσαμε οι πρώτοι υπάλληλοι της τότε ΕΟΚ εδώ, και αφού τακτοποιηθήκαμε με σπίτια κλπ, η πρώτη ασχολία που σκέφτηκαν μερικοί από εμάς να κάνουν ήταν η δημιουργία της πρώτης θεατρικής ομάδας. Είχαν μάλιστα, πιο νωρίς ξεκινήσει να διαβάζουν το έργο «Βικτόρ, ή Τα παιδιά στην εξουσία» του Ροζέ Βιτράκ. Τα πράγματα όμως πήραν τον δρόμο τους με την ανάμειξη της Ειρήνης Χαλκιά, η οποία ήταν καθηγήτρια φιλολογίας και είχε εμπειρία με το θέατρο. Έτσι επιλέχτηκε από την ίδια πιστεύω το έργο του Γιώργου Σκούρτη «Η δίκη του Ορφέα και της Ευρυδίκης», ένα ιστορικό και πολιτικό έργο με αιχμές για την δικτατορία που είχαμε ζήσει. Πολυπληθής ο θιάσος περιλάμβανε τουλάχιστον είκοσι άτομα με ονόματα που θυμάμαι, τους Αριστείδη Λαυρέντζο, Απόστολο Ιωακειμίδη, Γιάννη Γαβρά, Γιώργο Αλεξάκη, Βαρβάρα Κάζιρα, Αντώνη Αντανασιώτη, Γιώργο Χειμάρα, Λίλη Λαμπρέλλη, Μαριάννα Παρασκευά κ.ά. Είχαμε μάλιστα καταφέρει να φέρουμε στις Βρυξέλλες τον Γιώργο Σκούρτη, με τον οποίο είχαμε μια πολύ ωραία εμπειρία και ο οποίος ανέδειξε ιδιαίτερα τον πολιτικό λόγο του έργου.

Ti troverò, του Ηλία Κοντέα (Σκηνοθεσία: Ηλίας Κοντέας. Συμμετέχουν: Στέλλα Ανδρουλάκη, Θεόκριτος Ζαφειρίου, Ρίτα Ντιναπόγια, Παύλος Παπαδημητρίου, Νίκος Σαχάς, Λίλα Φωτίδου)

Ποιες θα λέγατε πως είναι οι διαφορές και ποιες οι ομοιότητες του Εργαστηρίου από την πρώτη θεατρική παράσταση με το έργο του Γιώργου Σκούρτη, Η δίκη του Ορφέα και της Ευρυδίκης μέχρι το Θεατρικό Αναλόγιο που χειροκροτήσαμε στο κατάμεστο θέατρο του Joli Bois, πριν λίγες μέρες;

Μετά το πρώτο μας έργο δημιουργήθηκε αμέσως μετά το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι που συνέχισε την σαραντάχρονη μέχρι τώρα πορεία του με σκηνοθέτες στη αρχή τον Γιάννη Γαβρά και μετά βασικά με τον Τάσο Νυχά. Το σημερινό Εργαστήριο λειτουργεί σήμερα ακριβώς όπως είχε ξεκινήσει, με τον ίδιο ενθουσιασμό των μελών του, που βέβαια έχουν ανανεωθεί αρκετές φορές μέχρι τώρα, με ψυχή του πάντα τον Τάσο Νυχά, του οποίου αποτελεί έργο ζωής. Μια άλλη ομοιότητα με το πρώτο Εργαστήρι είναι ότι είναι οικονομικά ανεξάρτητο και βασίζεται μόνο στα εισιτήριά του και καμιά φορά και στη εθελοντική υποστήριξη των μελών του. Μια άλλη ομοιότητα με το αρχικό Εργαστήριο είναι ότι παίζει πάντα μόνο ελληνικά έργα είτε σύγχρονα ή κλασικά. Μια διαφοροποίηση που έχει έλθει με τα χρόνια πρέπει να είναι το ότι πλέον μέλη του είναι Έλληνες που δουλεύουν και εκτός των Ευρωπαϊκών θεσμών. Τελευταία αναφέρω τη διαφορά με το αρχικό Εργαστήρι ότι το έργο που θα παιχτεί το επιλέγει ο σκηνοθέτης, αποφεύγονται έτσι τις ομηρικές μάχες που δίναμε παλιά μεταξύ μας για την επιλογή του έργου. Και βέβαια το Εργαστήρι έχει εμπλουτίσει με τα χρόνια τις δραστηριότητες του με τη δημιουργία Παιδικού Θεάτρου, με παραστάσεις Καραγκιόζη για τα παιδιά, φθάνοντας μέχρι το Θεατρικό Αναλόγιο που μόλις τίμησε Έλληνες θεατρικούς συγγραφείς που ζουν στις Βρυξέλλες.

Εύχομαι το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι να συνεχίσει την ιστορική πορεία του σαν ίσως το παλαιότερο και με τη πιο πολύχρονη δραστηριότητα θεατρικό γκρουπ του απόδημου ελληνισμού. Εύχομαι επίσης μακροημέρευση στον αγαπημένο φίλο μου τον Τάσο Νυχά που δεν παύει να δημιουργεί για τους Έλληνες των Βρυξελλών.

Λήμματα για μεγάλους, της Όλγας Φωτεινού (Σκηνοθεσία: Κυπριανός Μουτεβελής και Χρύσα Μπαλτζάκη / ΑλΜΑ. Συμμετέχουν: Στέλλα Ανδρουλάκη, Ηλέκτρα Αποστόλου, Ειρήνη Δίγκα, Κατερίνα Ιωάννου, Χριστίνα Λάμπρη-Γαϊτανά, Αλέξης Μεγάλος, Γρηγόρης Νεοφύτου, Αλέξανδρος Νταλαούτης, Ελεάννα Σκουτέλα, Πάνος Σταμούλης, Στέλλα Στρατάκη, Πέννα Φούντα, Κυβέλη Χατζηευστρατίου)

Γιάννης Αμπαζής: «Και εκεί ξαφνικά τον πρόσεξα … και είδα ότι κάτω από τα γυαλιά, τα άσπρα γένια και μαλλιά, κρύβεται -χωρίς να τον παίρνεις χαμπάρι- ένα ασταμάτητος μάγος»

Κύριε Αμπαζή, το τριήμερο που πέρασε το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι γιόρτασε με επιτυχία τα 40 χρόνια παρουσίας του στα θεατρικά δρώμενα της πόλης μας. Ποιες είναι οι εντυπώσεις σας από τον φετινό επετειακό εορτασμό;

Θα σας απαντήσω λίγο παράδοξα, με μια σκέψη που είχα όταν χειροκροτούσαμε την στιγμή της υπόκλισης στο θεατρικό αναλόγιο της Παρασκευής. Ήμουν σε ένα θέατρο κατάμεστο από ανθρώπους όλων των ηλικιών, παρουσία μελών όλων σχεδόν των θεατρικών ομάδων, και στη μέση της σκηνής η ψυχή του θεατρικού εργαστηρίου, ο Τάσος Νυχάς. Και εκεί ξαφνικά τον πρόσεξα … και είδα ότι κάτω από τα γυαλιά, τα άσπρα γένια και μαλλιά, κρύβεται -χωρίς να τον παίρνεις χαμπάρι- ένα ασταμάτητος μάγος… που ο αυλός του δεν παίζει τις συνηθισμένες νότες, αλλά πλημμυρίζει τον χώρο από γνώσεις, πείσμα, πάθος, αφοσίωση, καλλιέργεια, χιούμορ, γενναιοδωρία, ευγένεια και αγάπη. Έρχεται και χωρίς να το καταλάβεις σε παρασύρει, άλλοτε σε κάνει να γελάς, άλλοτε να συγκινείσαι, άλλοτε να προβληματίζεσαι και άλλοτε να ξεχνιέσαι. Και τα καταφέρνει τόσο καλά ο άτιμος που τα 40 χρόνια σου φαίνονται λίγα και θες και άλλα… γιατί, χωρίς να προσπαθεί να κυριαρχήσει των άλλων, παίζει τη μελωδία του με το δικό του ξεχωριστό τρόπο … Ανοιγόκλεισα τα μάτια μου, επανέφερα τη σκέψη μου στο θέατρο και είδα τον Τάσο να καταχειροκροτείται. Σκέφτηκα πως το μυαλό μου παίζει παιχνίδια γιατί απλά ξέρει πως δεν θα καταφέρω ποτέ αυτό που καταφέρνει εκείνος… τόσα χρόνια με την ίδια όρεξη, να ενώνει, να εμπνέει και να δουλεύει με διαφορετικές ομάδες ανθρώπων, να αφήνει τόσο έντονα το προσωπικό του στίγμα σε μια ολόκληρη κοινότητα και σε διαφορετικές γενιές, και τα συναισθήματα που να κυριαρχούν εν τέλει να είναι μόνο εκτίμηση και αγάπη…Συνεχίζω να χειροκροτώ και σκέφτομαι πως καλού κακού θα ρωτήσω την Γεωργία αν έχει δει κανένα αυλό κρυμμένο στα συρτάρια του … Ποτέ δεν ξέρεις…

Λήμματα για μεγάλους, της Όλγας Φωτεινού (Σκηνοθεσία: Κυπριανός Μουτεβελής και Χρύσα Μπαλτζάκη / ΑλΜΑ. Συμμετέχουν: Στέλλα Ανδρουλάκη, Ηλέκτρα Αποστόλου, Ειρήνη Δίγκα, Κατερίνα Ιωάννου, Χριστίνα Λάμπρη-Γαϊτανά, Αλέξης Μεγάλος, Γρηγόρης Νεοφύτου, Αλέξανδρος Νταλαούτης, Ελεάννα Σκουτέλα, Πάνος Σταμούλης, Στέλλα Στρατάκη, Πέννα Φούντα, Κυβέλη Χατζηευστρατίου)

Ποιες οι σκέψεις σας για την δεύτερη χρονιά θεατρικού Αναλογίου στις Βρυξέλλες με τη συμμετοχή διαφορετικών ομάδων και προσώπων από όλες τις Βρυξέλλες;

Νομίζω ότι το θεατρικό αναλόγιο εξελίσσεται σε ένα θεατρικό θεσμό ιδιαίτερα πολύτιμο για τα πολιτιστικά δρώμενα της ελληνικής κοινότητας των Βρυξελλών. Από τη μια προσφέρει τη δυνατότητα να ακουστούν κείμενα ανθρώπων που ασχολούνται με το θέατρο και που για διάφορους λόγους (πρακτικούς, οικονομικούς, κλπ) δεν μπορούν να τα παρουσιάσουν μέσα από την φόρμα μιας κλασσικής παράστασης. Δίνεται έτσι ένα κίνητρο στους συγγραφείς να εμπνευστούν και να πειραματιστούν με κείμενα διαφορετικού ύφους και έκτασης, αφού γνωρίζουν πως θα μπορέσουν να τα παρουσιάσουν στο κοινό με αυτόν τον τρόπο. Από την άλλη, όπως έχει λειτουργήσει το θεατρικό Αναλόγιο στις Βρυξέλλες μέχρι τώρα, βγαίνει έξω από τα στενά όρια των ομάδων, δίνοντας την δυνατότητα σε ερασιτέχνες ηθοποιούς να συνυπάρξουν στην σκηνή με καινούργια πρόσωπα και υπό την καθοδήγηση διαφορετικών σκηνοθετών. Καταφέρνει με αυτόν τον τρόπο να καλλιεργήσει την έννοια μια ενιαίας θεατρικής κοινότητας με ισχυρούς δεσμούς που αποτελεί εγγύηση για την συνέχισή της και στο μέλλον.

Ti troverò, του Ηλία Κοντέα (Σκηνοθεσία: Ηλίας Κοντέας. Συμμετέχουν: Στέλλα Ανδρουλάκη, Θεόκριτος Ζαφειρίου, Ρίτα Ντιναπόγια, Παύλος Παπαδημητρίου, Νίκος Σαχάς, Λίλα Φωτίδου)

Αγγελική Καλλιάνου: «O θίασος γιορτάζει 40 χρόνια ύπαρξης με μια τεράστια αγκαλιά προς όλες τις κατευθύνσεις, προς τους ηθοποιούς του, παλιούς και νέους»

Κυρία Καλλιάνου, πόσο διαφορετικός ήταν ο φετινός τριήμερος επετειακός εορτασμός 40 χρόνων παρουσίας του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηρίου από τους προηγούμενους;

Το φετινό είναι ιδιαίτερο γιατί «συνέπεσε» σχεδόν με την Παγκόσμια Ημέρα Θέατρου καθότι σχεδόν μια εβδομάδα μετά ξεκίνησε η σειρά εορταστικών παραστάσεων. Τα συνδέω αυτά τα δυο μιας και ο Τάσος Νυχάς είναι και η «Ψυχή», ένας από τους βασικούς συντονιστές της ιδέας να γιορτάζουν ετησίως την 27 Μαρτίου όλοι οι ελληνόφωνοι θίασοι των Βρυξελλών μαζί επί σκηνής, και αυτό, από το 2018 όπου είχα την τιμή να παίζω στο σκετσάκι που παρουσίασε το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι, σε σκηνοθεσία του κυρίου Νυχά.
Φέτος επέλεξε να συνδυάσει δύο επιτυχίες του θιάσου, την μια μετά την άλλη, και να προλογίσει με μια βραδιά όπου έδωσε βήμα στους συγγραφείς της πόλης μας με το Θεατρικό Αναλόγιο. Αν μη τι άλλο, θα έλεγα ότι γιορτάζει ο θίασος 40 χρόνια ύπαρξης με μια τεράστια αγκαλιά προς όλες τις κατευθύνσεις, προς τους ηθοποιούς του, παλιούς και νέους, προς το κοινό του αλλά και προς τους δημιουργούς που το πλαισιώνουν τόσα χρόνια. Το φετινό κεράκι μοιάζει με φεστιβάλ τελικά …

Ποιες είναι οι σκέψεις σας για την θεατρική ομάδα του Εργαστηρίου και τον Τάσο Νυχά, μία ομάδα και έναν σκηνοθέτη με τον οποίο έχετε συνεργαστεί πολλές φορές στο παρελθόν;

Ότι και να πω, θυμηθώ, γράψω, θα είναι λίγο … Για να σας δώσω μια ιδέα του πόσο «οικογενειακά» νοιώθω μέσα στον θίασο του Τάσου, θα σας πω απλά ότι γίναμε και κουμπάρες με την συμπρωταγωνίστρια μου την Βαρβάρα (Κάζιρα) πέρυσι, στην βάφτιση της κόρης μου.
Ο Τάσος έχει αυτήν την «αύρα» σαν σκηνοθέτης αλλά και σαν άνθρωπος, να σε παρασύρει σε ό,τι όραμα και να έχει. Είχα την τύχη να ανταποκριθεί θετικά στο μήνυμα που του έστειλα το 2009 όταν είχα μείνει εκτός παράστασης από το Ελληνικό Θέατρο Βελγίου με το οποίο συνεργαζόμουν από το 1994. Με εμπιστεύτηκε με ρόλους για τους οποίους ακόμη και σήμερα αναπολούμε τις ατάκες με αγάπη. Και δεν μιλάω μόνο για το βραβείο στην Ιεράπετρα το 2015, το οποίο ήταν το κερασάκι στην τούρτα μιας καταπληκτικής συνεργασίας.

Σαν βγεις να οδηγήσεις στις Βρυξέλλες, της Βούλας Καγιάσα (Σκηνοθεσία: Βούλα Καγιάσα, Συμμετέχουν: Ιωακείμ Δρόσος, Αντρέας Στεμπίλης, Κοραλία Κοντού και Kristina Grigaité )

Ποιες είναι οι καλλιτεχνικές αλλά και ανθρώπινες στιγμές που κρατάτε πιο έντονα στην μνήμη σας, από τον Μάρτιο του μακρινού -πλέον- 2009, και την παράσταση Ερωτόκριτος, μέχρι σήμερα;

Ασυζητητί η παράσταση ΚΑΠΝΟΚΡΑΤΩΡ του Ανδρέα Στάικου έχει μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά μας (και για την κουμπαριά αλλά και για το βραβείο Β’ Γυναικείου στην Ιεαράπετρα που προανέφερα). Με είχε συγκλονίσει η δήλωση του κυρίου Στάικου όταν ήρθε να μας δει στην πρεμιέρα που αναρωτήθηκε «πως γίνεται να μοιάζω τόσο πολύ στην ηθοποιό για τον οποίο είχε γράψει τον χαρακτήρα της Γεωργίας ενώ δεν της μοιάζω καθόλου εμφανισιακά, ούτε καν στο σωματότυπο, και δεν υπάρχει κανένα βίντεο των παραστάσεών τους για να πει κανείς ότι είχα εμπνευστεί από το παίξιμο της». Δεν έχει υπάρξει νομίζω πιο δυνατό κομπλιμέντο από αυτό: να μου λέει ο συγγραφέας ότι του θύμισα την πρωταγωνίστρια για την οποία έγραψε τον ρόλο.

Από τον Ερωτόκριτο (όπου θυμάμαι ότι εκτός από τον κομπαρσικό ρόλο της Αυλικής, είχα και τον παρασκηνιακό ρόλο του να βοηθάω την έφηβη τότε Δάφνη Πατακιά να αλλάζει από το φόρεμα της προς το νυχτικό της για την σκηνή στο μπαλκόνι ως Αρετούσα) μέχρι και την παράσταση που τελικά δεν προλάβαμε να παίξουμε μπροστά στο κοινό λόγο πανδημίας (Το Ψέμα του Ιάσωνα αρχικά αναβλήθηκε και τελικά ακυρώθηκε μιας και τα μέτρα δεν μας επέτρεπαν να συνεχίσουμε να ελπίζουμε ότι θα ανέβαινε σύντομα μέσα στο 2020-2021), έχω ένα τσουβάλι ωραίες αναμνήσεις, επί σκηνής αλλά και παρασκηνιακά.

Ένα πολύ έντονο συναίσθημα ήταν ο μονόλογος που σκηνοθέτησε ο Τάσος από το κείμενο του Άκη Δήμου «… και Ιουλιέτα».

Πρώτον γιατί ήταν η πρώτη φορά που ήμουν μόνη πάνω στην σκηνή για 45 λεπτά αλλά και ειδικά γιατί είχα γνωρίσει τον κύριο Δήμου στο σπίτι του Τάσου και της Γεωργίας και είχαν πει μπροστά μου ότι «θα μου πήγαινε» να το ανεβάσουμε. Δεν μου είχε ξανατύχει ο ίδιος ο συγγραφέας να συμφωνεί με τον σκηνοθέτη για να πάρω έναν ρόλο και αυτό με είχε κάνει να τρελαθώ από την χαρά μου για την εμπιστοσύνη που μου έδειξαν και οι δυο.

Κρατάω επίσης στην καρδιά μου τον ρόλο μου στους Desperados, όσα χρόνια και να περάσουν, ζούμε ακόμη στους ρυθμούς εκείνης της «αποφοίτησης»!

Εύχομαι να μπορέσω να συνεργαστώ και πάλι με τον Τάσο μέσα στα επόμενα χρόνια, όταν μεγαλώσει λίγο ακόμη το κοριτσάκι μου και να καταλάβει ότι «έχει ανάγκη η μαμά να πηγαίνει και σε καμιά πρόβα»

Εύχομαι χρόνια πολλά στον θίασο, αλλά προ πάντων στον Τάσο, να είναι καλά για να γιορτάσουμε τα 50 κεράκια σε 10 χρόνια με χαρά!

Απόστολος Ιωακειμίδης: «Ο Τάσος να συνεχίσει να είναι ο «Ο Κουν των Βρυξελλών»»

Κύριε Ιωακειμίδη, πόσο δύσκολο είναι για μία θεατρική ομάδα να είναι με συνέπεια επί 40 χρόνια στο χώρο του κοινοτικού θεάτρου; Ποιες οι απαιτήσεις αλλά και οι θυσίες μιας τέτοιας προσπάθειας;

Αλήθεια χαίρομαι που μου βάζετε αυτή την ερώτηση γιατί μου επιτρέπει να θυμηθώ τα περασμένα και να αναπολήσω με νοσταλγία τις δεκαετίες του ’80 και ’90 που είμασταν νέοι και πρόθυμοι να τα δοκιμάσουμε όλα. Ε, βέβαια θα περιαυτολογήσω λιγάκι βασιζόμενος στην ανέλπιστη επιτυχία του όλου εγχειρήματος. Ναι, είμαστε μια θεατρική ομάδα που εργάσθηκε από την αρχή σωστά και καλά, δηλαδή υπήρξε συνεπής όσον αφορά την ποιότητα των παραστάσεων.
Όταν ξεκινήσαμε το 1985 δεν μπορούσαμε να γνωρίζουμε ότι αυτό θα ήταν η αρχή μιας νέας ευχάριστης περιόδου για τη ζωή μας στις Βρυξέλλες που άρχισε για τους περισσότερους μετά το 1981. Πράγματι, χωρίς να το επιδιώξουμε, η πρώτη ομάδα των 30 περίπου ατόμων μεγάλωσε πάρα πολύ και μετά από το τρίτο έργο δημιουργήθηκε από πλευράς κοινού αλλά και από παλιούς και νέους ερασιτέχνες
ηθοποιούς τέτοια ζήτηση για παραστάσεις που προβληματιζόμασταν ως προς την αντιμετώπιση του θέματος. Βλέπετε η συμμετοχή σε ένα θέαμα το οποίο έβλεπαν αρκετές εκατοντάδες Ελλήνων προσέφερε αναγνωρισιμότητα. Την δόξαv ουδείς εμίσησε!

Όπως καταλαβαίνετε δεν αποφευχθήκαν οι διασπάσεις που προκάλεσε η επιτυχία του εγχειρήματος, γεγονός όμως που αποδείχθηκε μάλλον θετικό, αφού δημιούργησε μια άμιλλα, ενώ με τον καιρό μέλη της μιας ομάδας συμμετέχουν σε θεάματα άλλης ομάδας. Δημιουργήθηκαν καλές φιλίες που κρατάνε ακόμη, πολλές σχέσεις αγάπης αλλά -να μην ξεχάσω- και πέντε γάμοι.
Με ρωτήσατε για τις δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε. Ναι, είχαμε τέτοιες καταστάσεις όσον αφορά τους ρόλους, αλλά όχι έντονα μαλώματα. Εντάξει, δεν ήταν όλα ρόδινα, αλλά οι στενοχώριες για τους ρόλους τέλειωναν ήρεμα χάρη στον ήπιο χαρακτήρα του Τάσου Νυχά, που αρκετά νωρίς ανέλαβε την διεύθυνση της ομάδας, και την οικονομική διαχείριση, και βέβαια όλες τις συνεπακόλουθες αγγαρείες.
Τις μεγαλύτερες δυσκολίες τις περάσαμε στην εποχή των παιδικών θεαμάτων όταν έπρεπε να αντιμετωπίσουμε γονείς παιδιών που δεν συμμετείχαν και ρωτούσαν για το πότε θα «παίξουν και τα δικά τους τα παιδιά». Ναι, είναι αλήθεια ότι απευθυνόμασταν σε γονείς που γνωρίζαμε από τις σχολικές συγκεντρώσεις και ξέραμε ότι δεν θα δημιουργούσαν φασαρία με απαιτήσεις ρόλου για το παιδί τους.

Ως προς τις θυσίες που με ρωτάτε θα ήθελα να εξηγήσω ότι αυτές ήταν ελαφρές, δηλαδή οικογενειακού κυρίως χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι πάντα θα έπρεπε για τις πρόβες να λείπει ένα μέλος της οικογένειας από το σπίτι που θα συνοδεύει το παιδί του. Αλλά όχι ότι δεν θα ήταν αληθές εάν έλεγα ότι γίνονταν θυσίες. Δουλειές και αγγαρείες γίνονται από κοινού, γιατί όπως μαθαίναμε στην πρώτη τάξη του γυμνασίου «Ο φίλος τον φίλον εν πόνοις ου λείπει»

Ποιες θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι οι διαφοροποιήσεις και η εξέλιξη που ο χρόνος έφερε από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του Ελληνικού θεατρικού Εργαστηρίου μέχρι σήμερα;

Από την αρχή παίζαμε ελληνικό ρεπερτόριο στην ελληνική γιατί δεν τολμούσαμε να ανοιχτούμε σε ξενόγλωσσα έργα. Θέλαμε τα έργα να έχουν πάντα έντονο πολιτικό και κοινωνικό ενδιαφέρον, αλλά και να προκαλούν θέματα συζήτησης. Τα πρώτα χρόνια γινόταν επιλογή των έργων από μια μικρή ομάδα αλλά σιγά σιγά οι προτάσεις γίνονταν από τον Τασο Νυχα που ήδη είχε γίνει η ψυχή της ομάδας.

Ποια είναι τα στοιχεία που διαφοροποιούν την ομάδα του Ελληνικού θεατρικού Εργαστηρίου από τις άλλες ομάδας;

Όλες οι ομάδες είναι πολύ καλές, αλλά αυτό που μας χαρακτηρίζει είναι το δέσιμο που υπάρχει μεταξύ των ηθοποιών και εν γένει των μελών. Να τονίσω ότι υπάρχουν ακόμη μέλη από την εποχή που ιδρύθηκε το εργαστήρι που αν δεν παίζουν βοηθούν ακούραστα σε όλες τις τεχνικές δουλειές. Εγώ και οι της παλιάς φρουράς ανήκουμε στο χορό των γερόντων Σπαρτιατών και επιτρέψτε μου να πω παραφράζοντας τον Πλούταρχο ότι υπήρξαμε κάποτε «άλκιμοι νεανίαι» ηθοποιοί που τώρα με χαρά θαυμάζουνε τις παραστάσεις που κάνουν τα νέα σχήματα που δημιουργήθηκαν και που μας λένε ότι «εμείς θα είμαστε πολύ καλύτεροι»

Μία ευχή για το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι και τον Τάσο Νυχά

Να συνεχίζει να κάνει άψογες παραστάσεις και με τον Τάσο στο τιμόνι για πολλά χρόνια ακόμη και να είναι πράγματι αυτό που τον αποκάλεσε μια ηλικιωμένη κυρία στα 102 της που είδε σχεδόν όλα τα έργα μας «Ο Κουν των Βρυξελλών».

Φωτογραφίες: Αλεξ. Μιχαηλίδης / Newsville.be

The post 40 χρόνια δημιουργίας για το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήριο! appeared first on .