Kanal-Centre Pompidou: η μεγάλη άφιξη που αλλάζει τον πολιτιστικό χάρτη των Βρυξελλών

Το Kanal-Centre Pompidou ανακοίνωσε επίσημα την ημερομηνία που περίμεναν εδώ και χρόνια οι Βρυξέλλες. Το εμβληματικό πρώην γκαράζ της Citroën μεταμορφώνεται σε έναν πολιτιστικό κολοσσό 40.000 τ.μ. και ανοίγει τις πόρτες του στο κοινό στις 28 Νοεμβρίου 2026, συνοδευόμενο από ένα πρόγραμμα εγκαινίων ιδιαίτερα υψηλών φιλοδοξιών.

Μετά από μια μακρά και απαιτητική διαδικασία μεταμόρφωσης, το Kanal φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα από τα μεγαλύτερα μουσεία μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, αλλά και αρχιτεκτονικής, στην Ευρώπη. Ο γενικός διευθυντής του, Yves Goldstein, αναγνωρίζει ότι η διαδρομή δεν ήταν εύκολη, ωστόσο το όραμα παραμένει ξεκάθαρο: ένα μουσείο «εκτός πλαισίου για μια πόλη εκτός πλαισίου».

Περισσότερο από μουσείο, ένας ζωντανός τόπος συνάντησης

Το Kanal δεν σχεδιάστηκε ως ένας κλασικός μουσειακός χώρος. Αντιθέτως, υιοθετεί την έννοια του «τρίτου τόπου» ή Great Good Place, όπως την περιγράφει ο κοινωνιολόγος Ray Oldenburg: έναν ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στο σπίτι και την εργασία, χωρίς υποχρέωση κατανάλωσης. Την αρχιτεκτονική υπογράφει το Atelier Kanal (EM2N, noAarchitecten και Sergison Bates), με έμφαση στην οριζοντιότητα και τη ροή.

Το ισόγειο θα λειτουργεί ως μια μεγάλη, δωρεάν δημόσια ζώνη, ανοιχτή σε όλους. Εκεί, οι επισκέπτες θα μπορούν να περιηγηθούν σε εσωτερικούς «δρόμους», να σταματήσουν σε φούρνο ή βιβλιοθήκη και να ανέβουν μέχρι την ταράτσα για θέα στην πόλη. Το βιομηχανικό κέλυφος του κτιρίου του 1934 διατηρείται, ενώ στο εσωτερικό του ενσωματώνονται τρεις νέες αυτόνομες «δομές» για την ιδανική φιλοξενία των έργων τέχνης.

Δέκα εκθέσεις για μια μεγάλη ερώτηση

Η έναρξη λειτουργίας συνοδεύεται από δέκα ταυτόχρονες εκθέσεις, οι οποίες επιχειρούν να απαντήσουν σε ένα θεμελιώδες ερώτημα: ποιος είναι ο ρόλος ενός μουσείου στον 21ο αιώνα;

Κεντρική θέση κατέχει η έκθεση μακράς διάρκειας «A truly immense journey», όπου περισσότερα από 350 έργα από τις συλλογές του Centre Pompidou και του Kanal συνδιαλέγονται. Ονόματα όπως Picasso, Matisse, Giacometti και Lygia Clark συναντούν σύγχρονους καλλιτέχνες της βελγικής σκηνής, όπως οι Sammy Baloji και Hana Miletić, σε μια αφήγηση εμπνευσμένη από το κανάλι των Βρυξελλών και τα θέματα του εμπορίου, της ανταλλαγής και της μετανάστευσης.

Στον τομέα της αρχιτεκτονικής, το CIVA μετεξελίσσεται σε Kanal Architecture και εγκαινιάζει τον χώρο με την έκθεση «Right to the city – Right to the future», ένα αφιέρωμα στις αστικές πρακτικές των Βρυξελλών, άλλοτε συμμετοχικές και άλλοτε συγκρουσιακές.

Τέχνη που προκαλεί και προβληματίζει

Η εναρκτήρια περίοδος δεν αποφεύγει τα δύσκολα ερωτήματα. Η έκθεση «An infinite woman» επανεξετάζει την αποικιοκρατική απεικόνιση της γυναίκας Mangbetu, μετατρέποντας ένα ιστορικό σύμβολο της «Croisière Noire» της Citroën σε πεδίο σύγχρονου καλλιτεχνικού επαναπροσδιορισμού από αφρο-απογόνους δημιουργούς.

Στο showroom, η Banu Cennetoğlu παρουσιάζει το έργο «right?», όπου τα 30 άρθρα της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σχηματισμένα από χρυσά μπαλόνια, ξεφουσκώνουν αργά, υπογραμμίζοντας τη εύθραυστη φύση των δημοκρατικών κατακτήσεων. Παράλληλα, η έκθεση «NO SHOW» των Deborah Bowmann και Maoupa Mazzocchetti μετατρέπει το μουσείο σε υβρίδιο τέχνης και ψυχαγωγίας, στον ίδιο χώρο όπου λειτούργησε το πρώτο luna-park των Βρυξελλών.

Το ραντεβού έχει δοθεί για τις 28 Νοεμβρίου 2026. Το Kanal-Centre Pompidou ετοιμάζεται να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο για την πόλη — και οι προσδοκίες είναι ήδη πολύ ψηλά.

Kanal-Centre Pompidou : une ouverture très attendue pour un musée hors normes
Le futur géant culturel de Bruxelles ouvrira le 28 novembre 2026 avec un programme inaugural d’une ampleur exceptionnelle

Le Kanal-Centre Pompidou a enfin levé le voile sur sa date d’ouverture. Installé dans l’ancien garage Citroën, ce projet emblématique ouvrira officiellement ses portes le 28 novembre 2026, marquant l’aboutissement de plusieurs années de transformation et le lancement d’un programme inaugural particulièrement ambitieux.

Avec ses 40 000 m², Kanal s’impose comme l’un des plus vastes musées européens dédiés à l’art moderne, contemporain et à l’architecture. Pour son directeur général, Yves Goldstein, le parcours a été semé d’obstacles, mais l’objectif est clair : créer un musée à la hauteur de Bruxelles, une ville singulière, plurielle et en constante mutation.

Un musée pensé comme un lieu de vie

Kanal se distingue par sa conception inspirée du concept de tiers-lieu, ou Great Good Place, développé par le sociologue Ray Oldenburg. L’idée est de proposer un espace accessible, accueillant et non marchand, situé entre la sphère privée et le monde du travail. Le projet architectural, confié à Atelier Kanal (EM2N, noAarchitecten et Sergison Bates), privilégie la fluidité et l’horizontalité.

Le rez-de-chaussée sera entièrement gratuit et ouvert à tous, invitant à la déambulation entre rues intérieures, espaces de lecture, boulangerie et terrasse panoramique. Le bâtiment de 1934 conserve son caractère industriel, tandis que trois volumes autonomes ont été intégrés pour garantir des conditions optimales de présentation des œuvres.

Dix expositions pour interroger le rôle du musée

Dès son ouverture, Kanal proposera dix expositions simultanées, articulées autour d’une question centrale : à quoi sert un musée au XXIᵉ siècle ?

L’exposition phare, « A truly immense journey », réunit plus de 350 œuvres issues des collections du Centre Pompidou et de Kanal. Des figures majeures telles que Picasso, Matisse, Giacometti ou Lygia Clark dialoguent avec des artistes contemporains basés à Bruxelles, dont Sammy Baloji et Hana Miletić, dans un parcours inspiré par le canal et les thématiques de l’échange, du commerce et des migrations.

Le volet architectural est porté par Kanal Architecture, nouvelle identité du CIVA, avec l’exposition « Right to the city – Right to the future », qui explore Bruxelles comme terrain d’expérimentation urbaine, entre initiatives citoyennes et tensions structurelles.

Une programmation engagée et critique

Loin d’un discours consensuel, la programmation inaugurale assume une dimension critique. « An infinite woman » revisite l’imaginaire colonial autour de la femme Mangbetu, en confrontant son héritage historique à des relectures contemporaines portées par des artistes afro-descendants.

Dans le showroom, Banu Cennetoğlu présente « right? », une installation où les 30 articles de la Déclaration universelle des droits de l’Homme, matérialisés par des ballons dorés, se dégonflent progressivement, symbolisant la fragilité des acquis démocratiques. Enfin, « NO SHOW », de Deborah Bowmann et Maoupa Mazzocchetti, brouille les frontières entre art et divertissement, en écho à l’histoire du lieu qui accueillait autrefois le premier luna-park de Bruxelles.

Le compte à rebours est lancé. Le 28 novembre 2026, Kanal-Centre Pompidou promet de devenir un nouveau repère culturel majeur, à la fois musée, espace public et laboratoire d’idées.