Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ: «Η ιστορία της Ευρώπης είναι η ιστορία της ειρήνης απέναντι στη σύγκρουση»

Η Κύπρος αναλαμβάνει από την 1η Ιανουαρίου 2026 την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαδεχόμενη τη Δανία, και θα τη διατηρήσει έως τις 30 Ιουνίου 2026. Η εξάμηνη θητεία της πραγματοποιείται υπό το σύνθημα «Μια Αυτόνομη Ένωση – Ανοιχτή στον Κόσμο» και περιλαμβάνει τον συντονισμό και τη διαμεσολάβηση των εργασιών του Συμβουλίου, με στόχο τη συναίνεση και τη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών.

Η επίσημη τελετή έναρξης της Κυπριακής Προεδρίας θα πραγματοποιηθεί στις 7 Ιανουαρίου στη Λευκωσία, με κοινή συνεδρίαση της κυπριακής κυβέρνησης και του Κολλεγίου των Επιτρόπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πρόκειται για τη δεύτερη φορά που η Κύπρος ασκεί την Προεδρία, μετά το 2012, οκτώ χρόνια αφότου εντάχθηκε στην ΕΕ το 2004. Παράλληλα, αποτελεί το τελευταίο σκέλος του τρίο Προεδριών που προηγήθηκαν με την Πολωνία και τη Δανία.

Όπως και προηγούμενες Προεδρίες, η Κυπριακή Προεδρία δηλώνει ότι θα λειτουργήσει ως «υπεύθυνος και έντιμος διαμεσολαβητής», επιδιώκοντας τη μετατροπή των προκλήσεων σε ευκαιρίες και τη σύνδεση της πολιτικής φιλοδοξίας με απτά αποτελέσματα.

Σε μήνυμά του την Κυριακή, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης τόνισε:

«Η Κύπρος αναλαμβάνει με υπερηφάνεια την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για έξι μήνες, η καρδιά της Ένωσής μας θα χτυπά από το νοτιοανατολικότερο άκρο της. Από το τελευταίο διχοτομημένο και ακόμη υπό κατοχή κράτος-μέλος.»

Η κυπριακή ιδιαιτερότητα και το άλυτο Κυπριακό

Από το 1974, η Κύπρος παραμένει διχοτομημένη μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και του βόρειου τμήματος, το οποίο αυτοανακηρύχθηκε το 1983 ως «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου», αναγνωριζόμενη μόνο από την Τουρκία. Παρά τη μακρόχρονη ειρηνευτική διαδικασία υπό τον ΟΗΕ και τη στήριξη της ΕΕ, το Κυπριακό παραμένει άλυτο.

Μεταξύ των έξι παραμέτρων που έχει θέσει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ για μια συνολική λύση περιλαμβάνεται και η κατανομή της εξουσίας, με εκ περιτροπής προεδρία σε αναλογία 2:1 και θετική ψήφο και από τις δύο κοινότητες σε κρίσιμα ζητήματα. Παρ’ όλα αυτά, το Κυπριακό δεν αναφέρεται ρητά στο πρόγραμμα της Κυπριακής Προεδρίας.

Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επανήλθε στο ευρωπαϊκό αφήγημα, σημειώνοντας:

«Η ιστορία της Ευρώπης είναι η ιστορία της ειρήνης απέναντι στη σύγκρουση, της ενότητας απέναντι στη διαίρεση, της ελευθερίας απέναντι στην καταπίεση. Στην Κύπρο, διχοτομημένη και υπό κατοχή για περισσότερο από μισό αιώνα, ζούμε με τον πόνο της διαίρεσης, αλλά γνωρίζουμε και τη δύναμη της ενότητας.»

Πέντε πυλώνες «ευρωπαϊκής αυτονομίας»

Το πρόγραμμα της Κυπριακής Προεδρίας στηρίζεται στην έννοια της ευρωπαϊκής αυτονομίας, η οποία αναπτύσσεται μέσα από πέντε αλληλένδετους πυλώνες:

1. Άμυνα, ασφάλεια και ετοιμότητα

2. Ανταγωνιστικότητα

3. «Ανοιχτή στον κόσμο» εξωτερική πολιτική

4. Αξίες που «δεν αφήνουν κανέναν πίσω»

5. Μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ (ΠΔΠ – MFF)

Όπως σημειώνεται στο πρόγραμμα:

«Η ευρωπαϊκή αυτονομία είναι πολυεπίπεδη και πολυσύνθετη – από την άμυνα και την ασφάλεια έως την ενέργεια, το εμπόριο, την πράσινη μετάβαση, την ψηφιακή καινοτομία και την κοινωνική συνοχή.»

Στον τομέα της άμυνας και ασφάλειας, η Κύπρος θα προωθήσει την εφαρμογή της Λευκής Βίβλου για το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Άμυνας και του Οδικού Χάρτη Ετοιμότητας 2030. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη ναυτική ασφάλεια, με αναφορά στις απειλές στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Κέρας της Αφρικής που επηρεάζουν τη Διώρυγα του Σουέζ.

Η ανθεκτικότητα στο νερό, ενόψει της κλιματικής αλλαγής, αναδεικνύεται σε κρίσιμο ζήτημα ασφάλειας, με στήριξη της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για το Νερό. Παράλληλα, η Προεδρία θα ασχοληθεί με τις απειλές κατά της δημοκρατίας, όπως η παραπληροφόρηση, η ξένη παρέμβαση και οι πιέσεις στην ελευθερία των ΜΜΕ, μέσω πρωτοβουλιών όπως το EU Democracy Package.

Εξωτερική πολιτική, διεύρυνση και Μεσόγειος

Στον πυλώνα «Ανοιχτή στον κόσμο», η Κυπριακή Προεδρία δηλώνει προσήλωση στη διεύρυνση της ΕΕ, με την Ουκρανία να αποτελεί «κεντρική προτεραιότητα». Την ίδια στιγμή, η Κύπρος παραμένει μία από τις πέντε χώρες της ΕΕ που δεν αναγνωρίζουν το Κόσοβο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο Νέο Σύμφωνο για τη Μεσόγειο, καθώς και στη διασύνδεσή του με τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC). Στο πλαίσιο της Μέσης Ανατολής, το πρόγραμμα αναφέρεται στη στήριξη του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα και στη συνέχιση της Κυπριακής Θαλάσσιας Ανθρωπιστικής Διόδου, που λειτούργησε το 2024.

Κοινωνική πολιτική, γεωργία και προϋπολογισμός

Στον πυλώνα των ευρωπαϊκών αξιών, προτεραιότητες αποτελούν η προσιτή στέγαση, η αντιμετώπιση της φτώχειας, η παιδική εγγύηση, η επισιτιστική ασφάλεια και η ψυχική υγεία, με έμφαση στους νέους.

Στον αγροτικό τομέα, η Προεδρία δεσμεύεται για πρόοδο στη νομοθεσία περί μεταφοράς ζώων, αν και η συνολική αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ευζωία των ζώων παραμένει περιορισμένη.

Τέλος, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις διαπραγματεύσεις για τον Πολυετή Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, με στόχο τη σημαντική πρόοδο στα επιμέρους νομοθετικά κείμενα.

Présidence chypriote de l’UE : « L’histoire de l’Europe est celle de la paix face au conflit »

Sous la devise « Une Union autonome – ouverte sur le monde », Chypre assurera la présidence du Conseil de l’Union européenne du 1er janvier au 30 juin 2026

Chypre prendra la relève de la présidence tournante du Conseil de l’Union européenne le 1er janvier 2026, succédant au Danemark, et exercera cette fonction jusqu’au 30 juin 2026. Durant ces six mois, la présidence chypriote pilotera les travaux du Conseil sous le slogan « Une Union autonome – ouverte sur le monde », avec pour mission de favoriser la coopération, le dialogue et le consensus entre les États membres.

La cérémonie officielle d’ouverture de la présidence se tiendra le 7 janvier à Nicosie, et comprendra une réunion conjointe du gouvernement chypriote et du Collège des commissaires de la Commission européenne. Il s’agira de la deuxième présidence de Chypre, après celle de 2012, huit ans après son adhésion à l’UE en 2004. Elle marque également la dernière présidence du trio formé par la Pologne, le Danemark et Chypre.

À l’instar des précédentes présidences du Conseil, la présidence chypriote affirme qu’elle agira en tant que « courtier honnête et responsable », afin de transformer les défis en opportunités et de faire coïncider ambition politique et résultats concrets.

Dans un message publié dimanche, le président de la République de Chypre, Níkos Christodoulídis, a souligné la portée symbolique de ce moment :

« Chypre assume avec fierté la présidence du Conseil de l’Union européenne. Pendant six mois, le cœur de notre Union battra depuis son extrémité sud-est. Depuis son dernier État membre divisé et toujours sous occupation. »

Une présidence marquée par la division persistante de l’île

Depuis 1974, Chypre est divisée entre la partie sud, la République de Chypre, et la partie nord, qui s’est autoproclamée en 1983 « République turque de Chypre du Nord », reconnue uniquement par la Turquie. Malgré un processus de paix conduit sous l’égide des Nations unies et le soutien de l’Union européenne, le conflit chypriote demeure sans solution.

Parmi les six paramètres définis par le Secrétaire général de l’ONU pour un règlement global figure le partage du pouvoir, incluant une présidence tournante selon un ratio 2:1 et un vote positif des deux communautés sur les questions fondamentales. Toutefois, la question chypriote ne figure pas explicitement dans le programme de la présidence.

Le président Christodoulídis a néanmoins inscrit cette présidence dans le récit européen plus large :

« L’histoire de l’Europe est celle de la paix face au conflit, de l’unité face à la division, de la liberté face à l’oppression. À Chypre, divisée et sous occupation depuis plus d’un demi-siècle, nous vivons avec la douleur de la division, mais nous connaissons aussi la force de l’unité. »

Cinq piliers pour une « autonomie européenne »

Le programme de la présidence chypriote repose sur la notion d’autonomie européenne, articulée autour de cinq piliers interdépendants :
la défense, la sécurité et la préparation ; la compétitivité ; une politique extérieure « ouverte sur le monde » ; des valeurs qui « ne laissent personne de côté » ; et le budget à long terme de l’UE (le cadre financier pluriannuel).

« L’autonomie européenne est à la fois graduelle et multidimensionnelle », souligne le programme, « allant de la sécurité et de la défense à l’énergie, au commerce, à la transition verte, à l’innovation numérique et à la cohésion sociale. »

En matière de défense et de sécurité, Chypre entend promouvoir la mise en œuvre rapide du Livre blanc sur l’avenir de la défense européenne et de la feuille de route “Readiness 2030”. La sécurité maritime constitue un autre axe majeur, notamment face aux menaces en mer Rouge et dans la Corne de l’Afrique, qui ont perturbé le trafic par le canal de Suez.

La résilience hydrique, dans un contexte de changement climatique et de risques accrus de sécheresse, est également identifiée comme un enjeu stratégique, à travers le soutien à la Stratégie européenne pour la résilience de l’eau. Par ailleurs, la présidence travaillera au renforcement de la résilience démocratique, face à la désinformation, aux ingérences étrangères et aux atteintes à la liberté des médias, en coordination avec la Commission et les États membres.

Ouverture au monde, élargissement et Méditerranée

Dans le pilier « Ouverte sur le monde », la présidence chypriote affirme son engagement en faveur de l’élargissement de l’Union européenne, sur une base de mérite, avec l’Ukraine comme priorité centrale. Chypre fait toutefois partie des cinq États membres qui ne reconnaissent pas le Kosovo comme État indépendant.

Le Nouveau Pacte pour la Méditerranée, adopté en novembre dernier, occupe une place importante dans le programme, de même que sa complémentarité avec le corridor économique Inde–Moyen-Orient–Europe (IMEC). Concernant le Moyen-Orient, la présidence réaffirme le soutien de l’UE à la mise en œuvre d’un plan de paix global pour Gaza et à la poursuite de l’acheminement de l’aide humanitaire, notamment via le corridor maritime chypriote, lancé en 2024.

Cohésion sociale, agriculture et budget européen

Sur le volet des valeurs européennes, la présidence mettra l’accent sur le logement abordable, la lutte contre la pauvreté, la garantie européenne pour l’enfance, la sécurité alimentaire et la santé mentale, avec une attention particulière portée aux jeunes.

Dans le domaine agricole, Chypre prévoit de faire avancer le règlement sur la protection des animaux durant le transport, même si la réforme plus large de la législation européenne sur le bien-être animal reste limitée.

Enfin, la présidence chypriote accorde une importance particulière aux négociations sur le cadre financier pluriannuel 2028-2034, avec l’objectif de faire progresser de manière significative les dossiers législatifs sectoriels correspondants.