Σύμφωνα με τη Van Dale, η λέξη δεν είναι καινούργια, όμως τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει μια νέα, εξειδικευμένη σημασία. Χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις απαντήσεις που δίνουν ορισμένες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, όταν «εφευρίσκουν» στοιχεία ή παρουσιάζουν ανακρίβειες με πειστικό γλωσσικό τρόπο. Όπως σημειώνει ο εκδότης, η επιλογή του όρου αντανακλά μια σημαντική εξέλιξη τόσο στην κοινωνία όσο και στη γλώσσα, καθώς τα εργαλεία ΑΙ αξιοποιούν τη γλώσσα για να απαντούν σε ερωτήματα, επηρεάζοντας με αυτόν τον τρόπο και το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούμε.

Σε αντίθεση με προηγούμενες χρονιές, φέτος δεν προηγήθηκε διαδικασία ψηφοφορίας. Η Van Dale επέλεξε απευθείας τη λέξη, μετά τα προβλήματα που είχαν προκύψει πέρυσι στην Ολλανδία, όταν οργανωμένες ομάδες προσπάθησαν να χειραγωγήσουν την ψηφοφορία υπέρ ή κατά συγκεκριμένων όρων. Από το 2007, η Van Dale αναδεικνύει κάθε χρόνο τη Λέξη της Χρονιάς στο Βέλγιο, φιλοδοξώντας να προσφέρει έναν «γλωσσικό καθρέφτη της εποχής», βασισμένο στις τάσεις και τα συναισθήματα που απασχόλησαν περισσότερο τη δημόσια συζήτηση.

Όπως τονίζει ο εκδοτικός οίκος, οι λέξεις που χρησιμοποιούμε αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε, αλλά και όσα σκεφτόμαστε ή αισθανόμαστε. Συχνά, μια μόνο λέξη αρκεί για να συμπυκνώσει το πνεύμα μιας ολόκληρης χρονιάς. Ενδεικτικό του διεθνούς ενδιαφέροντος γύρω από τη σχέση γλώσσας και ψηφιακής κουλτούρας είναι και το γεγονός ότι, τον προηγούμενο μήνα, το Oxford English Dictionary ανέδειξε ως λέξη της χρονιάς τον όρο «rage bait», που περιγράφει τις προκλητικές πρακτικές με στόχο την αύξηση της διαδικτυακής αλληλεπίδρασης, με τη χρήση του να έχει τριπλασιαστεί μέσα σε έναν χρόνο.

«Hallucineren», mot de l’année en Belgique et aux Pays-Bas

Van Dale met en lumière l’impact de l’intelligence artificielle sur le langage contemporain

L’éditeur de dictionnaires Van Dale a désigné son Mot de l’Année pour la Belgique et les Pays-Bas : « hallucineren », un terme désormais associé aux dérives possibles des modèles de langage basés sur l’intelligence artificielle. Dans ce contexte, le mot désigne la production d’informations qui ne reposent pas sur des données fiables et qui s’avèrent, dès lors, inexactes ou totalement erronées.

Van Dale précise que le terme existait déjà, mais qu’il a récemment acquis une nouvelle signification. Il est aujourd’hui utilisé pour qualifier les réponses générées par certaines applications d’IA lorsque celles-ci présentent des faits inventés ou trompeurs sous une forme linguistique crédible. Pour l’éditeur, ce choix illustre une évolution majeure de la société et du langage, à un moment où les technologies numériques dialoguent avec les utilisateurs et façonnent progressivement le vocabulaire courant.

Cette année, aucune consultation du public n’a été organisée. La décision a été prise directement par l’équipe éditoriale, après les controverses de l’an dernier aux Pays-Bas, où des groupes militants avaient tenté d’orienter le vote en faveur ou contre certains mots. Depuis 2007, Van Dale sélectionne chaque année un mot pour la Belgique, dans le but de refléter les tendances, les préoccupations et les émotions qui ont marqué l’actualité, offrant ainsi une sorte de photographie linguistique de l’époque.

Selon l’éditeur, le langage est révélateur de nos manières de penser et de communiquer. Les mots que nous employons traduisent ce qui occupe l’esprit collectif et permettent parfois de résumer une année entière en un seul terme. Cette attention portée au lien entre langue et société se retrouve aussi à l’échelle internationale : le mois dernier, l’Oxford English Dictionary a choisi « rage bait » comme mot de l’année, un concept décrivant des contenus volontairement provocateurs destinés à susciter des réactions en ligne, dont l’usage aurait triplé au cours des douze derniers mois.

The post «Hallucineren»: η λέξη της χρονιάς για το Βέλγιο και την Ολλανδία appeared first on .

Πρώτο στη λίστα, με αύξηση 800%, βρίσκεται ο όρος «masculinisme». Η έντονη αυτή άνοδος συνδέεται με τη συζήτηση γύρω από μια ετερόκλητη ιδεολογική τάση που προωθεί την επιστροφή σε «παραδοσιακές αξίες» και εναντιώνεται ανοιχτά στον φεμινισμό. Η δημοφιλία του όρου ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο την άνοιξη, όταν η σειρά του Netflix Adolescence έφερε στο προσκήνιο την ιστορία ενός 13χρονου αγοριού εμποτισμένου με τέτοιες ιδέες και κατηγορούμενου για τη δολοφονία μιας συμμαθήτριάς του.

Με ιδιαίτερα αυξημένο ενδιαφέρον κινήθηκε και η λέξη «conclave» (κονκλάβιο), κάτι που το Le Robert αποδίδει σε δύο γεγονότα: το «κοινωνικό κονκλάβιο» για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος στη Γαλλία και, πολύ περισσότερο, το πραγματικό κονκλάβιο που οργανώθηκε στη Ρώμη μετά τον θάνατο του Πάπα Φραγκίσκου στις 21 Απριλίου, για την ανάδειξη νέου Ποντίφικα.

Ανάμεσα στις λέξεις που γνώρισαν θεαματικές αυξήσεις βρίσκεται και το «wesh», ένας πολυχρηστικός όρος της αργκό, που λειτουργεί τόσο ως χαιρετισμός όσο και ως έκφραση απορίας. Παράλληλα, όροι όπως «eugénisme», «entrisme», «séditieux», «submersion» και «vassal» κατέγραψαν επίσης άνοδο, αντανακλώντας τις ανησυχίες και τις αμφιβολίες που διαπέρασαν τον δημόσιο διάλογο.

Τέλος, ένα μικρό γλωσσικό «διαμαντάκι»: η λέξη «gougnafier», ένας παρωχημένος χαρακτηρισμός, επανήλθε στιγμιαία στην επικαιρότητα όταν χρησιμοποιήθηκε από υψηλόβαθμο αξιωματούχο στη Σενεγάλη τον Ιούνιο. Η δήλωσή του, που στόχευε τον πρόεδρο Bassirou Diomaye Faye, προκάλεσε πολιτική αναστάτωση και οδήγησε πολλούς χρήστες να αναζητήσουν τη σημασία του όρου (σημ.: η λέξη προσδιορίζει κάποιον που είναι κακότροπος, κακομαθημένος ή ένα άτομο που δεν μπορεί να κάνει τίποτα σωστά).

Οι λέξεις, τελικά, δεν είναι ποτέ ουδέτερες. Αντανακλούν το συλλογικό κλίμα, τις εντάσεις, αλλά και τις περιέργειές μας. Το 2025 το απέδειξε περίτρανα.

Les mots qui ont façonné 2025 : ce que révèlent les recherches sur Le Robert

Entre tensions sociales, actualité politique et langage pop, les requêtes des internautes brossent un portrait saisissant de l’année.

L’année 2025 aura été traversée par des débats vifs, et cela se voit jusque dans les mots que les francophones ont cherché en masse. Le dictionnaire Le Robert, qui revendique plus de 50 millions de pages consultées en onze mois, publie la liste des termes dont la popularité a explosé. Une sorte de baromètre linguistique qui raconte, à sa manière, les préoccupations de l’époque.

En tête, un mot dont la hausse est spectaculaire : « masculinisme », avec une progression de 800 %. Derrière cette envolée se cache l’exposition médiatique d’un courant idéologique hétérogène, dopé par les réseaux sociaux, qui prône un retour aux valeurs patriarcales et s’oppose frontalement au féminisme. Le débat s’est intensifié avec la sortie de la série Netflix Adolescence, dans laquelle un adolescent de 13 ans, influencé par ces discours, se retrouve accusé du meurtre d’une camarade.

Autre terme en pleine ascension : « conclave ». Il a été propulsé au centre des recherches à la fois par les discussions sur la réforme des retraites en France et, surtout, par le conclave convoqué au Vatican après la disparition du pape François en avril.

Le très répandu « wesh », expression caméléon de la jeunesse urbaine, figure également parmi les recherches les plus marquées de l’année, aux côtés de mots plus graves ou techniques tels que « eugénisme », « entrisme », « séditieux », « submersion » ou « vassal ». Ensemble, ils témoignent des craintes, des fractures et des interrogations qui ont rythmé le débat public.

Enfin, l’inattendu : « gougnafier », terme vieilli tombé en désuétude, revenu soudainement sur le devant de la scène après qu’un responsable sénégalais l’a utilisé pour qualifier le président Bassirou Diomaye Faye. Une pique qui a suffi pour relancer la curiosité des internautes.

Les recherches lexicales ne sont donc pas de simples clics : elles racontent nos inquiétudes, nos étonnements et nos obsessions. En 2025, elles ont dressé le portrait d’une société en pleine interrogation.

The post Οι λέξεις που σημάδεψαν το 2025: Τι έψαξαν περισσότερο οι χρήστες στο Le Robert appeared first on .

1.Hubris
Όχι άλλο σασπένς, αποκαλύπτουμε τον μεγάλο νικητή: την ύβρη. Ένα αίσθημα υπερηφάνειας που ωθεί τους ανθρώπους στην υπερβολή. Και είναι ο Ιούλιος που η αναζήτηση της εν λόγω λέξης έφτασε στο αποκορύφωμα της. Ακριβώς τη στιγμή που ο Εμανουέλ Μακρόν διαλύει την Εθνοσυνέλευση και οι επικριτές του εξαντλούν τη δημιουργικότητά τους, έτσι ώστε η διάθεσή τους να γίνει αντιληπτή από τον Τύπο. Περίεργο. Ωστόσο, δεν είμαστε σίγουροι ότι ο γάλλος πρόεδρος θα ασπαστεί την ίδια άποψη.

2. Bipeur
Ακριβώς πίσω από την Ύβρη, βρίσκουμε το «μπίπερ». Ας φρεσκάρουμε τη μνήμη σας. Πίσω στον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν η επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο έγινε πρωτοσέλιδο σε όλο τον Τύπο. Εκατοντάδες τηλεειδοποιητές έχουν παγιδευτεί, αυτές οι αθώες -κατά τα άλλα- συσκευές ηλεκτρονικής επικοινωνίας. Σίγουρα, ο ηγέτης αυτού του τρομοκρατικού κινήματος πέφτει, αλλά με τίμημα τον θάνατο εκατοντάδων αθώων πολιτών.

3. Colistier
Ταξιδεύουμε στις Ηνωμένες Πολιτείες αυτή τη φορά, των οποίων οι προεδρικές εκλογές μονοπώλησαν για άλλη μια φορά το ενδιαφέρον. Τότε αναρωτιόμαστε τι είναι στην πραγματικότητα ένας υποψήφιος; Λοιπόν, αυτή είναι η θέση την οποία διεκδικούσε η Kamala Harris το 2021, πριν καν μπει στην προεδρική κούρσα. Αυτό υποδηλώνει τον ρόλο του δεξιού χεριού του υποψηφίου για την προεδρία. Αυτό του επιτρέπει να διευρύνει το φάσμα των ψηφοφόρων παίρνοντας δίπλα του ένα ρόλο με αρμοδιότητες διαφορετικές από τις δικές του. Πάνω από όλα όμως, σε περίπτωση νίκης, ο υποψήφιος αντιπρόεδρος γίνεται αυτόματα αντιπρόεδρος. Αυτή τη θέση θα καταλαμβάνει από εδώ και πέρα ​​ο JD Vance (σημ.: ο αντιπρόεδρος του Τραμπ).

4. Cloporte
Κατευθείαν από τις γαλλικές ειδήσεις όπου αυτό το έντομο έκανε την παρέμβασή του. Με μεταφορική βέβαια έννοια, όταν ο Bruno Le Maire κατηγόρησε τους συμβούλους του Μακρόν μετά τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης. «Τα πατώματα των υπουργείων και των ανακτόρων της Δημοκρατίας είναι γεμάτα με ψείρες. Πράγματι, αυτή η λέξη μπορεί επίσης να υποδηλώσει ένα «απεχθές και δουλοπρεπές άτομο, υπαινίσσοντας τη συμπεριφορά του έρποντος ζώου και τα περιβάλλοντα που συχνάζει, τα οποία είναι δυσπρόσιτα και βρώμικα». Κάπως οξύς χαρακτηρισμός απ” όσο φαίνεται, σωστά;

5. Féminicide
Στη Γαλλία είχαν ξεσπάσει ατέλειωτες συζητήσεις για να συμπεριληφθεί η γυναικοκτονία στον Ποινικό Κώδικα. Αρκετές επιβαρυντικές περιστάσεις χρησιμοποιούνται ήδη σε περιπτώσεις ανθρωποκτονίας, όπως η εκ προθέσεως δολοφονία μιας γυναίκας λόγω του φύλου της. Ανεπαρκής, κρίνεται από τις φεμινιστικές ενώσεις για τις οποίες η αναγωγή της βίας σε εγκληματική διάσταση είναι άκρως συμβολική. Επιπλέον, το Βέλγιο είναι η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που έχει υιοθετήσει νόμο για την καταπολέμηση της γυναικοκτονίας. Η νομοθεσία, που εγκρίθηκε το 2023, ορίζει επίσημα την έννοια της γυναικοκτονίας.

6. Vérole
Μυστήριο για αυτό. Ίσως κάποιοι, ή μάλλον πολλοί, να μπέρδεψαν την ευλογιά με την σύφιλη, που στη γαλλική γλώσσα μοιάζουν σαν λέξεις (vérole είναι η σύφιλη ενώ η ευλογιά είναι variole). Πράγματι, ο ΠΟΥ κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης μετά από μια επιδημία της ευλογιάς των πιθήκων που τώρα μετονομάστηκε σε MPOX.

7. Paralympique
Λοιπόν, εδώ η εξήγηση είναι προφανής. Χρονιά Ολυμπιακών Αγώνων, που μάλιστα έγιναν και στο Παρίσι. Πόσο μάλλον αν σκεφτεί κανείς ότι οι παραολυμπιονίκες της Γαλλίας έφεραν πίσω 11 μετάλλια, μεταξύ των οποίων πέντε χρυσά, στις βαλίτσες τους.

8. Entrisme
Στη Γαλλία όπως και στο Βέλγιο, αυτό το φαινόμενο είναι ολοένα και πιο ανησυχητικό και ορίζεται ως εξής: «Τεχνική επιρροής σε (ομάδα ή κόμμα) χρησιμοποιώντας στοιχεία που εισάγονται σε αυτήν». Στο Βέλγιο, ειδικότερα το MR έχει κατηγορήσει επανειλημμένα τα κόμματα Ecolo και PS. Συγκεκριμένα, αυτά τα κόμματα θα περιλάμβαναν στις τάξεις τους ριζοσπάστες ισλαμιστές που θα τους έφερναν ψήφους με λαϊκιστικά μέσα.

9. Nyctalope
Αυτό σίγουρα κερδίζει το βραβείο για την πιο τρελή ιστορία. Κατά τη διάρκεια ενός μαθήματος για τις γάτες, ένα παιδάκι σε νηπιαγωγείο αποβλήθηκε από την τάξη του επειδή είπε τη λέξη «νυκταλόπη». Ο δάσκαλος εξοργίστηκε από την χρήση μιας τέτοιας προσβολής… που στην πραγματικότητα δεν είναι. Αυτή η λέξη δηλώνει στην πραγματικότητα ζώα που μπορούν να βλέπουν τη νύχτα, από την ελληνική λέξη νυκταλωπία. Ποτέ δεν είναι αργά για να μαθαίνεις, θα πούμε εμείς.

10.PFAS
Πολύ βελγικό επίσης. Πρόσφατα, το RTBF αποκάλυψε ότι τα επίπεδα αυτών των συστατικών ήταν πολύ υψηλά στο νερό διανομής αρκετών δήμων της Βαλλονίας. Αυτή η μέχρι τότε άγνωστη στο ευρύ κοινό λέξη έχει έρθει στο προσκήνιο. Αυτές οι πολυφθοροαλκυλικές ουσίες είναι ρύποι που αγαπούν οι κατασκευαστές. Υπάρχουν περισσότερα από 10.000 από αυτά, και έχουν πολλές ιδιότητες: τα PFAS απωθούν το νερό, είναι αντιλιπιδικά… αλλά πάνω από όλα εξαιρετικά ανθεκτικά. Και εκεί ακριβώς έγκειται το πρόβλημα. Δεν αλλοιώνονται φυσικά και τα βρίσκουμε παντού: στα τρόφιμα, στα καλλυντικά, στα μαγειρικά μας σκεύη, αλλά και στο νερό μας. Αλλά μάλλον αυτό το έχετε μάθει ήδη.

The post Ποιες δέκα λέξεις έψαξαν περισσότερο οι γαλλόφωνοι στο λεξικό, φέτος; appeared first on .

Σύμφωνα με το Van Dale, το «graaiflatie» αναφέρεται σε εταιρείες που μετακυλίουν αυξημένο κόστος καυσίμων, εισροών και εργασίας στους πελάτες τους προκειμένου να διατηρήσουν ή να αυξήσουν τα κέρδη τους. Είναι εμπνευσμένο από τον αγγλικό νεολογισμό «greedflation», που συνδυάζει τους όρους που αναφέρονται στην απληστία και τον πληθωρισμό.

Aντιδρούν οι οικονομολόγοι

Οι οικονομολόγοι, από την πλευρά τους, αμφιβάλλουν για την εγκυρότητα της λέξης, λέγοντας ότι το φαινόμενο -το κέρδος από τον υψηλό πληθωρισμό αυξάνοντας δυσανάλογα τις τιμές- «δεν είναι ευρέως διαδεδομένο».

Η Εθνική Τράπεζα του Βελγίου ανέφερε στα τέλη Ιουνίου ότι μια πρόσφατη μελέτη «δεν αποκάλυψε εκτεταμένα στοιχεία ότι οι αυξήσεις των τιμών που παρατηρήθηκαν το 2022 οφείλονταν σε μια ευκαιριακή αύξηση των περιθωρίων κέρδους». Αντίθετα, τα κέρδη μειώθηκαν στους περισσότερους κλάδους, κατέληξε η NBB. Μια εξήγηση θα μπορούσε να είναι η τιμαριθμική αναπροσαρμογή των μισθών, που σήμαινε ότι το υψηλότερο μισθολογικό κόστος μείωσε τα περιθώρια κέρδους.

Συμπεράσματα, ωστόσο, που φαίνεται πως δεν συμμερίζεται μεγάλη μερίδα του πληθυσμού, αφού ο όρος αυτός έλαβε το 36,7% των ψήφων, ενώ και στην γειτονική Ολλανδία, το «Graaiflatie» ψηφίστηκε επίσης ως η λέξη της χρονιάς για το 2023.

Άλλοι νεολογισμοί/όροι που βρέθηκαν υποψήφιοι για λέξη της χρονιάς, ήταν τα «nepobaby» και το «pyjamatoerist», που έλαβαν αντίστοιχα 11,9% και 9,8% των ψήφων, ακολουθούμενα από άλλους, ίσως όχι τόσο ευρέως διαδεδομένους όπως τα «bully boss», το «doughnut fusion» (δήμοι που συγχωνεύονται με μικρότερες πόλεις γύρω τους), «screen apnoea» και «Tiktok justice».

The post Και η φλαμανδική λέξη της χρονιάς για το 2023 είναι… appeared first on .

Έτσι, το δημοφιλές λεξικό επέλεξε τη λέξη «they» ως τη λέξη που θεωρείται το πιο δημοφιλές λήμμα για το 2019.

Πέρα από την κυριολεκτική χρήση της λέξης «they» που σημαίνει «αυτοί» και αποτελεί αντωνυμία του τρίτου προσώπου του πληθυντικού στα αγγλικά, το λεξικό πρόσθεσε ακόμη μια έννοια σε αυτή.

Συγκεκριμένα, αναφέρεται για σε ένα άτομο του οποίου η ταυτότητα φύλου δεν προσδιορίζεται, μια έννοια που τείνει να χρησιμοποιείται όλο και πιο πολύ τόσο στον Τύπο, όσο και στα social media και τις διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ των αγγλόφωνων.

Τη χρήση αυτή της λέξης με τον τρόπο αυτό αποφάσισε να προσθέσει το  λεξικό Merriam-Webster.com τον περασμένο Σεπτέμβριο στο συγκεκριμένο λήμμα.

Μάλιστα, σύμφωνα με Tweet του λεξικού η αναζήτηση της λέξης αυτής έχει αυξηθεί κατά 313% φέτος.

The word ‘they’
– was looked up 313% more this year than last.
– had a new sense added in September.
– is increasingly common in both public and personal communication.

‘They’ is our 2019 #WordOfTheYear.https://t.co/i7QlIv15M3

— Merriam-Webster (@MerriamWebster) 10 Δεκεμβρίου 2019

Πηγή: sputniknews.gr

The post Αυτή είναι η λέξη της χρονιάς για το 2019 appeared first on .