Γράφει ο Γιάννης Οικονομίδης

Το θεατρικό έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη «Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού» με επισκέφτηκε ή το επισκέφτηκα τρεις φορές μέχρι τώρα. Μία σαν θεατής όταν πρωτοανέβηκε το 1978 από το Θέατρο Τέχνης σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν, μία σαν σκηνοθέτης όταν παρουσιάστηκε το 1991 από το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι στις Βρυξέλλες και πρόσφατα σαν τιμώμενο πρόσωπο όταν παρουσιάστηκε από την θεατρική ομάδα των Βρυξελλών ΘΕΣΠΙΣ σε σκηνοθεσία Αριστείδη Λαυρέντζου.

Ομολογώ πως και τις τρεις φορές το απόλαυσα. Την πρώτη φορά, η διεισδυτική ματιά του Καμπανέλλη, επιχειρούσε μια ανατομία των μετασχηματισμών της Ελλαδικής καθεστηκυίας τάξης και του κεφαλαίου. Η Ελλάδα έβγαινε από τις «αυλές των θαυμάτων» και έμπαινε στην εποχή των εργολάβων και των αντιπαροχών. Εδώ έχουμε μια περιγραφή της ανόδου του Ελληνικού Κεφαλαίου και του Αστισμού με μέσα που παραπέμπουν στον επαρχιωτισμό και την αγροτική οικονομία. Το έργο όμως είχε μία δυναμική που ίσως δεν το φαντάστηκαν οι θεατές του 1978.

Όταν το έπιασα στο χέρι μου, το 1991, με την παρότρυνση του ίδιου του Καμπανέλλη, η δυναμική αυτή φάνηκε χωρίς αμφιβολίες και ενδοιασμούς. Η Ελλάδα προχωρούσε, είχε γίνει Μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι οικονομικοί παράγοντες απολάμβαναν τους μηχανισμούς των Ευρωπαϊκών οργάνων. Παράλληλα είχαν γίνει σημαντικές πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές μέσα στη χώρα, αλλά και γύρω μας ο κόσμος άλλαζε με την «Πτώση του Τείχους». Επιβίωνε, λοιπόν, ένα παγκόσμιο οικονομικό μοντέλο, χωρίς αντίπαλο δέος και με μία ανεξέλεγκτη παγκόσμια διαχειριστική ικανότητα. Με ποιο διαχειριστικό εργαλείο; Τη σανίδα νεκροκρέβατο, τον μισοπεθαμένο «μπαμπά» και τέσσερα ετοιμόρροπα πόδια!

Σήμερα, 45 χρόνια μετά από το πρώτο του ανέβασμα και 32 χρόνια από το ανέβασμα των Βρυξελλών και με μια Ελλάδα, μια Ευρώπη και μια ολόκληρη Υφήλιο να αλλάζει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, το έργο διατηρεί τη δυναμική του και τη διαχρονικότητά του. Ο κόσμος αλλάζει. Παγκοσμιοποίηση, σύγχρονη τεχνολογία, δημογραφικές και κλιματολογικές προκλήσεις, σέρνουν τον χορό αναμένοντας σημαντικές γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Το μισοπεθαμένο, όμως, μοντέλο είναι εκεί. Αντί να εκσυγχρονίζεται, ανασκαλεύει παλιά τερτίπια: πολέμους, κρίσεις, επιδημίες, επικοινωνιακές Οργουελικές τακτικές κλπ.

Οι σύγχρονες συνιστώσες πέρασαν στη νέα αυτή προσέγγιση και διδαχή από τον Αριστείδη Λαυρέντζο και την Ομάδα του, στο διαχρονικό αυτό έργο. Τα «Τέσσερα πόδια…» όσο θα παίζονται στο μέλλον θα δείχνουν την διορατικότητα του Καμπανέλλη να πάρει ένα Ελληνικό έργο με κάποια διακριτά ρωμαίικα στοιχεία και να το εκτινάξει στο αδιασαφήνιστο παγκόσμιο μέλλον.

Είμαι ευγνώμων που συνάντησα αυτό το σπουδαίο έργο τρεις φορές στη ζωή μου. Αυτή η τρίτη με συγκινεί ακόμα περισσότερο. Βρέθηκα να τιμώμαι από φίλους του θεατρικού χώρου εν μέσω του Ιάκωβου Καμπανέλλη – του μεγίστου των θεατρικών μας συγγραφέων – και του ηθοποιού του Θεάτρου Τέχνης, Βάσου Ανδρονίδη, ο οποίος μάλιστα συμμετείχε στην παράσταση του 1978.

Η παράσταση του 1991 σηματοδοτούσε την είσοδο του Καμπανέλλη στις δραματολογικές επιλογές των θεατρικών ομάδων των Βρυξελλών. Δέκα έργα του έχουν παρουσιαστεί μέχρι σήμερα. Επίσης σηματοδοτούσε την έναρξη της ποικιλομορφίας στο φαινόμενο που λέγεται «κοινοτικό, εθελοντικό, ομογενειακό, ερασιτεχνικό (με την έννοια του ερωτισμού για την τέχνη) θεάτρου στις Βρυξέλλες. Οι οκτώ και βάλε ομάδες είναι πλούτος ιδεών και αισθητικών τάσεων. Η ποικιλομορφία στη φύση είναι πλούτος για την αντοχή στα μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα. Είναι αρματωσιά για την επερχόμενη εξέλιξη. Έτσι και το θέατρο που είναι ένας ζωντανός οργανισμός χρειάζεται την ποικιλομορφία και την ανανέωση για την επιβίωση του στα μικρο- και μακρο- μεταβαλλόμενα κοινωνικά περιβάλλοντα.

Αναμένω (μειδιώντας) την τέταρτη συνάντηση με «Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού». Αναρωτιέμαι πώς θα είναι τότε ο κόσμος μας και τι θα γράφουμε στα εκάστοτε «Newsville» του μέλλοντος μας;

Φωτογραφίες: Αλεξ. Μιχαηλίδης / Newsville.be
Video: Aldo/THESPIS

The post Γιάννης Οικονομίδης: Tρεις συναντήσεις με το έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, «Τα τέσσερα Πόδια του Τραπεζιού» appeared first on .

Η παράσταση είναι αφιερωμένη στους δημιουργούς του θεάτρου:

ΓΙΑΝΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗ, που το σκηνοθέτησε για πρώτη φορά στις Βρυξέλλες το 1991, και ήταν η αρχή της σκηνοθετικής του καριέρας
ΙΑΚΩΒΟ ΚΑΜΠΑΝΕΛΛΗ, τον πατριάρχη της νεοελληνικής δραματουργίας, για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του, και
ΒΑΣΟ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗ, που τον γνωρίσαμε στην παράσταση του 1991 και έγινε έκτοτε μια από τις κύριες θεατρικές μορφές που μας έδειξαν το δρόμο.

Σκηνοθεσία: Αριστείδης Λαυρέντζος
Σκηνογραφία: Άντα Σωτηροπούλου
Ηθοποιοί (με σειρά εμφάνισης): Τίνα Χατζηθωμά, Τάσος Φιλιππίδης, Δήμος Αγγελούσης, Σαββίνα Σινωπίδου, Βασίλης Μάγνης, Καντιάνα Πετρή, Γιώργος Μαγκλής, Κωστής Γεραρής, Πάρις Κακλαμάνος, Λαμπρινή Γαρμπή, Δέσποινα Σαλτουρίδου, Γεώργιος Καταλαγαριανάκης.

Αθήνα 1978. Οι τέσσερις γιοί και οι τρεις κόρες του βιομήχανου οινοποιίας Ασημάκη Καβαλά, 99 χρονών, διαρκώς παρόντος στη σκηνή αλλά βουβού, έχουν έρθει να τον δουν, κάποιοι από πολύ μακριά, και ίσως για τελευταία φορά. Μέσα από τις δολοπλοκίες και τις συγκρούσεις για την κληρονομιά παρουσιάζεται ανάγλυφα και ευρηματικά η οικονομική και κοινωνική κατάσταση της Ελλάδας εδώ και 45 χρόνια. Η κλαψοκουρούνα Αλίκη (Τίνα Χατζηθωμά), ο παμπόνηρος πρωτότοκος «τενεκές» Κώστας (Τάσος Φιλιππίδης/Γιώργης Καταλαγαριανάκης), ο σκληρός ανατρεπτικός Τώνης (Βασίλης Μάγνης), η φαρμακόγλωσση δυναμική διαζευγμένη Μαίρη (Καντιάνα Πετρή), η ξενόφερτη Ειρήνη (Λαμπρινή Γαρμπή), ο καλόκαρδος θορυβώδης γλεντζές Γιώργος (Γιώργος Μαγκλής), ο ύπουλος και σκοτεινός Μάνος (Κωστής Γεραρής/Πάρις Κακλαμάνος), η 93χρονη αγαθιάρα, εικόνα τριών γενεών, θεία (Δέσποινα Σαλτουρίδου), ο πατέρας-άθυρμα των σκαμπανεβασμάτων του Χρηματιστηρίου (Δήμος Αγγελούσης), η καθωσπρέπει νεαρή νοσοκόμα (Σαββίνα Σινωπίδου), θα σας διασκεδάσουν από την αρχή ως το τέλος. Αντίστοιχοί τους στην παράσταση του 1991 οι Μαρία Πατακιά, Ράνια Σαραφίδου, Γιώργος Ανδρονίδης, Άρτεμις Μενούνου, Πέτρος Πιπιλής, Αριστείδης Λαυρέντζος, Εύη Οικονομίδη, Λίλη Λαμπρέλλη, Απόστολος Ιωακειμίδης και στη μέση ο «πατέρας» Γιώργος Στρογγύλης.

Η παράσταση του 1991 από το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι Ε.Κ., σε σκηνοθεσία Γιάννη Οικονομίδη, αποτέλεσε σταθμό: Πρώτον, ανέδειξε για πρώτη φορά τον προαναφερόμενο σκηνοθέτη. Δεύτερον, έκανε για πρώτη φορά γνωστό στο ελληνικό κοινό των Βρυξελλών τον Ιάκωβο Καμπανέλλη και τον ηθοποιό και δάσκαλό μας Βάσο Ανδρονίδη. Τρίτον, οι διαφωνίες μετά τη λήξη των παραστάσεων έδωσαν την αφορμή να δημιουργηθεί ήδη τότε ο δεύτερος ενεργός μέχρι σήμερα εδώ ελληνικός θίασος, το Ελληνικό Θέατρο Βελγίου – θρυαλλίδα που προκάλεσε τη μοναδική στον κόσμο έκρηξη στις Βρυξέλλες, με 8 και πλέον θιάσους σε ξένη πόλη και πολλές μετακλήσεις παραστάσεων από Ελλάδα και αλλού.
Η μαεστρία όμως του Καμπανέλλη έγκειται στο να μας διασκεδάζει αφενός ζωηρά και να διεισδύει αφετέρου βαθιά στις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας: παρά τα όσα έχουν γραφτεί, τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού δεν είναι οι τέσσερις γιοι. Είναι τα σαθρά θεμέλια με τα οποία έμπαινε η Ελλάδα στη νέα εποχή: μονομερής ανάγνωση της ιστορίας, κουλτούρα κολλημένη στο τσάμικο του «Μπιρμπίλη», αξιακό σύστημα με γνωρίσματα τις μυστικές παρακολουθήσεις και το μίσος προς τον εργάτη, οικονομία της συσσώρευσης χωρίς προοπτική και της απόρριψης των αμφισβητήσεων των νέων. Η τάβλα του τραπεζιού θα μπορούσε να είναι ο βουβός πλέον πατέρας, με όσα συμβολίζει και κυρίως την έλλειψη μέλλοντος. Πώς να σταθεί το τραπέζι με τόσο στραβά, κοντά και άνισα πόδια;

Με αυτή τη σατιρική πολιτική αλληγορία, όπως τη χαρακτήρισε ο μεγάλος κριτικός του ελληνικού θεάτρου Κ. Γεωργουσόπουλος, γραμμένη και πρωτοπαιγμένη το 1978 από το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν, εποχή που η Ελλάδα έμπαινε στη φάση της ενσωμάτωσής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης καταφέρνει από τη μια να διασκεδάσει με πολύ γέλιο και από την άλλη να μας κάνει να σκεφτούμε σοβαρά όλες τις παθογένειες της κοινωνίας της πατρίδας μας, κυρίως γύρω από το χρήμα και τις οικογενειακές σχέσεις, όπου τέσσερα αγόρια («τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού») και τρεις κόρες μιας εύπορης οικογένειας επιχειρηματιών, με πρωτεργάτη τον τώρα 99χρονο και βουβό επί σκηνής καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου πατέρα («η τάβλα του τραπεζιού» – η Τράπεζα), συνωμοτούν εναντίον αλλήλων εν όψει της αναμενόμενης κληρονομιάς, και διατυπώνουν τις σκέψεις τους για την Ιστορία, την οικονομία και την πολιτική. Θα διασκεδάσετε με την αφελή, εξωτερικά άγια αλλά και υποκρίτρια Αλίκη, τον πρωτότοκο Κώστα – πιστό αντίγραφο του επαρχιώτη πατέρα, τον ανατρεπτικό Τώνη, τη φαρμακόγλωσση δυναμική ζωντοχήρα Μαίρη, τη στυλιζαρισμένη Ειρήνη, τον ωμό, αυθόρμητο και θορυβώδη γλεντζέ Γιώργο, τον ύπουλο-σκοτεινό μούτρο Μάνο, την 93χρονη θεία που συνδυάζει αγαθοσύνη, άνοια αλλά και πονηριά, τον πατέρα-ερείπιο των σκαμπανεβασμάτων του Χρηματιστηρίου, την καθωσπρέπει νεαρή νοσοκόμα.

Βετεράνος της ποιότητας ο Καμπανέλλης, μας διασκεδάζει με τα ίδια μας ελαττώματα – διότι σε πολλά από αυτά αναγνωρίζουμε τους εαυτούς μας –, όπως ο Μολιέρος στις καλύτερες κωμωδίες του. Ο Καθηγητής Γιώργος Πεφάνης, Πρόεδρος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών και θεατρικός κριτικός, στο πρόσφατο βιβλίο του Οι Μυκήνες δεν ήταν το παν, Καμπανελλικά Ανάλεκτα, Κάπα Εκδοτική, Αθήνα 2022, αφιερώνει ολόκληρο κεφάλαιο στο έργο μας: «Από την οικονομία της μελαγχολίας στη μελαγχολία της οικονομίας. Εξουσία, χρήμσα και ηθική στη δραματική αφήγηση: Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού» (σελ. 270-285). Γλώσσα: ελληνικά, με αγγλικούς και γαλλικούς υπέρτιτλους.

Ημερομηνία: 25, 26, 27 και 28 Μαΐου 2023

Comédie Royale Claude Volter, Av. des Frères Legrain 98, 1150 Bruxelles
Διοργάνωση: Θίασος ΘΕΣΠΙΣ Βρυξελλών

Εισιτήρια μέσω VIVA, εδώ

Οι συνοδευτικές φωτογραφίες είναι από την παράσταση του 1991, του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηριού Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σε σκηνοθεσία Γιάννη Οικονομίδη.
Στην ασπρόμαυρη διακρίνονται μεταξύ άλλων οι: (αρχίζοντας από επάνω): Γιάννης Οικονομίδης, Θανάσης Πλιάσας, Πέτρος Πιπιλής, Άρτεμις Μενούνου, Μαρία Πατακιά, Αριστείδης Λαυρέντζος, Εύη Οικονομίδη, Γιώργος Χιμάρας, Γιώργος Ανδρονίδης, Ράνια Σαραφίδου, Γιώργος Στρογγύλης. Στην έγχρωμη: Εύη Οικονομίδη, Αριστείδης Λαυρέντζος, Απόστολος Ιωακειμίδης, Άρτεμις Μενούνου, Γιώργος Ανδρονίδης, Ράνια Σαραφίδου.

The post «Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού», του Ιάκωβου Καμπανέλλη, από τον ΘΕΣΠΙ appeared first on .

«Το ΛΥΚΕΙΟ των ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΒΡΥΞΕΛΛΩΝ στο πλαίσιο του «Λογοτεχνικού Έτους 2022 – Ιάκωβος Καμπανέλλης» τιμά την μνήμη και την προσφορά του μεγάλου δημιουργού, του ανανεωτή της νεοελληνικής δραματουργίας. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, την Πρεβεία της Ελλάδος στο Βέλγιο και την αμέριστη υποστήριξη του Πρέσβη κ. Δ. Καλαμβρέζου, οργανώνει μια βραδιά Λόγου & Τέχνης, την Παρασκευή 25 Νοεμβρίου, ώρα 7:00 μ.μ. στον χώρο εκδηλώσεων της Ελληνικής Πρεσβείας (Rue des Petits Carmes, 10, 1000 Bruxelles).

Ομιλητές θα είναι ο κ. Πλάτων Μαυρομούστακος, Καθηγητής Θεατρολογίας στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) με θέμα εισήγησης «Από την αυλή του Βύρωνα στο σαλόνι της κυρίας Άλβιγκ», ο κ. Παναγιώτης Μέντης, συγγραφέας, Πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων με θέμα εισήγησης «Ιάκωβος Καμπανέλλης: Ο Ραψωδός της Νεοελληνικής μας Περιπέτειας – Ο έφηβος της οδού Παραμυθίας και η Μυθολογία του Νεοέλληνα» και ο κ. Γιάννης Οικονομίδης, π. στέλεχος της Ε.Ε., Δρ Μοριακής Βιολογίας, συνεργάτης του Λυκείου των Ελληνίδων Βρυξελλών με θέμα εισήγησης «Πόση Μικρά Ασία εμπεριέχει η χώρα Καμπανέλλη;».

Στην αφήγηση-απαγγελία η Μαρία Καραχάλιου, Αντιπρόεδρος του Λυκείου των Ελληνίδων Βρυξελλών.

Η εκδήλωση πλαισιώνεται με οπτικοακουστικό υλικό και μουσικό αφιέρωμα με τη συμμετοχή της Ελληνικής Χορωδίας Βρυξελλών υπό την διεύθυνση του Χρήστου Γκακούδη. Στο πιάνο η Μελίνα Τσινάβου και στο βιολί η Ελένη Πετρίδου.

«Το έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, υπερβαίνει τον γενέθλιο τόπο της γλώσσας του. Έργα του μεταφράστηκαν και παραστάθηκαν σε άλλους τόπους, σε άλλες γλώσσες, στην Ευρώπη, στην Αυστραλία, στην Αμερική, στην Ασία, στη Γερμανία, στη Ρωσία, και στην Κύπρο, που πολύ αγάπησε. Το πεζογράφημά του Μαουτχάουζεν, μια καταδίκη στη βία και την αλλοφροσύνη του πολέμου, αλλά και ένας ύμνος στον έρωτα, που μπορεί ν’ ανθίσει ακόμη και σε ένα εφιαλτικό περιβάλλον και να κρατήσει ζωντανή την ελπίδα για ζωή, εγγράφεται παγκοσμίως στα εμβληματικά κείμενα της στρατοπεδικής αντιπολεμικής λογοτεχνίας. Έτσι, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, θα μπορούσε να διαβαστεί ως συγγραφέας με κοσμοπολίτικη ματιά, διανοούμενος με ρίζωμα ελληνικό και παγκόσμια διαπίστευση». Σίσσυ Παπαθανασίου, Ιστορικός Πολιτισμού και Διευθύντρια Γραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Η παρουσία σας θα μας τιμήσει ιδιαίτερα.
Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΛΕΒ»

Αφιερωματική εκδήλωση- Ιάκοβος Καμπανέλλης από το Λύκειο των Ελληνίδων Βρυξελλών

Παρασκευή 25 Νοεμβρίου, 19h00.

Ελληνική Πρεσβεία, Rue des Petits Carmes, 10, 1000 Bruxelles

The post Αφιερωματική εκδήλωση- Ιάκωβος Καμπανέλλης από το Λύκειο των Ελληνίδων Βρυξελλών appeared first on .