Naître 2 fois: η νέα ταινία του Στέλιου Κούλογλου

Η προβολή ενός ντοκιμαντέρ μπορεί να αποτελέσει πολλά περισσότερα από μια κινηματογραφική εμπειρία. Μπορεί να γίνει αφορμή για μνήμη, στοχασμό και βαθιά ανθρώπινη συγκίνηση. Στο κείμενο που ακολουθεί, η Βούλα Καγιάσα μοιράζεται τη δική της ματιά και τα συναισθήματά της από την avant-première του ντοκιμαντέρ Naître 2 fois – Γεννημένος 2 φορές του Στέλιου Κούλογλου, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, παρουσία των συντελεστών και του ίδιου του πρωταγωνιστή.

Στις 8 Δεκεμβρίου είχα την τιμή και τη χαρά να βρεθώ ανάμεσα σε φίλους και θαυμαστές του Στέλιου Κούλογλου, στις Βρυξέλλες και στο ιστορικό Cinema Vendôme, για την avant-première του νέου του ντοκιμαντέρ, Naître 2 fois – Γεννημένος 2 φορές.

Η ιδέα γεννήθηκε πριν από τρία χρόνια, όταν ένα άρθρο για τον 94χρονο σήμερα Simon Gronowski τράβηξε την προσοχή του έμπειρου σκηνοθέτη. Ο Gronowski, κατά την περίοδο της πανδημίας, έπαιζε πιάνο στο ανοιχτό παράθυρο του σπιτιού του στις Βρυξέλλες, χαρίζοντας ανάσα αισιοδοξίας στους περαστικούς.

Η λαχτάρα του για ζωή ελεύθερη και άξια διεκδίκησης αποκτά ειδικό βάρος όταν γνωρίσει κανείς την αρχή της ιστορίας του: παιδί εβραϊκής οικογένειας, διέφυγε από το ναζιστικό τρένο που μετέφερε εκείνον και τη μητέρα του σε στρατόπεδο εξόντωσης χάρη στην απεγνωσμένη αλλά ηρωική κίνηση της μητέρας του, η οποία τον ώθησε να πηδήξει από το κινούμενο βαγόνι.

Ο τίτλος Naître 2 fois δεν είναι τυχαίος. Ο πρωταγωνιστής πορεύτηκε με την ακλόνητη πεποίθηση πως «η μητέρα μου δε με γέννησε για δεύτερη φορά για να ζήσω δυστυχισμένος· της οφείλω να είμαι χαρούμενος». Ο χρόνος και ο πόνος δεν τον εγκλώβισαν· τον διαμόρφωσαν δίνοντάς του τη δύναμη να αντισταθεί στην τραγική μοίρα.

Naître 2 fois: η νέα ταινία του Στέλιου Κούλογλου

Ο Στέλιος Κούλογλου δεν περιορίζεται στην κινηματογραφική αφήγηση της βαριάς ιστορίας ενός παιδιού που επέζησε του Ολοκαυτώματος, ούτε στην αναπαραγωγή των ήδη γνωστών ιστορικών στοιχείων της ναζιστικής περιόδου. Αντιθέτως, στρέφει το βλέμμα στην ενήλικη ταυτότητα του Gronowski, στη συγκρότηση της προσωπικότητάς του και στον τρόπο με τον οποίο διαμόρφωσε μια φιλοσοφία ζωής που υπερβαίνει το τραύμα.

Το ντοκιμαντέρ φωτίζει επίσης τη συγκλονιστική φιλία του με τον Koenraad Tinel, γιο ενός διαβόητου Βέλγου δωσίλογου, θέτοντας στο προσκήνιο τις αντιφατικές μνήμες που βαραίνουν και τους δύο άνδρες: ο ένας κουβαλώντας την οικογενειακή ενοχή, ο άλλος την απώλεια από την οικογενειακή τραγωδία. Μια φιλία όπου η προσωπική αλήθεια υπερβαίνει τους ρόλους θύτη και θύματος.

Αυτός ο σπουδαίος άνθρωπος, σύμβολο για τους Βέλγους, επέλεξε όχι μόνο να ανοίξει χώρο στην καρδιά του για να λυτρώσει από την ενοχή όσους κουβαλούσαν την κληρονομιά του ναζιστικού παρελθόντος, αλλά βρήκε τη δύναμη να συγχωρήσει και πρόσωπα συνδεδεμένα με τις σκοτεινές σελίδες εκείνης της εποχής.

Τα εξαιρετικά πλάνα, που εναλλάσσονται ανάμεσα στις γειτονιές των Βρυξελλών και σε ένα σχεδόν δυστοπικό τοπίο το οποίο ζωντανεύει μέσα από τα εμπνευσμένα σκίτσα του Koenraad Tinel, συνθέτουν εικόνες όπου το κάδρο μετατρέπεται σε αφήγηση από μόνο του. Την ευαίσθητη σκηνοθετική ματιά συνοδεύει άξια η πρωτότυπη μουσική του καταξιωμένου συνθέτη Παναγιώτη Καλαντζόπουλου.

Όλα αυτά δημιουργούν μια κινηματογραφική εμπειρία, η οποία δικαίως απέσπασε το θερμό χειροκρότημα όσων είχαμε την τύχη να την ζήσουμε, παρουσία του Gronowski και του σκηνοθέτη Στέλιου Κούλογλου.

Ακολούθησε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με το κοινό, από την οποία ο Στέλιος Κούλογλου ήθελε να πάρει ιδέες και feedback για την τελική κόπια της ταινίας του. Η βραδιά έκλεισε με τζαζ νότες στο πιάνο από τον ίδιο τον Gronowski, συνοδεία της μπάντας του.
Η διοργάνωση της προβολής έγινε από τον Paul Emile Dupret και το Buen Vivir.

«La vie est belle. Πρέπει να ζήσεις ευτυχισμένος.» 
Simon Gronowski

The post «Naître 2 fois»: μια βραδιά μνήμης, ζωής και συμφιλίωσης στις Βρυξέλλες appeared first on .

Στη δυναμική παροικία μας είχαμε την ευκαιρία να θαυμάσουμε δύο γεμάτες μέρες θεάτρου αλλά και να αναλογιστούμε την ιδιαίτερη διαδρομή στον χρόνο για τα θεατρικά δρώμενα στις Βρυξέλλες μέσα από τους φετινούς εορτασμούς των 40 χρόνων λειτουργίας του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηρίου.

Ιδιαίτερη όμως η φετινή Παγκόσμια Μέρα Θεάτρου γιατί ο αγαπημένος θεατράνθρωπος, φίλος και συνεργάτης Γιάννης Οικονομίδης δεν ήταν μαζί μας. Η απουσία του βαριά για όλους, αλλά πιο σημαντική η τεράστια παρακαταθήκη την οποία μας άφησε, μέσα από το ήθος και την δημιουργία του στο χώρο των Γραμμάτων και των Τεχνών.

Σήμερα το Newsville.be φιλοξενεί το σχόλιο της της εκπροσώπου του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου, Σίλιας Χριστοδούλου, την οποία και ευχαριστούμε για μία ακόμα φορά για τη συνεργασία μας.

«Εκτός από τα συγχαρητήρια που ο κάθε θεατής έδειξε με το θερμό χειροκρότημα του σε κάθε ηθοποιό, σκηνοθέτη, ερμηνευτή και συγγραφέα κειμένων, και θα μπορούσαμε να παινέψουμε τις χάρες του καθενός εκτενώς ξεχωριστά, είναι σημαντικό να υποκλιθούμε στα 4 από τα 9 κείμενα που παρουσιάστηκαν κι ήταν γραμμένα από «δικούς» μας ανθρώπους, της βρυξελλιώτικης ελληνόφωνης ομογένειας. Τα 3 του αείμνηστου και βραβευμένου κι απόλυτα καταξιωμένου μέντορα Γιάννη Οικονομίδη είναι ήδη γνωστά από την έκδοση του βιβλίου «Τα Αερόφυτα και πέντε θεατρικά ταχυδράματα».

Το κείμενο όμως της Βούλας Καγιάσα ξεχώρισε γιατί ήταν η πρώτη φορά που είδαμε να φέρνει κάποιος επί σκηνής την φωνή της επόμενης γενιάς μεταναστών. Σαν λογοτέχνης, μα και σαν επαγγελματίας ψυχικής υγείας που συμβάλλει στην αντιμετώπιση δυσκολιών ένταξης ατόμων με μεταναστικό υπόβαθρο στο Βέλγιο, το συγκεκριμένο έργο μου τράβηξε το βλέμμα και το ενδιαφέρον για πολλαπλούς λόγους, κι όχι μόνο γιατί το γέλιο αντήχησε τρανταχτά μέσα στην αίθουσα του de Lijsterbes.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Nota Theatrale (@nota_theatrale_bruxelles)

Οι ηθοποιοί έδειξαν με τα λόγια, τις κινήσεις και τις εκφράσεις των προσώπων τους πώς όντως νιώθει ο μέσος έλληνας μετανάστης που πρέπει να αποχωριστεί όχι μόνο τις συνήθειες της «ερμηνείας» του κώδικα οδικής κυκλοφορίας στον τρόπο που χρησιμοποιεί τους δρόμους των Βρυξελλών μέσα σε αυτοκίνητο, ποδήλατο, πατίνι ή πεζός αλλά και κάθε κομμάτι του τρόπου ζωής που γνώριζε πριν πετύχει την υπέρβαση της ένταξης τόσο στον μικρόκοσμο της ελληνικής παροικίας όσο και στην ευρύτερη διάσταση του ‘ζούμε μαζί‘ του βελγικού συμβιβασμού να διαμένει και να κινείται κάποιος στις κοσμοπολίτικες Βρυξέλλες.

Αυτό που μας ένωσε όλους στην αίθουσα είναι ότι γνωρίζουμε ότι πρόκειται για έναν συμβιβασμό που επιτρέπει να διατηρηθεί το βλέμμα της πατρίδας σαν αλώβητο σημείο αναφοράς, όπως ο Τεν-Τεν σε ξένη χώρα δεν αποχωρίστηκε ποτέ το τσουλούφι του. Με μεγάλη χαρά ανακάλυψα το τραγανιστό μπρίο της δημιουργού που σε ένα κείμενο με απίθανο τέμπο όντως έφερε απρόσμενα πολλά γέλια στα inside jokes – εκ των έσω χιούμορ μιας κοινότητας που διαβάζει τα χνάρια των δρόμων της ένταξης κάθε Ελλαδίτη στο βασίλειο της ‘Βρυξελλοπολιτείας‘ μας.

Η Nota Théâtrale Bruxelles με σατυρικά ιερόσυλη διάθεση απέναντι στον Καβάφη, κι ομολογώ ότι το εγχείρημα ήταν παρακινδυνευμένο ξενίζοντας εν δυνάμει τους λάτρεις της κλασσικής μας λογοτεχνικής κληρονομιάς, στάθηκε με εξαιρετικές ερμηνείες κι αριστουργηματικά άλματα στο σανίδι με την υπερβατική δύναμη της αγνής, ουσιαστικής κωμωδίας που φέρει την χαρά της κάθαρσης από τις δυσκολίες της ζωής όταν αυτές μοιράζονται γιατί οι άνθρωποι ταυτίζονται απόλυτα με αυτό που βλέπουν κι ακούν πέρα από τους καθρέφτες που μας κάνουν να στεκόμαστε και να αναλογιζόμαστε ποιοι είμαστε και τι κάνουμε γιατί θέτουν υπαρξιακά ερωτήματα όπως είδαμε στα άλλα έργα που παρουσιάστηκαν στην ίδια εκδήλωση.

Μόνο όμως η Βούλα Καγιάσα κατάφερε να δώσει φωνή σε αυτά που ζει μεγάλο κομμάτι της παροικίας μας και να ξεγυμνώσει την θέση της μετά Βασίλη Οικονομίδη θεατρικής γενιάς για να δείξει την οδύσσεια αυτή του μετανάστη στις Βρυξέλλες του σήμερα. Είτε ο θεατής είναι παιδί της κρίσης που παλεύει για το μεροκάματο με πρόσκαιρα συμβόλαια ή σαν ελεύθερος επαγγελματίας, είτε είναι στα ‘πούπουλα και την πάλη‘ της οικονομικής άνεσης ενός υπαλλήλου πολυεθνικής ή μέλος της Ευρωφούσκας των εργαζομένων σε ευρωπαϊκά όργανα, είτε είναι παλαιότερης γενιάς μετανάστης, είτε είναι άνεργος, είτε στα πόδια του, είτε ανάπηρος να μην μπορεί να κινηθεί ούτε με πατίνι, είτε ο παροδικός επισκέπτης στην πόλη μας, μπορεί να νιώσει, να δει, ν’ αφουγκραστεί πώς δύο κόσμοι συγκρούονται όταν συνυπάρχουν και πώς το σώμα που φέρει μια νοοτροπία κι ένα πολιτισμό αναγκάζεται να σταθεί στον κοινωνικό χωρόχρονο πέρα από τις στρώσεις ρούχων που προσαρμόζονται στις καιρικές συνθήκες λόγω γεωγραφικών συντεταγμένων.

Η Βούλα Καγιάσα με τη Γεωργία Νυχά

Μπορώ να πω ότι θα αναμένουμε σαν θεατές κι άλλα τέτοια κείμενα αποστάγματος της ομογενειακής θεατρικής δύναμης κι από άλλους παράγοντες του θεάτρου κι από την Βούλα Καγιάσα συγκεκριμένα κι ίσως την επόμενη φορά με περισσότερα … outside jokes, δηλαδή ευκαιρίες για γέλιο που να αφορούν περισσότερους. Και για αυτούς που έμαθαν να οδηγούν στις Βρυξέλλες και για εκείνους που ξέρουν μόνο να οδηγούν στην Αθήνα με ένα επόμενο κείμενο που να μπορέσει να ταξιδέψει την εκπληκτικά εύστοχη πένα που γευτήκαμε πιο πέρα από το δικό μας μικρό ‘ΕΜΕΙΣ‘. Το ταλέντο άλλωστε δεν κλείνεται ποτέ πίσω από τοπικιστικούς τοίχους όταν είναι πηγαίο.

Κι αυτό που είδαμε, ανεξαρτήτως γούστων και κατανόησης του πλαισίου που παρουσιάζεται, είναι αυθεντικά πηγαίο. Η διαδικτυακή αυτή φυλλάδα κι ευχαριστώ εν παρόδω και τον Γιάννη Δήμα για αυτό το βήμα, έχει την δύναμη να είναι μια πόρτα που μπορεί να φανερώνει στο αχανές διαδίκτυο τι ακριβώς αξίζει να βγει προς τα έξω σε κάθε ‘ΕΣΕΙΣ΄ μας διαβάζει κι ενδιαφέρεται για το τι κάνουν οι Έλληνες των Βρυξελλών και πώς ζουν και σκέφτονται.

Και για να επανέλθω στην Nota Théâtrale Bruxelles, το κείμενο αυτό της Βούλας Καγιάσα ίσως θα είχε νόημα να ανέβει κάπου πιο πέρα. Σε διαδικτυακό βίντεο σίγουρα θα βοηθούσε νέους που επέστρεψαν ή νέους του μέλλοντος εδώ να δουν πώς ήταν ο κόσμος όταν οι γονείς τους πέρασαν ή εγκαταστάθηκαν στις Βρυξέλλες για να τοποθετηθούν υποκειμενικά απέναντι στην ταυτότητα ‘Έλληνας Βρυξελλιώτης‘.  

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Nota Theatrale (@nota_theatrale_bruxelles)

Αναμένουμε επίσης η επόμενη θεατρική σεζόν να μπορέσει να φέρει την φωνή της ξενιτιάς πιο μακριά από τις Βρυξέλλες μας κι ο συγκεκριμένος θίασος να την ακολουθήσει εξίσου βιρτουόζος, πλάι στους άλλους, στους δρόμους της μετουσίωσης σε ό,τι πραγματεύεται ο κάθε ερασιτέχνης ηθοποιός στις άλλες κοινωνικές τους ιδιότητες… Οι νότες άλλωστε, θεατρικές ή όχι, πάντα ταξιδεύουν πέρα από της κάθε σκηνής το πεντάγραμμο στα μονοπάτια της μνήμης, κι ο δρόμος είναι πάντα μακρύς…»

Θα τελειώσουμε ενώνοντας την φωνή μας με την Σίλια Χριστοδούλου για να ευχηθούμε στην Βούλα Καγιάσα καλές και δημιουργικές συνέχειες στα μονοπάτια του θεατρικού δυναμικού της παροικίας μας.

The post Σίλια Χριστοδούλου: «Η Nota Théâtrale Bruxelles στάθηκε στο σανίδι με την υπερβατική δύναμη της αγνής, ουσιαστικής κωμωδίας» appeared first on .

Εισαγωγή από τον Γιάννη Δήμα

Το θεατρικό κοινό των Βρυξελλών είχε την χαρά να παρακολουθήσει την παράσταση «170 τετραγωνικά (Moonwalk)» του Γιωργή Τσουρή σε σκηνοθεσία Νίκου Νυχά, από την ομάδα του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηρίου.

Το πρώτο αυτό έργο της 5ης δεκαετίας της θεατρικής δραστηριότητας του Εργαστηρίου κατάφερε με την δυνατή χημεία των ηθοποιών και τον απαιτητικό, σωστό ρυθμό που κατάφερε να επιβάλει ο Νίκος Νυχάς, να θίξει πολλές κοινωνικές θεματικές που αντανακλούν την ελληνική πραγματικότητα. Μέσα από το ρεαλιστικό του ύφος, έδωσε στους θεατές χώρο να αναλογιστούν δικές τους εμπειρίες και να δουν με νέα ματιά τις σχέσεις τους, κυρίως, με το οικογενειακό περιβάλλον.

Στον απόηχο της παράστασης, ζητήσαμε από την  Βούλα Καγιάσα, υπεύθυνη της θεατρικής ομάδας Nota Théâtrale, να μοιραστεί μαζί μας τις σκέψεις για την παράσταση «170 τετραγωνικά (Moonwalk)».

«Ο Νίκος Νυχάς κατάφερε να κερδίσει το κοινό ως σκηνοθέτης, αλλά και ως Γρηγόρης και Michael Jackson χαρίζοντάς μας αβίαστο γέλιο!»

Γράφει η Βούλα Καγιάσα*

Παρακολουθήσαμε μια σύγχρονη θεατρική παράσταση, τα 170 τετραγωνικά (Moonwalk) του Γιώργου Τσουρή σε σκηνοθεσία του Νίκου Νυχά, το Σάββατο 15 Φεβρουαρίου στο Centre Culturel του Auderghem. Ο Νίκος, εκτός από το ότι είναι ένας από τους πιο ταλαντούχους ηθοποιούς της ελληνικής θεατρικής σκηνής στις Βρυξέλλες, μας εντυπωσίασε και με το πρώτο του ουσιαστικά σκηνοθετικό εγχείρημα, αναλαμβάνοντας δικαίως τη σκηνοθετική σκυτάλη από τον πατέρα του, τον αγαπητό μας Τάσο Νυχά, ο οποίος είναι η ψυχή για το ‘Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι’.

Με ρεαλιστική και λιτή σκηνοθεσία, ιδανική για την ανάδειξη των χαρακτήρων και της πλοκής – τα δύο αυτά ουσιώδη στοιχεία μιας παράστασης – γίναμε μάρτυρες των καλά κρυμμένων οικογενειακών μυστικών σε μια ελληνική επαρχιακή πόλη, η οποία αναπαράγει υποσυνείδητα τον συντηρητισμό, την υποκρισία και τον καθωσπρεπισμό. Η εσωτερική επιθυμία εξελίσσεται σε ανάγκη για επανάσταση ανατρέποντας έτσι τα δεδομένα. Οι ήρωες πορεύονται προς την αλήθεια τους που αποδεικνύεται όπως πάντα σωτήρια, όχι μόνο για τους ίδιους, αλλά και για όσους σχετίζονται μαζί τους. Ένα από τα επιδραστικά νεοελληνικά κείμενα της τελευταίας δεκαετίας, τονίζει τον σεβασμό για τη δυναμική των σχέσεων όταν βασίζονται στην ειλικρίνεια, επανεξετάζοντας τα θεμέλιά τους αντί να παραμένουν στατικές και αγκυλωτικές.

Με έξυπνες εναλλαγές ανάμεσα σε χιουμοριστικά στοιχεία και τη σκοτεινή πραγματικότητα, το οποίο αποδόθηκε μέσω φωτισμού και μουσικής, καθώς και με την επιτυχημένη καθοδήγηση των ηθοποιών για την εξαιρετική ερμηνεία όλων των ρόλων, ο Νίκος κατάφερε να κερδίσει το κοινό ως σκηνοθέτης, αλλά και ως Γρηγόρης και Michael Jackson χαρίζοντάς μας αβίαστο γέλιο!

Συγχαρητήρια σε όλη την ομάδα για την επιλογή του έργου και την υπέροχη παράσταση που μας πρόσφερε. Ανυπομονούμε για τα επόμενα!

Photo credit: Al.Michailidis/Newsville.be

*Η Βούλα Καγιάσα κατάγεται από την Καβάλα και εργάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Είναι σκηνοθέτης και ιδρυτικό μέλος της Nota Théâtrale | ASBL που δραστηριοποιείται καλλιτεχνικά στις Βρυξέλλες από τον Μάιο του 2013.

Με σπουδές στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (ΔΠΘ) και μεταπτυχιακό στην Τέχνη του ζωντανού θεάματος (Master en Arts du spectacle)/Τμήμα Επιστημών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ULB), τα τελευταία χρόνια ασχολείται με τη συγγραφή θεατρικών έργων, τα οποία έχουν ανέβει με επιτυχία στις Βρυξέλλες.

Συνεργάζεται με το Newsville.be από το 2011 αρθρογραφώντας στο πολιτιστικό κομμάτι και επιχειρώντας μια κριτική προσέγγιση κινηματογραφικών ταινιών-ντοκιμαντέρ και θεατρικών παραστάσεων. Έχει πάρει συνέντευξη από τους σκηνοθέτες Κώστα Γαβρά και Γιάννη Σμαραγδή με αφορμή την προβολή των νέων τους ταινιών στις Βρυξέλλες.

The post Τα 170 Τετραγωνικά «εγκαινίασαν» την πέμπτη δεκαετία του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηρίου appeared first on .

Kristina Grigaité

Την πρώτη μέρα του εορταστικού τριημέρου για τα 40 χρόνια της λειτουργίας του Ελληνικού θεατρικού Εργαστηρίου το θεατρόφιλο κοινό της πόλης των Βρυξελλών είχε τη χαρά να παρακολουθήσει και να χειροκροτήσει τέσσερις συμμετοχές σε μία βραδιά αφιερωμένη στο θεατρικό αναλόγιο.
Όπως σωστά μας υπενθύμισε στον πρόλογο του ο Τάσος Νυχάς, λίγο πριν ανοίξει η αυλαία στη θεατρική σκηνή του Joli-Bois, το θεατρικό αναλόγιο, η σκηνοθετημένη ανάγνωση πρωτότυπων θεατρικών κειμένων, είναι κάτι που «θα δείξει τον παλμό της πόλης των Βρυξελλών στα θεατρικά δρώμενα» και όχι μία παράσταση που θα μείνει αξέχαστη στο κοινό.
Παρ΄όλα αυτά οι συμμετέχοντες κατάφεραν να κερδίσουν, ο καθένας με τον τρόπο του, τους θεατές.
Το έργο που ξεχώρισε τόσο με το έξυπνο και καλογραμμένο κείμενο, όσο και με την σκηνοθεσία και ερμηνεία των ηθοποιών ήταν αυτό της θεατρικής ομάδας Nota Theatale με τίτλο «Σαν βγεις να οδηγήσεις στις Βρυξέλλες», σε κείμενο και σκηνοθεσία της Βούλας Καγιάσα*, με πρωταγωνιστές τους τους Ιωακείμ Δρόσο και Αντρέα Στεμπίλη ενώ συμμετείχαν η Κοραλία Κοντού και η Kristina Grigaité.

«Σαν βγεις να οδηγήσεις στις Βρυξέλλες… θα εύχεσαι να μην το είχες επιχειρήσει!»

Σε λίγο περισσότερο από 20 λεπτά, οι απολαυστικοί Αντρέας Στεμπίλης και Ιωακείμ Δρόσος μας μετέφεραν στους δρόμους των Βρυξελλών, στο δύσκολο άθλημα της αυτοκίνησης στη βελγική πρωτεύουσα, όπου με έντονα κωμικά και καυστικά στοιχεία μάς θύμισαν όλες τις παράξενες και κωμικοτραγικές στιγμές που καθημερινά ζούμε και αντιμετωπίζουμε στο τιμόνι του αμαξιού μας και όχι μόνο! Στην έξυπνη σκηνοθεσία του έργου βοήθησαν τα μέγιστα οι γνωστές μας, από το τελευταίο θεατρικό έργο της Nota Theatrale το Toc-Toc (2023), Κοραλία Κοντού και Kristina Grigaité.
Στην σημερινή μας συνέντευξη φιλοξενούμε την σκηνοθέτη και συγγραφέα του «Σαν βγεις να οδηγήσεις στις Βρυξέλλες» Βούλα Kαγιάσα. Μαζί της συζητάμε τον θεσμικό πλέον χαρακτήρα του αναλογίου στα θεατρικά δρώμενα της πόλης μας, για την διαδικασία συγγραφής θεατρικού κειμένου, για το φετινό αναλόγιο που παρουσίασε, την επιλογή των ηθοποιών που επιλέχθηκαν αλλά και για τις σκέψεις που γεννιούνται από τα 40 χρόνια λειτουργίας του θεατρικού Εργαστηρίου.

Kristina Grigaité, Κοραλία Κοντού, Ιωακείμ Δρόσος

Κυρία Καγιάσα, συγχαρητήρια για την συμμετοχή της θεατρικής ομάδας Nota Théâtrale στον τριήμερο εορτασμό των 40 χρόνων παρουσίας του Ελληνικού θεατρικού Εργαστηρίου (ΕΘΕ) στα θεατρικά δρώμενα της πόλης μας.

Πώς εξελίχθηκε το εορταστικό τριήμερο στο Joli Bois και τι συναισθήματα γεννούν σε εσάς τα 40 χρόνια λειτουργίας μιας αντίστοιχης με την δική σας ομογενειακής θεατρικής ομάδας;

Ευχαριστώ πολύ. Θεωρώ τιμή μου που συμμετείχα με την Nota Théâtrale στο θεατρικό Αναλόγιο που έγινε στο πλαίσιο του εορτασμού των 40 χρόνων θεατρικής παρουσίας του ΕΘΕ στις Βρυξέλλες. Ήταν μια ευκαιρία να γιορτάσουμε σε ένα κατάμεστο από κόσμο θέατρο, την αγάπη μας για το θέατρο και τη δημιουργικότητα που ενώνει τις ομάδες. Θέλω να ευχαριστήσω και από εδώ τον Τάσο Νυχά για την πρόταση και την τιμή. Όπως το θεατρόφιλο κοινό των Βρυξελλών γνωρίζει, ο Τάσος Νυχάς δεν είναι μόνο η ψυχή του ΕΘΕ. Είναι επίσης εμπνευστής και κεντρικός διοργανωτής εκδηλώσεων που φέρνουν μαζί τις θεατρικές ομάδες της πόλης. Μιλάω φυσικά για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου που φέτος έγινε για τέταρτη φορά και για το θεατρικό Αναλόγιο που είναι η δεύτερη.

Τα 40 χρόνια λειτουργίας μιας θεατρικής ομάδας είναι μια μοναδική επιτυχία και μπράβο σε όσους την κρατούν ζωντανή! Αυτόματα κάνω μια σύγκριση με τη δική μας ομάδα, που φέτος γίνεται 11 χρονών. Το θέατρο είναι απαιτητικό αλλά και γενναιόδωρο. Πολλές ώρες δουλειάς, άγχος και αγωνία, όμως και μεγάλη ικανοποίηση και χαρά με την αποδοχή του κοινού. Μετά το τέλος κάθε παράστασης, με τελευταία πριν από λίγους μήνες το Toc Toc του Laurent Baffie, το αποτέλεσμα μας επιβραβεύει και είναι αυτό που ύπουλα μας δεσμεύει και υπόσχεται μια συνέχιση. Δεν μπορώ βέβαια να σκεφτώ μακροπρόθεσμα!

Αντρέας Στεμπίλης

Η βραδιά του Θεατρικού Αναλογίου δείχνει να κερδίζει μια θεσμική θέση στις δράσεις των θεατρικών ομάδων. Ποια τα οφέλη για τους συγγραφείς, για τις θεατρικές ομάδες και ποια για το θεατρόφιλο κοινό;

Μακάρι να γίνει θεσμός το Θεατρικό Αναλόγιο καθώς δίνει την ευκαιρία σε όσους καταπιάνονται με τη συγγραφή, να επικοινωνήσουν το έργο τους και τελικά να αφουγκραστούν την απήχηση που μπορεί να έχει στο κοινό. Πιστεύω ότι δεν είναι εύκολο για τον καθένα να πάρει πρωτοβουλία και να παρουσιάσει τη δουλειά του μόνος του, επομένως το πλαίσιο αυτό βοηθάει και παρακινεί και άλλους να τολμήσουν.

Για το θεατρόφιλο κοινό, η βραδιά του Θεατρικού Αναλογίου προσφέρει τη δυνατότητα να ανακαλύψει νέα και ανεξερεύνητα θεατρικά έργα και να απολαύσει μια ποικιλία παραστάσεων από διαφορετικές ομάδες με τη δική της δυναμική και φιλοσοφία η καθεμία. Τέτοιες δράσεις έχουν πολλαπλή επίδραση από όποια θέση κι αν συμμετέχει κανείς. Το θέατρο, είτε παίζεις ή σκηνοθετείς, είτε παρακολουθείς, σε καθιστά αυτόματα μέρος μιας αρμονικής εξίσωσης. Ερχόμαστε πιο κοντά ο ένας με τον άλλο, δίνουμε ψυχή και αγάπη και εισπράττουμε ακριβώς αυτό.

Ιωακείμ Δρόσος

«Σαν βγεις να οδηγήσεις στις Βρυξέλλες»: Πείτε μας δύο λόγια για την έμπνευση και την επιλογή του κειμένου αυτού στην συμμετοχή σας στο φετινό θεατρικό Αναλόγιο.

Ζούμε και μετά γράφουμε. Εγώ λοιπόν οδήγησα στις Βρυξέλλες και, αφού επέζησα, μετά έγραψα! Φυσικά και δε λείπουν από το κείμενο αναφορές στην Ελλάδα και την εκεί οδηγική συμπεριφορά μας! Τα σκηνικά που αναφέρω τα έχω βιώσει η ίδια και όταν αγανακτισμένη
επέστρεφα σπίτι, τα ανέβαζα σε ποστ στο fb περιγράφοντάς τα κάπως κυνικά! Κάποια στιγμή μαζεύτηκαν πολλές ιστορίες και λέω γιατί να
χαθούν στον τοίχο μου! Έτσι τα κατέγραψα παραδοσιακά, στο χαρτί. Όταν μου έγινε πρόταση για το θεατρικό Αναλόγιο, το ανέσυρα από διάφορες σημειώσεις που κρατώ κατά καιρούς, με αποτέλεσμα να πάρει σάρκα και οστά στη σκηνή του Joli Bois, όπου με μεγάλη χαρά
διαπίστωσα από το αβίαστο γέλιο του κοινού την ώρα της παράστασης, ότι οι θεατές πραγματικά ταυτίστηκαν. Μάλιστα στο φουαγιέ αργότερα μου διηγούνταν δικές τους παρόμοιες ιστορίες για γέλια… αλλά και για κλάματα!

Ποιες ήταν οι προσωπικές προκλήσεις στη φετινή βραδιά του θεατρικού αναλογίου;

Η προσωπική πρόκληση είναι πάντα η ίδια. Να καταφέρω να επικοινωνήσω το δικό μου όραμα σε συνδυασμό με την ομαδική προσπάθειά μας, με το κοινό, να του δώσουμε ένα αντίδωρο που να αξίζει τον χρόνο και τη διάθεση που έχουν οι άνθρωποι που έρχονται να μας τιμήσουν με την παρουσία τους. Κάθε φορά η αγωνία εστιάζεται στο αισθητικό αποτέλεσμα που θα προκύψει από την αισθητική μου παρέμβαση. Αυτή τη φορά το άγχος αφορούσε και στο κείμενο καθώς ήταν δικό μου. Και το αίσθημα αυτό δεν περιορίζεται μόνο στο δικό μας έργο. Σε μία κοινή εκδήλωση αυτό που ενδιαφέρει είναι η τελική γεύση που θα πάρει ο θεατής από όλη τη βραδιά.

Kristina Grigaité, Κοραλία Κοντού

Αν και ενταγμένο στο θέατρο του Παραλόγου το «Παντόφλες και ψάρια», το δικό σας πρωτότυπο κείμενο με το οποίο συμμετείχατε στην Παγκόσμια Ημέρα θεάτρου 2023 έβγαλε και αυτό αυθόρμητο γέλιο. Φέτος ακόμα μία φορά επιλέξατε το κωμικό- καυστικό στοιχείο στο κείμενό σας. Είναι μία προσωπική επιλογή ή μία ανάγκη του κοινού που έχετε ανιχνεύσει;

Τελικά ποιες οι δυσκολίες και οι απαιτήσεις στη συγγραφή ενός κειμένου που έχει σαν στόχο να βγάλει γέλιο;

Είναι καταρχήν προσωπική επιλογή, ένας δικός μου τρόπος να βλέπω τα πράγματα και να εκφράζομαι ακόμη και μέσα από δύσκολες καταστάσεις. Γενικότερα αυτοσαρκάζομαι, χρησιμοποιώντας το χιούμορ μου για να καταδείξω ή να ξορκίσω τις αδυναμίες μου, συνεπώς είμαι και δέκτης του καλού αστείου. Καλό εννοώ αυτό που δεν προσβάλλει και δεν έχει ως δεύτερη ανάγνωση την αποκάλυψη μιας πικρής αλήθειας σε προσωπικό επίπεδο. Ωστόσο για θέματα καθημερινά που απασχολούν όλους μας σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο μπορεί να γίνω και καυστική έχοντας μια πιο δυναμική αλλά ειλικρινή προσέγγιση των πραγμάτων, που μπορεί να προκαλέσει αντίδραση σε κάποιον με αντίθετη άποψη. Μέσα από το χιούμορ μπορούμε να περάσουμε και σοβαρά μηνύματα. Οι θεατές πολλές φορές έχουν ανάγκη να ακούσουν αυτό που ήδη μπορεί να ξέρουν και ίσως σκέφτονται, αλλά δεν το έχουν βάλει οι ίδιοι σε λέξεις ή σε πλαίσιο κατάλληλο να διερευνηθεί από ορισμένη οπτική. Εκείνο είναι και το σημείο της ΄συνάντησης΄ του έργου με το κοινό, που είναι και το ζητούμενο.

Λέγεται ότι η κωμωδία είναι πιο δύσκολη, το να μπορεί δηλαδή ένα σύνολο ανθρώπων με διαφορετικές προσλαμβάνουσες και αντίληψη να γελάσει με το ίδιο αστείο. Επίσης πρέπει να είναι επίκαιρη. Όμως εγώ λειτουργώ όταν γράφω πιο εγωιστικά, γράφω για μένα και τους φίλους μου, δεν είμαι επαγγελματίας ώστε να πρέπει να ανταποκριθώ σε ένα κοινό που θέλει ή πρέπει να το κάνω να γελάσει ή να κλάψει. Αυτό με απασχολεί περισσότερο σκηνοθετικά και αυτό για να υπηρετήσω ή αυτό που επιτάσσει το κείμενο ή η σκηνοθετική προσέγγιση.

Κοραλία Κοντού, Αντρέας Στεμπίλης

Ποια ήταν τα κριτήρια για τις επιλογές των ηθοποιών που είδαμε επί σκηνής στο Joli-Bois και τι κλήθηκαν, από εσάς, να κάνουν;

Εγώ τους επέλεξα; Μπορεί να φαίνεται έτσι, αλλά νομίζω ότι αυτοί με επέλεξαν τελικά…άλλωστε εκείνοι εκτίθενται πρώτοι! Το λέω με την έννοια της εμπιστοσύνης που μου δείχνουν πάντα και τους ευχαριστώ για αυτό. Είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ ξανά και με τους τέσσερις ηθοποιούς και ομολογώ πως είναι ιδιαίτερα τιμητικό το να σέβονται κάποιοι την ιδέα σου, το πάθος και το όραμά σου. Νιώθω τυχερή που έχω δίπλα μου ανθρώπους με όμορφη ψυχή, χιούμορ, όρεξη και υπομονή. Μετέφεραν αυτή τη φορά στους θεατές τις δικές μου προσωπικές σκέψεις με μεγάλη επιτυχία, αφού πρόσφεραν γέλιο στο κοινό και με έκαναν υπερήφανη. Διότι, τι καλούνται να κάνουν τελικά οι ηθοποιοί; Κάτι ιδιαίτερα δύσκολο και μάλιστα όταν δεν είναι και επαγγελματίες. Να καταθέσουν μια αρμονική πρόταση, ένα ολοκληρωμένο και δεμένο αποτέλεσμα μέσα από τη μικρή χρονικά συνύπαρξή τους και όντας πολλές φορές άγνωστοι και μεταξύ τους αλλά και με αυτόν που τους καθοδηγεί σκηνοθετικά. Και όμως κάτι μαγικό συμβαίνει κάθε φορά και με απίστευτη δεξιοτεχνία και προσήλωση το καταφέρνουν επιβεβαιώνοντας τη ρήση του Ευκλείδη «το όλον του μέρους μείζον». Το σύνολο λοιπόν με ένα μαγικό τρόπο προ – ηγείται του μέρους, αφού είναι το πιο σημαντικό!

Κοραλία Κοντού, Ιωακείμ Δρόσος, Kristina Grigaité

Μετά το τέλος μίας παράστασης αναλογίζεστε τι πήγε-δεν πήγε καλά ή τι θα μπορούσε να πάει καλύτερα;

Μετά το τέλος κάθε παράστασης νιώθω χαρά, ικανοποίηση και συγκίνηση. Όχι, δεν κάνω απολογισμό. Πάντα και κάτι θα μπορούσε να είχε πάει καλύτερα, αλλά η ευκαιρία για βελτίωση δίνεται μόνο κατά τη διάρκεια των προβών. Το μυαλό λοιπόν μπαίνει σε μια τέτοια διαδικασία από τη στιγμή που θα αρχίσει να ετοιμάζεται μια επόμενη παράσταση!

Αντρέας Στεμπίλης

Στο ψηφιακό σκηνικό της παράστασης είδαμε με χαρά το σκηνικό του TROUBLEx της θεατρικής παράστασης που απολαύσαμε από την Nota Théâtrale τον Μάιο του 2019. Μήπως πρέπει να περιμένουμε ένα δεύτερο μέρος της ομολογουμένως επιτυχημένης αυτής θεατρικής παράστασης; Ποια τα επόμενα σχέδια της Nota Théâtrale;

Το TROUBLEx, για όσους δεν το έχουν παρακολουθήσει, ήταν ένα θεατρικό σόου σε σύλληψη δική μου. Πρόκειται για ένα σκηνικό που μας μεταφέρει σε παρόμοιο περιβάλλον με μια διάλεξη TEDx, όπου 8 χαρακτήρες παρουσιάζουν το προσωπικό τους πρόβλημα. Στη νέα παράσταση «Σαν βγεις να οδηγήσεις στις Βρυξέλλες» δύο ήρωες περιγράφουν διάφορα προβλήματα από την οδηγική τους εμπειρία στις Βρυξέλλες και έτσι ενέταξα και αυτούς στη συνθήκη του TROUBLEx. Επίσης το είδα σαν μια καλή ευκαιρία να το θυμηθεί ξανά το κοινό, επειδή έχω σκοπό να διοργανώσουμε στο άμεσο μέλλον ως Nota Théâtrale κάτι αντίστοιχο!

Προς το παρόν ετοιμαζόμαστε πυρετωδώς για την επόμενη παραγωγή της ΝΟΤΑ που είναι η συναυλία με τον Νίκο Πορτοκάλογλου στις 25 Απριλίου στο W:halll.

*Η Βούλα Καγιάσα κατάγεται από την Καβάλα. Αποφοίτησε το 2003 από το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (ΔΠΘ) και με την άφιξή της στις Βρυξέλλες το 2007, ως αποσπασμένη εκπαιδευτικός, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Τέχνη του ζωντανού θεάματος (Master en Arts du spectacle) στο τμήμα Επιστημών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ULB).

Από το 2011 εργάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Είναι σκηνοθέτης και ιδρυτικό μέλος της θεατρικής ομάδας Nόta Théâtrale, η οποία ξεκίνησε να δραστηριοποιείται στις Βρυξέλλες το 2013 ανεβάζοντας την κωμωδία Φούστα Μπλούζα των Ρέππα-Παπαθανασίου. Ακολούθησε το Πώς να ληστέψετε μια τράπεζα του Sami Fayad, η Αντιγόνη του Jean Anouilh, που ταξίδεψε και στην Καβάλα στο θέατρο Αντιγόνη Βαλάκου αλλά και στην Ιεράπετρα με συμμετοχή στο Πανελλήνιο φεστιβάλ, το θεατρικό show TROUBLEx σε σύλληψη της Βούλας Καγιάσα και το TOC TOC του Laurent Baffie. Στις εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου στις Βρυξέλλες, συμμετείχε με το Τίποτα του Ευδόκιμου Τσολακίδη, τον μονόλογο από το Crave της Sarah Kane και το Παντόφλες και Ψάρια της Βούλας Καγιάσα. Από το 2011 συνεργάζεται επίσης με την ειδησεογραφική ιστοσελίδα Newsville.be για την πολιτιστική ατζέντα.

Επόμενη δράση της Nόta Théâtrale είναι η μεγάλη συναυλία του Νίκου Πορτοκάλογλου στις Βρυξέλλες, στις 25 Απριλίου 2024. 

«Σαν βγεις να οδηγήσεις στις Βρυξέλλες…» της Βούλας Καγιάσα

Σκηνοθεσία: Βούλα Καγιάσα
Παίζουν: Ιωακείμ Δρόσος, Αντρέας Στεμπίλης
Μαζί τους: Kristina Grigaité, Κοραλία Κοντού
Απαγγελία : Γιάννης Δελής

Φωτογραφίες: Αλεξ. Μιχαηλίδης / Newsville.be

The post Βούλα Καγιάσα: «Η προσωπική πρόκληση είναι να καταφέρω να επικοινωνήσω το δικό μου όραμα σε συνδυασμό με την ομαδική προσπάθεια» appeared first on .

Γνωρίζω τη Νότα από τα γενοφάσκια της…Πιο συγκεκριμένα από τη σύλληψή της στο μυαλό της Βούλας και φυσικά ήμουν παρούσα στην Φούστα-Mπλούζα με την οποία συστήθηκαν στο κοινό των Βρυξελλών. Θυμάμαι την αγωνία και τη λαχτάρα να πάνε όλα καλά και ο κόσμος να επιδοκιμάσει την προσπάθεια της ομάδας. Την επιδοκίμασε και όχι τυχαία. Η εμμονή στη λεπτομέρεια – στην παραμικρή λεπτομέρεια- και το υψηλό αισθητικό κριτήριο θα γινόταν το σήμα κατατεθέν της Νόta Théâtrale.

Το επόμενο καλοκαίρι μετά την Φούστα Μπλούζα, η ζωή με οδήγησε κάπου στο Νότο της Ισπανίας και η παράσταση εκείνη ήταν και η τελευταία που είχα δει- μέχρι τώρα. Φυσικά και μάθαινα από πρώτο χέρι για όλες τις παραστάσεις και μου μεταφέρονταν λεπτομέρειες για όλη την προσπάθεια. Ωστόσο, μέχρι το προηγούμενο Σάββατο που πέρασα την πόρτα του όμορφου θεάτρου Mercelis, δεν είχα συνειδητοποιήσει πόσο μεγάλωσε η Νότα!

Η υπόθεση μου ήταν γνωστή, έξι χαρακτήρες με ξεχωριστή ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή ο καθένας συναντιούνται στην αίθουσα υποδοχής ενός διάσημου ψυχιάτρου. Είχα δει σε γνωστή πλατφόρμα την ισπανική εκδοχή και μου άρεσε. Βαρέθηκα λιγάκι για να είμαι ειλικρινής, αλλά το ισοζύγιο ήταν θετικό. Με αυτά τα κυρίως θετικά συναισθήματα – αλλά και με την σιγουριά ότι κάποια στιγμή αναπόφευκτα θα κουραστώ, πέρασα την πόρτα του θεάτρου.

Έξι ερασιτέχνες ηθοποιοί – κάποιοι από ό,τι έμαθα για πρώτη φορά στο σανίδι, απογείωσαν το κείμενο. Ζούσαν την διαταραχή που σημάδευε τους ρόλους τους. Έπαιζαν και όταν δεν θα τους έβλεπε κανείς. Ρόλοι που δεν ήταν μόνο λόγος, αλλά κίνηση, ύφος, εκφραστική δύναμη.

Πόσο ταυτίστηκα με την μικροβιοφοβική, αναρωτιέμαι και εύχομαι να είχε νερό και όχι αντισηπτικό το μπουκαλάκι που ψέκαζε συνεχώς.

Ο υπέροχος μάγκας κύριος Σαράντης στην μαγεία και σκλαβιά των αριθμών του – τι ωραίο εύρημα το 40 στην μπλούζα του.

Η συμπαθέστατη θεοσεβούμενη κυρία με την αγωνία να τσεκάρει τις λεπτομέρειες της ζωής (και αυτό παρεμπιπτόντως το έχω… πάντα ξεχνώ το σίδερο αναμμένο ακόμα και αν έχω να σιδερώσω εβδομάδες).

Η αέρινη Λίλη μας επαναλάμβανε τις φράσεις – παλιλαλία το είπανε – και αρχίσαμε να συμπαθούμε και αυτή τη διαταραχή..

Ο αθώος Μπάμπης, με τον φόβο των γραμμών στο βλέμμα και την ασύμμετρη μανία για συμμετρία.

Και φυσικά ο κύριος Φώτης. Ο κύριος λα τουρέτ, ο βωμολόχος. Καμία βρισιά, και ήταν πολλές, δεν με πρόσβαλε ως θεατή, γιατί η αθυροστομία του δεν ήταν η ταυτότητά του.
Πράος και ήρεμος μέχρι να ανοίξει το στόμα του και μετά οι λέξεις κινούνταν μόνες τους.
Αιχμάλωτος της γλώσσας και της διαταραχής όπως όλοι… αλλά όχι αιχμάλωτοι της ψυχής.

Και φυσικά η χαριτωμένη εισβολέας γραμματέας… αυτή που ξέρει την αλήθεια, που έχει ξαναζήσει την ιστορία και κατάφερε να κρύψει ότι τίποτα δεν την εκπλήσσει.

Οι εξαιρετικές πάντα μουσικές επιλογές της Βούλας Καγιάσα, χρησίμευσαν αυτή τη φορά και ως έξυπνο τέχνασμα για να μας συστήσει τους χαρακτήρες. Απόλυτα σωστή επίσης και η επιλογή της μινιμαλιστικής σκηνής, για να ρίξει το φως και το ενδιαφέρον στους ανθρώπινους χαρακτήρες. Ένα ακόμα σταθερό χαρακτηριστικό της Νότας είναι ότι με τη χρήση των υπέρτιτλων δεν κλείνει την πόρτα στο ξενόγλωσσο κοινό. Ένα μεγάλο μπράβο στην εμπνευσμένη μετάφραση της Μαίρης Πανούση, ειδικά των βωμολοχιών.

Η Βούλα Καγιάσα, πήρε το ρίσκο να ανεβάσει μια δύσκολη κωμωδία, με γρήγορους διαλόγους και απαιτητικούς ρόλους και της βγήκε. Δημιούργησε μια ομάδα που έπαιζε και περνούσε καλά. Μια ομάδα που δεν έχασε λεπτό τη συνοχή.

Διαψεύστηκα πανηγυρικά. Όχι, δεν βαρέθηκα λεπτό!

Κατεβαίνοντας τις σκάλες του θεάτρου, τα χαμόγελα των θεατών ήταν η ηχηρότερη επιβεβαίωση αυτής της δουλειάς. Ευχαριστούμε Βούλα Καγιάσα, ευχαριστούμε Νόta Théâtrale για την διασκεδαστικότερη ομαδική ψυχοθεραπεία.

Ιωάννα Τσότσου
Photos: Aλεξ. Μιχαηλίδης / Newsville.be

The post Η παράσταση Toc-Toc μέσα από τη ματιά της Ιωάννας Τσότσου appeared first on .

Μάκης Τικφέσης, Ελένη Μαρία Μαγαλιού

Το Σάββατο και την Κυριακή, 25 και 26 Μαρτίου 2023, γιορτάστηκε με επιτυχία στις Βρυξέλλες η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου. Όλες οι ελληνικές θεατρικές ομάδες ένωσαν τις δυνάμεις τους σε ένα απολαυστικό θεατρικό διήμερο γεμάτο από επιλεγμένα αποσπάσματα με κεντρικό θέμα τον Έρωτα. Από το αρχαίο θέατρο μέχρι το θέατρο του παραλόγου, οι οκτώ ερασιτεχνικές ομάδες επέλεξαν και παρουσίασαν στο κατάμεστο θέατρο του De Lijsterbes ολιγόλεπτα αποσπάσματα, δίνοντας με τον τρόπο αυτό ένα αντιπροσωπευτικό κομμάτι του ξεχωριστού χαρακτήρα τους και της θεατρικής τους άποψης. Στον τρίτο αυτό κοινό εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου, καλεσμένη στις Βρυξέλλες ήταν η καθηγήτρια Θεατρολογίας του ΕΚΠΑ, Κατερίνα Διακουμοπούλου ενώ την παρουσίαση της βραδιάς ανέλαβε με την πολύχρονη εμπειρία του ο κ. Αριστείδης Λαυρέντζος, επικεφαλής και σκηνοθέτη της θεατρικής ομάδας ΘΕΣΠΙΣ.

Κυρία Καγιάσα, πείτε μας δύο λόγια για τη σημασία της κοινής συμμετοχής όλων των ελληνικών θεατρικών ομάδων στον θεσμικό πλέον αυτόν εορτασμό.

Φέτος ήταν η τρίτη φορά της κοινής συμμετοχής ελληνικών θεατρικών ομάδων σε μια θεσμική γιορτή αφιερωμένη στην Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου και αυτό από μόνο του αποτελεί σημαντικό γεγονός. Η τόσο μεγάλη θεατρική δράση στην πρωτεύουσα της Ευρώπης είναι μοναδική περίπτωση και στην ελληνική ομογένεια στο σύνολό της αλλά και συγκριτικά με όλες τις ξενόγλωσσες κοινότητες του Βελγίου που ασχολούνται με θεατρικά δρώμενα.

Η κοινή θεατρική γιορτή προωθεί την ενότητα και την αλληλεγγύη εντός της θεατρικής κοινότητας των Βρυξελλών καθώς και την οικοδόμηση ισχυρότερων σχέσεων μεταξύ των ομάδων. Επίσης δίνει την ευκαιρία στα μέλη όλων των ομάδων να δικτυωθούν, να μοιραστούν πόρους και να συνεργαστούν μελλοντικά ακόμη και για τις ατομικές θεατρικές παραγωγές τους.

Η συγκεκριμένη εκδήλωση δίνει την ευκαιρία στις θεατρικές ομάδες να επιδείξουν τη δημιουργικότητα και την καινοτομία τους. Αυτό μπορεί να εμπνεύσει νέες ιδέες και προσεγγίσεις για το κοινοτικό θέατρο, οδηγώντας σε μια πιο ζωντανή και δυναμική θεατρική κοινότητα και σε νέες συνέργειες.

Τέλος, μια τέτοια γιορτή προσελκύει ένα ευρύτερο κοινό από αυτό που έχει η κάθε ομάδα ξεχωριστά, με την έννοια ότι το θεατρόφιλο κοινό είναι μεν μεγάλο στις Βρυξέλλες αλλά οι θεατές δεν έχουν γνώση του αριθμού των ομάδων που δραστηριοποιούνται ούτε έχουν δει παραστάσεις όλων των ομάδων. Αναδεικνύοντας την ποικιλομορφία και την ποιότητα των παραστάσεων, είναι μια ευκαιρία για την απήχηση των θεατρικών ομάδων σε νέους υποστηρικτές και φίλους.

Κοραλία Κοντού, Ελένη Μαρία Μαγαλιού

Ποια ήταν τα κριτήρια της δικής σας επιλογής θεατρικού αποσπάσματος που παρουσιάσετε φέτος και ποιες ήταν οι σκηνοθετικές ή άλλες προκλήσεις που αντιμετωπίσατε;

Η εκδήλωση με θέμα τον Έρωτα μέσα από διάφορα είδη θεάτρου ήταν προγραμματισμένη για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου του 2020. Είχα ήδη επιλέξει να παρουσιάσω με την ομάδα μας τη Φαλακρή τραγουδίστρια του Ευγένιου Ιονέσκο, αλλά ακυρώθηκε λόγω πανδημίας. Στην απόφαση της διατήρησης του ίδιου θέματος για φέτος αποφάσισα να παρουσιάσω ένα δικό μου πρωτότυπο κείμενο για το θέατρο του Παραλόγου, με τίτλο Παντόφλες και ψάρια. Το έγραψα την περίοδο του Covid κατά τη διάρκεια σεμιναρίων συγγραφής θεατρικού έργου από το Μικρό Πολυτεχνείο με την Όλια Λαζαρίδου και τον Θράσσο Καμινάκη.

Το συγκεκριμένο θεατρικό μονόπρακτο απορρίπτει το ρεαλισμό και τα σαφή χωροχρονικά όρια υπογραμμίζοντας την απουσία της επικοινωνίας ενός ζευγαριού. Μέσα από το πρίσμα του έρωτα και με πρόσχημα τις ηθικές αξίες η σχέση τους αλλάζει και τα στερεότυπα ανατρέπονται.

Η συγγραφή ενός θεατρικού έργου είναι πρόκληση και η μεταφορά στην σκηνή ακόμη μεγαλύτερη! Γι΄αυτό είμαι ευγνώμων που με εμπιστεύτηκαν από την πρώτη ανάγνωση οι ηθοποιοί που υποδύθηκαν τους τρεις ρόλους του έργου και έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό επί σκηνής. Η δυσκολία από σκηνοθετική άποψη ήταν να καταφέρω να ΄περάσει΄ αυτό το ιδιαίτερο είδος σε ένα κοινό που ίσως να μην είναι μυημένο στο θέατρο του Παραλόγου και τις συμβάσεις του, μέσα σε μόλις 10 λεπτά. Το κοινό ανταποκρίθηκε και χαιρέτισε αυτήν την πρώτη απόπειρα με δυνατό χειροκρότημα και πολύ θετικά σχόλια!

Μάκης Τικφέσης, Ελένη Μαρία Μαγαλιού

Το αποτέλεσμα της προσπάθειας σάς βρήκε ικανοποιημένους; Υπάρχουν βελτιωτικές κινήσεις οι οποίες θα μπορούσαν να φέρουν ακόμα καλύτερο αποτέλεσμα σε αυτή την ετήσια γιορτή θεάτρου στις Βρυξέλλες;

Έπειτα από κάθε παράσταση υπάρχει μεγάλη ικανοποίηση και περηφάνια για το τελικό ομαδικό αποτέλεσμα, απόρροια μιας πολύμηνης συνεργασίας ανθρώπων με διαφορετικούς χαρακτήρες, ρυθμούς, άλλες δεσμεύσεις ή προτεραιότητες, πολλές φορές και με διαφορετικά κίνητρα. Επίσης, με ξεχωριστό ρόλο και βαθμό ευθύνης για το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Ε, όλα αυτά πολλαπλασιάζονται όταν πρόκειται να συντελεστεί μια παράσταση από κοινού με τη συμμετοχή 8 ομάδων με 8 σκηνοθέτες-υπεύθυνους των ομάδων με ξεχωριστή αισθητική και άλλες απαιτήσεις, τεχνικές ή καλλιτεχνικές. Όταν λοιπόν αυτό επιτυγχάνεται, όπως στην περίπτωσή μας, τότε μεγαλώνει και η ικανοποίηση. Κάπως έτσι το βιώνω προσωπικά και όποιες κι αν είναι οι δυσκολίες από άποψη οργάνωσης ή πολυφωνίας ως προς το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα που φτάνει τελικά στο κοινό, θεωρώ τιμή μου να είμαι μέρος μιας κοινής εκδήλωση μαζί με σκηνοθέτες που έχουν θιάσους εδώ και 30 χρόνια στις Βρυξέλλες.

Όσον αφορά στο αν υπάρχουν βελτιωτικές κινήσεις για το μέλλον, αλίμονο αν δεν υπήρχε ανάγκη και περιθώρια για βελτίωση σε έναν δημιουργικό χώρο όπως είναι το θέατρο! Πέραν των θεμάτων που άπτονται ιδιαίτερης μεταχείρισης, δεδομένων των συνθηκών και της φύσης της εκδήλωσης, κρατώ τα θετικά μιας τόσο μεγάλης προσπάθειας που έχει αγκαλιάσει το κοινό στις Βρυξέλλες και προσβλέπω σε επόμενες θεατρικές κοινές δράσεις!

Μάκης Τικφέσης, Ελένη Μαρία Μαγαλιού

Φωτογραφίες: Αλεξ. Μιχαηλίδης / Newsville.be

The post Βούλα Καγιάσα: «Η συγγραφή ενός θεατρικού έργου είναι πρόκληση και η μεταφορά στην σκηνή ακόμη μεγαλύτερη» appeared first on .

Κα Καγιάσα, σε λίγες μέρες θα δούμε την νέα θεατρική παράσταση της ομάδας Nota Théâtrale η οποία τιτλοφορείται TROUBLEx. Πείτε μας δύο λόγια για την φετινή προσπάθεια καθώς επίσης και για τα κριτήρια που οδήγησαν την ομάδα σε αυτή την επιλογή.

Η αρχική ιδέα του TROUBLEx γεννήθηκε στο πλαίσιο μιας εργασίας, κατά την οποία μου ζητήθηκε να σκηνοθετήσω το κείμενο ΄Γελώντας άγρια΄ του Κρίστοφερ Ντουράνγκ. Το τοποθέτησα λοιπόν σε ένα TEDx, όπου η ηρωίδα θα στεκόταν μόνη απέναντι στο κοινό για να εκθέσει το πρόβλημά της, κάτι που μου γέννησε το ερώτημα: γιατί πρέπει απαραίτητα να γνωστοποιεί ο καθένας την πλευρά του εαυτού του για την οποία νιώθει υπερήφανος και όχι να καταθέτει απλώς την αλήθεια του, είτε για να ξεσπάσει είτε για να βγει από τη μοναξιά του; Με δεδομένο τον πρωτότυπο χαρακτήρα του έργου, η έμπνευση και το brainstorming αποτέλεσαν θεμελιώδη δομικά εργαλεία σε καθημερινή βάση, τα οποία οδήγησαν και σε ανατροπή εν μέρει της αρχικής ιδέας, την οποία ανατροπή δε θα αποκαλύψω για να την απολαύσουν οι θεατές επί σκηνής!

Η ιδέα λοιπόν ήταν προσωπική επιλογή, ο ρόλος όμως της ομάδας αποδείχτηκε καθοριστικός ως προς το γεγονός ότι έδειξε ιδιαίτερο ενθουσιασμό από την πρώτη στιγμή που παρουσίασα το πρότζεκτ και ευχαριστώ όλους τους για την εμπιστοσύνη!

Ποια είναι η διαφορά του «θεατρικού σόου» από μία κλασική θεατρική παράσταση;

Η όλη σκέψη ήταν να στηθεί υπό τη μορφή ενός TEDx μια πρωτότυπη θεατρική φόρμουλα, πάνω στη ζυγαριά της οποίας θα ισορροπούσαν προβλήματα καθημερινών ανθρώπων που ζουν και κινούνται ανάμεσά μας. Ίσως να μην είναι δόκιμος ο όρος «θεατρικό σόου» που χρησιμοποιώ, όμως λόγω του ότι δεν είναι η κλασική μορφή παράστασης που γνωρίζουμε και επειδή η λέξη ‘σόου΄ παραπέμπει σε θέαμα, προβολή, έκθεση και το ‘θεατρικό TEDx’ όπως και η ανατροπή στο τέλος τα περιλαμβάνει όλα αυτά, ας μου επιτραπεί η χρήση του όρου!

Οκτώ διαφορετικές ερμηνείες με ένα κείμενο το οποίο επιμεληθήκατε εσείς. Ποιες ήταν οι δυσκολίες αυτής της πρωτότυπης σύνθεσης κειμένων και με ποιο τρόπο έγινε η επιλογή των ηθοποιών;

Όταν κατέληξα στην ιδέα του TROUBLEx, άρχισα να αναζητώ κείμενα σχετικά με κάποιο ψυχικό, σωματικό, ή κοινωνικό πρόβλημα που θα μπορούσαν να σταθούν σε ένα ‘θεατρικό TEDx’. Η πολυσυνθετικότητα που προέκυψε τόσο από ήδη υπάρχοντα γνωστά θεατρικά έργα, τα οποία έπρεπε να προσαρμόσω ανάλογα, όσο και από πρωτότυπες δημιουργίες εμπνευσμένες από διάφορα άλλα είδη (blogs, τραγούδια, λογοτεχνία), ανεβάζει στη σκηνή χαρακτήρες με δυνατή ψυχοσύνθεση που πιστεύω ότι θα καθηλώσουν τον θεατή. Δεν ήταν εύκολο ως διαδικασία! Αποδείχτηκε χρονοβόρο και επίπονο το όλο εγχείρημα, αλλά συγχρόνως ευχάριστο και δημιουργικό. Και για μένα είναι προσωπικό στοίχημα το αποτέλεσμα και η ανταπόκριση που θα έχει.

Το δύσκολο επομένως ήταν να βρεθούν οι κατάλληλοι ρόλοι! Η επιλογή των ηθοποιών ήταν εύκολη καθώς γνωρίζω ποιος θα μπορούσε να κάνει για ποιον ρόλο. Αν και υπήρχαν δυο ηθοποιοί που προτιμούσαν στην αρχή άλλον ρόλο από αυτόν που τους έδωσα, τελικά τους έπεισα στην πορεία και δικαιώθηκα νομίζω για την επιλογή, καθώς αγάπησαν τον ρόλο και ικανοποιήθηκαν από τη διαδικασία του ‘χτισίματός’ του, αλλά και της εξέλιξής των ίδιων ως ηθοποιών μέσα από τον συγκεκριμένο ρόλο.

Για πρώτη φορά, τα τελευταία (πολλά) χρόνια βλέπουμε την πολύ θετική συνεργασία δύο διαφορετικών θεατρικών ομάδων και πιο συγκεκριμένα την εμπιστοσύνη που δείξατε στις – δεινές είναι η αλήθεια – μεταφραστικές ικανότητες του Αριστείδη Λαυρέντζου εξίσου όμως και την επιλογή του Κωστή Γεραρή για έναν από τους οκτώ χαρακτήρες.

Ο Αριστείδης Λαυρέντζος είναι ο ιδανικός άνθρωπος για να του εμπιστευτείς μετάφραση, πόσο δε μάλλον όταν πρόκειται και για… καλό (θεατρικό!) σκοπό! Έχει εργαστεί πολλές ώρες επάνω στα κείμενα για να μας δώσει ένα άριστο αποτέλεσμα, ιδιαίτερα για έναν από τους μονολόγους, ο οποίος είχε δύσκολο ποιητικό λόγο και ο Αριστείδης όχι μόνο κράτησε το ύφος του κειμένου αλλά πέτυχε αντίστοιχη εξαιρετική ρίμα στα γαλλικά!

Η συνεργασία μου μαζί του προέκυψε φυσικά, θα έλεγα, καθώς γνωριζόμαστε πολλά χρόνια και υπάρχει εκτίμηση και από τις δυο πλευρές. Επιπλέον, τα τελευταία δύο χρόνια με αφορμή την κοινή εκδήλωση όλων των θιάσων των Βρυξελλών για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου μας δόθηκε η ευκαιρία να συνεργαστούμε και να έρθουμε πιο κοντά όλοι οι σκηνοθέτες και των 8 ομάδων. Το ευχάριστο αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας είναι ότι βρισκόμαστε όλοι μαζί πλέον συχνά, μοιραζόμαστε τις ίδιες ανησυχίες και επιπλέον όποτε χρειαστεί κάποιος κάτι οι υπόλοιποι είναι πρόθυμοι να βοηθήσουν.

Η επιλογή του Κωστή τώρα, ο οποίος ‘επίσημα’ ανήκει στην ομάδα του Θέσπι, προέκυψε επίσης στο πλαίσιο που προανέφερα. Ο Κωστής είναι ένας άνθρωπος συνεπής, κάτι το οποίο είναι το νούμερο ένα κριτήριο για μένα στην επιλογή ανθρώπων που συνεργάζομαι, αγαπάει αυτό που κάνει και αφιερώνει τον χρόνο του στο θέατρο και τις πρόβες. Τον εμπιστεύομαι αλλά και από την πλευρά του ένιωσα ότι με εμπιστεύεται και εκτιμά προηγούμενες δουλειές της
ομάδας μας, για αυτό και του πρότεινα και για αυτό δέχτηκε να αποτελέσει φέτος μέρος του εγχειρήματός μας.

Έξι χρόνια μετά την πρώτη σκηνοθετική σας προσπάθεια με την επιτυχημένη κωμωδία των Ρέππα-Παπαθανασίου «Φούστα-Μπλούζα«. Tότε, είχατε δηλώσει στο Newsville.be ότι το Φούστα-Μπλούζα σημαίνει για εσάς «την αρχή». Τι σημαίνει για εσάς, σήμερα, το TROUBLEx;

Είναι ερώτηση-παγίδα που για να κάνω εντύπωση πρέπει να πω «το τέλος»;! (γελάει)

Τότε είχα έρθει σε επαφή με την σκηνοθεσία για πρώτη φορά, ενώ τώρα προσπάθησα να δημιουργήσω κάτι που δεν υπήρχε, καθώς δεν πήρα ένα έτοιμο θεατρικό έργο, αλλά το σκέφτηκα και το έχτισα σιγά σιγά με τους ηθοποιούς, άρα θα πω και πάλι «την αρχή»!

Ποια δύο από τα θεατρικά έργα που έχετε δει σήμερα από τις άλλες ελληνικές θεατρικές ομάδες των Βρυξελλών συγκρατείτε και γιατί;

Αν και μου έχουν αρέσει περισσότερα από δύο….Ο «Μάκης», του Βασίλη Κατσικονούρη που σκηνοθέτησε και ερμήνευσε ο Τάσος Νυχάς και το «Όλα Αυτά τα Υπέροχα Πράγματα» των Ντάνκαν Μακμίλαν και Τζόννυ Ντόναχιου με την καταπληκτική ερμηνεία της Βίκυς Καρκάνη και σκηνοθεσία από τη Χρύσα Μπαλτζάκη και τον Κυπριανό Μουτεβελή.
Πόσο σημαντικό είναι για εσάς να «κάνετε» θέατρο;

Είναι πολύ σημαντικό γιατί το θέατρο είναι δημιουργία κι επειδή από τη φύση μου βαριέμαι εύκολα, μου αρέσουν οι προκλήσεις. Αγαπώ το καλλιτεχνικό κομμάτι της δημιουργίας, την αλληλεπίδραση με τους ηθοποιούς όταν έχουμε τον ίδιο στόχο, την μεταμόρφωση ενός ρόλου, ενός έργου, αλλά και του ίδιου του ηθοποιού κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας, κάτι που επιτυγχάνεται μόνο μέσα από την τριβή με το κείμενο, την πρόβα και με αρκετή προσπάθεια, υπομονή και επιμονή. Το αποτέλεσμα μας ανταμείβει!
Πείτε μας τι πιστεύετε πως θα πάρει ο θεατής φεύγοντας από το Les Riches-Claires;

Κατά τη διάρκεια της παράστασης πιστεύω ότι ο θεατής θα διστάσει για το αν πρέπει να γελάσει ή όχι! Φεύγοντας, ελπίζω πως θα του μείνει ένα αίσθημα ικανοποίησης ότι αξιοποίησε ποιοτικά και εποικοδομητικά το χρόνο που διέθεσε για να έρθει να δει ένα πρωτότυπο θέαμα. Πιστεύω επίσης ότι θα του δοθεί το έναυσμα για συζήτηση με την παρέα του γύρω από διάφορα ενδιαφέροντα θέματα, τα οποία μπορεί να συμβαίνουν στον διπλανό μας αλλά να μην τους δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή. Ίσως επίσης να αντιμετωπίζει πλέον με άλλο μάτι περιπτώσεις συνανθρώπων μας που βιώνουν
ιδιαίτερες καταστάσεις στην καθημερινότητά τους.

Η κα Καγιάσα είναι εκπαιδευτικός (ΔΠΘ) με μεταπτυχιακές σπουδές στην Τέχνη του Ζωντανού Θεάματος (ULB)
Ζει στις Βρυξέλλες από το 2007 και εργάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Φωτογραφίες: Newsville.be

The post Βούλα Καγιάσα: «Η ιδέα ήταν προσωπική επιλογή, ο ρόλος όμως της ομάδας αποδείχτηκε καθοριστικός» appeared first on .

Πάντως έχει άλλη αξία τίνος παιδιά είναι, το ομολογώ! Άλλον αέρα αποπνέει το μωρό του μετανάστη, άλλον του πρόσφυγα, άλλον του τουρίστα, άλλον του Έλληνα (ναι, αποτελούμε κι εμείς κατηγορία, το λέει και η Χρυσή Αυγή)! Ζωντανό βέβαια. Γιατί πνιγμένο, όσο να πεις, του αναγνωρίζεις, ως ύστατο χαίρε, την αξία που του πρέπει ως ανθρώπινη ύπαρξη και την λογάς ίση με αυτήν του παιδιού σου. Του δίνεις και μια χείρα βοηθείας να το βγάλεις από τη θάλασσα, ποστάρεις και μια μακάβρια φωτογραφία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ξεμπερδεύεις με τη συνείδησή σου.

Τώρα;
Τώρα… τι να του κάνουν δάκρυα δυο και στεναγμοί σαρανταδυό, που λέει κι ο Καμπανέλλης.

Και για να μη θεωρηθεί ότι εστιάζω μόνο στα του οίκου μας κάνοντας διακρίσεις, αναφέρομαι γενικότερα στην κατάντια που μας κατατρέχει ως είδος. Γιατί τα είδαμε και τα κατορθώματα της βόρειας και πολιτισμένης (!) Ευρώπης μας με την βαθύτατη ενσυναίσθηση και το πνεύμα αλτρουισμού που την κατακλύζει…

Ζούμε μια περίοδο γενικευμένης ανθρωπιστικής κρίσης, όπου αντί να αναζητούμε τα κύρια αίτιά της και να επικεντρωνόμαστε στην προσπάθεια ανατροπής τους, άλλοι ρίχνουν ευθύνες στο εκάστοτε κράτος που δεν μπορεί να υποδεχτεί ανθρώπους εντός των συνόρων του αξιοπρεπώς, πολλώ δε μάλλον όταν τους αντιμετωπίζει απάνθρωπα, άλλοι πάλι, ανίδεοι περί ιστορικών γεγονότων και συνθηκών που οδηγούν έναν ολόκληρο λαό στο να ξεριζωθεί από τον τόπο του, επιρρίπτουν ευθύνες στους ίδιους για το ότι δεν εισέρχονται αυτοί «αξιοπρεπώς!» στην εκάστοτε χώρα. Να έχουν διαβατήρια δηλαδή και δουλειά να τους περιμένει… Αυτή είναι η απαίτηση «πολιτισμένων» ανθρώπων από «απολίτιστους»! Τον χαρακτηρισμό «απολίτιστος» δεν τον χρησιμοποιώ τυχαία· τον άκουσα από μια συνάδελφό μου στα Ευρωπαϊκά Όργανα… Και αναφερόταν σε αυτούς που στοιβάζονται όπως-όπως σε τρύπιες βάρκες με την απέλπιδα προσπάθεια να ξεφύγουν από εμπόλεμη ζώνη. «Απολίτιστη, όντως…» σχολιάσαμε με άλλους συναδέλφους, έκπληκτοι μάρτυρες κι αυτοί της παραπάνω δήλωσης!

Σπουδαίο ρόλο βεβαίως στην αφύπνιση συνειδήσεων, ή στην προκειμένη περίπτωση στη διατήρηση σε καταστολή της ασυνειδησίας που κυριαρχεί, παίζει η πολιτική των μέσων μαζικής ενημέρωσης και του Τύπου.

«Let us think of these things always and speak of them never…»*

Η καλλιέργεια της διπλής σκέψης «Το να γνωρίζεις πλήρως μια αλήθεια ενώ λες προσεκτικά κατασκευασμένα ψεύδη», που προφητικά ερμήνευσε ο George Orwell τη δεκαετία του ’40 στο 1984, χαρακτηρίζει κατά κόρον τον χώρο της ενημέρωσης όσον αφορά στον τρόπο προώθησης μηνυμάτων στο υποσυνείδητο των ανθρώπων.

Τα μέσα ενημέρωσης είχαν πάντοτε, και παραδόξως έχουν ακόμη, παρά τις απεριόριστες δυνατότητες διασταύρωσης και επαλήθευσης των πληροφοριών μέσω διαδικτύου, τη δύναμη να αποπροσανατολίζουν την κοινή γνώμη. Στην καλύτερη, έχοντας άγνοια για την είδηση που μεταδίδουν, προσανατολίζουν ακουσίως, εσφαλμένα.

Κατέχοντας προφανώς τον σημαίνοντα ρόλο που παίζει η σημειολογία των λέξεων στην αποκωδικοποίηση της πληροφορίας, οι δημοσιογράφοι χρησιμοποιούν ευρέως τον όρο «μετανάστες» αντί του ορθού «πρόσφυγες». Σύμφωνα με δήλωση του διευθυντή του Κέντρου Προσφυγικών Μελετών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης Alexander Betts, «ο όρος ανέπτυξε πρόσφατα αρνητικούς συνειρμούς διότι τον μεταχειρίζονται εννοώντας «όχι πρόσφυγας»». Έτσι, υποδηλώνεται ότι εισβάλλουν στις ξένες χώρες από επιλογή, παράνομα, και άρα αποτελούν σκόπιμα απειλή για τους νόμιμους πολίτες.

Ακόμη χειρότερη και συνάμα υποτιμητική είναι η ασύστολη χρήση από τα ΜΜΕ και τον ημερήσιο Τύπο του όρου «λαθρομετανάστης» καθώς ενέχει την έννοια της εγκληματικής συμπεριφοράς. Και, ναι, φυσικά υπάρχουν και εγκληματίες ανάμεσά τους, όπως άλλωστε και ανάμεσα σε όλους τους μετανάστες απανταχού, οι οποίοι διαμένουν νόμιμα σε μια ξένη χώρα. Επίσης, δε θα ήθελα να σοκάρω, απλώς να αναφέρω ότι εγκληματίες υπάρχουν και ανάμεσα στους Έλληνες γέννημα-θρέμμα!

Τη χειραγωγούμενη αυτή διαμόρφωση κοινωνικών προτύπων και στερεοτύπων έρχεται πριν λίγους μήνες να επικρίνει το Al Jazeera, ανακοινώνοντας ότι αρνείται να αναπαράγει στο εξής τον όρο «μετανάστες» διότι δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική διάσταση του δράματος αυτών των ανθρώπων: «Ο όρος αυτός δεν αρμόζει πλέον για να περιγράψει τη φρίκη που εκτυλίσσεται στη Μεσόγειο. Μοιάζει σαν τα μέσα ενημέρωσης να μη δίνουν την ίδια αξία στους θανάτους των μεταναστών όσο στους θανάτους των υπολοίπων. Όταν εμείς στα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούμε υποτιμητική ορολογία για ανθρώπους, συμβάλλουμε στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος στο οποίο μπορεί να κακοφορμίσει ο λόγος του μίσους και ο ρατσισμός. Διευκολύνουμε τις κυβερνήσεις που για πολιτικούς λόγους δεν αποκαλούν όσους πνίγονται στη Μεσόγειο ως αυτό που είναι οι περισσότεροι: πρόσφυγες.»

Πράγματι, και σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η διακριτή διαφορά ανάμεσα στον μετανάστη και τον πρόσφυγα έγκειται στο ότι «μετανάστες είναι όσοι έλαβαν ελεύθερα την απόφαση να μεταναστεύσουν, για λόγους δικούς τους και χωρίς την παρέμβαση ενός εξωτερικού, αναγκαστικού παράγοντα», ενώ σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 πρόσφυγας ορίζεται «όποιος λόγω ενός βάσιμου φόβου ότι θα καταδιωχθεί για λόγους φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, συμμετοχής σε κάποια κοινωνική ομάδα ή λόγω πολιτικών πεποιθήσεων βρίσκεται εκτός της χώρας του». Κι αυτό από μόνο του, εμένα προσωπικά, μου αρκεί για να μην κατηγορώ και απαξιώνω δυστυχισμένους ανθρώπους, νέους και γέρους που ζουν τη φρίκη του να βλέπουν τα παιδιά τους να πνίγονται. Από κει και πέρα, όταν το πρόβλημα είναι υπαρκτό, δεδομένο και οριοθετημένο, η σκέψη μετατοπίζεται προς την αντιμετώπισή του. Και η Ευρώπη καλείται και οφείλει να διαχειριστεί άμεσα και με σοβαρότητα ένα από τα μεγαλύτερα πολιτικά προβλήματα στην ιστορία της. Και ο καθένας μας ας κάνει ό,τι του αναλογεί στο βαθμό που δύναται και του υπαγορεύει η συνείδησή του.**

*Προτροπή του Βρετανού Πρέσβη Sir Owen O’Malley προς την εξόριστη πολωνική κυβέρνηση το 1944, με σκοπό να αποκρύψουν από τον λαό το έγκλημα στο Katyn, όπου σφαγιάστηκαν περίπου 14.700 Πολωνοί αιχμάλωτοι πολέμου στη διάρκεια του πολέμου κατά της Πολωνίας την περίοδο της Γερμανοσοβιετικής Συνθήκης.

**Παραθέτω ανάρτηση στο FB ενός κοριτσιού από Αθήνα: «Πολλές φορές όταν υποστήριζα τους πρόσφυγες πολλοί «εθνικιστές » μου έλεγαν »αν είναι έτσι να τους πάρεις στο σπίτι σου» Εγώ λοιπόν σήμερα αυτό έκανα! Σήμερα πήγα στην πλατεία Βικτωρίας με ρούχα και τρόφιμα και τα μοίρασα σε αυτούς τους ανθρώπους που έχουν ουσιαστική ανάγκη. Αυτό που αντίκρισα ήταν σοκαριστικό. Άνδρες, γυναίκες, μωρά σε άθλιες συνθήκες μούσκεμα από την βροχή να ζητάνε λίγο φαγητό. Τους μοίρασα τα ρούχα που είχα μαζέψει και προσκάλεσα μια οικογένεια στο σπίτι μου να κάνουν ένα ζεστό μπάνιο και να φάνε ένα πιάτο σπιτικό φαγητό. Πώς μπορώ να λέγομαι Χριστιανή άλλωστε αν δεν ανοίξω το σπίτι μου σε ανθρώπους που το έχουν ανάγκη. Δεν το κοινοποιώ αυτό για να ακούσω μπράβο, το κοινοποιώ για να βοηθήσετε όσοι μπορείτε και να κάνετε ένα καλό. Ακόμα και ένα ζεστό μπάνιο που ο καθένας το θεωρεί δεδομένο για αυτούς τους ανθρώπους είναι πολυτέλεια. Όλοι είμαστε άνθρωποι και πρέπει να βοηθάμε όσους έχουν ανάγκη με όποιον τρόπο μπορεί ο καθένας.. Μια κοινοποίηση από εσάς ίσως εμπνεύσει αρκετό κόσμο και κάνει ακριβώς το ίδιο… Σας ευχαριστώ.»

The post Να ήταν άραγε παιδιά μεταναστών ή προσφύγων; appeared first on .