Πόσο ακριβό είναι το ποτό στην Ευρώπη; Οι μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές αλκοόλ στην ΕΕ

Μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές αλκοόλ στην Ευρώπη
Οι τιμές των αλκοολούχων ποτών διαφέρουν εντυπωσιακά από χώρα σε χώρα στην Ευρώπη, με τη φορολογία να παίζει καθοριστικό ρόλο. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, κατά μέσο όρο μόλις 1,5 ευρώ από κάθε 100 ευρώ που δαπανούν τα νοικοκυριά στην ΕΕ κατευθύνονται σε αλκοολούχα ποτά. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό και –κυρίως– το κόστος των ποτών διαφέρουν σημαντικά ανά χώρα.

Ο δείκτης τιμών και τι ακριβώς μετρά
Για τη σύγκριση των τιμών χρησιμοποιείται ο δείκτης επιπέδου τιμών, ο οποίος συγκρίνει το κόστος του ίδιου «καλαθιού» αλκοολούχων ποτών σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Ο μέσος όρος της ΕΕ ορίζεται στο 100. Αν μια χώρα έχει δείκτη πάνω από το 100, σημαίνει ότι το αλκοόλ είναι ακριβότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ δείκτης κάτω από το 100 υποδηλώνει χαμηλότερες τιμές.

Οι ακριβότερες χώρες για αλκοόλ
Το 2024, η Ισλανδία καταγράφεται ως η ακριβότερη χώρα στην Ευρώπη για αλκοολούχα ποτά. Ένα καλάθι ποτών που κοστίζει 100 ευρώ στον μέσο όρο της ΕΕ, φτάνει τα 285 ευρώ στην Ισλανδία, δηλαδή 185% ακριβότερα. Ακολουθούν η Νορβηγία με 226 ευρώ, η Φινλανδία με 210 ευρώ και η Τουρκία με 203 ευρώ, ενώ πολύ κοντά βρίσκεται και η Ιρλανδία με 198 ευρώ. Οι σκανδιναβικές χώρες κυριαρχούν στις πρώτες θέσεις, με τη Σουηδία στα 146 ευρώ και τη Δανία στα 125 ευρώ, επίσης πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Οι φθηνότερες αγορές στην ΕΕ
Στον αντίποδα, οι χαμηλότερες τιμές αλκοόλ εντοπίζονται στη νότια και κεντρική Ευρώπη. Η Ιταλία είναι η φθηνότερη χώρα, με δείκτη 84, δηλαδή 16% κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Ακολουθούν η Γερμανία με 87 και η Αυστρία με 90. Στην Ισπανία, το ίδιο καλάθι κοστίζει 91 ευρώ. Έτσι, οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ εμφανίζουν γενικά φθηνότερο αλκοόλ, με μοναδική εξαίρεση τη Γαλλία, η οποία βρίσκεται οριακά πάνω από τον μέσο όρο με δείκτη 102.

Η ιδιαίτερη περίπτωση της Ελλάδας
Η Ελλάδα ξεχωρίζει αρνητικά, καθώς συγκαταλέγεται στις ακριβότερες χώρες της ΕΕ για αλκοολούχα ποτά. Με δείκτη τιμών 154, βρίσκεται 54% πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και καταλαμβάνει την τρίτη θέση εντός ΕΕ και την έκτη συνολικά μεταξύ 36 χωρών (ΕΕ, EFTA και υποψήφιες χώρες). Παράλληλα, είναι η ακριβότερη χώρα στη Μεσόγειο, ξεπερνώντας τουριστικούς ανταγωνιστές όπως η Κροατία, η Μάλτα, η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία.

Η υψηλή τιμή αποδίδεται κυρίως στη βαριά φορολογία. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Ελληνικών Επιχειρήσεων Οίνων και Αποσταγμάτων, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στα αλκοολούχα ποτά είναι κατά 35% υψηλότεροι από τον μέσο όρο της ΕΕ. Τα τελευταία χρόνια, οι φόροι αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο της τελικής τιμής ενός ποτού, ενώ μαζί με τον ΦΠΑ φτάνουν να αποτελούν περίπου το 55% της λιανικής τιμής.

Τιμές και αγοραστική δυνατότητα δεν είναι το ίδιο
Σημαντικό είναι ότι οι συγκρίσεις αυτές δεν λαμβάνουν υπόψη το εισόδημα ή τους μισθούς. Όπως επισημαίνουν ειδικοί, άλλο πράγμα είναι η τιμή και άλλο η προσιτότητα του αλκοόλ. Μια χώρα μπορεί να έχει χαμηλές τιμές αλλά και χαμηλά εισοδήματα, γεγονός που καθιστά το αλκοόλ λιγότερο προσιτό, και το αντίστροφο.

Η φορολογία αποτελεί τον βασικό παράγοντα που εξηγεί τις μεγάλες αποκλίσεις, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ευρώπη, όπου οι υψηλοί φόροι εφαρμόζονται ως μέτρο περιορισμού της κατανάλωσης και των κοινωνικών συνεπειών του αλκοόλ. Αντίθετα, στις μεσογειακές χώρες, όπου η κατανάλωση θεωρείται παραδοσιακά πιο ήπια, οι φόροι παραμένουν χαμηλότεροι, με εξαίρεση την Ελλάδα.

Pourquoi le prix de l’alcool varie autant en Europe

Le coût des boissons alcoolisées en Europe peut changer radicalement d’un pays à l’autre, au point de surprendre les voyageurs dès qu’ils franchissent une frontière. Selon Eurostat, les ménages européens consacrent en moyenne 1,5% de leurs dépenses totales à l’alcool, mais cette moyenne masque de profondes disparités nationales.

Un indicateur pour comparer les prix
Pour mesurer ces écarts, Eurostat utilise un indice de niveau des prix basé sur un panier identique de boissons alcoolisées. La moyenne de l’Union européenne est fixée à 100. Un indice supérieur indique des prix plus élevés que la moyenne européenne, tandis qu’un score inférieur signale un alcool meilleur marché.

Le nord de l’Europe en tête des pays les plus chers
En 2024, l’Islande arrive largement en tête du classement. Un panier d’alcool évalué à 100 euros au niveau européen y coûte près de 285 euros. La Norvège, la Finlande et la Turquie suivent avec des niveaux de prix dépassant largement les 200 euros, tandis que l’Irlande se situe à un niveau comparable. Les pays nordiques affichent globalement des prix élevés, la Suède et le Danemark restant également au-dessus de la moyenne de l’UE.

Des prix plus doux au sud et au centre de l’Europe
À l’inverse, l’Italie, l’Allemagne et l’Autriche figurent parmi les pays les plus abordables pour l’achat d’alcool. En Italie, le même panier coûte environ 84 euros, soit bien en dessous de la moyenne européenne. L’Espagne se situe également dans cette catégorie, tandis que la France fait figure d’exception parmi les grandes économies européennes, avec des prix légèrement supérieurs à la moyenne.

La Grèce, un cas à part en Méditerranée
La Grèce se distingue par des prix nettement plus élevés que ceux de ses voisins méditerranéens. Avec un indice de 154, elle figure parmi les pays les plus chers de l’Union européenne et dépasse largement d’autres destinations touristiques du sud de l’Europe. Cette situation s’explique principalement par une fiscalité lourde, marquée par des droits d’accise élevés et une TVA importante, qui représentent plus de la moitié du prix final payé par le consommateur.

Fiscalité, prix et accessibilité
Il est essentiel de rappeler que ces comparaisons ne tiennent pas compte des niveaux de revenus. Un alcool cher dans un pays à hauts salaires peut rester relativement accessible, tandis qu’un alcool moins cher dans un pays à faibles revenus peut peser davantage sur le budget des ménages. En Europe du Nord, la fiscalité élevée vise clairement à limiter la consommation et les dommages liés à l’alcool, alors que dans les pays du Sud, les politiques fiscales sont généralement plus modérées, à quelques exceptions notables près.