Η Γάνδη βάζει όρια στον τουριστικό θόρυβο

Η Γάνδη, μία από τις πιο δημοφιλείς και ζωντανές πόλεις του βελγικού βορρά, αποφασίζει να χαμηλώσει την ένταση. Η δημοτική αρχή ανακοίνωσε ένα πακέτο νέων μέτρων με στόχο τη μείωση της ηχορύπανσης που συνδέεται με τον τουρισμό, εστιάζοντας κυρίως στα κανάλια, τις οργανωμένες ξεναγήσεις και τη συνεργασία με τον κλάδο της φιλοξενίας.

Με τη μεσαιωνική αρχιτεκτονική της, τα γραφικά κανάλια, την έντονη πολιτιστική ζωή και τη φοιτητική της ενέργεια, η Γάνδη συγκαταλέγεται επίσημα στις λεγόμενες «πόλεις της τέχνης» της Φλάνδρας. Το 2024 κατέγραψε περίπου 1,6 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις, καθιστώντας την έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τουριστικούς προορισμούς της περιοχής.

Ωστόσο, η αυξημένη επισκεψιμότητα έχει και τις παρενέργειές της. Βάσει της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τον Περιβαλλοντικό Θόρυβο, μεγάλες πόλεις όπως η Γάνδη υποχρεούνται να χαρτογραφούν τα επίπεδα θορύβου και να καταρτίζουν σχέδια δράσης για τον περιορισμό της επιβλαβούς έκθεσης. Τα επιτρεπόμενα όρια καθορίζονται σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και, στην πράξη, μεταφράζονται σε περίπου 55 ντεσιμπέλ για τον γενικό αστικό θόρυβο, 60 ντεσιμπέλ για ευαίσθητες ζώνες όπως οι εξωτερικοί χώροι εστίασης και 70 ντεσιμπέλ για προσωρινές αιχμές, με εξαιρέσεις για μεγάλα γεγονότα.

Στο πλαίσιο του νέου «σχεδίου δράσης για τον θόρυβο», η πόλη επικεντρώνεται κυρίως στις τουριστικές δραστηριότητες στο ιστορικό κέντρο. Έτσι, τα τουριστικά σκάφη που διασχίζουν τα κανάλια θα κληθούν σταδιακά να μεταβούν σε ηλεκτρική πρόωση, μειώνοντας τον θόρυβο των μηχανών. Παράλληλα, οι ξεναγήσεις θα πραγματοποιούνται όλο και περισσότερο με ακουστικά για τους επισκέπτες, αντί για μεγάφωνα, ή με άλλες δημιουργικές λύσεις που περιορίζουν την ηχητική όχληση.

Η ειρωνεία δεν περνά απαρατήρητη: η πόλη που προωθεί τις βαρκάδες ως ένα ταξίδι «πίσω στον χρόνο, στον κόσμο του Καρόλου Ε΄ και στα κρυμμένα μυστικά της Γάνδης», κάνει την εμπειρία πράγματι πιο… μυστική, καθώς οι πληροφορίες θα φτάνουν απευθείας στ’ αυτιά των επισκεπτών και όχι σε ολόκληρες γειτονιές.

Ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Filip Watteeuw το έθεσε απλά σε δηλώσεις του στη βελγική τηλεόραση: αν ακούς μια ξενάγηση την ημέρα, ίσως δεν ενοχλεί. Όταν όμως συμβαίνει πάνω από 30 φορές την ημέρα, γίνεται αφόρητο για όσους ζουν ή εργάζονται στην περιοχή.

Από την πλευρά των επαγγελματιών, η ανταπόκριση είναι θετική. Ο Robbe Dewaele, εκπρόσωπος της εταιρείας τουριστικών σκαφών De Bootjes van Gent, δήλωσε ότι είναι πρόθυμοι να συμμορφωθούν, εφόσον αυτό συμβάλλει στη διατήρηση καλών σχέσεων με κατοίκους και καταστηματάρχες. Όπως σημείωσε, το 75% του στόλου τους είναι ήδη ηλεκτρικό, ενώ έχουν γίνει και τεχνικές παρεμβάσεις: τα μικρόφωνα των ξεναγών είναι χαμηλότερης έντασης και τα ηχεία δεν βρίσκονται πλέον κάτω από τα πόδια των επιβατών, αλλά ενσωματωμένα στα κιγκλιδώματα, πιο κοντά στο αυτί. Έτσι, ο ήχος είναι πιο καθαρός, με χαμηλότερη ένταση και μεγαλύτερη άνεση για τους επισκέπτες.

Τα νέα μέτρα έρχονται ως απάντηση σε επαναλαμβανόμενα παράπονα για τον θόρυβο στο κέντρο της πόλης. Η Γάνδη δεν ξεκινά τώρα αυτή την προσπάθεια. Ήδη από το 2021 είχε αρχίσει να κατασχέτει οχήματα με υπερβολικό θόρυβο, ενώ στη συνέχεια στράφηκε περισσότερο στην πρόληψη, λαμβάνοντας μέτρα κατά της υπερτουριστικοποίησης. Σε αυτά περιλαμβάνονται τουριστικοί φόροι, περιορισμοί στη δημιουργία νέων B&B και υποχρεώσεις για τους οικοδεσπότες της Airbnb.

Οκτώ μήνες πριν, η Γάνδη, μαζί με τη Μπριζ, προχώρησε και στον περιορισμό πολύ μεγάλων γκρουπ που χρησιμοποιούν ενισχυμένα μικρόφωνα. Πρόκειται για ομάδες άνω των 60 ατόμων, που, όπως επισημαίνει η Mieke Thienpont από τον σύλλογο ξεναγών vzw Gentse Gidsen, συχνά στέκονται στη μέση του δρόμου, προκαλώντας όχι μόνο όχληση αλλά και κινδύνους για την ασφάλεια.

Παράλληλα, τα στοιχεία του δήμου δείχνουν και τη διαφορετική οικονομική συνεισφορά των επισκεπτών: όσοι διανυκτερεύουν ξοδεύουν κατά μέσο όρο 163 ευρώ την ημέρα, έναντι 81 ευρώ για τους ημερήσιους επισκέπτες. Τα δεδομένα αυτά επηρεάζουν άμεσα τη στρατηγική τουρισμού της πόλης.

Πιο πρόσφατα, πριν από πέντε μήνες, η Γάνδη λάνσαρε και μια καμπάνια για να… βάλει φρένο στους νυχτερινούς θορύβους από μεθυσμένους επισκέπτες. Μια ιδέα που κάποιοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχολίασαν ειρωνικά ως «εξαιρετική και καλοσχεδιασμένη», προσθέτοντας πως «σίγουρα δεν θα έχει καμία απολύτως αντίθετη επίδραση».

Gand serre la vis face au bruit touristique

Bateaux, visites guidées et surfréquentation au cœur d’un nouveau plan d’action

Ville emblématique de la Flandre, Gand choisit désormais de faire rimer attractivité touristique avec qualité de vie. Les autorités communales ont annoncé une série de mesures destinées à réduire les nuisances sonores liées au tourisme, en particulier dans le centre historique et le long des canaux.

Réputée pour son patrimoine médiéval, ses voies d’eau, sa scène culturelle dynamique et son ambiance étudiante, Gand fait partie des « villes d’art » officielles de la région. En 2024, elle a enregistré près de 1,6 million de nuitées, confirmant son statut de destination en pleine expansion. Mais cette popularité croissante s’accompagne aussi d’une pression accrue sur l’espace urbain et les habitants.

Conformément à la directive européenne sur le bruit environnemental, les grandes villes sont tenues de cartographier les niveaux sonores et de mettre en place des plans visant à limiter l’exposition excessive. À Gand, cela se traduit par des seuils indicatifs d’environ 55 décibels pour le bruit ambiant, 60 décibels dans les zones sensibles comme les terrasses, et 70 décibels pour des pics temporaires, avec des dérogations possibles lors d’événements majeurs.

Le nouveau plan d’action bruit de la ville cible en priorité les activités touristiques. Les bateaux de promenade sont ainsi appelés à passer progressivement à la propulsion électrique, tandis que les visites guidées devront de plus en plus se faire à l’aide de casques audio, ou via d’autres solutions innovantes permettant de limiter la diffusion sonore dans l’espace public.

La promesse de « voyager dans le temps et découvrir les secrets de la ville de Charles Quint » prend ainsi une tournure plus discrète : les explications ne résonneront plus dans les quartiers, mais seront transmises directement aux visiteurs, sans perturber le quotidien des riverains.

Pour l’échevin Filip Watteeuw, la problématique est une question de fréquence : entendre une visite guidée une fois par jour peut rester supportable, mais lorsque cela se produit des dizaines de fois quotidiennement, la situation devient vite insoutenable pour ceux qui vivent ou travaillent sur place.

Du côté des opérateurs touristiques, l’accueil est globalement favorable. Robbe Dewaele, représentant de De Bootjes van Gent, assure que son entreprise est prête à s’adapter si cela permet de préserver de bonnes relations avec les habitants et les commerçants. Il rappelle que 75 % de la flotte est déjà électrique et que des ajustements techniques ont été réalisés : microphones moins puissants, haut-parleurs intégrés aux rampes plutôt qu’au sol, permettant un volume plus bas et une expérience plus agréable pour les passagers.

Ces décisions s’inscrivent dans un contexte de plaintes répétées concernant le bruit dans le centre-ville. Gand mène en réalité ce combat depuis plusieurs années. En 2021, la ville procédait encore à la saisie de véhicules trop bruyants, avant d’adopter une approche plus préventive axée sur la lutte contre le surtourisme. Des mesures comme la taxe touristique, la limitation des nouveaux B&B et l’encadrement des locations Airbnb en font partie.

Il y a huit mois, Gand et Bruges ont également décidé de restreindre les très grands groupes touristiques équipés de microphones amplifiés. Selon Mieke Thienpont, de l’association vzw Gentse Gidsen, ces groupes de plus de 60 personnes créent à la fois des nuisances et des risques pour la sécurité, tout en contribuant relativement peu à l’économie locale.

Les chiffres municipaux confirment cette analyse : un visiteur qui passe la nuit à Gand dépense en moyenne 163 euros par jour, contre 81 euros pour un excursionniste à la journée. Des données qui pèsent désormais lourd dans l’orientation de la politique touristique.

Enfin, la ville a lancé il y a cinq mois une campagne visant à calmer les fêtards nocturnes. Une initiative accueillie avec un certain scepticisme sur les réseaux sociaux, où certains ont salué, non sans ironie, une idée « brillante », tout en doutant de son efficacité réelle.