Η Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει τον πολιτισμό στο επίκεντρο των πολιτικών της

Οι ηγέτες των βασικών θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν στις Βρυξέλλες μια κοινή διακήρυξη με στόχο να ενισχύσουν τον ρόλο του πολιτισμού στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών πολιτικών τα επόμενα χρόνια.

Η διακήρυξη, με τίτλο «Europe for Culture, Culture for Europe» («Η Ευρώπη για τον Πολιτισμό, ο Πολιτισμός για την Ευρώπη»), υπογράφηκε στο περιθώριο συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου από τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, εκπροσωπώντας την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, καθώς και από τις προέδρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Το κείμενο αποτελεί μια κοινή πολιτική δέσμευση για την προστασία, προώθηση και ενίσχυση του πολιτισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η πολιτιστική πολιτική παραμένει κυρίως αρμοδιότητα των κρατών-μελών.

Έμφαση στην καλλιτεχνική ελευθερία και τη διαφορετικότητα

Η διακήρυξη περιλαμβάνει σειρά δεσμεύσεων που αφορούν την προστασία της καλλιτεχνικής ελευθερίας, την προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας, την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης και τη δημιουργία δικαιότερων συνθηκών για καλλιτέχνες και επαγγελματίες του πολιτισμού.

Συνολικά, το κείμενο βασίζεται σε 12 θεμελιώδεις αρχές, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που σχετίζονται με τον πολιτισμό, τη δημιουργία και την πρόσβαση των πολιτών στις πολιτιστικές δραστηριότητες.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη διασφάλιση δίκαιων αμοιβών και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας για τους καλλιτέχνες, με σεβασμό στον ρόλο των κοινωνικών εταίρων, όπως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι επαγγελματικοί φορείς.

Πολιτισμός, νέες τεχνολογίες και νέοι

Η διακήρυξη αναγνωρίζει επίσης τις προκλήσεις που δημιουργεί η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, υποστηρίζοντας μια προσέγγιση που θα είναι ηθική, ανθρωποκεντρική και βασισμένη στα θεμελιώδη δικαιώματα.

Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη διεύρυνση της πρόσβασης στον πολιτισμό και στα πολιτιστικά επαγγέλματα, ιδιαίτερα για τους νέους, αλλά και για άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες ή κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες.

Στους στόχους της πρωτοβουλίας περιλαμβάνονται επίσης η ενίσχυση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, η στήριξη νέων δημιουργών και η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, μεταξύ άλλων μέσω της αξιοποίησης ψηφιακών τεχνολογιών για τη διατήρηση και ανάδειξή της.

«Ο πολιτισμός ως στρατηγική προτεραιότητα»

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, δήλωσε ότι στόχος της πρωτοβουλίας είναι να διασφαλιστεί πως ο πολιτισμός θα ενσωματωθεί πλήρως στις ευρωπαϊκές πολιτικές ως στρατηγική προτεραιότητα για το μέλλον της Ευρώπης.

Από την πλευρά της, η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola, τόνισε ότι η διακήρυξη επιβεβαιώνει τη βούληση των ευρωπαϊκών θεσμών να διατηρήσουν τον πολιτισμό «στην καρδιά του ευρωπαϊκού εγχειρήματος».

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, υπογράμμισε ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να προστατεύει την καλλιτεχνική ελευθερία και να διασφαλίζει ότι η τέχνη και ο πολιτισμός θα είναι προσβάσιμοι σε όλους τους πολίτες, με ιδιαίτερη μέριμνα για τη νέα γενιά.

L’Union européenne veut faire de la culture une priorité politique

Les principales institutions européennes ont signé une déclaration commune affirmant leur volonté de renforcer le rôle de la culture, de soutenir les artistes et de préserver le patrimoine culturel européen.

Réunis à Bruxelles, les dirigeants des principales institutions de l’Union européenne ont adopté une déclaration commune destinée à donner une place plus importante à la culture dans les politiques européennes des années à venir.

Intitulé « Europe for Culture, Culture for Europe », ce texte a été signé par les représentants de la présidence tournante du Conseil de l’UE, assurée actuellement par Chypre, ainsi que par les présidences du Parlement européen et de la Commission européenne.

À travers cette initiative, les institutions européennes affirment leur volonté de considérer la culture comme un élément essentiel du projet européen, tout en rappelant que les compétences en matière culturelle restent principalement du ressort des États membres.

Douze engagements pour soutenir la création et l’accès à la culture

La déclaration repose sur douze principes directeurs visant à renforcer le secteur culturel dans toute l’Europe. Parmi les priorités figurent la défense de la liberté de création, le respect de la diversité culturelle et linguistique ainsi que l’amélioration des conditions de travail des artistes et des professionnels du secteur.

Les signataires soulignent également l’importance de garantir des rémunérations équitables et de soutenir un environnement professionnel plus stable pour les acteurs culturels.

Le texte insiste par ailleurs sur la nécessité de rendre la culture plus accessible à l’ensemble des citoyens, en particulier aux jeunes générations et aux personnes confrontées à des obstacles sociaux ou économiques.

L’intelligence artificielle et la préservation du patrimoine au cœur des réflexions

Les institutions européennes souhaitent également accompagner les transformations numériques en défendant une utilisation de l’intelligence artificielle respectueuse des droits fondamentaux et centrée sur l’humain.

La déclaration met aussi en avant le rôle de l’éducation artistique, le soutien aux jeunes talents et l’importance de préserver le patrimoine culturel européen, notamment grâce aux outils numériques qui permettent de mieux le protéger et le transmettre aux générations futures.

Une vision pour l’avenir de l’Europe

Le président chypriote Níkos Christodoulídis a estimé que cette démarche devait permettre d’inscrire durablement la culture parmi les grandes priorités stratégiques de l’Union européenne.

Pour la présidente du Parlement européen, Roberta Metsola, ce texte confirme la place essentielle de la culture dans la construction européenne et dans le rapprochement des citoyens.

La présidente de la Commission européenne, Ursula von der Leyen, a quant à elle réaffirmé l’engagement de l’Union à défendre la liberté artistique et à favoriser un accès plus large à la culture, en particulier pour les jeunes Européens.