Νέοι κανόνες για τις αστυνομικές καταδιώξεις μετά από σοβαρά περιστατικά με θύματα πολίτες

Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης στο Βέλγιο βρίσκονται ξανά οι αστυνομικές καταδιώξεις και οι κίνδυνοι που ενδέχεται να δημιουργούν για πολίτες, μετά από μια σειρά σοβαρών περιστατικών με θύματα παιδιά και πεζούς.

Αφορμή αποτέλεσε το πρόσφατο ατύχημα στην Αμβέρσα, όπου ένα παιδί έξι ετών τραυματίστηκε σοβαρά όταν παρασύρθηκε από αστυνομικό όχημα που ανταποκρινόταν σε επείγουσα κλήση κατά τη διάρκεια σχολικής εξόδου. Το περιστατικό επανέφερε στη μνήμη και τον θάνατο του 11χρονου Fabian στις Βρυξέλλες το 2024, όταν χτυπήθηκε από περιπολικό μέσα σε πάρκο.

Οργάνωση οδικής ασφάλειας των Βρυξελλών, η Heroes for Zero, υποστηρίζει ότι τα περιστατικά αυτά αναδεικνύουν ένα ευρύτερο και διαρθρωτικό πρόβλημα γύρω από τον τρόπο διεξαγωγής ορισμένων αστυνομικών επιχειρήσεων.

«Το βασικό ερώτημα είναι μέχρι ποιο σημείο η έννοια του επείγοντος μπορεί να δικαιολογεί κινδύνους για τους ίδιους τους πολίτες που υποτίθεται ότι προστατεύονται», σημειώνει η οργάνωση, αναφερόμενη και σε άλλες υποθέσεις προηγούμενων ετών.

Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός Εσωτερικών Bernard Quintin (MR) προωθεί νέες οδηγίες για τη λεγόμενη “high-priority driving”, δηλαδή τις εξαιρέσεις από τους συνηθισμένους κανόνες κυκλοφορίας που ισχύουν για αστυνομικές επιχειρήσεις επείγοντος χαρακτήρα. Οι αλλαγές εντάσσονται στη νέα εγκύκλιο MFO-8 και αφορούν ζητήματα όπως η υπερβολική ταχύτητα, η παραβίαση φωτεινών σηματοδοτών, οι καταδιώξεις και η κίνηση σε ευαίσθητες περιοχές.

Η Heroes for Zero χαρακτηρίζει τη μεταρρύθμιση «αναγκαίο βήμα», θεωρεί όμως ότι δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπιστεί συνολικά το ζήτημα. Η οργάνωση ζητά σαφέστερο νομικό πλαίσιο, εθνική εναρμόνιση των πρακτικών, καθώς και συστηματική καταγραφή ατυχημάτων και τραυματισμών που σχετίζονται με αστυνομικά οχήματα.

Σύμφωνα με την υπεύθυνη προγραμμάτων της οργάνωσης, Eléonore Offermans, σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και η Ολλανδία, οι αστυνομικές καταδιώξεις βασίζονται περισσότερο στις αρχές της αναγκαιότητας, της αναλογικότητας και της συνεχούς αξιολόγησης κινδύνου.

Η ίδια υπογραμμίζει ότι ένα πιο σαφές πλαίσιο «δεν εμποδίζει την αστυνομία να κάνει τη δουλειά της», αλλά βοηθά να καθορίζεται πότε μια καταδίωξη είναι δικαιολογημένη και πότε πρέπει να διακόπτεται.

Από την άλλη πλευρά, τα αστυνομικά συνδικάτα έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για το νέο κείμενο, θεωρώντας ότι επιβαρύνει υπερβολικά νομικά τους αστυνομικούς, χωρίς να συνοδεύεται από επαρκή εκπαίδευση και μέσα. Κάποιοι εκπρόσωποι του κλάδου υποστηρίζουν επίσης ότι ορισμένες προβλέψεις δεν ανταποκρίνονται πλήρως στις πραγματικές συνθήκες επιχειρήσεων στο πεδίο.

Το γραφείο του Bernard Quintin τονίζει πάντως ότι οι καταδιώξεις παραμένουν σημαντικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της οργανωμένης εγκληματικότητας και της διακίνησης ναρκωτικών, υπογραμμίζοντας όμως παράλληλα ότι οι πρακτικές πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες κινητικότητας στις πόλεις, με την αυξημένη παρουσία ηλεκτρικών πατινιών, ποδηλάτων και άλλων μέσων μικροκινητικότητας.

Σύμφωνα με το υπουργείο, η νέα εγκύκλιος στοχεύει ακριβώς στο να προσφέρει πιο σαφείς οδηγίες στους αστυνομικούς σε όλη τη χώρα σχετικά με το πότε ξεκινά μια καταδίωξη, πώς εξελίσσεται και πότε πρέπει να αναπροσαρμόζεται ή να τερματίζεται.

Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση της πρακτικής εκπαίδευσης για την οδήγηση οχημάτων προτεραιότητας, ενώ μετά από κάθε σοβαρό περιστατικό συνεχίζουν να διεξάγονται έρευνες και δικαστικές διαδικασίες όπου κρίνεται απαραίτητο.

Ο Bernard Quintin έχει επίσης ζητήσει να εξεταστεί η δυνατότητα δημιουργίας ενός κεντρικού εθνικού συστήματος καταγραφής περιστατικών που αφορούν αστυνομικά οχήματα, πρόταση που στηρίζει και η Heroes for Zero.

Όπως σημειώνει ο πρόεδρος της οργάνωσης, Bertrand Heymans, «χωρίς διαφάνεια, είναι δύσκολο να αξιολογηθεί τόσο η πραγματική έκταση του προβλήματος όσο και η αποτελεσματικότητα των μεταρρυθμίσεων».

Belgique : le débat sur les poursuites policières relancé après plusieurs accidents graves

Le gouvernement prépare un encadrement plus précis des interventions d’urgence, tandis que les associations de sécurité routière réclament des réformes plus larges

Les conditions dans lesquelles les forces de l’ordre peuvent mener des courses-poursuites ou circuler en urgence font actuellement l’objet d’un débat important en Belgique, après plusieurs accidents impliquant des véhicules de police et des victimes civiles, dont des enfants.

Le sujet a refait surface après le grave accident survenu récemment à Anvers, où un enfant de six ans a été grièvement blessé par un véhicule de police intervenant sur un appel d’urgence lors d’une sortie scolaire. Ce drame rappelle également la mort du jeune Fabian, 11 ans, renversé l’an dernier par une voiture de police dans un parc bruxellois.

Pour l’association bruxelloise de sécurité routière Heroes for Zero, ces événements soulignent la nécessité de repenser l’équilibre entre intervention urgente et sécurité des usagers de l’espace public.

L’organisation estime que les règles actuelles méritent d’être clarifiées et mieux harmonisées au niveau national, notamment concernant les poursuites, les excès de vitesse ou encore le passage aux feux rouges lors des missions prioritaires.

C’est dans ce contexte que le ministre de l’Intérieur Bernard Quintin (MR) prépare une nouvelle version de la circulaire MFO-8, destinée à encadrer plus précisément la conduite dite « prioritaire » des services de police.

Le futur texte vise à fournir aux policiers un cadre plus clair pour évaluer les risques avant et pendant une intervention : lancement d’une poursuite, adaptation de la stratégie en temps réel ou interruption éventuelle de l’opération.

Heroes for Zero considère cette évolution comme « une avancée nécessaire », tout en jugeant qu’elle ne suffira pas à résoudre l’ensemble des problèmes soulevés par ces incidents.

L’association plaide notamment pour davantage de transparence, une meilleure collecte des données concernant les collisions impliquant des véhicules de police, ainsi qu’un suivi national harmonisé des blessés graves et des décès.

Selon Eléonore Offermans, responsable de projet chez Heroes for Zero, plusieurs pays européens comme les Pays-Bas, l’Allemagne ou le Royaume-Uni appliquent déjà des modèles fondés sur l’évaluation continue des risques et la proportionnalité des interventions.

Du côté des syndicats policiers, certaines inquiétudes ont toutefois été exprimées. Les représentants du secteur estiment notamment que les nouvelles règles pourraient accroître la responsabilité juridique des agents sans moyens supplémentaires suffisants ni formation adaptée aux réalités du terrain.

Le cabinet du ministre Bernard Quintin rappelle néanmoins que les poursuites restent un outil important dans la lutte contre le trafic de drogue et la criminalité organisée. L’objectif, selon lui, n’est donc pas de supprimer ces interventions, mais de mieux les encadrer dans un contexte urbain en pleine évolution, marqué par la multiplication des vélos, trottinettes électriques et autres formes de mobilité douce.

Le gouvernement souhaite également renforcer les formations pratiques liées à la conduite d’urgence et améliorer le suivi des incidents impliquant des véhicules de police.

Enfin, le ministre étudie actuellement la possibilité de créer un système national centralisé de collecte des données concernant ces accidents, une mesure également réclamée par plusieurs associations de sécurité routière.

Pour Bertrand Heymans, président de Heroes for Zero, une meilleure transparence reste indispensable afin de mesurer concrètement l’ampleur du phénomène et l’impact réel des futures réformes.