Γράφει ο Γεώργιος Μαγκλής

Αυτές τις ημέρες, στο Βέλγιο τιμούν τη συμπλήρωση ακριβώς 80 ετών από την υπογραφή της συμφωνίας Βελγίου–Ιταλίας (23 Ιουνίου 1946). Γνωστή ως «Accord Charbon» (Συμφωνία του Άνθρακα), η συνθήκη αυτή προέβλεπε τη μετακίνηση ιταλικών εργατικών χεριών με αντάλλαγμα βελγικό άνθρακα για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη των δύο χωρών μετά τον Β” Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η επέτειος αυτή προσφέρει την ιδανική ευκαιρία για να αναλογιστούμε τη συνολική στρατηγική του Βελγίου, το οποίο, στην προσπάθειά του να επανδρώσει τη βαριά βιομηχανία, υπέγραψε διαδοχικά διμερείς συμβάσεις εργατικού δυναμικού και με άλλα κράτη:

➤ 28 Νοεμβρίου 1956: Συμφωνία Ισπανίας – Βελγίου.
➤ 12 Ιουλίου 1957: Συμφωνία Ελλάδας – Βελγίου.
➤ 17 Φεβρουαρίου 1964: Συμφωνία Μαρόκου – Βελγίου.
➤ 16 Ιουλίου 1964: Συμφωνία Τουρκίας – Βελγίου.

Πέρα από τη στενή οικονομική τους διάσταση, αυτές οι μεταπολεμικές εργατικές συμφωνίες αποτέλεσαν τα σπάργανα της κοινωνικής πολιτικής της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανάγκη διαχείρισης και προστασίας των χιλιάδων ξένων εργατών ανάγκασε τη νεοσύστατη τότε Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) να θεσπίσει τους πρώτους υπερεθνικούς κανόνες για την ασφάλεια στην εργασία, τη συνταξιοδοτική κάλυψη και τα δικαιώματα των μετακινούμενων πληθυσμών, θέτοντας τις βάσεις για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Μοντέλο.

Με αφορμή αυτήν την 80η επέτειο, θα τολμήσουμε ταπεινά και με τον πρέποντα σεβασμό μια όσο είναι δυνατόν σύντομη ανασκόπηση του αντίστοιχου ελληνικού μέρους αυτής της εργατικής πορείας, όπως διαμορφώθηκε μέσα από τη συνθήκη του 1957, την αποτύπωσή της στα καλλιτεχνικά και την τηλεόραση και τις μετέπειτα κοινοτικές δράσεις ¹ .

Στου Βελγίου τις Στοές: Η Διαδρομή, η Οργάνωση και η Δικαίωση των Ελλήνων Μεταναστών

1. Οι Ιστορικές Ρίζες του 19ου Αιώνα και οι Πρωτοπόροι της Ανθρακοποιίας

Αν και η εργατική μετανάστευση στα ορυχεία αποτελεί το πιο μαζικό κύμα, το ελληνικό στοιχείο στο Βέλγιο έχει βαθιές ιστορικές ρίζες που χρονολογούνται τουλάχιστον από τις αρχές του 19ου αιώνα.

Οι πρώτοι Έλληνες εγκαταστάθηκαν στη χώρα ασκώντας διάφορα επαγγέλματα στενά συνδεδεμένα με τη ναυτιλία, εκμεταλλευόμενοι τη στρατηγική άνοδο του μεγάλου λιμανιού της Αμβέρσας. Το εμπόριο εν γένει άνθισε, με εμβληματικά παραδείγματα που άφησαν εποχή στη βελγική αγορά, όπως:

➤ Η Σπογγαλιευτική Εταιρεία «Κλήμης»: Μια πρωτοπόρος επιχείρηση που εισήγαγε και εμπορευόταν φυσικά σφουγγάρια, αναδεικνύοντας τη ναυτική και εμπορική ευφυΐα των Ελλήνων της εποχής.

➤ Η Σοκολατοποιία «Λεωνίδας» (Leonidas): Ιδρύθηκε από τον Έλληνα μετανάστη Λεωνίδα Κεστεκίδη στις αρχές του 20ού αιώνα, εξελισσόμενη σε μία από τις πιο διάσημες, ιστορικές και διεθνώς αναγνωρίσιμες βελγικές σοκολατοποιίες.

Μετά από αυτή την πρώτη, ισχυρή εμπορική παρουσία, η ελληνική δραστηριότητα επεκτάθηκε και στη βιομηχανία εξόρυξης του άνθρακα, ξεκινώντας ανεπίσημα ήδη από το 1953. Οι πρωτοπόροι αυτού του νέου εργατικού ρεύματος ήταν Δωδεκανήσιοι εργάτες (κυρίως από τη Σύμη, την Κάλυμνο, την Ρόδο και την Κάρπαθο) και Κρητικοί, οι οποίοι έφτασαν στις περιοχές των ορυχείων φέρνοντας μαζί τους τις ιδιαίτερες πολιτισμικές τους καταβολές και ανοίγοντας τον δρόμο για τη μετέπειτα οργανωμένη μετανάστευση.

Μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1950, το μεταναστευτικό ρεύμα διευρύνθηκε σημαντικά. Η κύρια δεξαμενή άντλησης εργατικού δυναμικού μετατοπίστηκε στη Μακεδονία, τη Θράκη και την Ήπειρο, με συστηματική ροή από χωριά των νομών Πέλλας, Δράμας, Σερρών και Καβάλας. Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό αυτών των μεταναστών ήταν ποντιακής καταγωγής ή παιδιά προσφύγων πρώτης και δεύτερης γενιάς από τη Μικρά Ασία, οι οποίοι αναζητούσαν νέες επαγγελματικές ευκαιρίες. Παράλληλα, έντονο ρεύμα υπήρξε και από την Εύβοια (κυρίως το 1963–1964 με νέους άνδρες να επανδρώνουν το ορυχείο του Eisden στο Λιμβούργο), καθώς και από την Πελοπόννησο (κυρίως από την Ηλεία και τη Μεσσηνία).

Η διαδικασία στρατολόγησης οργανώθηκε υπό τον συντονισμό της βελγικής εργοδοτικής ομοσπονδίας Fédéchar. Στην Ελλάδα, στήθηκαν ειδικά γραφεία μετανάστευσης για την επιλογή και τον απαραίτητο ιατρικό έλεγχο των υποψηφίων. Κεντρικό ρόλο ως σύνδεσμοι στην επαρχία έπαιξαν ο μεσάζοντας Μ. Κόκκινος και ο γιος του, Σ. Κόκκινος, οι οποίοι διαχειρίζονταν τα «κοντράτα» (συμβόλαια εργασίας) που εξασφάλιζαν σταθερή απασχόληση. Οι εργάτες ταξίδευαν αρχικά με το πλοίο «Κολοκοτρώνης» από τον Πειραιά προς τα ιταλικά λιμάνια (Μπρίντεζι) και από εκεί συνέχιζαν το ταξίδι τους με τρένα για τον βελγικό βορρά ή σιδηροδρομικός μέσω Γιουγκοσλαβίας και Γερμανίας.

2. Η Διακρατική Σύμβαση της 12ης Ιουλίου 1957

Το επίσημο και θεσμικό πλαίσιο για τη ρύθμιση αυτών των ροών τέθηκε με την υπογραφή της διμερούς διακρατικής σύμβασης στις 12 Ιουλίου 1957. Ήταν μια εξειδικευμένη συμφωνία της Ελλάδας που αφορούσε την απασχόληση στα ανθρακωρυχεία. Οι βασικοί όροι της προέβλεπαν :

➤ Οργάνωση εργασίας: Υποχρεωτική 5ετή παραμονή στον κλάδο εξόρυξης, μετά την οποία οι εργάτες αποκτούσαν το δικαίωμα γενικής άδειας εργασίας σε οποιονδήποτε άλλο οικονομικό τομέα.

➤ Κάλυψη μεταφοράς: Πλήρης ανάληψη των εξόδων μετακίνησης από τις βελγικές εταιρείες.

➤ Οικονομική μέριμνα: Ρητή πρόβλεψη για την ελεύθερη αποστολή εμβασμάτων, επιτρέποντας στους εργάτες να στηρίζουν οικονομικά τις οικογένειές τους πίσω στην Ελλάδα.

Επιστροφή στην Ελλάδα

3. Η Ζωή στις Ανθρακοφόρες Λεκάνες και το Ορόσημο του Μαρσινέλ

Η καθημερινότητα των Ελλήνων εργατών στις ανθρακοφόρες λεκάνες της Βαλωνίας και της Φλάνδρας απαιτούσε μεγάλη προσαρμοστικότητα. Οι εργαζόμενοι κατέβαιναν με ανελκυστήρες στις υπόγειες στοές, όπου η εργασία γινόταν κάτω από απαιτητικές συνθήκες. Οι οικογένειες εγκαταστάθηκαν αρχικά σε οικισμούς κοντά στα ορυχεία, δημιουργώντας γρήγορα τους δικούς τους πυρήνες κοινωνικής αλληλεγγύης για να ξεπεράσουν το εμπόδιο της γλώσσας και της προσαρμογής.

Μέσα από τις επίσημες καταγραφές και τα αρχεία έχουν διασωθεί πολλά ονόματα ανθρακορείχων που έζησαν αυτή την περίοδο, όπως οι Δημήτριος Κεσκεσιάδης, Αθανάσιος Γαλλής, Γεώργιος Σαραφιανός, Κωνσταντίνος Καλόγηρος, Μανόλης Καφάτος, Σπυρίδων Μαγκλής , Γιώργος Κουλήσης καθώς και οι οικογένειες των Χαράλαμπου και Κατερίνας Δουλκερίδη —γονέων του γνωστού μας πολιτικού Χρήστου Δουλκερίδη, ο οποίος γεννήθηκε στις Βρυξέλλες, μεγάλωσε στις εργατικές γειτονιές της Gare du Nord και διέγραψε λαμπρή πολιτική πορεία ως πρόεδρος του γαλλόφωνου κοινοβουλίου των Βρυξελλών και δήμαρχος Ιξελλών.

Στην ιστορία της περιόδου αυτής, η 8η Αυγούστου 1956 παρέμεινε ένα βαθύ ορόσημο μνήμης. Μια μεγάλη πυρκαγιά στο ορυχείο Bois du Cazier στο Μαρσινέλ στοίχισε τη ζωή σε 262 ανθρακωρύχους, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονταν και 6 Έλληνες εργάτες: οι Δημήτριος Καμπύλης, Λυμπέρης Φαντόπουλος, Νικόλαος Κατσίκης, Παναγιώτης Τσιαζής, Κωνσταντίνος Χατζηγεωργίου και Εμμανουήλ Χατζηγεωργίου. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε ριζική αναθεώρηση και αυστηροποίηση των μέτρων ασφαλείας, επηρεάζοντας θετικά τις θεσμικές διεκδικήσεις που αποτυπώθηκαν στη μετέπειτα συνθήκη του 1957.

4. Η Αστική Μετακίνηση και η Κοινοτική Συγκρότηση

Μόλις συμπλήρωναν τα υποχρεωτικά 5 χρόνια, οι Έλληνες εγκατέλειπαν οριστικά το κάρβουνο. Μετακινήθηκαν μαζικά προς τις Βρυξέλλες (κυρίως γύρω από τον Βόρειο και Νότιο Σιδηροδρομικό Σταθμό στις συνοικίες του Schaerbeek, Anderlecht, Forest, Saint-Gilles) και άλλα μεγάλα κέντρα όπως η Λιέγη, η Μoνς, το Σαρλερουά, η Αμβέρσα και το Λιμβούργο, όπου επέδειξαν προσαρμοστικότητα ανοίγοντας δικές τους επιχειρήσεις στο εμπόριο και την εστίαση. Οργανώθηκαν γρήγορα σε κοινότητες, εξέδωσαν εφημερίδες και ίδρυσαν ενορίες και συμπληρωματικά, των βελγικών, σχολεία μητρικής γλώσσας για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας.

Ανάμεσα στους πρωτεργάτες της πρώτης γενιάς που πρωτοστάτησαν στη συλλογική και θεσμική οργάνωση μπορούμε να αναφέρουμε, μεταξύ των πολλών, ενδεικτικά τους:

➤ Απόστολο Πεχλιβανίδη
➤ Χρίστο Παππά: Ανέπτυξε έντονη κοινωνική δράση, προσφέροντας ενεργά στον Σύλλογο Ηπειρωτών, στην Ελληνική Κοινότητα καθώς και στην Ομοσπονδία Ελληνικών Κοινοτήτων Βελγίου.
➤ Μιχάλη Τσικουδάκη: Αποτέλεσε μια από τις μορφές της κρητικής παροικίας, προσφέροντας ως ενεργό στέλεχος του Συλλόγου Κρητών Βελγίου.
➤ Δημήτρη Δημητρακόπουλου πατέρα του Σάκη Δημητρακόπουλου (πρόεδρος του Συλλόγου Πελοποννησίων, του Ελληνικού Κέντρου και εκδότη της εφημερίδας «Πρωτοπόρος»).

5. Η Αποτύπωση στην Τέχνη, τη Διεθνή Τηλεόραση και οι Νέοι Πρεσβευτές

Η πορεία της ελληνικής μετανάστευσης στο Βέλγιο ενέπνευσε σημαντικούς δημιουργούς της μουσικής, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, αποτυπώνοντας τις ελπίδες και τη νοσταλγία της εποχής:

➤ «Στις φάμπρικες της Γερμανίας» (Στέλιος Καζαντζίδης): Σε σύνθεση του Βασίλη Καραπατάκη, το τραγούδι έγινε ο ύμνος μιας ολόκληρης γενιάς μεταναστών: «Στις φάμπρικες της Γερμανίας και στου Βελγίου τις στοές…».

➤ «Γράμματα από το Σαρλερουά» (Ταινία Μικρού Μήκους): Μια ατμοσφαιρική κινηματογραφική προσέγγιση που, μέσα από την αλληλογραφία των εργατών με τις οικογένειές τους, αποδίδει με λυρισμό τις κοινωνικές και συναισθηματικές προκλήσεις της ζωής στο Σαρλερουά.

➤ «Των Ελλήνων οι Κοινότητες: Οι Ανθρακωρύχοι του Βελγίου» (ΕΡΤ): Τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ τριών επεισοδίων, το οποίο παρουσιάζει το χρονικό της εγκατάστασης και της οργάνωσης της παροικίας.

➤ «Έλα Απόψε στου Θωμά» (Έρευνα Δρ. Θωμά Σίδερη – ΕΡΤ): Σειρά εκπομπών που διέσωσε τις προφορικές μαρτυρίες και τις προσωπικές ιστορίες των ανθρώπων εκείνης της γενιάς.

➤ Διεθνή Δίκτυα (RTBF, VRT, RAI, ARTE): Τα βελγικά, ιταλικά και ευρωπαϊκά τηλεοπτικά δίκτυα έχουν αφιερώσει σημαντικό τηλεοπτικό χρόνο αναλύοντας τη συμβολή των Ελλήνων και των άλλων κοινοτήτων στη διαμόρφωση της σύγχρονης, πολυπολιτισμικής ευρωπαϊκής κοινωνίας.

➤ Η τριλογία «Κάποτε με λέγανε Νία» της Φεβρωνίας Τσάση η οποία με μυθιστορηματικό τρόπο αφηγείται τα παιδικά και εφηβικά της χρόνια με την οικογένεια της στις διαδρομές τους από την Ελλάδα ως τη βελγική πρωτεύουσα.

Οι Σύγχρονοι Πρεσβευτές του Ελληνισμού

Στο πέρασμα των χρόνων, η σπίθα του πολιτισμού πέρασε με μοναδικό τρόπο στις επόμενες γενιές. Σήμερα, τα παιδιά και τα εγγόνια των πρώτων εκείνων ανθρακωρύχων ασχολούνται ενεργά με τον πολιτισμό, κρατώντας τις ρίζες τους ζωντανές. Έχουν ιδρύσει καταξιωμένα μουσικά σχήματα, θεατρικές ομάδες και παραδοσιακές χορευτικές ομάδες με τις οποίες έχουν αναπτύξει ποικίλες πολιτιστικές δραστηριότητες. Παράλληλα, στελεχώνουν δυναμικά τους εθνοτοπικούς συλλόγους της διασποράς (Κρητών, Ποντίων, Ηπειρωτών, Θρακιωτών), διασφαλίζοντας τη συνέχεια των παραδόσεων της ιδιαίτερης πατρίδας τους.

Αυτοί οι νέοι άνθρωποι αποτελούν τους αυθεντικούς πρεσβευτές της Ελλάδας και του ελληνικού πολιτισμού στο Βέλγιο. Οι καλλιτεχνικές τους παρουσιάσεις, οι παραδοσιακοί ρυθμοί και οι δράσεις τους τυγχάνουν ευρείας και θερμής αποδοχής τόσο από τους ίδιους τους Βέλγους όσο και από τους υπόλοιπους ξένους κατοίκους των Βρυξελλών και των άλλων επαρχιών, μετατρέποντας την ελληνική κληρονομιά σε αναπόσπαστο και σεβαστό κομμάτι του σύγχρονου βελγικού πολιτιστικού γίγνεσθαι.

6. Η Επέτειος των 60 Χρόνων και η Διατήρηση της Μνήμης (2017)

Το 2017 συμπληρώθηκαν 60 χρόνια από την υπογραφή της ελληνοβελγικής συνθήκης. Οι μεγάλες επετειακές εκδηλώσεις με τίτλο «60 Χρόνια μετά» διοργανώθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της Ελληνικής Κοινότητας Βρυξελλών (ΕΚΒ) επί προεδρίας του Δημήτρη Αργυρόπουλου, σε συνεργασία με το Ελληνικό & Διαπολιτιστικό Κέντρο Βρυξελλών και υπό την αιγίδα της Ελληνικής Πρεσβείας.

Οι κυριότεροι σταθμοί του προγράμματος περιλάμβαναν:

➤ 15 Μαΐου 2017: Ακαδημαϊκή διάλεξη του καθηγητή Φιλοσοφίας του ULB, Λάμπρου Κουλουμπαρίτση, με τίτλο «Η Μετανάστευση ως διαχρονικό φαινόμενο», όπου ο πρόεδρος Δημήτρης Αργυρόπουλος παρουσίασε το πρόγραμμα των εκδηλώσεων μνήμης.
➤ 19 Μαΐου 2017: Εγκαίνια ειδικής έκθεσης φωτογραφίας με σπάνιο αρχειακό υλικό στα γραφεία της ΕΚΒ.
➤ 21 Μαΐου 2017: Ομαδικό προσκύνημα, ξενάγηση της ομογένειας στο ιστορικό ορυχείο-μνημείο του Bois du Cazier στο Μαρσινέλ. Αντίστοιχη επίσκεψη πραγματοποιήθηκε και στο ανθρακωρυχείο του Blegny στην περιοχή της Λιέγης. Αυτοί οι δύο χώροι συντελούν την ζωντανή μαρτυρία αυτού του κεφαλαίου της ιστορίας, διότι σήμερα συντηρούνται ως μουσεία.
➤ 06 Ιουνίου 2017: Μεγάλη μουσικοχορευτική βραδιά στο Πολιτιστικό Κέντρο Jacques Franck στο Saint-Gilles, διοργανώθηκε με δική μου πρωτοβουλία αποτελώντας έναν ζωντανό φόρο τιμής στην πρώτη γενιά, με τη συμμετοχή μουσικών σχημάτων, χορωδιών και χορευτικών ομίλων παιδιών ή εγγονών ανθρακωρύχων.
➤ 24 Οκτωβρίου 2017: Κορυφαία επετειακή δεξίωση έλαβε χώρο στην αίθουσα δεξιώσεων του Δημαρχειακού Μεγάρου των Βρυξελλών (Grand Place) με συμμετοχή εκπροσώπων των Βελγικών και Ελληνικών αρχών .

7. Ο Θεσμικός και Πνευματικός Ρόλος της Εκκλησίας και η Γέννηση του Greek Day

Σε όλη αυτή την πολυετή διαδρομή, η Ορθόδοξη Εκκλησία στο Βέλγιο αποτέλεσε το κεντρικό πνευματικό και κοινωνικό καταφύγιο για τους Έλληνες μετανάστες. Από τις πρώτες κιόλας ημέρες της άφιξης των ανθρακωρύχων στις απομονωμένες μεταλλευτικές περιοχές, οι Έλληνες ιερείς βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή, κατεβαίνοντας συχνά οι ίδιοι μέσα στις στοές και τα ορυχεία για να τελέσουν αγιασμούς, να εξομολογήσουν και να εμψυχώσουν τους εργάτες.

Εμβληματική μορφή αυτής της πρώτης περιόδου υπήρξε ο νεαρός τότε ιερέας Παντελεήμων Κοντογιάννης (μετέπειτα Μητροπολίτης Βελγίου), ο οποίος έφτασε στη χώρα το 195 (έτος υπογραφής της διακρατικής σύμβασης) και εγκαταστάθηκε στην εργατική επαρχία της Λιέγης. Γυρίζοντας ασταμάτητα τις μεταλλευτικές λεκάνες και τις παράγκες, ο ίδιος και οι ελάχιστοι κληρικοί της εποχής ίδρυσαν τις πρώτες ενορίες μέσα σε πρόχειρα καταλύματα, λειτουργώντας όχι μόνο ως πνευματικοί οδηγοί, αλλά και ως κοινωνικοί λειτουργοί, μεταφραστές και συμπαραστάτες των μεταναστών στις καθημερινές τους ανάγκες με τις βελγικές αρχές.

Αυτή η οργανική σχέση της Εκκλησίας με τον Ελληνισμό στη γέννηση του σημερινού «Greek Day». Το 1959 ο νέος τότε ιερέας Παντελεήμων πήρε την πρωτοβουλία να διοργανώσει ημερήσια εκδρομή στο πάρκο Parc Provincial de Huizingen, κάθε χρόνο ανήμερα της Πεντηκοστής των Καθολικών, με σκοπό να συγκεντρώσει όλους τους Έλληνες, τους συγγενείς και τους φίλους τους, για να απολαύσουν μία Ελληνική ημέρα στο Βέλγιο, αρχίζοντας πάντοτε με την τέλεση υπαίθριας Θείας Λειτουργίας. Με το πέρας των χρόνων η ετήσια αυτή συνάντηση εξελίχθηκε και αποτελεί σήμερα την μεγαλύτερη ανοιχτή γιορτή του ελληνικού στοιχείου στην περιοχή της Benelux. Το Greek Day, που εδώ και μία δεκαετία διεξάγεται στο πάρκο του ENGHIEN, συγκεντρώνοντας χιλιάδες Έλληνες, Βέλγους και Ευρωπαίους πολίτες, αποτελεί πλέον έναν θεσμό ευρείας αποδοχής που προβάλλει με περηφάνια την εκκλησιαστική και πολιτιστική παράδοση, τη γαστρονομία και το δημιουργικό πρόσωπο του ελληνισμού στο Βέλγιο.

Συμπερασματικά, η δεύτερη και η τρίτη γενιά των Ελλήνων του Βελγίου είναι πλήρως ενσωματωμένη και διαπρέπει με φωτεινό παράδειγμα την ανάδειξη παιδιών των μεταναστών στα ανώτατα πολιτικά και κοινωνικά αξιώματα της χώρας. Τα παλιά ορυχεία, όπως το Bois du Cazier (Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO), λειτουργούν πλέον ως χώροι πολιτισμού, υπενθυμίζοντας τις αξίες της συνεργασίας, της κοινωνικής προσφοράς και της κοινής ευρωπαϊκής πορείας.

1 Σε μια σύντομη ανασκόπηση είναι αναμενόμενο να παραλειφθούν γεγονότα, στοιχεία και ονόματα. Αυτή η αναπόφευκτη έλλειψη δεν μειώνει την αξία τους, αλλά αποτελεί ιδανική αφορμή για εκτενέστερη μελέτη.

The post 80 Χρόνια από το «Πρωτόκολλο του Άνθρακα»: Η διαδρομή των Ελλήνων μεταναστών στο Βέλγιο appeared first on .

Η ιστορία της ελληνικής παλιγγενεσίας και του μακροχρόνιου αγώνα για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού είναι γεμάτη από μορφές ηρωικές, που σφράγισαν με το αίμα τους το όραμα της ελευθερίας. Ελάχιστες όμως προσωπικότητες διαθέτουν το τραγικό, σχεδόν αρχαιοελληνικό μεγαλείο και το φρικιαστικό τέλος του Ιωάννη Βλάχου, του άνδρα που πέρασε στην αθανασία με το όνομα Δασκαλογιάννης.

Ως ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της Μεγάλης Επανάστασης των Σφακίων το 1770, η οποία αποτέλεσε το κρητικό σκέλος των γνωστών Ορλωφικών, οργάνωσε την πρώτη σοβαρή και συγκροτημένη εξέγερση του νησιού. Αν και το κίνημά του πνίγηκε στο αίμα λόγω της προδοσίας των ξένων υποσχέσεων, η απόλυτη θυσία του λειτούργησε ως ο απαραίτητος πνευματικός και επαναστατικός φάρος που άνοιξε διάπλατα τον δρόμο για την Εθνεγερσία του 1821.

Ένας κοσμοπολίτης στα άγρια βουνά των Σφακίων

Ο Ιωάννης Βλάχος γεννήθηκε στην Ανώπολη Σφακίων γύρω στο 1725, σε μια περίοδο που η Κρήτη στέναζε κάτω από την οθωμανική καταπίεση. Ωστόσο, η περιοχή των Σφακίων, λόγω του απόκρημνου ανάγλυφου των Λευκών Ορέων, απολάμβανε ένα ιδιότυπο καθεστώς ημι-αυτονομίας. Προερχόμενος από εύπορη οικογένεια, με τον πατέρα του Ανδρέα Βλάχο να είναι ισχυρός καραβοκύρης, ο νεαρός Ιωάννης δεν προοριζόταν για μια συμβατική ζωή.

Ο πατέρας του αναγνώρισε νωρίς την ευφυΐα του και επένδυσε στην εκπαίδευσή του, στέλνοντάς τον για σπουδές στο εξωτερικό, με πιθανότερο προορισμό την Ιταλία. Εκεί, ο Ιωάννης ήρθε σε επαφή με τις προοδευτικές ιδέες της Δύσης, έμαθε ξένες γλώσσες (όπως Ιταλικά και Ρωσικά) και απέκτησε μια σπάνια, βαθιά καλλιέργεια για τα δεδομένα της εποχής. Επιστρέφοντας στην πατρίδα του, ανέλαβε τα ηνία των οικογενειακών επιχειρήσεων και εξελίχθηκε σε έναν μεγαλοευγενή εμποροπλοίαρχο.

Με τέσσερα δικά του μεγάλα τρικάταρτα καράβια, όργωνε τα σημαντικότερα λιμάνια της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας, φτάνοντας μέχρι τη Ρωσία.

Η πνευματική του ανωτερότητα ήταν τέτοια που οι συντοπίτες του τον αποκαλούσαν σεβαστικά «Δάσκαλο». Πέρα από τις σπουδές του, ο Ιωάννης Βλάχος είχε χειροθετηθεί επίσημα Αναγνώστης από την Εκκλησία και έψαλλε τακτικά στα αναλόγια των ναών της Ανώπολης, κατέχοντας βαθιά γνώση του Ψαλτηρίου και των εκκλησιαστικών κειμένων. Σε μια εποχή γενικού αναλφαβητισμού, δεν περιόριζε τη γνώση του αυτή για τον εαυτό του, αλλά μάθαινε εθελοντικά ανάγνωση και γραφή στα παιδιά της περιοχής.

Το προσωνύμιο «Ο Δάσκαλος ο Γιάννης» (Δασκαλογιάννης) καθιερώθηκε ακριβώς λόγω αυτής της διπλής του προσφοράς ως πνευματικού καθοδηγητή και δασκάλου. Σε οθωμανικό κατάστιχο του 1750 αναφέρεται χαρακτηριστικά ως ο «γραμματικός του Καστελλίου», γεγονός που αποδεικνύει ότι εκτελούσε χρέη πολιτικού εκπροσώπου και συμβούλου της αυτόνομης επαρχίας. Ήταν ένας άνθρωπος που ξεχώριζε, καθώς ήταν από τους πρώτους στα Σφακιά που φορούσαν ευρωπαϊκή ενδυμασία, φέρνοντας τον αέρα του ευρωπαϊκού κοσμοπολιτισμού στα άγρια κρητικά βουνά.

Το μεγάλο ρίσκο: Η παγίδα των Ορλωφικών

Στα τέλη της δεκαετίας του 1760, το διεθνές πολιτικό σκηνικό φαινόταν να ευνοεί τα ελληνικά δίκαια. Η Ρωσική Αυτοκρατορία της Μεγάλης Αικατερίνης βρισκόταν σε σκληρό πόλεμο με την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι αδελφοί Ορλόφ, στενοί συνεργάτες της τσαρίνας, στάλθηκαν στο Αιγαίο και την Πελοπόννησο με σκοπό να ξεσηκώσουν τους χριστιανικούς πληθυσμούς, υποσχόμενοι άμεση και μαζική ρωσική στρατιωτική υποστήριξη.

Ο Δασκαλογιάννης, έχοντας αναπτύξει δίκτυο επαφών με την ελληνική διασπορά και Ρώσους αξιωματούχους, πίστεψε βαθιά στις τσαρικές υποσχέσεις. Θεώρησε ότι η ιστορική συγκυρία ήταν ιδανική για να αποτινάξει η Κρήτη τον ζυγό. Με απόλυτη ανιδιοτέλεια, έθεσε ολόκληρη την τεράστια προσωπική του περιουσία στην υπηρεσία του Αγώνα, χρηματοδοτώντας εξ ολοκλήρου την αγορά σύγχρονων όπλων και πολεμοφοδίων, τα οποία μετέφερε κρυφά στα Σφακιά με τα πλοία του.

Δίπλα του συντάχθηκε μια συμπαγής και αποφασισμένη ομάδα Σφακιανών προκρίτων και οπλαρχηγών που αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά της εξέγερσης:

Ο Πρωτόπαπας των Σφακίων, Γεώργιος Μπούρμπαχης, ο οποίος αποτέλεσε την πνευματική ηγεσία και ευλόγησε τα όπλα των αγωνιστών.

Οι αδελφοί του Δασκαλογιάννη, Νικόλαος και Σγουρός Βλάχος, που προσέφεραν τα πλοία και τις περιουσίες τους χωρίς δεύτερη σκέψη.

Οι έμπειροι τοπικοί οπλαρχηγοί Χούρδος, Μπονάτος και Παπαδοπετράκης, οι οποίοι ανέλαβαν τη στρατιωτική διοίκηση των επιμέρους σωμάτων στα δύσβατα περάσματα των Λευκών Ορέων.

Η Λαϊκή Παράδοση για το Πεντοζάλι

Μέσα σε αυτό το κλίμα της πυρετώδους και μυστικής προετοιμασίας, η ισχυρή λαϊκή παράδοση της Κρήτης αναφέρει ότι γεννήθηκε και ο εμβληματικότερος χορός του νησιού, το Πεντοζάλι. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Δασκαλογιάννης επιθυμούσε έναν νέο, καθαρά πολεμικό χορό που θα ένωνε τους άνδρες του και θα μετέδιδε κρυφά μηνύματα.

Για τον σκοπό αυτό, κάλεσε τον ξακουστό βιολάτορα της Ανώπολης, τον Στέφανο Τριανταφυλλάκη, γνωστό με το προσωνύμιο Κιώρος. Του ζήτησε να συνθέσει μια μουσική που να ξεσηκώνει την ψυχή.

Η σημειολογία που ενσωματώθηκε στον χορό, σύμφωνα με την παράδοση, είναι καθηλωτική:

1. Το όνομα «Πεντοζάλι»: Συμβόλιζε το «πέμπτο ζάλο» (βήμα), δηλαδή την πέμπτη κατά σειρά μεγάλη επαναστατική προσπάθεια των Κρητικών να απελευθερωθούν από τους Τούρκους.

2. Τα 12 μουσικά γυρίσματα (σκοποί): Σχεδιάστηκαν για να τιμήσουν τους 12 βασικούς οπλαρχηγούς και προκρίτους που είχαν ορκιστεί και καθοδηγούσαν την επανάσταση.

3. Το πιάσιμο από τους ώμους: Καθιερώθηκε ως σύμβολο της απόλυτης αλληλεγγύης, της ενότητας και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης που έπρεπε να έχουν οι πολεμιστές την ώρα της μάχης.

Αν και η σύγχρονη ιστορική και μουσικολογική έρευνα αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη θεωρία με σκεπτικισμό, η σημειολογία αυτή παραμένει αναπόσπαστο και πολύτιμο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού.

Η κήρυξη του Αγώνα και η εγκατάλειψη

Την άνοιξη του 1770, ο Δασκαλογιάννης ύψωσε επίσημα τη σημαία της επανάστασης στην Ανώπολη, έχοντας υπό τις διαταγές του περίπου 1.300 καλά οπλισμένους Σφακιανούς άνδρες. Στα αρχικά στάδια, οι επαναστάτες σημείωσαν σημαντικές επιτυχίες, εκμεταλλευόμενοι τη γνώση του εδάφους και αιφνιδιάζοντας τις τοπικές τουρκικές φρουρές.

Ωστόσο, η σκληρή πραγματικότητα δεν άργησε να αποκαλυφθεί. Η προσδοκώμενη ρωσική βοήθεια σε άνδρες και πολεμικά πλοία δεν εμφανίστηκε ποτέ στα παράλια της Κρήτης. Οι Ρώσοι περιόρισαν τις δραστηριότητές τους σε άλλα μέτωπα, αφήνοντας τους Κρητικούς εντελώς μόνους και αβοήθητους απέναντι σε μια αυτοκρατορία.

Οι Οθωμανοί, θορυβημένοι από τον ξεσηκωμό στην πιο στρατηγική μεγαλόνησο της Μεσογείου, αντέδρασαν άμεσα και βίαια. Έστειλαν μια πανίσχυρη και άρτια οργανωμένη στρατιά, η οποία σύμφωνα με τις έγκυρες ιστορικές πηγές της εποχής (όπως ο ιστορικός Βασίλειος Ψιλάκης) αριθμούσε μεταξύ 15.000 και 20.000 στρατιωτών.

Οι Σφακιανοί αμύνθηκαν με παροιμιώδη γενναιότητα στα Λευκά Όρη, διεξάγοντας έναν εξαντλητικό κλεφτοπόλεμο. Όμως, η αριθμητική υπεροχή του εχθρού ήταν συντριπτική. Οι οθωμανικές δυνάμεις άρχισαν να αποκλείουν τα περάσματα, να καίνε τα χωριά και να σφάζουν τον άμαχο πληθυσμό.

Βλέποντας τον τόπο του να μετατρέπεται σε στάχτη και χιλιάδες γυναικόπαιδα να κινδυνεύουν με εξανδραποδισμό, ο Δασκαλογιάννης οδηγήθηκε σε ένα δραματικό δίλημμα. Το φθινόπωρο του 1770, πήρε τη μεγάλη απόφαση να παραδοθεί στους Τούρκους στο Φραγκοκάστελλο, λαμβάνοντας τις έγγραφες υποσχέσεις του πασά για παροχή γενικής αμνηστίας και παύση των εχθροπραξιών κατά των αμάχων.

Το Μαρτύριο που Συγκλόνισε την Κρήτη

Οι υποσχέσεις των Οθωμανών αποδείχθηκαν μια καλοστημένη και δόλια παγίδα. Μόλις ο Δασκαλογιάννης και οι στενοί του συνεργάτες παραδόθηκαν, συνελήφθησαν αμέσως και αλυσοδέθηκαν. Οι συνεργάτες του οδηγήθηκαν στην αγχόνη, ενώ ο ίδιος μεταφέρθηκε στις φυλακές του Χάνδακα (σημερινό Ηράκλειο), όπου παρέμεινε έγκλειστος και βασανιζόμενος για πολλούς μήνες.

Το τραγικό και μαρτυρικό τέλος γράφτηκε με αίμα στις 17 Ιουνίου 1771, σαν σήμερα πριν από 255 χρόνια,. Στην κεντρική πλατεία του Ηρακλείου, μπροστά σε ένα μαινόμενο πλήθος, οι Οθωμανοί επέλεξαν για τον ηγέτη της επανάστασης έναν από τους πιο φρικτούς θανάτους: αποφάσισαν να τον γδάρουν ζωντανό.

Οι ιστορικές πηγές και οι καταγραφές της εποχής διασώζουν μια συγκλονιστική λεπτομέρεια: ο Δασκαλογιάννης υπέμεινε το απάνθρωπο αυτό βασανιστήριο με απόλυτη, παροιμιώδη σιωπή. Δεν έβγαλε ούτε έναν γογγυσμό, δεν λύγισε, παρά μόνο έκλεινε τα μάτια του, προκαλώντας τον τρόμο και τον βουβό θαυμασμό ακόμα και των ίδιων των βασανιστών του.

Η θυσία αυτή χαράχτηκε βαθιά στη συλλογική μνήμη του κρητικού λαού. Το 1786, ο λαϊκός ποιητής Μπαρμπά-Παντζελιός από το Μουρί Σφακίων συνέθεσε το μνημειώδες έπος «Τραγούδι του Δασκαλογιάννη», αποτελούμενο από 1.034 στίχους, διασώζοντας τη βιβλική αυτή στιγμή:

«Τον Δάσκαλο εγδάρανε, μα κείνος δεν εβόγγα,
μόνο τα μάτια του ’κλεινε και το σταυρό του εμπόδα.»

Από το 1770 στην Ένωση του 1913: Η Αλυσίδα των Κρητικών Αγώνων

Το τίμημα της αποτυχίας της εξέγερσης του 1770 ήταν βαρύτατο: περισσότερα από 20 χωριά στα Σφακιά ισοπεδώθηκαν, χιλιάδες γυναίκες και παιδιά πουλήθηκαν ως σκλάβοι, ενώ επιβλήθηκαν εξοντωτικοί φόροι. Ωστόσο, το αίμα του Δασκαλογιάννη δεν πήγε χαμένο. Το ιστορικό μάθημα ήταν σκληρό αλλά απόλυτα καθοριστικό: οι Κρητικοί συνειδητοποίησαν ότι η ελευθερία έπρεπε να κερδηθεί με τις δικές τους και μόνο δυνάμεις. Αυτή η εσωτερική πνευματική ωρίμανση αποτέλεσε την αφετηρία για μια μακρά, αδιάκοπη αλυσίδα αιματηρών αγώνων που διήρκεσε σχεδόν ενάμιση αιώνα, μέχρι την τελική εθνική δικαίωση.

Όταν το 1821 σήμανε η ώρα της μεγάλης Ελληνικής Επανάστασης, η Κρήτη, βαδίζοντας στα χνάρια του Δασκαλογιάννη, ξεσηκώθηκε αμέσως. Παρά το γεγονός ότι το νησί βρισκόταν σε γεωγραφική απομόνωση και αντιμετώπισε τις συνδυασμένες δυνάμεις των Οθωμανών και των Αιγυπτίων του Ιμπραήμ, οι Κρητικοί πολέμησαν με πρωτοφανές πείσμα. Αν και οι Μεγάλες Δυνάμεις κράτησαν τελικά την Κρήτη εκτός των ορίων του πρώτου ελεύθερου ελληνικού κράτους το 1830, η επαναστατική φλόγα δεν έσβησε.

Ακολούθησαν αλλεπάλληλα κινήματα (το 1833, το 1841 και το 1858), με κορυφαίο σταθμό τη Μεγάλη Κρητική Επανάσταση του 1866-1869. Ήταν τότε που γράφτηκε μια από τις πιο ένδοξες και τραγικές σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας: το Ολοκαύτωμα της Ιεράς Μονής Αρκαδίου στις 8 Νοεμβρίου 1866. Εκεί, ο ηγούμενος Γαβριήλ, ο Κωνσταντίνος Γιαμπουδάκης και εκατοντάδες αγωνιστές και γυναικόπαιδα επέλεξαν να ανατινάξουν την μπαρουταποθήκη παρά να παραδοθούν στον Μουσταφά Πασά. Η θυσία του Αρκαδίου, που θύμισε έντονα το τραγικό μεγαλείο της θυσίας του Δασκαλογιάννη, διεθνοποίησε το Κρητικό Ζήτημα και προκάλεσε ένα τεράστιο κύμα φιλελληνισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Οι αγώνες συνεχίστηκαν με την επανάσταση του 1878, που οδήγησε στην υπογραφή της Σύμβασης της Χαλέπας, και τις εξεγέρσεις του 1895-1897. Η πίεση των Κρητικών ανάγκασε τελικά τις Μεγάλες Δυνάμεις να παρέμβουν, ιδρύοντας το 1898 την αυτόνομη Κρητική Πολιτεία με Ύπατο Αρμοστή τον Πρίγκιπα Γεώργιο. Όμως, ο αντικειμενικός σκοπός δεν ήταν η αυτονομία, αλλά η πλήρης ενσωμάτωση στον εθνικό
κορμό. Η πολιτική αυτή βούληση εκφράστηκε δυναμικά το 1905 με την Επανάσταση του Θερίσου υπό την ηγεσία του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Η ιστορική δικαίωση για την οποία θυσιάστηκε ο Δασκαλογιάννης το 1770, και για την οποία χύθηκαν ποταμοί αίματος στο Αρκάδι και στα κρητικά βουνά, ολοκληρώθηκε πανηγυρικά την 1η Δεκεμβρίου 1913. Εκείνη την ημέρα, παρουσία του βασιλιά Κωνσταντίνου και του Κρητικού πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου, υψώθηκε η ελληνική σημαία στο φρούριο Φιρκά των Χανίων. Η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα ήταν πλέον γεγονός.

Σήμερα, ο Μεγαλομάρτυρας Δασκαλογιάννης τιμάται ως ο θεμέλιος λίθος αυτής της μακράς πορείας. Η προσωπογραφία του κοσμεί δημόσια κτίρια, ενώ το όνομά του φέρει περήφανα ο Διεθνής Αερολιμένας Χανίων, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη του ανθρώπου που άνοιξε τον δρόμο για να είναι η Κρήτη ελεύθερη και ελληνική.

The post Δασκαλογιάννης: ο παγιδευμένος οραματιστής που έγινε ο πρωτομάρτυρας της κρητικής ελευθερίας appeared first on .

Λίγες ημέρες πριν από την παρουσίαση της παράστασης στις Βρυξέλλες, η Ραφίκα Σαουίς μιλά στο Newsville για τη γέννηση του έργου, τη διαχρονική δύναμη της τραγωδίας, τη «σινεμάτικ περφόρμανς» που έχει δημιουργήσει και το διεθνές ταξίδι μιας παραγωγής που συνεχίζει να εξελίσσεται σε κάθε νέο σταθμό. Σε μια συζήτηση για την τέχνη, την πολιτική και τη συλλογική μνήμη, εξηγεί γιατί, όπως λέει η ίδια, δεν ζούμε «μετά» την τραγωδία, αλλά εξακολουθούμε να ζούμε μέσα σε αυτήν.

Πείτε μας λίγα λόγια για την παράσταση. Πώς γεννήθηκε η ιδέα και τι ήταν αυτό που σας ώθησε να προσεγγίσετε το συγκεκριμένο έργο σήμερα;

Η αφετηρία δεν ήταν “μια ιδέα για παράσταση”, αλλά μια επιμονή εικόνα: το πώς η βία δεν τελειώνει ποτέ, απλώς αλλάζει γλώσσα, πρόσωπο και σύνορα. Ο Αγαμέμνων ήρθε ως ένας καθρέφτης που δεν κοιτάει το παρελθόν, αλλά επιστρέφει το βλέμμα στο παρόν.

Με ενδιέφερε να δουλέψω πάνω σε αυτό που ονομάζουμε “ένδοξο” και να το απογυμνώσω από τη ρητορική του. Εκεί εμφανίζεται κάτι πιο σκληρό: η μηχανική της εξουσίας, η οικονομία του πολέμου, και κυρίως οι ζωές που μένουν εκτός κάδρου — γυναίκες, πρόσφυγες, σώματα που δεν γράφονται στην επίσημη ιστορία.

Η παράσταση γεννήθηκε μέσα από αυτή την τριβή: ανάμεσα στον μύθο και σε πραγματικές μαρτυρίες, ανάμεσα στον Αισχύλο και σε φωνές που δεν έχουν “χώρο” στο κλασικό δράμα.

Μάνος Βακούσης (Αγαμέμνων), Ραφίκα Σαουίς (Κλυταιμνήστρα)

Η αρχαία τραγωδία εξακολουθεί να συνομιλεί με το σύγχρονο κοινό. Πώς αναδεικνύεται αυτή η σύνδεση στη δική σας προσέγγιση και ποια ζητήματα του σήμερα φωτίζει η παράσταση;

Η τραγωδία δεν είναι κάτι που “συνομιλεί” με το σήμερα — είναι ήδη μέσα του. Αυτό που κάνουμε είναι να αφαιρούμε τα στρώματα εξωραϊσμού.

Στην παράσταση, ο Αγαμέμνων δεν λειτουργεί ως μυθικό πρόσωπο αλλά ως μηχανισμός εξουσίας. Η Κλυταιμνήστρα δεν είναι απλώς μια εκδικητική φιγούρα αλλά ένα συλλογικό σώμα γυναικών που αρνούνται να μείνουν σιωπηλές. Και οι πρόσφυγες μαρτυρίες που ενσωματώνονται λειτουργούν ως ένας ζωντανός χορός — όχι ως σχόλιο, αλλά ως πραγματικότητα.

Αυτό που φωτίζεται είναι η συνέχεια: πόλεμος, εκτοπισμός, πατριαρχία, κρατική βία. Όχι ως εξαιρέσεις, αλλά ως δομές. Η παράσταση επιμένει σε μια άβολη σκέψη: ότι δεν ζούμε “μετά” την τραγωδία — ζούμε μέσα της.

Χαρακτηρίζετε το έργο ως «σινεμάτικ περφόρμανς». Τι σημαίνει αυτή η ορολογία και τι μπορεί να περιμένει το κοινό από αυτή τη συνάντηση θεάτρου και κινηματογραφικής γλώσσας;

Η κινηματογραφική γλώσσα δεν μπαίνει εδώ ως αισθητικό layer, αλλά ως τρόπος θέασης της πραγματικότητας.

Το έργο λειτουργεί σαν μοντάζ: ζωντανή παρουσία, αρχειακό υλικό, projected εικόνες, μαρτυρίες, αποσπασματικοί χρόνοι. Δεν υπάρχει μία γραμμική αφήγηση — υπάρχει η εμπειρία του πώς η μνήμη και η ιστορία κόβονται και ξανακολλιούνται μέσα στο ίδιο σώμα.

Το θέατρο κρατά το “τώρα” του ηθοποιού. Ο κινηματογράφος φέρνει το “εκεί” και το “τότε”. Η συνάντησή τους δημιουργεί μια ρωγμή όπου ο θεατής δεν μπορεί να μείνει απλός παρατηρητής.

Ραφίκα Σαουίς

Ποια είναι η κεντρική ιδέα πίσω από αυτή τη νέα ανάγνωση της κλασικής τραγωδίας; Πώς συνομιλεί με το πρωτότυπο κείμενο και τι θα θέλατε να αποκομίσει ο θεατής φεύγοντας από την παράσταση;

Η κεντρική ιδέα είναι ο κύκλος — όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως πολιτική και υπαρξιακή παγίδα. Ο κύκλος της βίας, της εκδίκησης, της εξουσίας που τρέφεται από τον εαυτό της.

Το κείμενο του Αισχύλου δεν αντιμετωπίζεται ως ιερό αντικείμενο αλλά ως ζωντανό υλικό που μπορεί να συνομιλήσει με ποίηση του Ρίτσου, με σύγχρονες μαρτυρίες και με προσωπικό λόγο. Αυτή η συνύπαρξη δεν “εκσυγχρονίζει” το έργο — το αποκαλύπτει ξανά.

Αυτό που θα ήθελα να μείνει είναι μια αίσθηση ευθύνης χωρίς εύκολες απαντήσεις. Ότι η ιστορία δεν είναι κάτι έξω από εμάς. Είναι κάτι που παράγουμε συνεχώς, με τις επιλογές μας, τη σιωπή μας, τη συμμετοχή μας.

Η παράσταση έχει ήδη ταξιδέψει σε διάφορους προορισμούς. Ποιες ήταν οι σημαντικότερες στάσεις αυτής της διαδρομής μέχρι σήμερα και ποια είναι τα σχέδιά σας μετά τις Βρυξέλλες;

Κάθε σταθμός λειτούργησε σαν επαναδιαπραγμάτευση του ίδιου υλικού. Δεν ήταν ποτέ η ίδια παράσταση δύο φορές.

Αυτό που έχει συμβεί με την παράσταση μοιάζει περισσότερο με μια σκηταλοδρομια παρά με μια κλασική περιοδεία. Δηλαδή ένα έργο που δεν σταματά να μετακινείται, να ξανασυστήνεται και να αλλάζει μέσα από κάθε νέο κοινό και κάθε νέο χώρο.

Μετά την πρώτη μεγάλη διεθνή παρουσία στη Νέα Υόρκη, στη La MaMa, η παράσταση συνέχισε την πορεία της στην Αθήνα, στο Θέατρο Ακροπόλ, όπου ξαναβρήκε το ελληνικό της έδαφος και δοκιμάστηκε απέναντι σε ένα κοινό που γνωρίζει πολύ άμεσα την τραγική του αναφορά. Στη συνέχεια, μας κάλεσαν να ανοίξουμε το Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος του Εθνικού Θεάτρου της Βόρειας Μακεδονίας, μια στιγμή ιδιαίτερα φορτισμένη, όπου το έργο συνάντησε ένα διεθνές περιβάλλον με έντονο ιστορικό και πολιτικό υπόστρωμα. Και μετά επιστροφή ξανά στην Αθήνα, σαν ένα συνεχές πέρα-δώθε που κρατά το έργο σε διαρκή επανεξέταση.

Κρις Ραντάνοφ (Αίγισθος), Ραφίκα Σαουίς (Κλυταιμνήστρα)

Οι Βρυξέλλες είναι ένας ακόμη σημαντικός σταθμός αυτής της διαδρομής, όχι ως κατάληξη αλλά ως συνέχεια.

Μετά από εκεί, ο επόμενος προορισμός είναι το φεστιβάλ της Στοκχόλμης, μέσα από έναν από τους βασικούς θεατρικούς οργανισμούς της πόλης, το City Theatre. Παράλληλα, προχωρά η κινηματογράφηση της παράστασης, ώστε να αποκτήσει και κινηματογραφική ζωή — όχι ως απλή καταγραφή αλλά ως αυτόνομη εκδοχή του έργου που μπορεί να ταξιδέψει σε φεστιβάλ κινηματογράφου και διαφορετικές πλατφόρμες.

Την ίδια περίοδο, στις 24 Ιουνίου, συμμετέχω στο Theater of War, το διεθνώς αναγνωρισμένο αμερικανικό θεατρικό πρόγραμμα που ίδρυσε και διευθύνει ο Brian Doerries και η ομάδα του Theater of War Productions. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη μορφή θεατρικής πρακτικής που μεταφέρει την αρχαία τραγωδία σε δημόσιους και πολιτικούς χώρους, λειτουργώντας ως αφετηρία ανοιχτού διαλόγου γύρω από σύγχρονα και συχνά αποσιωπημένα ζητήματα — όχι με στόχο να δοθούν απαντήσεις, αλλά να ενεργοποιηθεί η συλλογική σκέψη και η κοινή εμπειρία.

Στο πλαίσιο αυτό, συμμετέχω στον «Εχθρό του Λαού» του Henrik Ibsen, μαζί με ένα διεθνές καστ ηθοποιών και καλλιτεχνών, μεταξύ των οποίων ο Willem Dafoe και ο Jason Isaacs, καθώς και άλλοι σημαντικοί δημιουργοί από τον χώρο του θεάτρου και του κινηματογράφου.

Η δράση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Nostos Festival στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, σε μια συνάντηση όπου το θέατρο επιστρέφει στον δημόσιο χώρο ως εργαλείο κριτικής σκέψης, κοινωνικής ευθύνης και συλλογικού διαλόγου.

Ο Σαμουήλ Ακινόλα στο ρόλο του Κήρυκα

Πληροφορίες παράστασης 

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ: Ο Κύκλος του Αίματος
της Ραφίκας Σαουίς

17 Ιουνίου 2026
Espace Lumen, Chau. de Boondael 36, 1050 Ixelles

19:00 στα Αγγλικά, με Ελληνικούς υπέρτιτλους
20:30 στα Ελληνικά, με Αγγλικούς υπέρτιτλους

Εισιτήρια μέσω MORE.

The post Ραφίκα Σαουίς: «Η βία δεν τελειώνει ποτέ, απλώς αλλάζει γλώσσα και πρόσωπο» appeared first on .

Αξίζει να γίνει ξεχωριστή αναφορά στους ηθοποιούς της παράστασης, όχι μόνο επειδή ο καθένας ξεχώρισε για την ερμηνεία του, αλλά και επειδή υπήρχε απόλυτη αντιστοιχία ανάμεσα στους ηθοποιούς και στους χαρακτήρες που ενσάρκωσαν. Άλλωστε, όπως ανέφερε και ο σκηνοθέτης, μια βασική συμβουλή που έχει δεχθεί από τους δασκάλους του είναι πως αρκεί να επιλέξει κανείς το σωστό έργο και να κάνει σωστή διανομή· μετά μπορεί «να κοιμηθεί ήσυχος».

Στον ρόλο του Τρουφαλντίνο, ο Χάρης Ξενογιάννης παρουσίασε έναν ακούραστο, πανούργο και μονίμως πεινασμένο λαϊκό υπηρέτη, που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα υπηρετώντας ταυτόχρονα δύο αφεντικά. Κινήθηκε με ένστικτο, γρήγορα αντανακλαστικά και αδιάκοπη επινοητικότητα, προκαλώντας συνεχείς παρεξηγήσεις και σκηνές κωμικού χάους. Κάτω όμως από τη φαρσική επιφάνεια διακρινόταν μια βαθιά ανθρώπινη φυσιογνωμία, γεμάτη φόβους, ζωντάνια και δίψα για ζωή.

Η Μπεατρίτσε Ρασπόνι, όπως την απέδωσε η Μαρία Μερκούρη, εμφανίστηκε ως μια έξυπνη και αποφασιστική νέα γυναίκα, που μεταμφιεσμένη σε άνδρα φτάνει στη Βενετία αναζητώντας τον αγαπημένο της Φλορίντο. Ο χαρακτήρας της συνδύαζε θάρρος, αυτοκυριαρχία και έντονο συναίσθημα, ενώ πίσω από την ψυχραιμία της φανερωνόταν μια βαθιά ερωτική αγωνία. Μέσα στον κυκεώνα μεταμφιέσεων και παρεξηγήσεων, αποτέλεσε ίσως την πιο ώριμη και συνειδητοποιημένη παρουσία του έργου.

Ο Γιώργης Καταλαγαριανάκης απέδωσε ιδανικά τον Πανταλόνε, έναν ηλικιωμένο αλλά αεικίνητο άνθρωπο, με επιχειρηματικό ένστικτο, ένταση και επιβλητική παρουσία. Ο θεατής είχε την αίσθηση πως επρόκειτο για έναν άνθρωπο που επί δεκαετίες διοικούσε το σπίτι, το εμπόριο και την οικογένειά του. Η ερμηνεία του ισορροπούσε επιτυχημένα ανάμεσα στο κωμικό στοιχείο και τη βαθύτερη ανθρώπινη διάσταση του ρόλου.

Ο Βασίλης Μάγνης ενσάρκωσε με πειστικότητα τον Δόκτορα Λομπάρντι, τον νομικό με το μαύρο κοστούμι, τη ρητορική μεγαλοπρέπεια και τα λατινικά αποφθέγματα — στοιχεία που σπάνια συναντώνται σε άλλες σκηνικές προσεγγίσεις του έργου. Σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, ο ίδιος ο Γκολντόνι, έχοντας υπάρξει ενεργός δικηγόρος για χρόνια, φαίνεται πως ενσωμάτωσε στον χαρακτήρα αυτό προσωπικά στοιχεία της δικής του εμπειρίας.

Ο Κωνσταντίνος Μανιάτης απέδωσε με απόλυτη πειστικότητα τον Σίλβιο, έναν νεαρό εραστή γεμάτο πάθος, ζήλια, ορμητικότητα αλλά και ευαισθησία.

Στον ρόλο της Κλαρίσας, η Ναταλία Καπετανάκη ανέδειξε ότι ο έρωτάς της για τον Σίλβιο ξεπερνούσε κατά πολύ ένα επιφανειακό φλερτ ή μια νεανική κοκεταρία. Για την ίδια, η προοπτική να ματαιωθεί ο γάμος της ισοδυναμούσε σχεδόν με προσωπική κατάρρευση. Οι έντονες συναισθηματικές εκρήξεις της, παρότι στιγμιαία υπερβολικές, δικαιολογούνταν από τη νεότητα και την αυθεντικότητα των αισθημάτων της.

Ο Κωστής Γεραρής, ως Φλορίντο Αρετούζι, δεν περιορίστηκε στον ρόλο του «δεύτερου ερωτευμένου» της υπόθεσης, αλλά ανέδειξε ίσως την πιο ρομαντική και εσωστρεφή ανδρική μορφή του έργου. Η ερμηνεία του διακρινόταν για τη λεπτότητα, την ευγένεια, τη συναισθηματική καλλιέργεια και έναν ιδιαίτερο λυρισμό.

Ο Γιώργος Μαγκλής έδωσε στον Μπριγκέλλα τη φυσιογνωμία ενός λαϊκού επαγγελματία της Βενετίας, που έχει μάθει να κινείται με άνεση ανάμεσα σε διαφορετικές κοινωνικές τάξεις. Διατηρούσε χιούμορ, ζωντάνια και την ικανότητα να ισορροπεί καταστάσεις, γνωρίζοντας πώς να απευθύνεται τόσο στους άρχοντες όσο και στους υπηρέτες.

Η Άννα Ρωμάνου, ως Σμεραλντίνα, συνδύασε σκηνική ζωντάνια, πρακτική ευφυΐα και έντονη θεατρική παρουσία. Δεν εμφανίστηκε απλώς ως μια τυπική υπηρέτρια, αλλά ως ένας από τους πιο καθαρούς και λειτουργικούς νους της σκηνής.

Οι τρεις σερβιτόροι — Πάρις Κακλαμάνης, Τίνα Χατζηθωμά και Σάββας Καρακάσης — δημιούργησαν ιδιαίτερα έντονες εντυπώσεις μέσα από τις συντονισμένες κινήσεις τους, τη λειτουργικότητα και τη μεταξύ τους επικοινωνία, που πολλές φορές γινόταν χωρίς λόγια. Η χρήση πραγματικών φαγητών επί σκηνής και ιδιαίτερα οι σκηνές κατανάλωσής τους από τον Τρουφαλντίνο ενίσχυαν τον ρεαλισμό και προκαλούσαν αυθόρμητο γέλιο στο κοινό.

Ο Κώστας Δερβένης, στον ρόλο του Καμαριέρη, απέδωσε εύστοχα έναν άνθρωπο που πασχίζει να διατηρήσει την αξιοπρέπεια και την επαγγελματική του τάξη, ενώ γύρω του επικρατεί κωμική αποδιοργάνωση.

Οι δύο Αχθοφόροι, ο Δήμος Αγγελούσης και ο Σάββας Καρακάσης, αποτέλεσαν μικρές αλλά ουσιαστικές παρουσίες που συμπλήρωσαν αρμονικά τη συνολική εικόνα της παράστασης. Υπενθύμιζαν ότι η δράση εκτυλίσσεται μέσα σε μια ζωντανή και καθημερινή πόλη, ενώ απέδιδαν παραστατικά τόσο τη σωματική κόπωση όσο και την ανάγκη της αμοιβής για τον κόπο τους.

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στα λιτά αλλά λειτουργικά σκηνικά της Άντας Σωτηροπούλου, τα οποία δεν εμπόδιζαν ούτε στιγμή τη ροή της δράσης, καθώς και στην προσεγμένη επιλογή μουσικών κομματιών του 18ου αιώνα. Ξεχωριστή συμβολή είχαν επίσης τα κοστούμια, που ανέδειξαν με ακρίβεια κάθε χαρακτήρα και ομόρφυναν διαρκώς τη σκηνική εικόνα.

Από τους υπόλοιπους συντελεστές, αξίζει να σημειωθεί η συμβολή του Κώστα Δερβένη στη σκηνή της ξιφομαχίας, καθώς και της Κωνσταντίνας Σλακώνη στη σκηνική κίνηση και τον συντονισμό των σερβιτόρων, ενώ αίσθηση προκάλεσαν τα πολύ προσεγμένα μακιγιάζ της Όλγας Μοσχόβου, σύμφωνα με τον κάθε χαρακτήρα και το πνεύμα της εποχής τους.

Συγχαρητήρια σε όλους!

The post Σκέψεις μετά την αυλαία: Συλλογική δύναμη και συνοχή των ηθοποιών στον «Υπηρέτη δύο Αφεντάδων» appeared first on .

Από τον Μένανδρο στον Γκολντόνι: Η Σκυταλοδρομία της Ανθρώπινης Κωμωδίας
Του Γιώργου Μαγκλή

Η φετινή θεατρική μας περιοδεία μας μεταφέρει στη Βενετία του 18ου αιώνα. Το έργο μας «Υπηρέτης Δύο Αφεντάδων» είναι το απόσταγμα μια εξέλιξης. Θα δούμε πώς τρεις κορυφαίοι δραματουργοί μετέτρεψαν τη σκηνή σε καθρέφτη της καθημερινότητας, μέσα από τα μάτια του πανούργου Μπριγκέλα.

Το θέατρο, στην πιο αυθεντική του έκφανση, δεν υπήρξε ποτέ ένας απλός μηχανισμός ψυχαγωγίας, αλλά ένας ζωντανός, παλλόμενος καθρέφτης της κοινωνίας. Όταν η αυλαία ανεβαίνει, ο θεατής δεν αντικρίζει απλώς επινοημένους μύθους, αλλά τις δικές του καθημερινές αγωνίες, τα πάθη, τις αντιφάσεις και τις αδυναμίες του. Αυτή η ανθρωποκεντρική στροφή της δραματουργίας δεν συνέβη τυχαία, · υπήρξε το
αποτέλεσμα μιας μακράς ιστορικής σκυταλοδρομίας, την οποία σφράγισαν τρεις κορυφαίοι αναμορφωτές του παγκόσμιου θεάτρου: ο Μένανδρος, ο Μολιέρος και ο Κάρλο Γκολντόνι.

Φέτος, η θεατρική μας περιοδεία με μεταφέρει στη γεμάτη φως και ίντριγκα Βενετία του 18ου αιώνα. Εκεί, καλούμαι να ανεβαίνω στη σκηνή με το κουστούμι ενός εμβληματικού ήρωα: του Μπριγκέλα. Μέσα από τον δικό μου ρόλο, θα προσπαθήσω, ταπεινά χωρίς καμιά πρόθεση ειδήμονα, μια αναδρομή στις ρίζες μιας θεατρικής παράδοσης που ξεκίνησε από την αρχαία Αθήνα για να κατακτήσει την ευρωπαϊκή σκηνή του 18ου αιώνα.

Οι τρεις σταθμοί της θεατρικής επανάστασης

Η γέννηση αυτού που σήμερα ονομάζουμε «κωμωδία χαρακτήρων» οφείλει τα θεμέλιά της στον Μένανδρο (περ. 342 π.Χ. – 291 π.Χ.). Στην Ελληνιστική περίοδο, ο Μένανδρος εισήγαγε τη «Νέα Κωμωδία», μετατοπίζοντας ριζικά το ενδιαφέρον από την οξεία πολιτική σάτιρα και το φανταστικό στοιχείο του Αριστοφάνη, στην ιδιωτική σφαίρα του απλού ανθρώπου, στις οικογενειακές σχέσεις και στα αδιέξοδα της καθημερινότητας.

Αιώνες αργότερα, υπό το φως του γαλλικού κλασικισμού του 17ου αιώνα, ο Μολιέρος (1622 – 1673) παρέλαβε αυτή την ψυχολογική κληρονομιά και τη μάζεψε με τη δυναμική της λαϊκής φάρσας. Το αποτέλεσμα ήταν η γέννηση της κλασικής κωμωδίας ηθών, μιας διεισδυτικής και συχνά αμείλικτης ανατομίας της κοινωνικής υποκρισίας της εποχής του.

Τον κύκλο αυτό κλείνει και να ανανεώνει ο Κάρλο Γκολντόνι (1707 – 1793) στον 18ο αιώνα, την εποχή του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. Βλέποντας το ιταλικό θέατρο να βουλιάζει στην τυποποίηση, ο Γκολντόνι πραγματοποίησε μια ριζική μεταρρύθμιση: κατήργησε τις άκαμπτες μάσκες και τον πρόχειρο αυτοσχεδιασμό της Commedia dell” arte, επιβάλλοντας το ολοκληρωμένο γραμμένο κείμενο και την ψυχολογική αλήθεια των ηρώων του.

Ρεαλισμός, γλώσσα και το «διορθωτικό» γέλιο

Παρά τις τεράστιες χρονικές και πολιτισμικές αποστάσεις που τους χωρίζουν, οι τρεις δραματουργοί συνδέονται από μια κοινή καλλιτεχνική φιλοσοφία. Αντικατέστησαν τις μονοδιάστατες καρικατούρες με ολοκληρωμένες προσωπικότητες που διαθέτουν εσωτερικές συγκρούσεις, καθαρά κίνητρα και αναγνωρίσιμα ανθρώπινα πάθη.

Η δράση μεταφέρεται στο αστικό περιβάλλον. Οι γάμοι, οι κληρονομικές διαφορές, οι κοινωνικές συμβάσεις και οι παρεξηγήσεις της διπλανής πόρτας γίνονται ο κεντρικός δραματουργικός ιστός. Παράλληλα, εγκαταλείπεται ο εξεζητημένος, λόγιος λόγος για χάρη της καθομιλουμένης γλώσσας — από την ομιλούμενη αττική του Μενάνδρου μέχρι τα ζωντανά βενετσιάνικα του Γκολντόνι. Στόχος τους; Το χιούμορ να μην είναι ένας φτηνός αυτοσκοπός, αλλά εργαλείο κοινωνικής κριτικής, υπηρετώντας πιστά το κλασικό ρητό ridendo castigat mores (διορθώνει τα έθιμα μέσω του γέλιου).

Η αιώνια μάχη διάνοιας και ενστίκτου: Πώς γεννήθηκε ο χαρακτήρας μου;

Η πιο ανάγλυφη απόδειξη αυτής της θεατρικής συνέχειας αποτυπώνεται στην εξέλιξη των λαϊκών υπηρετών (Zanni), οι οποίοι ανέκαθεν εκπροσωπούσαν δύο αντίθετες δυνάμεις της ανθρώπινης φύσης: τη διάνοια και το ένστικτο. Ως Μπριγκέλα, έχω την τιμή να εκπροσωπώ την πρώτη: τη διάνοια.

Ο χαρακτήρας μου είναι πανούργος, κυνικός και προσαρμοστικός. Δεν γεννήθηκε όμως ξαφνικά στον 18ο αιώνα. Οι ρίζες μου ξεκινούν από τον δολοπλόκο δούλο (servus callidus) του Μενάνδρου, τον πρώτο χαρακτήρα στην ιστορία του παγκόσμιου θεάτρου που εμφανίζεται σαφώς πιο ευφυής από τα αφεντικά του, κινώντας τα νήματα της πλοκής. Αργότερα, ο Μολιέρος με μεταμορφώνει στον ιδιοφυή Σκαπίνο (Scapin) —έναν θρασύ στρατηγό της ίντριγκας με εκλεπτυσμένο λόγο.

Όταν πια φτάνω στα χέρια του Γκολντόνι, ο Βενετσιάνος μεταρρυθμιστής μού αφαιρεί τον παλιό, κακοποιό χαρακτήρα της παλιάς Commedia dell” arte. Μου δίνει κοινωνική αξιοπρέπεια, αναβαθμίζοντάς με σε έναν σοβαρό, υπεύθυνο και έμπιστο επαγγελματία ή ξενοδόχο της αστικής τάξης. Παραμένω πανέξυπνος, αλλά πλέον χρησιμοποιώ το μυαλό μου με ευθύνη.

Στον αντίποδα του δικού μου ρόλου βρίσκεται το καθαρό, πρωτόγονο ένστικτο ο Τρουφαλντίνο. Εκεί που ο Τρουφαλντίνο είναι το «σώμα» που αντιδρά αυθόρμητα, πεινάει, κάνει τούμπες και περιπλέκει την πλοκή με τις γκάφες του, ο Μπριγκέλα, παραμένει ο «εγκέφαλος». Σκέφτομαι, σχεδιάζω, διοικώ και προσπαθώ να συμμαζέψω το δημιουργικό χάος που εκείνος προκαλεί.

Ένα διαχρονικό κάλεσμα στη σκηνή

Η αστική κωμωδία χαρακτήρων που γεννήθηκε στην αρχαία Αθήνα, τελειοποιήθηκε στο Παρίσι και αναγεννήθηκε στη Βενετία, παραμένει έως σήμερα συγκλονιστικά επίκαιρη. Τα προβλήματα της καθημερινότητας μπορεί να άλλαξαν μορφή, αλλά η ανθρώπινη φύση, με τα ελαττώματα και τα μεγαλειώδη σφάλματά της, παραμένει αναλλοίωτη στον χρόνο ως πάντα επίκαιρη.

Το έργο του Κάρλο Γκολντόνι που σας παρουσιάζουμε φέτος συνεχίζει επάξια αυτή τη σπουδαιότερη θεατρική παράδοση. Μέσα από ήρωες με σάρκα και οστά, αυθεντική γλώσσα και ένα κριτικό χιούμορ γεμάτο ευαισθησία, η παράσταση μας προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία: να κοιτάξουμε κατάματα τον καθρέφτη της σκηνής, να γελάσουμε λυτρωτικά με τις αδυναμίες μας και, τελικά, να προβληματιστούμε μαζί.

Κάνοντας μια σύγκριση με το περυσινό μας έργο ‘’ Έρωτα, Έργα, Έωλα ‘’ διαπιστώνει κανείς διαφορές ως προς την πλοκή των δύο έργων. Ο Σαίξπηρ προσφέρει μια εγκεφαλική, ποιητική κωμωδία λόγου. Το έργο βασίζεται στο λεκτικό χιούμορ, στα λογοπαίγνια, στη ρητορική δεινότητα και στη σάτιρα της πνευματικής υπεροψίας. Η πλοκή του έργου είναι απλή. Ενώ στην περίπτωση του Γκολντόνι πρόκειται για μια καθαρή κωμωδία καταστάσεων και παρεξηγήσεων. Στηρίζεται στον καταιγιστικό, σωματικό ρυθμό, στις μεταμφιέσεις και στο σωματικό χιούμορ (lazzi). Εδώ η πλοκή είναι εξαιρετικά δαιδαλώδης και περίπλοκη. Η αντίθεση αυτή είναι φανερή στο επίπεδο των υπηρετών. Ο Κούτρας στον Σαίξπηρ, εκπροσωπεί τον απλοϊκό, γήινο υπηρέτη. Μπερδεύει τις ερωτικές επιστολές των ευγενών, λειτουργώντας ως ο καταλύτης που ξεσκεπάζει την υποκρισία των αφεντικών του. Το χιούμορ του είναι κυρίως γλωσσικό με παρερμηνείες λέξεων. Ο Τρουφαλντίνο στον Γκολντόνι είναι η μετεξέλιξη του Αρλεκίνου. Κινείται από πρωτόγονα ένστικτα (κυρίως την αστείρευτη πείνα του). Είναι ο απόλυτος ακροβάτης της σκηνής, που χρησιμοποιεί το ψέμα και την ευελιξία του για να επιβιώσει. Οι διαφορές παραμένουν και στο τέλος των δύο έργων το ένα διατηρεί την παράδοση του Happy End το άλλο την ανατρέπει.

Η επιτυχία του εγχειρήματος μας θα φανεί στο χειροκρότημα σας, στην ένταση του γέλιου σας και εάν στο τέλος της παράστασης θα είστε ποιο ξεκούραστοί απ΄όταν ήρθατε. Κακά τα ψέματα το θέατρο είναι γιατρικό και η συλλογική δημιουργία προς την παρουσίαση του έργου στο κοινό αποτελεί στήριγμα.

Σας καλούμε λοιπόν, να ταξιδέψουμε προς την Βενετία για να ψυχαγωγηθούμε και εκπαιδευτούμε μέσω του γέλιου. Εμείς προετοιμαστήκαμε επί μήνες, ντυθήκαμε το κοστούμι του ρόλου μας με τις στολές εποχής σας περιμένουμε διότι η αυλαία ανοίγει σε λίγο.

The post Από τον Μένανδρο στον Γκολντόνι: ο Γιώργος Μαγκλής κάνει μια ιστορική αναδρομή στην τέχνη του Θεάτρου appeared first on .

Σε μια εποχή όπου το κοινό αναζητά ολοένα και περισσότερο θεατρικές εμπειρίες που συνδυάζουν ποιότητα, ψυχαγωγία και αισθητική φροντίδα, η συγκεκριμένη παραγωγή επιχειρεί να προσφέρει ακριβώς αυτό: μια κωμωδία για όλη την οικογένεια, γεμάτη έρωτες, παρεξηγήσεις, αυθεντικά κοστούμια εποχής και έντονο ρυθμό. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Αριστείδης Λαυρέντζος παρουσιάζει τους δέκα λόγους για τους οποίους αξίζει να δει κανείς τον Υπηρέτη Δύο Αφεντάδων, σε μια παράσταση που υπόσχεται γέλιο, θεατρικό ταξίδι και μια ξεχωριστή εμπειρία για ελληνόφωνους και ξενόγλωσσους θεατές.

Γράφει ο Αριστείδης Λαυρέντζος

10 λόγοι για να δείτε την παράστασή μας:

1) Η ομάδα μου και εγώ δουλεύουμε ακούραστα επί 7 μήνες για να σας προσφέρουμε μια ευχάριστη και καλλιτεχνικά αξιόλογη παράσταση.

2) Θα έχετε την ευκαιρία να γνωρίσετε ή να ξαναδείτε ένα από τα κορυφαία κλασικά έργα της ιταλικής δραματουργίας και τον συγγραφέα του, Κάρλο Γκολντόνι, που συνέβαλε κατά πολύ στη αναμόρφωση του ιταλικού και κατά συνέπεια του ευρωπαϊκού θεάτρου.

3) Είναι μία κωμωδία για όλη την οικογένεια.

4) Θα μπορείτε να φέρετε και τους τυχόν ξενόγλωσσους φίλους ή παρτενέρ σας. Με τους άψογους υπερτίτλους μας που έχουμε αρχίσει να προβάλλουμε από το 2009, θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν άνετα και στα αγγλικά ή γαλλικά όλο το έργο.

5) Θα παρακολουθήσετε το έργο σε μία καινούργια μετάφραση, πιστή στο ιταλικό πρωτότυπο. Η μετάφραση είναι δική μου (προς τα ελληνικά για τους ηθοποιούς και προς τα γαλλικά/αγγλικά για τους υπέρτιτλους) και έχει την έγκριση της μεγαλύτερης ειδικού για τον Γκολντόνι Διδάκτορος Ειρήνης Μουντράκη, Υπεύθυνης Δραματολογίου και Διεθνών Σχέσεων στο Εθνικό Θέατρο. Κατατίθεται στις ελληνικές και ξένες βιβλιοθήκες του θεάτρου.

6) Θα γελάσετε με την καρδιά σας!

7) Ποιος λέει όχι σε ένα έργο που περιλαμβάνει τις διαδρομές τριών ερωτικών ζευγαριών από την αρχή ως το τέλος;

8) Θα έχετε την ευκαιρία να δείτε το έργο σε αυθεντικά κοστούμια εποχής.

9) Σας ταξιδεύουμε στην ονειρεμένη Βενετία με τους εμπόρους της, τα θέατρά της, τα πανδοχεία της, τους έρωτές της…

10) Παίζουμε σε ένα από τα ωραιότερα θέατρα της πόλης.

Στοιχεία παράστασης

COMÉDIE ROYALE CLAUDE VOLTER
avenue des Frères Legrain 98, 1150 Bruxelles

21, 22, 23 Μαΐου στις 20.00 / 24 Μαΐου στις 18:00

Σκηνοθεσία-μετάφραση: Αριστείδης Λαυρέντζος
Σκηνικά-κοστούμια: Άντα Σωτηροπούλου

Ηθοποιοί: Γιώργης Καταλαγαριανάκης, Ναταλία Καπετανάκη, Βασίλης Μάγνης, Πάρις Κακλαμάνος, Μαρία Μερκούρη, Κωστής Γεραρής, Γιώργος Μαγκλής, Άννα Ρωμανού, Χάρης Ξενογιάννης, Κώστας Δερβένης, Κωνσταντίνος Μανιάτης, Δήμος Αγγελούσης, Τίνα Χατζηθωμά, Σάββας Καρακάσης. 

Εισιτήρια 20 € / 16 €: δείτε αφίσα ή σκανάρετε το QR ή κάνετε κλικ, εδώ.

The post Αριστείδης Λαυρέντζος: «Δέκα λόγοι για να δείτε την νέα θεατρική παράσταση του Θέσπι» appeared first on .

Ο Τουριστικός Οργανισμός της Πιερίας (Π.Ο.Τ.Α.Π.) σε συνεργασία με το Γραφείο του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (ΕΟΤ) BENELUX παρουσίασαν την πολυθεματική ταυτότητα της Πιερίας σε Βέλγους δημοσιογράφους, που για τον σκοπό αυτό φιλοξενήθηκαν για μια εβδομάδα στη διάσημη Πιερική Ριβιέρα και στο τόπο διαμονής των θεών του Ολύμπου.

Ήταν ένα ταξίδι εξοικείωσης (press trip) και προβολής των πολυεπίπεδων τουριστικών ενδιαφερόντων και προορισμών της Πιερίας που
πραγματοποιήθηκε από τη Δευτέρα 4 Μαΐου έως το Σάββατο 9 Μαΐου και αποτελούσε μέρος του στρατηγικού πλάνου που υλοποιεί ο Τουριστικός Οργανισμός της Πιερίας για τη στοχευμένη προσέγγιση των αγορών του Βελγίου, της Ολλανδίας και του Λουξεμβούργου που ενισχύεται συστηματικά τα τελευταία χρόνια μέσω συμμετοχών σε διεθνείς εκθέσεις, σε συνεργασίες με επαγγελματίες του τουρισμού και φιλοξενίας εκπροσώπων των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και του ταξιδιωτικού κλάδου.

Κατά την παραμονή τους στην Πιερία, οι Βέλγοι δημοσιογράφοι επισκέφθηκαν, ξεναγήθηκαν και ενημερώθηκαν για ένα πλήθος τοπόσημων
της περιοχής (τουριστικών, αρχαιολογικών, θρησκευτικών, θεματικών κλπ) ενώ είχαν την ευκαιρία να βρεθούν και να συνομιλήσουν με εκπροσώπους της Πιερίας, σε συναντήσεις που απέδειξαν ότι η Πιερική Γη είναι ένας κορυφαίος τουριστικός προορισμός για όλες τις ημέρες του χρόνου, άρτια οργανωμένος, με παροχές υψηλού επιπέδου και τόπος συνώνυμος της ελληνικής φιλοξενίας σε πανελλαδικό επίπεδο.

Ειδικότερα, οι Βέλγοι δημοσιογράφοι είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν από κοντά για όλα προσφέρει η Πιερική Ριβιέρα ως κορυφαίος προορισμός θαλασσίων διακοπών, με υψηλού επιπέδου ξενοδοχειακές παροχές και εκλεκτές εκδοχές της σύγχρονης και παραδοσιακής ελληνικής γαστρονομίας.

-Ενημερώθηκαν επί τόπου, για τα μοναδικά χαρακτηριστικά του Εθνικού Πάρκου του όρους Όλυμπος, το οποίο περιλαμβάνεται στον κατάλογο της UNESCO και φιλοξενεί μια ιδιαίτερα πλούσια χλωρίδα και πανίδα, ενώ απόλαυσαν στη διάρκεια της επίσκεψης μια συναρπαστική εικονική ανάβαση στο βουνό, βιώνοντας τα θαύματά του από τη βάση μέχρι την κορυφή. Η ίδια επίσκεψη περιλάμβανε και πολλές καθηλωτικές διηγήσεις για τους θρύλους και τους μύθους που συνοδεύουν αυτό το μοναδικό «παλάτι» των θεών της ελληνικής αρχαιότητας.

Ακολουθώντας ένα ιδιαίτερα επιμελημένο πρόγραμμα και κυρίως αντιπροσωπευτικό για μια πρώτη μεστή γνωριμία με την Πιερία, οι Βέλγοι
δημοσιογράφοι, στις ημέρες που ακολούθησαν, επισκέφθηκαν:

-Τον αρχαιολογικό χώρο του Δίου, όπου ο Αλέξανδρος θυσίασε στο ιερό του Δία πριν ξεκινήσει για την εκστρατεία στην Ασία, μια ακμαία πόλη της αρχαιότητας από τον 5ο αιώνα π.Χ. έως και τον 5ο αιώνα μ.Χ.

-Τους Μακεδονικούς Τάφους στη θέση «Τούμπες» στον Κορινό, οι οποίοι αποτελούν έναν σημαντικό αρχαιολογικό χώρο, που αποκαλύπτει τις ταφικές πρακτικές και τον πολιτισμό της Μακεδονίας κατά την αρχαιότητα (κυρίως από τον 4ο έως τον 3ο αιώνα π.Χ.).

-Το λιμάνι της αρχαίας Πύδνας, μέσω του οποίου ο Απόστολος Παύλος αναχώρησε για την Αθήνα, προερχόμενος από τις επισκέψεις στη Θεσσαλονίκη και στη Βέροια κατά την δεύτερη αποστολική περιοδεία του (49- 52 μ.Χ.).

-Την Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή του Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω που είναι η σημαντικότερη Μονή της Πιερίας, η οποία παραμένει ενεργή και βρίσκεται στον Όλυμπο, σε υψόμετρο 900 μ. σε θέση φύσει οχυρή ανάμεσα σε δύο ρέματα απέχοντας 18 χιλιόμετρα από το Λιτόχωρο.

-Την Ιερά Μονή του Αγίου Αθανασίου στον Κολινδρό καθώς και τον ίδιο τον παραδοσιακό οικισμό του Κολινδρού στον βορρά της Πιερίας, τόπο γέννησης του ανεπανάληπτου Αλέξη Ζορμπά.

-Την Παναγία της Κονταριώτισσα, έναν βυζαντινό ναό – μνημείο, με την αρχική ίδρυσή του να χρονολογείται στον 7ο αιώνα και με την ονομασία του να οφείλεται, είτε στα «κούντουρα», αγγελικές δυνάμεις που εικονίζονται στον τρούλο της εκκλησίας και προαναγγέλλουν την Ανάληψη του Χριστού, είτε στα ξύλινα κοντάρια που κατασκεύαζαν στην περιοχή, χρησιμοποιώντας ξυλεία από το παρακείμενο δάσος.

-Το φαράγγι του Ενιπέα με τις χαρακτηριστικές «βάθρες» (φυσικές κολυμβήθρες) όπου λουζόταν και η πανέμορφη Λητώ (η μητέρα του
Απόλλωνα και της Αρτέμιδας, από την οποία ονομάστηκε και το Λιτόχωρο), ένας τόπος οργιώδους φύσης που συνδέεται με τους θρύλους γύρω από τη λατρεία του Διονύσου, εκεί που σύμφωνα με τον μύθο κατασπαράχθηκε από τις Μαινάδες ο Ορφέας και για ημέρες το ποτάμι κυλούσε κόκκινο.

-Τη Μόνιμη Παλαιοντολογική Έκθεση του Μαστόδοντα στη Νεοκαισάρεια Πιερίας, όπου οι Βέλγοι δημοσιογράφοι ενημερώθηκαν για τον προϊστορικό πλούτο και τα σπάνια παλαιοντολογικά ευρήματα της Μακεδονικής γης.

-Το Ναυτικό Μουσείο του Λιτοχώρου, το οποίο διασώζει, φυλάσσει, συντηρεί και προβάλει ιστορικά κειμήλιο της εμπορικής ελληνικής ναυτιλίας.

-Τον παραδοσιακό οικισμό Παλιός Παντελεήμονας και το μεσαιωνικό Κάστρο του Πλαταμώνα το οποίο κτίστηκε από τους σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας (ανάμεσά τους και Βέλγοι) όταν ήλθαν και κατέλαβαν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορίας κατά την περίοδο 1204- 1224.

-Την αμπελουργική ζώνη της Πιερίας και οινοποιία της περιοχής που «ευθύνεται» για μερικές από τις καλύτερες ποικιλίες κρασιών στην Ελλάδα, όπως οι τοπικές, Μαλαγουζιά, Ασύρτικο και Ξινόμαυρο αλλά και διεθνείς (Chardonnay, Sauvignon Blanc, Syrah και Cabernet Sauvignon).

-Τον παραθαλάσσιο οικισμό της Νέας Αγαθούπολης, στο Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού – Λουδία – Αλιάκμονα, έναν εκτεταμένο βιότοπο με αλμυρά έλη, βάλτους και βοσκοτόπια, ο οποίος φιλοξενεί πλούσια ορνιθοπανίδα, διαθέτει παρατηρητήριο πουλιών και περιλαμβάνεται στο δίκτυο Natura 2000 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Οι δημοσιογράφοι από το Βέλγιο επισκέφθηκαν και την Κατερίνη, την πρωτεύουσα της Πιερίας, όπου συναντήθηκαν με την Αντιπεριφερειάρχη Πιερίας, Σοφία Μαυρίδου, η οποία τους ανέπτυξε τους στόχους και τον προγραμματισμό για να καθιερωθεί της Πιερίας ως ελκυστικός, πολυθεματικός προορισμός της τουριστικής αγοράς. Συναντήθηκαν με τον Πρόεδρο του Τουριστικού Οργανισμού Πιερίας (Π.Ο.Τ.Α.Π.), Βασίλη Δήμου και τα μέλη του ΔΣ του Τουριστικού Οργανισμού, Γρηγόρη Βεϊδαμενίδη, Οδυσσέα Μανωλόπουλο, Στέλιο Ούζα, Στράτο Χαλκίδη και Αφροδίτη Μπέλλου, με τους οποίους είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν εκτενώς για τη στρατηγική προβολής της Πιερίας, τις προοπτικές ανάπτυξης του προορισμού, καθώς και τις δυνατότητες ενίσχυσης της παρουσίας της περιοχής στις αγορές του Βελγίου, της Ολλανδίας και του Λουξεμβούργου.

Παράλληλα, είχαν ουσιαστικές συνομιλίες με την Αντιδήμαρχο Τουρισμού και Πολιτισμού του Δήμου Κατερίνης και μέλος του Δ.Σ. του Π.Ο.Τ.Α.Π. Ελίνα Διαμαντοπούλου και την Αντιδήμαρχο Τουρισμού του Δήμου Πύδνας- Κολινδρού, Μαρία Ναβροζίδου σχετικά με δυνατότητες συνεργασίας.

Το πρόγραμμα της φιλοξενίας σχεδιάστηκε από τον Διευθυντή του Π.Ο.Τ.Α.Π., Βασίλειο Δήμου, με στόχο να προσφέρει μια ολοκληρωμένη
βιωματική εμπειρία που αναδεικνύει τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της Πιερίας. Παράλληλα, ήταν πολύτιμή η συμβολή στον συνολικό προγραμματισμό, της Διευθύντριας του Γραφείου του ΕΟΤ BENELUX, Νικολέττας Νικολοπούλου και του συνεργάτη της, Δημήτρη Μπίλα, με τους οποίους ο Τουριστικός Οργανισμός Πιερίας συνεργάστηκε άψογα.

Στην αποστολή συμμετείχαν οι παρακάτω Βέλγοι δημοσιογράφοι:
Bert Coppens, Papillio Magazine
Koen Driessens, Bergen Magazine
Dirk Vandereyken, Badass PR & Anchorage Entertainment, Εκδότης των LifeBytes και PDF’zines, Αρχισυντάκτης του Bello Magazine,
Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων (Βέλγιο)
Paula van Unen, Συνιδιοκτήτης & Εκδότης του LifeBytes, φωτογράφος και συνεργάτης των Bello & PDF’zines

Την αποστολή συνόδευε εξειδικευμένο τηλεοπτικό συνεργείο των Anchorage Entertainment, LifeBytes Magazine και PDF’zines, αποτελούμενο από τους: David Robyn, Benny Bicker και Hans De Ryck.

(οι φωτογραφίες διανεμήθηκαν από τον ΠΟΤΑΠ)

The post Βέλγοι δημοσιογράφοι επισκέφθηκαν την Πιερία appeared first on .

Από εθνικό σε ευρωπαϊκό φαινόμενο

Αυτό που διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία είναι η κλίμακα των εξελίξεων. Οι πιέσεις δεν περιορίζονται πλέον σε μεμονωμένες χώρες, αλλά επεκτείνονται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Γαλλία, η Stellantis ανακοίνωσε τον τερματισμό της παραγωγής στο Poissy μετά το 2027, ενώ η Renault σχεδιάζει σημαντικές περικοπές στο ανθρώπινο δυναμικό της. Παράλληλα, η Volkswagen έκλεισε το εργοστάσιό της στη Δρέσδη, σηματοδοτώντας μια ιστορική καμπή για τον όμιλο.

Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία λειτουργεί περίπου στο 55% της δυναμικότητάς της, γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη πλεονάζουσας παραγωγικής βάσης. Στο Βέλγιο, όπου άλλοτε λειτουργούσαν πολλαπλά εργοστάσια, σήμερα παραμένει ουσιαστικά μόνο η μονάδα της Volvo στη Γάνδη, γεγονός που αναδεικνύει τη σταδιακή αποδυνάμωση του κλάδου σε εθνικό επίπεδο.

Τα μαθήματα της βαριάς βιομηχανίας

Η εξέλιξη αυτή θυμίζει την πορεία άλλων βιομηχανικών τομέων στο Βέλγιο, όπως η εξόρυξη άνθρακα στο Λιμβούργο ή η χαλυβουργία στη Λιέγη, στο Σαρλερουά και στο Clabecq. Οι τομείς αυτοί δεν κατέρρευσαν απότομα, αλλά υπέστησαν μια μακρά περίοδο σταδιακής συρρίκνωσης, μέσα από αλλεπάλληλες «προσαρμογές» που τελικά οδήγησαν στην απώλεια της παραγωγικής τους βάσης.

Αν και η αυτοκινητοβιομηχανία έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, η σύγκριση αυτή επανέρχεται όλο και συχνότερα, καθώς η παραγωγή μετακινείται προς περιοχές με χαμηλότερο κόστος και διαφορετικές στρατηγικές ανάπτυξης.

Ανταγωνισμός και γεωοικονομικές μεταβολές

Η ενίσχυση της παρουσίας διεθνών κατασκευαστών στην ευρωπαϊκή αγορά αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα. Εταιρείες από την Ασία επεκτείνονται δυναμικά, δημιουργώντας παραγωγικές μονάδες εντός Ευρώπης, με στόχο τόσο την καλύτερη πρόσβαση στην αγορά όσο και την αντιμετώπιση εμπορικών περιορισμών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η BYD, η οποία πρόκειται να κατασκευάζει πλέον στην Ουγγαρία και σύντομα στην Τουρκία. Όχι για να γίνει πιο… ευρωπαϊκή, αλλά για να παρακάμψει τους τελωνειακούς δασμούς ενώ παράλληλα προμηθεύει την τοπική αγορά. Οι κινεζικές μάρκες καταλαμβάνουν τώρα το 6% της ευρωπαϊκής αγοράς, με σχεδόν 800.000 οχήματα να αναμένονται το 2025, σχεδόν διπλάσια από το προηγούμενο έτος.  Το μερίδιό τους αυξάνεται αισθητά, αντανακλώντας τη μεταβολή των παγκόσμιων ισορροπιών.

Παράλληλα, η μετάβαση προς την ηλεκτροκίνηση συνοδεύεται από διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις. Στην Ευρώπη, οι στόχοι και τα χρονοδιαγράμματα έχουν τροποποιηθεί τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αστάθεια και επαναπροσδιορισμό στρατηγικών. Αντίθετα, άλλες οικονομίες έχουν ακολουθήσει πιο σταθερή πορεία, επενδύοντας συστηματικά σε νέες τεχνολογίες και παραγωγικές δυνατότητες.

Το ερώτημα της επόμενης ημέρας

Για το Βέλγιο, οι εξελίξεις αυτές δεν αποτελούν απλώς μια διεθνή τάση, αλλά μια πραγματικότητα με άμεσες αναφορές στο πρόσφατο παρελθόν του. Η εμπειρία από τη συρρίκνωση της βαριάς βιομηχανίας λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την κατανόηση των σημερινών αλλαγών.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αυτοκινητοβιομηχανία φαίνεται να βρίσκεται σε μια καθοριστική μεταβατική φάση, όπου η ισορροπία μεταξύ ανταγωνιστικότητας, τεχνολογίας και πολιτικών επιλογών παραμένει ανοιχτό ζήτημα. Το κατά πόσο οι τρέχουσες προσαρμογές θα οδηγήσουν σε σταθεροποίηση ή σε βαθύτερη αναδιάρθρωση του κλάδου είναι ένα ερώτημα που παραμένει χωρίς σαφή απάντηση.

The post Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία σε καμπή: αναδιάρθρωση ή βαθύτερη μεταμόρφωση; appeared first on .

Ο υφυπουργός Τουρισμού Κώστας Κουμής υπογράμμισε ότι η χώρα «ήταν, είναι και θα παραμείνει ασφαλής προορισμός», επιδιώκοντας να καθησυχάσει τις ανησυχίες της διεθνούς τουριστικής αγοράς. Ωστόσο, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι το κλίμα αβεβαιότητας έχει ήδη επηρεάσει τη ζήτηση. Σύμφωνα με τη Σοφία Ευθυμίου, εκπρόσωπο της εταιρείας βραχυχρόνιων μισθώσεων Saaiman Stays, μέσα σε μία εβδομάδα καταγράφηκαν ακυρώσεις από 13 επισκέπτες, οι οποίες αντιστοιχούν σε περίπου 50 διανυκτερεύσεις και συνεπάγονται απώλεια που φτάνει το 35% των αναμενόμενων εσόδων.

Ταξιδιωτικές οδηγίες και ανησυχίες ασφαλείας

Στο κλίμα αυτό συνέβαλε και η πρόσφατη ενημέρωση των ταξιδιωτικών οδηγιών από το Foreign, Commonwealth and Development Office (FCDO) του Ηνωμένου Βασιλείου στις 5 Μαρτίου 2026. Η ανακοίνωση αναφερόταν σε επίθεση με drone που σημειώθηκε λίγες ημέρες νωρίτερα στη στρατιωτική βάση της RAF στο Ακρωτήρι.

Παρότι η ενημέρωση δεν συνδέει άμεσα το περιστατικό με τη γενικότερη κατάσταση στη Μέση Ανατολή ή στον Περσικό Κόλπο, επισημαίνει ότι η περιφερειακή κλιμάκωση δημιουργεί σημαντικούς κινδύνους για την ασφάλεια και μπορεί να προκαλέσει διαταραχές στις μετακινήσεις. Οι εξελίξεις αυτές έχουν ενισχύσει την αίσθηση αβεβαιότητας σε ένα μέρος της τουριστικής αγοράς.

Ένα πλήγμα μετά από χρονιά-ρεκόρ

Η συγκυρία αυτή έρχεται σε αντίθεση με την εντυπωσιακή πορεία του κυπριακού τουρισμού το 2025, όταν οι αφίξεις επισκεπτών αυξήθηκαν κατά 12,2% και έφτασαν στο ιστορικό υψηλό των 4,53 εκατομμυρίων ταξιδιωτών.

Ωστόσο, όπως σημείωσε ο δημοτικός γραμματέας της Αγίας Νάπας, Φώτος Κίκιλλος, στο διεθνές τουριστικό συνέδριο ITB Berlin στις αρχές Μαρτίου, οι επαγγελματίες του κλάδου αρχίζουν να διαπιστώνουν σημάδια επιβράδυνσης. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, ήδη καταγράφονται ακυρώσεις και μια γενικότερη αίσθηση επιφυλακτικότητας μεταξύ των επισκεπτών.

Μέτρα καθησυχασμού και πρακτικά προβλήματα στις μετακινήσεις

Οι κυπριακές αρχές προσπαθούν να περιορίσουν την ανησυχία των ταξιδιωτών. Το Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων ανακοίνωσε την απαγόρευση χρήσης drones από ιδιώτες, επιτρέποντας μόνο κυβερνητικές επιχειρήσεις, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας.

Παράλληλα, ένα σημαντικό μέρος των ακυρώσεων ενδέχεται να οφείλεται όχι τόσο στον φόβο των ταξιδιωτών, όσο σε πρακτικά εμπόδια μετακίνησης. Οι Ισραηλινοί τουρίστες, που το 2025 αντιστοιχούσαν στο 13% των συνολικών αφίξεων, αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω των περιορισμών στον εναέριο χώρο και των ακυρωμένων πτήσεων από πόλεις όπως η Χάιφα και το Tελ Αβίβ προς τα αεροδρόμια της Λάρνακας και της Πάφου.

Αναστολές πτήσεων έχουν καταγραφεί επίσης προς και από το Aμάν στην Ιορδανία, τη Bηρυττό στον Λίβανο, το Ντουμπάι στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ντόχα στο Κατάρ.

Δύο πιθανά σενάρια για την πορεία της τουριστικής ζήτησης

Αναλυτές της Oxford Economics εξετάζουν δύο πιθανά σενάρια για την εξέλιξη της τουριστικής ζήτησης στην περιοχή. Στο πρώτο, το αρνητικό κλίμα περιορίζεται σταδιακά και υποχωρεί μέχρι το τέλος Ιουνίου. Στο δεύτερο, η επιφυλακτικότητα των ταξιδιωτών παρατείνεται μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Οι επαγγελματίες του τουρισμού στην Κύπρο ελπίζουν ότι θα επικρατήσει το πιο αισιόδοξο σενάριο, ώστε η φετινή τουριστική περίοδος να μην επηρεαστεί σημαντικά.

LE TOURISME À CHYPRE FACE AUX INCERTITUDES LIÉES AUX TENSIONS AU MOYEN-ORIENT
Annulations de réservations et inquiétudes des voyageurs malgré les assurances des autorités que l’île reste une destination sûre

Français

La situation géopolitique au Moyen-Orient commence à avoir des répercussions sur l’activité touristique à Chypre. Située à proximité d’Israël, l’île constitue le territoire de l’Union européenne le plus proche de cette zone sensible. Cette position géographique alimente certaines inquiétudes parmi les voyageurs, ce qui se traduit déjà par un ralentissement des réservations.

Le vice-ministre du Tourisme, Costas Koumis, a toutefois tenu à rassurer le public international en affirmant que Chypre « a toujours été et restera une destination sûre ». Malgré ces déclarations, plusieurs professionnels du secteur observent un climat de prudence. Sophia Efthymiou, responsable de la société de locations de courte durée Saaiman Stays, a indiqué que treize clients avaient annulé leurs séjours en une semaine, soit environ cinquante nuitées perdues et une baisse estimée à près de 35 % du chiffre d’affaires prévu.

Des avertissements de voyage qui alimentent la prudence

La mise à jour des conseils aux voyageurs par le Foreign, Commonwealth and Development Office (FCDO) du Royaume-Uni, publiée le 5 mars 2026, a également contribué à renforcer cette prudence. Le document mentionne notamment une attaque de drone survenue quelques jours plus tôt à la base militaire britannique RAF Akrotiri, située sur l’île.

Sans établir de lien direct avec les tensions au Moyen-Orient, l’avis souligne néanmoins que l’escalade régionale peut entraîner des risques sécuritaires et provoquer des perturbations dans les déplacements internationaux. Ce contexte a contribué à fragiliser la confiance d’une partie des voyageurs.

Un secteur qui sortait d’une année exceptionnelle

Ces incertitudes interviennent alors que le tourisme chypriote venait d’enregistrer une année particulièrement positive. En 2025, l’île avait accueilli 4,53 millions de visiteurs, soit une hausse de 12,2 % par rapport à l’année précédente et un record historique pour la destination.

Cependant, lors du salon international du tourisme ITB Berlin au début du mois de mars, le secrétaire municipal d’Ayia Napa, Fotos Kikillos, a reconnu que certains acteurs du secteur commençaient à constater des annulations et une certaine hésitation parmi les voyageurs.

Des mesures pour rassurer les visiteurs

Afin de répondre aux préoccupations liées à la sécurité, les autorités chypriotes ont annoncé l’interdiction de l’utilisation de drones par des particuliers, à l’exception des opérations menées par les services gouvernementaux. Cette décision vise à limiter les risques et à renforcer le sentiment de sécurité sur l’île.

Dans le même temps, une partie du recul des réservations pourrait s’expliquer par des difficultés logistiques plutôt que par la crainte des touristes. Les voyageurs israéliens, qui représentaient environ 13 % des arrivées en 2025, rencontrent actuellement des obstacles pour rejoindre l’île en raison de la fermeture de certains espaces aériens et de l’annulation de vols entre Haïfa ou Tel-Aviv et les aéroports de Larnaca et de Paphos.

Des suspensions de liaisons aériennes concernent également Amman en Jordanie, Beyrouth au Liban, Dubaï aux Émirats arabes unis et Doha au Qatar.

Des perspectives encore incertaines

Les analystes du cabinet Oxford Economics envisagent deux scénarios possibles pour l’évolution de la demande touristique dans la région. Dans le premier, le climat d’inquiétude s’atténuerait progressivement d’ici la fin juin. Dans le second, cette prudence pourrait se prolonger jusqu’en septembre.

Pour les professionnels du tourisme chypriote, l’espoir est évidemment de voir la situation se stabiliser rapidement afin que la saison touristique ne soit que temporairement affectée.

The post Πώς ο πόλεμος στο Ιράν επηρεάζει τον τουρισμό στην Κύπρο appeared first on .

ΠΙΓΚΟΥΙΝΟΙ | ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ
Επίμετρο: Κατερίνα Διακουμοπούλου, Θάλεια Μπουσιοπούλου
Διαστάσεις 21 × 17 cm
Φιλολογική Επιμέλεια: Σωτηρία Αποστολάκη
Σχεδιασμός Έκδοσης: Ιωάννης Κ. Τσίγκας
Σελίδες 134
Χρονολογία: Δεκέμβριος 2025

Depuis 2017, Dimitris Stasinopoulos contribue avec qualité et originalité à la vie culturelle et théâtrale bruxelloise. Rappelons-nous sa première apparition sur les planches de la Comédie Claude Voltaire (THESPIS – « LA NUIT DES ROIS ») et sur d’autres scènes, notamment en 2020 avec « PHYSIKA », son premier court-métrage grec, tourné en Belgique. Son premier texte théâtral a suivi avec le livre « La Tentative » : publié avec soin en octobre 2021 par Kapa Publishing, son adaptation théâtrale éponyme a rencontré un vif succès lors des cinq représentations à guichets fermés en 2022. À l’époque, l’auteur, metteur en scène et comédien Dimitris Stasinopoulos nous avait confié travailler sur sa deuxième œuvre théâtrale, le livre « PENGUINS », que nous avons aujourd’hui le plaisir de découvrir, également publié par Kapa Publishing. Dans le même temps, l’intention de l’auteur de mettre en scène « Les Pingouins » a été révélée sur les réseaux sociaux et les représentations devraient être annoncées pour la mi-mai. Voyons plus en détail ce que l’auteur, Dimitris Stasinopoulos, a déclaré à Newsville.be.

Dimitris Stasinopoulos : « Les Pingouins, une pièce qui aborde la coexistence »

Écrire est pour moi un besoin de dialoguer avec moi-même et avec la société. Je ne sais pas exactement ce qui m’a poussé à écrire, peut-être lorsque je travaillais en Angleterre et que je prenais le train tous les jours, et qu’à un moment donné, j’ai ressenti le besoin d’écrire plutôt que d’écouter de la musique ou de regarder mon téléphone. « Les Pingouins » est une pièce qui traite de la coexistence : la coexistence avec nous-mêmes, avec nos proches et surtout avec les autres. Même si elle arrive quelques années après « La Tentative », je pense qu’il y a un dialogue entre les deux, pas forcément une suite directe, mais plutôt une conversation faite de contrastes et de points communs.

À l’instar de *The Attempt*, *The Penguins* est publié par la maison d’édition KAPA de Theodoris Kouledakis, et je suis très heureux de cette collaboration constructive, sincère et fructueuse qui a résisté à l’épreuve du temps. Notre collaboration a débuté lorsque Katerina Diakoumopoulou, maître de conférences au département d’études théâtrales de l’Université nationale d’Athènes, a lu *The Attempt* lors de son étude intitulée « Théâtre communautaire et résilience : le cas du théâtre communautaire de la diaspora grecque à Bruxelles », publiée chez Routledge, et m’a mis en contact avec M. Kouledakis.

L’épigraphe de *The Penguins* a été rédigée par Mmes Diakoumopoulou et Bousiopoulou, enseignantes spécialisées au département d’études théâtrales de l’Université nationale d’Athènes. Elles y proposent une analyse approfondie de la pièce et en soulignent avec beaucoup de finesse la complexité.

Je leur suis profondément reconnaissant et les remercie du fond du cœur pour leur soutien constant à mon travail.

La pièce « Penguins » sera présentée à Bruxelles par la compagnie Apopeira Project en mai prochain, et nous sommes impatients de vous dévoiler ce que nous vous avons préparé !

Quelques mots sur le livre

Dans une ville grouillante comme Athènes, divers événements étranges se produisent, comme l’apparition de pingouins à différents endroits. Les habitants les ignorent ou les exterminent, à l’exception d’un journaliste qui tente de les sauver et de les protéger, et qui parvient à convaincre d’autres de faire de même.

Perspectives académiques 

« La pièce est une allégorie dystopique de la transformation et de l’aliénation, où les pingouins deviennent le miroir de l’apathie sociale et des questionnements existentiels humains. […] Les pingouins sont à la fois victimes, symboles et sujets, révélant la fluidité de la société et la nécessité d’un repositionnement moral de l’homme en son sein. […] La pièce ne se limite pas à une simple critique sociale ou à une parabole écologique, mais se conçoit comme un champ d’anthropologie alternative, où la relation homme-animal n’est ni instrumentale ni symbolique, mais constitutive et symbiotique. La dramaturgie de Stassinopoulos embrasse des aspects de la pensée écocritique et dialogue avec les préceptes théoriques de la zooanthropologie, révélant l’animal non comme une représentation ou un médium, mais comme un être agissant, porteur de valeurs morales et existentielles. En définitive, la proposition scénique des « Pingouins » articule une poétique de l’indéterminé et du non-normatif, où l’acte théâtral devient un espace d’ouverture à la différence et où le concept d’humain est déconstruit, afin de… » « être reconstituée à la lumière d’une symbiose non hiérarchique et interspécifique », affirment dans l’Epimeter de la publication K. Diakoumopoulou (professeure adjointe du département d’études théâtrales de l’Université nationale d’Athènes) et Th. Bousiopoulou (personnel pédagogique spécialisé du département d’études théâtrales de l’Université nationale d’Athènes).

The post «ΠΙΓΚΟΥΙΝΟΙ», το νέο βιβλίο του Δημήτρη Στασινόπουλου appeared first on .