Από το 1911, τα σπουδαιότερα μυαλά από όλο τον κόσμο

Τα Διεθνή Ινστιτούτα Solvay για τη Φυσική και τη Χημεία με έδρα τις Βρυξέλλες, που ιδρύθηκαν από τον Βέλγο χημικό και βιομήχανο Ερνέστ Σολβέ (Ernest Solvay) το 1912 διοργανώνουν τα ομώνυμα Συνέδρια Solvay, καθώς και σεμινάρια και άλλες συναντήσεις, μετά την επιτυχία του ιστορικού Conseil Solvay το 1911 στο οποίο έλαβαν μέρος μόνο προσκεκλημένοι σημαντικοί φυσικοί και θεωρείται σημείο καμπής στον κόσμο της φυσικής προς τις νέες θεωρίες του 20ού αιώνα.

Τα Συνέδρια Solvay, που διεξάγονται στις Βρυξέλλες, έχουν από τότε θέμα εξέχοντα ανοικτά προβλήματα στη φυσική και στη χημεία. Συνήθως διοργανώνονται κάθε τρία χρόνια, αλλά έχουν υπάρξει και μεγαλύτερα διαστήματα χωρίς συνέδριο.

Aφετηρία, όπως αναφέρθηκε, ήταν το πρώτο Συνέδριο. Πρόεδρος του 1ου Συνεδρίου, που έγινε στις Βρυξέλλες για 4 ημέρες τον Νοέμβριο του 1911, ήταν ο Χέντρικ Αντόον Λόρεντζ. Το θέμα ήταν «Ακτινοβολία και κβάντα». Το συνέδριο αυτό εξέτασε τα προβλήματα που ανέκυπταν από τη διαφορά μεταξύ των δύο προσεγγίσεων, αυτής της κλασικής φυσικής και εκείνης της κβαντικής θεωρίας. Ο Αϊνστάιν ήταν ο δεύτερος νεότερος στην ηλικία φυσικός μεταξύ των συμμετασχόντων (ο νεότερος από όλους ήταν ο 25χρονος Φ. Λίντεμαν). Συμμετείχαν επίσης αναγνωρισμένες ήδη προσωπικότητες της επιστήμης, όπως η Μαρία Κιουρί και ο Ανρί Πουανκαρέ.

Από τότε, έχουν διεξαχθεί συνολικά 27 Συνέδρια για την Φυσική και 25 για την Χημεία. Στην ιστορία επίσης έχει μείνει και το πέμπτο Συνέδριο, που διεξήχθη τον Οκτώβριο του 1927 και είχε ως θέμα «Ηλεκτρόνια και φωτόνια», με τους πλέον αξιόλογους φυσικούς του κόσμου να συζητούν τη μόλις θεμελιωμένη σύγχρονη κβαντομηχανική. Οι κορυφαίες μορφές ήταν ο Αϊνστάιν και ο Νιλς Μπορ. Οι 17 από τους 29 που έλαβαν μέρος στο συνέδριο αυτό είχαν πάρει ή θα έπαιρναν στο μέλλον Βραβείο Νόμπελ.

Το 5ο αυτό συνέδριο υπήρξε επίσης η κορύφωση του αγώνα μεταξύ του Αϊνστάιν και των οπαδών του επιστημονικού ρεαλισμού, που ήθελαν τους αυστηρούς κανόνες της επιστημονικής μεθόδου όπως αυτοί είχαν διατυπωθεί από τον Τσαρλς Σάντερς Περς (και αργότερα από τον Καρλ Πόπερ), ενώ ο Μπορ και οι ινστρουμενταλιστές επιθυμούσαν πιο χαλαρούς κανόνες βασιζόμενους στα αποτελέσματα. Από εκεί και πέρα η προσέγγιση του Μπορ επεκράτησε στη σύγχρονη φυσική.

Αυτή, λοιπόν, η εξαιρετική συλλογή αρχείων αφηγείται την ιστορία της φυσικής και της χημείας στον 20ο αιώνα και την εξέλιξη της διεθνούς επιστημονικής έρευνας. Αποτελείται, αφενός, από αρχεία από τα Διεθνή Ινστιτούτα Φυσικής και Χημείας Solvay (περίοδος 1910-1962) που τηρούνται από το τμήμα αρχείων του ULB και, αφετέρου, από τα αρχεία του Paul Langevin, που φυλάσσεται στην Ecole Supérieure de Physique et de Chimie Industrielles (ESPCI Paris-PSL).

Αρχικά, ο Ερνέστ Σολβέ ίδρυσε αυτά τα Διεθνή Ινστιτούτα Φυσικής και Χημείας Solvay (IIPCS) με τη φιλοδοξία να δημιουργήσει μια «διεθνή πόλη των επιστημών», με έδρα το Parc Léopold. Μετά το θάνατο του Σολβέ, τα Ινστιτούτα αυτά κληροδοτούνται στο ULB, το οποίο διασφαλίζει τη συνέχεια της διοικητικής και οικονομικής διαχείρισης. Το 1972, τα δύο ινστιτούτα συγχωνεύτηκαν αφού το 1963 μετατράπηκαν σε asbl. Όλη αυτή η επιστημονική παραγωγή αποτελεί μια σημαντική υλική και άυλη κληρονομιά για την ιστορία της επιστήμης και της έρευνας στη θεμελιώδη φυσική και χημεία.

Το ULB και το VUB, το γαλλόφωνο και ολλανδόφωνο πανεπιστήμιο των Βρυξελλών του, παρουσίασαν από κοινού αυτό το έργο. Τα αρχεία είναι ελεύθερα διαθέσιμα και ο καθένας μπορεί να ανατρέξει στον ιστότοπο του Solvay Science Project και να τα μελετήσει.

Το πρόγραμμα «Memory of the World» δημιουργήθηκε το 1992 από την UNESCO για την προστασία της διάδοσης της τεκμηριωτικής κληρονομιάς, προκειμένου «να αποφευχθεί η συλλογική αμνησία και να προωθηθεί η διατήρηση των συλλογών αρχείων και βιβλιοθηκών σε όλο τον κόσμο».

The post Τα έγγραφα από τα Συνέδρια Χημείας και Φυσικής «Solvay» καταχωρούνται ως Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO appeared first on .

«Η βιολογία είναι τώρα μεγαλύτερη από τη φυσική, με βάση τους προϋπολογισμούς, το εργατικό δυναμικό που απαιτείται ή το σύνολο των μεγάλων ανακαλύψεων. Η βιολογία είναι επίσης πολύ πιθανό να διατηρήσει το μεγαλύτερο κομμάτι από την πίτα της επιστήμης μέσα στον εικοστό πρώτο αιώνα. Η βιολογία είναι επίσης πολύ πιο σημαντική από τη φυσική, με βάση τις οικονομικές της συνέπειες, τις ηθικές περιπλοκές της ή τις επιπτώσεις που έχει πάνω στην ανθρώπινη δραστηριότητα», έγραψε το 2015 στα «Όνειρα της Γης και τ’ Ουρανού» (“Dreams of Earth and Sky”) o σπουδαίος επιστήμονας και στοχαστής Φρήμαν Ντάισον (Freeman Dyson) που στις 28 του Φλεβάρη συμπληρώθηκε ακριβώς ένας χρόνος από το θάνατό του, στα 96 του χρόνια.

Επτά χρόνια πριν είχε εκδώσει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και κατανοητά σύντομα (περίπου 5000 λέξεις) επιστημονικά δοκίμια που έχω διαβάσει ποτέ, το «Όταν η επιστήμη και η ποίηση ήταν φίλες» (“When Science & Poetry Were Friends”). Το οποίο τελείωνε έτσι: «Εάν η κυρίαρχη επιστήμη στην καινούργια Εποχή του Δέους είναι η βιολογία, τότε η κυρίαρχη μορφή τέχνης πρέπει να είναι ο σχεδιασμός των γονιδιωμάτων με σκοπό τη δημιουργία καινούργιων ποικιλιών ζώων και φυτών. Τούτη η μορφή τέχνης, που χρησιμοποιεί τη νέα βιοτεχνολογία δημιουργικά προκειμένου να βελτιώσει τις αρχαίες επιδέξιες τεχνικές των καλλιεργητών φυτών και εκτροφέων ζώων, παλεύει ακόμη για να γεννηθεί. Πρέπει να υπερβεί πολιτισμικά φράγματα αλλά και τεχνικές δυσκολίες, ενάντια αφενός στον μύθο του Φράνκενσταϊν και αφετέρου στην πραγματικότητα των γενετικών ελαττωμάτων και παραμορφώσεων.

Αν αυτό το όνειρο γίνει πραγματικότητα και η νέα μορφή τέχνης θριαμβεύσει, τότε μια καινούργια γενιά καλλιτεχνών, που θα συντάσσουν γονιδιώματα με την ίδια ευχέρεια που ο Μπλέικ και ο Λόρδος Βύρωνας έγραφαν στίχους, θα μπορούσε να δημιουργήσει μια πληθώρα νέων λουλουδιών και φρούτων και δέντρων και πουλιών για να εμπλουτίσει την οικολογία του πλανήτη μας. Η πλειονότητα αυτών των καλλιτεχνών θα είναι ερασιτέχνες, αλλά θα βρίσκονται σε στενή επικοινωνία με την επιστήμη, όπως συνέβαινε με τους ποιητές της προηγούμενης Εποχής του Δέους. Η καινούργια Εποχή του Δέους μπορεί να φέρει κοντά τους πλούσιους επιχειρηματίες, όπως ο Βέντερ και ο Κάμεν, τους ακαδημαϊκούς επαγγελματίες, όπως ο Χώσσλερ, και τη διεθνή κοινότητα των κηπουρών και των αγροτών και των εκτροφέων, να δουλέψουν από κοινού για να κάνουν τον πλανήτη όμορφο αλλά και γόνιμο, φιλόξενο τόσο στις τροχιλίδες όσο και στους ανθρώπους.»

Τη χρονιά που ο Έλβις έκανε το εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας, ο Ντάισον δούλευε σε ένα πρόγραμμα που θα γινόταν ο πρόδρομος της σχεδίασης ενός μικρού και πολύ ασφαλούς πυρηνικού αντιδραστήρα που σήμερα χρησιμοποιείται σε όλο τον κόσμο, σε νοσοκομεία και πανεπιστήμια, για την παραγωγή ιατρικών ισοτόπων. Έγραφε, σχετικά, σε μια επιστολή του με ημερομηνία 20 Ιουνίου 1956: «Το έργο μπορεί να αποδειχθεί πολύ συναρπαστικό ή μπορεί να είναι τρομερή αποτυχία. Είναι δύσκολο να το πούμε σήμερα. Σε πολλά σημεία μου θυμίζει τη Διοίκηση Βομβαρδισμών. Μια ομάδα από εμάς έχει αναλάβει τη θεωρητική σύλληψη ενός πυρηνικού αντιδραστήρα που θα είναι απόλυτα ασφαλής, ώστε να μπορούν να τον χειριστούν ανειδίκευτοι άνθρωποι χωρίς φόβο να ανατιναχθεί. Ένας τέτοιος αντιδραστήρας θα έχει μεγάλη ζήτηση σε νοσοκομεία και χώρους όπου χρειάζονται αντιδραστήρα, αλλά δεν θέλουν να απασχολούν μια ομάδα φυσικών για να τον φροντίζουν. Πρόκειται για έναν αρκετά σαφή στόχο και αν μπορούμε να κάνουμε κάτι προς αυτή την κατεύθυνση θα είναι συναρπαστικό. Από την άλλη μεριά, έχουμε την αίσθηση, όπως και στη Διοίκηση Βομβαρδισμών, ότι είμαστε απομακρυσμένοι από την πραγματική ζωή. Λίγοι από εμάς γνωρίζουμε κάτι για την πρακτική κατασκευή των αντιδραστήρων και δεν διαθέτουμε εγκαταστάσεις για πειράματα. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να σκεφτούμε τις γενικές ιδέες και να τις προχωρήσουμε έως ένα προκαταρκτικό στάδιο σχεδιασμού. Ίσως βγει κάτι καλό από αυτό». Θεωρείται πολύ πιθανό ότι η εμπειρία της εργασίας από το 1943 μέχρι το 1945 στην Στρατηγική Διοίκηση Βομβαρδισμών της Βρετανικής Βασιλικής Αεροπορίας (“RAF”) συνετέλεσε τα μέγιστα στο να γίνει ένας από τους φανατικότερους υπέρμαχους και εργάτες του πυρηνικού αφοπλισμού. Από την άλλη, η μέθοδος στατιστικής ανάλυσης που ανέπτυξε τότε για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των βομβαρδισμών, στη συνέχεια τελειοποιήθηκε και εξακολουθεί μέχρι σήμερα χρησιμοποιείται στην επιδημιολογία.

Ο Freeman J. Dyson στο Ινστιτούτο Προηγμένων Μελετών στο Princeton, το 1972. Photo: William E. Sauro / The New York Times

Την προηγούμενη χρονιά από εκείνη που ο Έλβις έκανε το εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας, και κατά την οποία η ασθένεια εξακολουθούσε να σκοτώνει κάπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους κάθε χρόνο, ο Ντάισον διατύπωσε τη «γενική θεωρία της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στα spin των ηλεκτρονίων και σε ένα εξωτερικό κβαντικό πεδίο» που είναι μία από τις πρώτες εφαρμογές της κβαντικής θεωρίας πεδίων στη φυσική του στερεού. Καταλάβατε τίποτα; Όχι. Εκτός κι αν έχετε κάποια στενή σχέση με τη φυσική. Εγώ πάντως δεν έχω… Ο Ντάισον πήρε την απόφαση να συσφίξει τη σχέση του με τη θεωρητική φυσική και να στραφεί σε αυτήν περισσότερο από τα μαθηματικά, με τον δικό του – ορθολογικό – τρόπο. Πριν να πάει στη RAF και ενώ σπούδαζε, είχε ενδιαφερθεί για την απόδειξη μιας υπόθεσης του Γερμανού μαθηματικού Καρλ Λούντβιχ Ζήγκελ (Carl Ludwig Siegel), στην θεωρία των αριθμών. Στο Λονδίνο, το 1945, έδωσε στον εαυτό του τρεις μήνες διορία: ή θα αποδείκνυε την υπόθεση και θα παρέμενε μαθηματικός, ή θα αποτύγχανε και θα γινόταν φυσικός. Απέτυχε. Σε τρεις μήνες είχε βελτιώσει τις συνθήκες της υπόθεσης, αλλά δεν την είχε αποδείξει. Έτσι, πήρε το δρόμο της θεωρητικής φυσικής. Θεωρητικά. Πρακτικά, ο Ντάισον ήταν ένας πολυπράγμων επιστήμονας. Και αυτό είχε και εξήγηση και τεκμηρίωση…

Ο Φρήμαν Ντάισον δεν πρόλαβε να δει τυπωμένη μια επιλογή μεταφρασμένων στα ελληνικά κειμένων του που ετοίμαζε σε συνεργασία με την “Athens Review of Books”. Στον πρόλογο που είχε ετοιμάσει για αυτήν είχε, μεταξύ άλλων, γράψει: «Είχα την τύχη να φοιτήσω σε ένα πολύ παλαιό και παραδοσιακό σχολείο στην Αγγλία, μια εποχή που τα παλαιότερα σχολεία δεν έδειχναν και μεγάλο ενδιαφέρον για την επιστήμη και τα τρέχοντα ζητήματα. Η παραδοσιακή αντίληψη για τον σκοπό της εκπαίδευσης δεν ήταν η απόκτηση πρακτικών δεξιοτήτων, αλλά η μελέτη των Κλασικών. Κλασικά ήταν τα κείμενα σπουδαίων πολιτισμών του παρελθόντος και έπρεπε να τα διαβάζουμε και να τα μελετούμε στη γλώσσα που είχαν γραφτεί, τη Λατινική και την Ελληνική. Το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μου στο σχολείο το πέρασα παλεύοντας με τις αρχαίες γλώσσες. Απόλαυσα δύο από τους Λατίνους κλασικούς, την ποίηση του Οράτιου και την ιστορία του Τάκιτου, δύο συγγραφείς που επιχείρησαν μια επανάσταση ως προς το τυπικό ύφος της παραδοσιακής λατινικής ρητορικής τέχνης. Έβρισκα όμως βαρετούς τους επισήμως εγκεκριμένους Λατίνους συγγραφείς, Κικέρωνα, Ιούλιο Καίσαρα και Βιργίλιο. Πολύ περισσότερο έβρισκα του γούστου μου την αστρογόνο έκρηξη Ελλήνων συγγραφέων, από τους οποίους επί χίλια χρόνια ανάβλυζαν διαρκώς αριστουργήματα, δημιουργώντας την ποίηση και το δράμα και τη φιλοσοφία και την Ιστορία που αποτέλεσαν τη βάση του Δυτικού πολιτισμού. Το συγγραφικό μου ύφος και τη μακροσκοπική ματιά της ανθρώπινης μοίρας σε αυτούς ακριβώς τους αρχαίους Έλληνες τα οφείλω.
Έξι από εκείνους τους Έλληνες ερωτεύθηκα. Ο πρώτος ήταν ο Όμηρος με την «Οδύσσειά» του· το έπος ενός ανθρώπου που αγαπούσε τις περιπέτειες και τις εξερευνήσεις, που με την εξυπνάδα του ξεγελούσε τους θεούς· έργο που κλείνει με τη συγκλονιστική εμπειρία της επιστροφής του στο παραμελημένο του βασίλειο.

Έπειτα ήρθε ο Θουκυδίδης, ο «εφευρέτης» της Ιστορίας ως ακαδημαϊκής επιστήμης, αφηγούμενος με αυστηρή αμεροληψία την ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου, στον οποίο είχε συμμετάσχει ως στρατηγός. Είδε τον πόλεμο σαν μια πολύπλευρη καταστροφή, την οποία προκάλεσε και παρέτεινε η αφροσύνη των ηγετών τούς οποίους υπηρέτησε.

Τρίτος ο Ευριπίδης, ο πιο προσωπικός από τους τρεις μεγάλους τραγικούς, που επινόησε το νεότερο δράμα με την τραγωδία του «Άλκηστις». Ηρωίδα του έργου είναι μια νέα γυναίκα που αψηφά την καθεστηκυία αρχή και πληρώνει το τίμημα με τη ζωή της.

Τέταρτος ήταν ο Αριστοφάνης, επινοητής της κωμωδίας με το έργο του «Βάτραχοι». Ο θορυβώδης χορός των βατράχων ήταν μια παρωδία του ανθρώπινου χορού των τραγωδών.

Πέμπτος, ο Πλάτων, με τον διάλογό του «Φαίδων», παρουσιάζει τον δάσκαλό του Σωκράτη με τους νεαρούς του φίλους τη μέρα πριν την εκτέλεση να τους εξηγεί με φιλοσοφική αταραξία τούς λόγους για τους οποίους αποδέχεται τη θανατική ποινή που του επέβαλαν με την κατηγορία ότι διέφθειρε την αθηναϊκή νεολαία.

Έκτος και τελευταίος, ο Ευαγγελιστής Μάρκος· το Ευαγγέλιό του γράφτηκε στην Ελληνική γλώσσα των Ελληνιστικών Χρόνων και εγκαινιάζει μια νέα παράδοση χριστιανικής ελληνικής λογοτεχνίας, που θα ανθούσε στην Ανατολική Ευρώπη και στο Βυζάντιο για άλλα χίλια χρόνια ακόμα.

Αυτοί οι έξι συγγραφείς χάρισαν βαθιές ρίζες στην πεποίθησή μου ότι η πολυπραγμοσύνη είναι καθοριστικής σημασίας για την επιβίωση του ανθρώπου.

Οι Έλληνες δημιούργησαν έναν πολιτισμό που άντεξε και διαδόθηκε στον πλανήτη μας, επειδή ήταν αενάως και αθεράπευτα πολυπράγμονες. Ταξίδευαν ακαταπόνητοι και ίδρυαν πόλεις σε όλον τον κόσμο της Μεσογείου, επινόησαν νέες μορφές διακυβέρνησης και νέες μορφές τέχνης, γέμισαν τον ουρανό τους με ένα πολυποίκιλο πλήθος θεών και ηρώων, διατυπώνοντας διαρκώς νέα ερωτήματα και διαφωνώντας μεταξύ τους για τις απαντήσεις. Αριστοτέλη και Ευκλείδη δεν διάβασα, δύο από τους μεγαλύτερους Έλληνες συγγραφείς, που έγραψαν τα κλασικά εγχειρίδια των επιστημών και των μαθηματικών. Δεν χρειάστηκε να μου διδάξουν την τέχνη μου αρχαίοι στοχαστές. Είχα συνείδηση όμως του κυρίαρχου ρόλου της ελληνικής παιδείας στην μακρά ιστορία της επιστήμης, καθώς και στην άνθηση της ανθρώπινης πολυπραγμοσύνης.»

O Freeman Dyson στην έκδοση του THE ATHENS REVIEW OF BOOKS, τεύχος 110, Οκτώβριος 2019

Το «πολύ παλαιό και παραδοσιακό σχολείο», στο οποίο αναφερόταν, είναι το Winchester College, που είχε ιδρυθεί το 1382. Ο Φρήμαν Ντάισον γεννήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου του 1923 στο Κρόουθορν του Μπέρκσαϊρ της Αγγλίας. Ο πατέρας του ήταν μουσικός και συνθέτης, που αργότερα έγινε διευθυντής στο Βασιλικό Κολλέγιο Μουσικής του Λονδίνου. Η μητέρα του είχε πτυχίο νομικής και μετά τη γέννησή του εργάσθηκε ως κοινωνική λειτουργός. Ο μικρός Φρήμαν έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους μεγάλους αριθμούς και για το ηλιακό σύστημα. Στα 5 του υπολόγισε τον αριθμό των ατόμων στον Ήλιο. Στα 12 τον δέχθηκαν στο Winchester College, γνωστό για τις πολύ αυστηρές εξετάσεις με τις οποίες διάλεγε τους μαθητές του. Το περίεργο σύστημα του σχολείου αποδείχθηκε ιδιαίτερα επωφελές. Όπως περιέγραφε ο ίδιος: «το Winchester College δεν πίστευε στην ανάγκη να πιέζει τους πιο προικισμένους μαθητές του να παρακολουθούν τα κανονικά μαθήματα στην τάξη. Οι δάσκαλοί μας αναγνώριζαν με σοφία ότι μπορούσαμε να μάθουμε περισσότερα μόνοι μας. … Είχαμε μια καλή βιβλιοθήκη και άφθονο ελεύθερο χρόνο. Έμαθα πολύ περισσότερα από τους συμμαθητές μου, παρά από τους δασκάλους μου. Την τελευταία μου χρονιά στο Γουίντσεστερ περνούσα περίπου 7 ώρες την εβδομάδα στην τάξη».

Το σχολείο είχε και άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που το έκαναν κορυφαίο, μα και πολύ ταιριαστό για τον Ντάισον. Κάθε σχολική χρονιά οργανωνόταν τρεις διαγωνισμοί σε κάθε τάξη και το βραβείο του μαθητή που κέρδιζε, ήταν μία επιταγή την οποία εξαργύρωνε αγοράζοντας βιβλία από το σχολικό βιβλιοπωλείο. Βλέποντας κάποιος τον κατάλογο των βιβλίων που είχε αγοράσει ο νεαρός Φρήμαν, συμπεραίνει ότι κέρδιζε πολύ συχνά αυτούς τους διαγωνισμούς και ότι οι επιλογές του ήταν κυρίως τα μαθηματικά, όμως δεν ήταν και τόσο σπάνιες εκείνης της φυσικής και της λογοτεχνίας. Ο καθηγητής των μαθηματικών εκμεταλλεύθηκε τη δυνατότητα που του έδινε το σχολείο και κάλεσε έναν νεαρό καθηγητή μαθηματικών του γειτονικού Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον για να κάνει μια φορά την εβδομάδα ιδιαίτερα στον Ντάισον, έχοντας την ταπεινότητα να αναγνωρίζει τη δική του αδυναμία να καλύψει τις ανάγκες του χαρισματικού μαθητή του. Ο οποίος στα 15 του πέτυχε στις εισαγωγικές εξετάσεις του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, όμως έμεινε για άλλα δύο χρόνια στο Γουίντσεστερ, διότι έπρεπε να γίνει 17 χρονών για να τον δεχθούν. Τα συστήματα των δύο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων έμοιαζαν καθώς και το Κέιμπριτζ είχε ελάχιστο οργανωμένο πρόγραμμα και κάθε φοιτητής είχε μεγάλη ελευθερία στην επιλογή των μαθήματων.

Ο Φρήμαν Ντάισον έτρεφε ιδιαίτερη εκτίμηση για το εκπαιδευτικό σύστημα στο οποίο αναδείχθηκε και την εξέφραζε συχνά, πολλές φορές μαζί με τον προβληματισμό του για την εξέλιξη που αυτό είχε πάρει. Σε μια συζήτησή που είχε με τον Έλληνα μαθηματικό Μιχαήλ Ρασσιά λίγο πριν το θάνατό του και η οποία δημοσιεύθηκε μετά από αυτόν, είχε πει: «Είχα την τύχη να έχω σπουδάσει στην Αγγλία, σε μια περίοδο όπου το διδακτορικό δεν ήταν απαραίτητο εισιτήριο για μια ακαδημαϊκή καριέρα. Ήμουν πάντα ενάντια στο διδακτορικό σύστημα, καθώς γινόταν όλο και περισσότερο άκαμπτο όσο περνούσαν τα χρόνια. Ήταν ένα σύστημα σχεδιασμένο για έναν μικρό πληθυσμό Γερμανών φοιτητών τον 19ο αιώνα και ήταν καλά προσαρμοσμένο στις δικές τους ανάγκες. Είναι εντελώς ακατάλληλο για τις ανάγκες ενός μεγάλου και ποικιλόμορφου πληθυσμού φοιτητών στον 21ο αιώνα. Είναι ιδιαιτέρως επιβλαβές για τις γυναίκες, που έχουν να αντιμετωπίσουν το βιολογικό ρολόι της εγκυμοσύνης. Το άκαμπτο και μακροσκελές διδακτορικό σύστημα τους τρώει τα καλύτερά τους χρόνια. Αυτός είναι ένας από τους κυριότερους λόγους που ταλαντούχες γυναίκες εγκαταλείπουν ακαδημαϊκές καριέρες. Είναι επίσης επιβλαβές για νεαρούς ανθρώπους όλων των φύλων που δεν τυχαίνει να ανήκουν σε πλούσιες οικογένειες ή οικογένειες της ανώτερης μεσαίας τάξης. Έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση και διαιώνιση της ανισότητας μεταξύ των πλούσιων και των φτωχών στις μοντέρνες κοινωνίες». Στο Κέιμπριτζ είχε καθηγητή ένας από τους κορυφαίους μαθηματικούς της εποχής, τον Γκόντφεϊ Χάρολντ Χάρντι (G. H. Hardy). Στην ίδια συζήτηση με τον Ρασσιά έλεγε: «Ο Χάρντι έκανε θαυμάσιες διαλέξεις στη Μιγαδική Ανάλυση και ευρύτερα στη Μαθηματική Ανάλυση σε μια ομάδα τεσσάρων φοιτητών που κάθονταν γύρω από ένα μικρό τραπέζι. Ετοίμαζε τις διαλέξεις του με ιδιαίτερη προσοχή, έτσι ώστε η συζήτηση να φτάνει σε μια εντυπωσιακή κορύφωση, ακριβώς όταν τελείωνε η ώρα. Περιλάμβανε ιστορίες από την προσωπική ζωή και τις ιδιοσυγκρασίες των διάσημων μαθηματικών που είχε γνωρίσει. Μιλούσε γρήγορα και με έναν πλούτο λεπτομερειών. Έτσι έπρεπε να παρακολουθώ την κάθε λέξη. Δίδασκε για τρεις ώρες την εβδομάδα χωρίς να επαναλαμβάνει ποτέ μια διάλεξη. Ήταν αντίθετος με το σύστημα εξέτασης Tripos που κυριαρχούσε στο Κέιμπριτζ εκείνη την περίοδο, ακριβώς όπως το διδακτορικό σύστημα κυριαρχεί σήμερα. Προσπάθησε και απέτυχε να καταργηθεί το Tripos, όπως κι εγώ προσπάθησα και απέτυχα να καταργηθεί το διδακτορικό».

Το 2018, όταν ο Φρήμαν Ντάισον ήταν 94 χρονών, κυκλοφόρησε το βιβλίο του: «Φρήμαν Ντάισον: Κατασκευαστής μοτίβων. Μια αυτοβιογραφία μέσα από επιστολές» (“Freeman Dyson, Maker of Patterns: An Autobiography Through Letters”). Στις σελίδες της αναφέρει μια ρήση του Χάρντι: «Ένας μαθηματικός, όπως ένας ζωγράφος ή ένας ποιητής, είναι ένας κατασκευαστής μοτίβων. Αν τα δικά του μοτίβα είναι πιο αναλλοίωτα από τα δικά τους, είναι γιατί είναι φτιαγμένα με ιδέες» (“A mathematician, like a painter or a poet, is a maker of patterns. If his patterns are more permanent than theirs, it is because they are made with ideas”). Ίσως απ’ αυτή τη ρήση να προκύπτει η πιο ταιριαστή λεζάντα για τον Φρήμαν Ντάισον: «Κατασκευαστής μοτίβων φτιαγμένων με ιδέες».

O Dyson και το βιβλίο του, Maker of Patterns: An Autobiography Through Letters

The post Ο Elvis Presley και η βιολογία ως «η κυρίαρχη επιστήμη στην καινούργια Εποχή του Δέους» appeared first on .

Σημειώσεις, γρήγορη και αποτελεσματική μέθοδο εκμάθησης, κατάλληλη προετοιμασία για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις για Έλληνες Εξωτερικού και Εξετάσεις Baccalauréat.

Αναλαμβάνω υπεύθυνα την άρτια προετοιμασία των υποψηφίων για τις εξετάσεις του EPSO. Παρέχονται σημειώσεις και μεθοδολογίες που καλύπτουν τις ενότητες Verbal, Numerical και Abstract.

Γεώργιος Επισκόπου

Περιοχή Βρυξελλών

Email: G_Episkopou@hotmail.com
Τηλέφωνο επικοινωνίας: 0484 33 73 46

The post Ιδιαίτερα Μαθήματα – Μαθηματικά, Φυσική, Βιολογία, Χημεία appeared first on .

Σ’ αυτό εδώ το τελευταίο ας σταθούμε. Το Ίδρυμα αυτό, με έδρα τις Βρυξέλλες, διοργάνωνε τακτικά συνέδρια αφιερωμένα στα προβλήματα που απασχολούσαν την επιστημονική κοινότητα και σχετίζονταν με την Φυσική και την Χημεία. Το πρώτο Συνέδριο Solvay πραγματοποιήθηκε το 1911, με θέμα την «Ακτινοβολία και τα κβάντα». Σ’ αυτό συμμετείχε ο –νεαρός τότε- Άλμπερτ Αϊνστάιν, όπως και η Μαρία Κιουρί και ο Ανρί Πουανκαρέ.

Το πιο γνωστό συνέδριο ωστόσο, που μέχρι σήμερα ξεχωρίζει, είναι αυτό του 1927. Έγινε στο Ινστιτούτο Solvay (o ιδρυτής του δεν βρισκόταν πια στην ζωή, εδώ και λίγα χρόνια), στο πάρκο Leopold, αυτό που τώρα είναι η Βιβλιοθήκη Solvay.

Το θέμα αυτού του συνεδρίου ήταν «Ηλεκτρόνια και Φωτόνια». Ουσιαστικά επρόκειτο για μια συζήτηση για την νέα –για την εποχή- και υπό διαμόρφωση κβαντική θεωρία. Προεξέχουσες μορφές, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, καταξιωμένος επιστήμων πλέον, και ο δανός φυσικός Νιλς Μπορ.

Η Διάσκεψη αυτή μπορεί κατά μια έννοια να θεωρηθεί και το αποκορύφωμα της «μάχης», ανάμεσα σε δύο επιστημονικές μεθόδους. Αυτή των «ρεαλιστών», που αναζητούσαν αυστηρούς κανόνες στην επιστημονική μέθοδο, με κύριο εκφραστή τον Αϊνστάιν, τον Πιρς και τον Καρλ Πόπερ κι από την άλλη τους «ινστρουμενταλιστές» του Νιλς Μπορ, που είχαν μια πιο χαλαρή προσέγγιση στο θέμα.

Αν θα έπρεπε να βγάλουμε έναν νικητή από την κόντρα, θα λέγαμε πως αυτοί που επικράτησαν ήταν οι ινστρουμενταλιστές, μιας και η δική τους μέθοδος ακολουθείται έκτοτε στην επιστημονική κοινότητα. Ωστόσο η κόντρα, αν και μιλάμε για ακαδημαϊκούς και επιστήμονες, είχε τις απρόβλεπτες εκφράσεις της, με τον Αϊνστάιν κάποια στιγμή και όντας ενοχλημένος από την Αρχή της Αβεβαιότητας του Χάιζενμπεργκ, να λέει «Ο Θεός δεν παίζει ζάρια», για να λάβει την απάντηση από τον Μπορ «Αϊνστάιν, πάψε να λες στον Θεό τι να κάνει».

Η εν λόγω Διάσκεψη έχει μείνει στην μνήμη μέσω της ιστορικής πια φωτογραφίας με όλους τους συμμετέχοντες. 29 τον αριθμό, με τους 17 εκ των οποίων να ήταν ήδη ή να έγιναν στην πορεία κάτοχοι του βραβείου Νόμπελ (Η Κιουρί μάλιστα σε δύο κατηγορίες, Φυσική και Χημεία). Ίσως η μοναδική φωτογραφία με τόσα μυαλά μαζεμένα σε τρεις σειρές.

Για την ιστορία, οι σύνεδροι ήταν οι εξής (όπως εμφανίζονται στην φωτογραφία, από αριστερά προς τα δεξιά):

Από τα αριστερά προς τα δεξιά:

Πίσω: Auguste Piccard, Émile Henriot, Paul Ehrenfest, Édouard Herzen, Théophile de Donder, Erwin Schrödinger, JE Verschaffelt, Wolfgang Pauli, Werner Heisenberg, Ralph Fowler, Léon Brillouin.

Στη μέση: Peter Debye, Martin Knudsen, William Lawrence Bragg, Hendrik Anthony Kramers, Paul Dirac, Arthur Compton, Louis de Broglie, Max Born, Niels Bohr.

Μπροστά: Irving Langmuir, Max Planck, Marie Curie, Hendrik Lorentz, Albert Einstein, Paul Langevin, Charles-Eugène Guye, CTR Wilson, Owen Richardson.

The post Το Συνέδριο του Solvay στις Βρυξέλλες και μια διάσημη φωτογραφία appeared first on .

Ο 71χρονος επιστήμονας έχει αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην έρευνα για την αυτοφαγία.

«Η Συνέλευση Νόμπελ στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα αποφάσισε σήμερα να δώσει το βραβείο Φυσιολογίας ή Ιατρικής για το 2016, στο Γιοσινόρι Οσούμι για τις ανακαλύψεις του σχετικά με τους μηχανισμούς της αυτοφαγίας», δήλωσε ο Τόμας Πέρλμαν, γραμματέας της επιτροπής Νόμπελ για την Φυσιολογία και την Ιατρική.

Η αυτοφαγία είναι μια διαδικασία αποβολής όλων των επιβλαβών συστατικών και ταυτόχρονα διατήρησης toy οργανισμού στη ζωή χρησιμοποιώντας θρεπτικές ουσίες, που παράγονται από τον ίδιο.

Όπως επισημαίνει η επιτροπή οι έρευνες του Οσούμι για την αυτοφαγία έχουν κρίσιμη σημασία για να γίνει κατανοητή η ανανέωση των κυττάρων και η απάντηση του σώματος στην πείνα και τις λοιμώξεις.

«Μέσα από την απομάκρυνση των κατεστραμένων πρωτεϊνών και οργανιδίων, η αυτοφαγία προωθεί την ανανέωση των κυττάρων. Η αποτυχία της αυτοφαγίας έχει λοιπόν σχέση με τη γήρανση των κυττάρων και αρκετές ασθένειες των γηρατειών, όπως είναι το Αλτσχάιμερ ή ο διαβήτης τύπου 2. Τελικά, η υπερβολική αυτοφαγία μπορεί να έχει ανεπιθύμητες συνέπειες, όπως για παράδειγμα στον καρκίνο, όπου η αυτοφαγία μπορεί να προωθήσει την ανάπτυξη όγκων και αντίσταση στα καρκινικά φάρμακα», επεσήμανε η Μαρία Μασούτσι, καθηγήτρια Ιολογίας στο Τμήμα Κυτταρικής και Μοριακής Βιολογίας του Ινστιτούτου Καρολίνσκα.

Από το 2009 ο Ουσούμι είναι καθηγητής στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Τόκιο. Είναι ο 23ος κάτοχος του βραβείου Νόμπελ που γεννήθηκε στην Ιαπωνία και ο 6ος Ιάπωνας ερευνητής που λαμβάνει Νόμπελ Ιατρικής.

Νόμπελ Φυσικής 2016

Τρεις Βρετανοί επιστήμονες, οι Ντέιβιντ Τάλες, Φ. Ντάνκαν Χόλντεϊν και Τζ. Μάικλ Κόστερλιτς, βραβεύονται με το Νόμπελ Φυσικής 2016, για τις έρευνες τους πάνω στην ύλη.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση «Οι ανακαλύψεις τους επέτρεψαν την καταγραφή προόδου στην θεωρητική κατανόηση των μυστηρίων της ύλης και στη δημιουργία νέων προοπτικών για την ανάπτυξη καινοτόμων υλικών».

«Η Σουηδική Βασιλική Ακαδημία Επιστημών, αποφάσισε να απονείμει το Νόμπελ Φυσικής για το 2016, στους Ντέιβιντ Τάλες, Φ. Ντάνκαν Χόλντεϊν και Τζ. Μάικλ Κόστερλιτς, για τις θεωρητικές ανακαλύψεις των τοπολογικών μετατροπών φάσης και των τοπολογικών φάσεων της ύλης,» δήλωσε ο Γκόραν Χάνσον Γ. Γραμματέας της Σουηδικής Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών.

Στην ανακοίνωση της Επιτροπής αναφέρεται ότι «οι βραβευθέντες
αυτή τη χρονιά άνοιξαν τον δρόμο σε έναν άγνωστο κόσμο όπου η ύλη μπορεί να λάβει ασυνήθιστες μορφές. Χρησιμοποίησαν εξελιγμένες μαθηματικές μεθόδους για να μελετήσουν φάσεις ή ασυνήθιστες καταστάσεις της ύλης, όπως οι υπεραγωγοί και οι λεπτές μαγνητικές μεμβράνες».

Νόμπελ Χημείας 2016

Tρεις επιστήμονες που δημιούργησαν μηχανές από μόρια μοιράζονται το Νόμπελ Χημείας 2016.

Πρόκειται για τον Γάλλο Ζαν-Πιερ Σοβάζ επίτιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και επίτιμο διευθυντή ερευνών στο γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας, τον σερ Φρέιζερ Στόνταρτ, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Νορθγουέστερν στις ΗΠΑ και τον Ολλανδό Μπέρναρ Φέρινγκα καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Γκρόνινγκεν.

Μοριακές μηχανές

Οι τρεις πρωτοπόροι χημικοί άνοιξαν νέους δρόμους με την έρευνα τους. Κατάφεραν να συνδέσουν μόρια μεταξύ τους τα οποία μπορούν να κινηθούν αυτόνομα. Πρόκειται για τις αποκαλούμενες μοριακές μηχανές που μπορούν να επιτελέσουν κάποιο έργο, μετατρέποντας την χημική ενέργεια σε κίνηση.

Την αρχή έκανε ο 72χρονος σήμερα Ζαν-Πιέρ Σοβάζ, το 1983. Ο Γάλλος επιστήμονας συνέδεσε μόρια σε μορφή αλυσίδας. Ήταν το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη των μοριακών μηχανών, καθώς σε κάθε μηχανή τα εξαρτήματα πρέπει να κινούνται αμφίδρομα.

Την δεκαετία του 1990, ο 74χρονος σήμερα, σερ Φρέιζερ Στότναρντ κατάφερε να περάσει ένα μόριο σε σχήμα άξονα μέσα από ένα κυκλικό προκειμένου να κινηθεί το ένα ανεξάρτητα από το άλλο.

Πρόκειται για την συρρίκνωση του συστήματος άξονας-τροχός σε επίπεδο μορίων.

Ο 65χρονος σήμερα, Μπέρναρ Φέρινγκα, το 1999 κατάφερε να κατασκευάσει τον πρώτο μοριακό κινητήρα. Επίσης ανέπτυξε ένα άλλο σύστημα μοριακών κινητήρων που κατάφερε να σηκώσει 10.000 φορές το βάρος του. Ένα ακόμα ανέπτυξε ένα ακόμα μοντέλο με 4 μοριακούς κινητήρες μπορούσε να κινείται σε μια επιφάνεια σαν ένα νανοαυτοκίνητο.

Τα μοριακά συστήματα που ανέπτυξαν οι τρεις επιστήμονες «βρίσκονται σήμερα στο ίδιο στάδιο που ήταν ο ηλεκτρικός κινητήρας στη δεκαετία του 1830, όταν οι επιστήμονες παρουσίαζαν μανιβέλες και ρόδες, χωρίς να ξέρουν πως αυτό θα οδηγήσει στα ηλεκτρικά τρένα, στο πλυντήριο, στους ανεμιστήρες και στα μίξερ», επισημαίνει η επιτροπή. Ουσιαστικά λοιπόν, οι εφαρμογές των μοριακών μηχανών είναι ευρύτατες αν και ακόμα βρισκόμαστε σε πρώιμο στάδιο.

Οι τρεις επιστήμονες θα μοιραστούν το έπαθλο των 8 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών (περίπου 830.000 ευρώ).

Ο Μπέρναρ Φέρινγκα ευχαρίστησε τους φοιτητές και τους συναδέλφους του στο Πανεπιστήμιο του Γκρόνινγκεν για τη συνεργασία τους που όπως είπε τον οδήγησαν στο βραβείο Νόμπελ.

Πηγή: euronews.com

The post Γιοσινόρι Οσούμι: ο άνθρωπος που έριξε φως στην κυτταρική ανακύκλωση appeared first on .

Email : leilektsoglou@gmail.com

Mob : 0478558103

The post Ιδιαίτερα μαθήματα Φυσικής-Μαθηματικών-Χημείας-Πληροφορικής appeared first on .