Η Αμαλία Καψάλα με την Υπουργό Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη και την Πρέσβη της Ελλάδας στο Βέλγιο, Σοφία Γραμματά.

Κυρία Καψάλα καλημέρα σας και σας ευχαριστούμε θερμά για τη σημερινή συζήτηση. Πριν περάσουμε στα τεχνικά θέματα της ελληνόφωνης εκπαίδευσης του εξωτερικού, μπορείτε να μας πείτε ποια είναι τα βασικά καθήκοντα και οι προτεραιότητές σας ως Συντονίστρια Εκπαίδευσης Δυτικής Ευρώπης;

Καλησπέρα σας. Σας ευχαριστώ πολύ για τη φιλοξενία στην ιστοσελίδα σας, την οποία, θέλω να τονίσω, πως παρακολουθώ με μεγάλο ενδιαφέρον. Και απαντάω αμέσως στο ερώτημά σας. Το έργο της Συντονίστριας Εκπαίδευσης Εξωτερικού είναι τρισδιάστατο, καθώς είναι και συμβουλευτικό-επιστημονικό και διοικητικό-κοινωνικό-μορφωτικό αλλά και εποπτικό. Πιο συγκεκριμένα, προΐσταται των αποσπασμένων εκπαιδευτικών και διοικητικών υπαλλήλων στο εξωτερικό, ασκεί όλες τις σχετικές αρμοδιότητες (τοποθετήσεις, άδειες, εποπτεία, αξιολόγηση κ.λπ.) και συνεργάζεται με πρόσωπα και φορείς στην Ελλάδα και το εξωτερικό για την εφαρμογή της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής. Παράλληλα, συμβάλλει στη διαμόρφωση πλαισίου λειτουργίας των μονάδων ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης που να είναι συμβατό με το νομικό καθεστώς των χωρών υποδοχής. Είναι προφανές ότι ο συντονισμός της λειτουργίας των εκπαιδευτικών μονάδων του εξωτερικού με την κάλυψη των αναγκών σε εκπαιδευτικό προσωπικό αποτελεί επίσης κύριο μέλημα του Σ.Γ.Ε. Βρυξελλών.

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζετε στη διαχείριση ενός τόσο εκτεταμένου και πολυπολιτισμικού εκπαιδευτικού δικτύου;

Η μεγαλύτερη πρόκληση έγκειται στην αντικειμενική δυσκολία για in situ επισκέψεις σε όλα τα αναγνωρισμένα ΤΕΓ που στελεχώνονται με
αποσπασμένους εκπαιδευτικούς από την Ελλάδα. Ωστόσο, χάρη στις συχνές διαδικτυακές συναντήσεις, φροντίζουμε να καλύπτουμε ως ένα βαθμό αυτό το κενό. Μια άλλη πρόκληση είναι η ιδιαίτερη ανομοιογένεια και οι ξεχωριστές εκπαιδευτικές ανάγκες που παρουσιάζει κάθε μια χώρα ξεχωριστά. Όπως λ.χ. η Ιταλία με τα ελληνόφωνα χωριά.

Πόσα ΤΕΓ λειτουργούν σήμερα στη Δυτική Ευρώπη και ποια είναι η εικόνα της συμμετοχής των μαθητών; Ποιες είναι οι κυριότερες ανάγκες των ΤΕΓ σε προσωπικό, υλικό και υποδομές;

Συνολικά στις 9 χώρες ευθύνης του ΣΓΕ Βρυξελλών κατά το τρέχον σχολικό έτος λειτουργούν 53 αναγνωρισμένα ΤΕΓ, ενώ άλλα 2 έχουν υποβάλει αίτηση αναγνώρισης. Στη ζώνη δράσης του γραφείου μας φοιτούν κατά την τρέχουσα σχολική χρονιά 5.535 μαθητές και απασχολούνται 101 αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί. Το κυριότερο πρόβλημα εντοπίζεται στην εξεύρεση αιθουσών διδασκαλίας, αφού ελάχιστα ΤΕΓ διαθέτουν ιδιόκτητες υποδομές, ενώ τα περισσότερα φιλοξενούνται σε αίθουσες ξένων σχολείων επί πληρωμή. Πρόβλημα σε εκπαιδευτικό προσωπικό δεν αντιμετωπίζουμε, αφού οι αποσπάσεις τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται έγκαιρα.

Πώς ανταποκρίνονται τα ΤΕΓ στις ανάγκες των παιδιών δεύτερης και τρίτης γενιάς, που συχνά έχουν διαφορετικό γλωσσικό προφίλ;

Με ευελιξία, διότι αναγνωρίζουμε πως το γλωσσικό προφίλ των μαθητών των Τ.Ε.Γ. είναι ποικίλο και απαιτεί προσαρμογή των διδακτικών στόχων, περιεχομένων και μεθοδολογιών ανάλογα με την ηλικία, το γλωσσικό επίπεδο, τις κοινωνιογλωσσικές συνθήκες.

Η Συντονίστρια Εκπαίδευσης κατά τη διάρκεια του 31ου Συνεδρίου Εκπαιδευτικών Ευρώπης

Ποιος είναι ο ρόλος των γονέων στη λειτουργία των Τ.Ε.Γ. και των σχολείων και πώς συνεργάζεστε με τις ελληνικές κοινότητες, συλλόγους γονέων και πολιτιστικούς φορείς;

Ως επί το πλείστον ο ρόλος τους είναι υποστηρικτικός και συνεργατικός, αφού οι σύλλογοι γονέων και οι ελληνικές κοινότητες δραστηριοποιούνται ενεργά για την διευθέτηση πολλών ζητημάτων που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς καθώς και για την υλοποίηση ποικίλων πολιτιστικών δράσεων. Η δε συνεργασία μας είναι σε γενικές γραμμές εξαιρετική, γεγονός που με γεμίζει με αισιοδοξία για ακόμη πιο δυναμική υποστήριξη της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης των ομογενών.

Πώς ανταποκρίνεται η ελληνική εκπαίδευση στις ανάγκες μιας διασποράς που αλλάζει συνεχώς;

Οι ανάγκες της ελληνόφωνης εκπαίδευσης στο εξωτερικό είναι πολύ μεγάλες και διαρκώς διογκώνονται. Σας ανέφερα λόγου χάριν προηγουμένως για τα 2 Τ.Ε.Γ., ένα στη Γαλλία και ένα στην Ιταλία, που είναι υπό αναγνώριση. Το Υπουργείο το γνωρίζει καλά αυτό και αντιλαμβάνεται πως υπάρχουν ακόμη πολλά ανοιχτά ζητήματα. Γι’ αυτό και προσπαθεί να καλύψει όλες τις ανάγκες, παρά το πολύ υψηλό κόστος που αυτό συνεπάγεται.

Υπάρχουν πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της ελληνικής ταυτότητας και του πολιτισμού στις νεότερες γενιές;

Σε επίπεδο Γραφείου Συντονιστή Εκπαίδευσης Βρυξελλών (Γ.Σ.Ε.Β.) καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια να είμαστε παρόντες όχι μόνο στα Τ.Ε.Γ. αλλά και σε ξενόγλωσσα σχολεία όπου φοιτούν μαθητές ελληνικής καταγωγής, ώστε να παρέχουμε και σε αυτά τα παιδιά μαθήματα ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού. Αναφέρω χαρακτηριστικά στο Βέλγιο τα τμήματα OLC (Ouverture Langues et Cultures) του γαλλόφωνου Υπουργείου Παιδείας.

Υπάρχουν προγράμματα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης για μαθητές που ζουν σε περιοχές χωρίς Τ.Ε.Γ.;

Κατά το σχολικό έτος 2025-2026 σε πόλεις όπου λειτουργούσαν μέχρι πρότινος Τ.Ε.Γ., αλλά δεν συγκεντρώνονταν ο απαιτούμενος αριθμός των μαθητών για να γίνονται διά ζώσης τμήματα, δημιουργήθηκαν διαδικτυακά τμήματα ελληνικής γλώσσας. Παράλληλα, για πρώτη φορά λειτουργήσαμε διαδικτυακό τμήμα προετοιμασίας μαθητών για τις εξετάσεις των ομογενών σε Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία, το οποίο ευελπιστούμε ότι θα έχει περισσότερες συμμετοχές την επόμενη σχολική χρονιά. Για το 2026-2027 έχουμε προβλέψει τη λειτουργία νέων διαδικτυακών τμημάτων που αφορούν στην ελληνική μυθολογία για νήπια, ελληνική ιστορία για παιδιά δημοτικού και ελληνική εφηβική λογοτεχνία για τους μαθητές γυμνασίου και λυκείου. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με όλα τα διαδικτυακά τμήματα οι ενδιαφερόμενοι γονείς μπορούν να επισκέπτονται την ιστοσελίδα ή το Facebook του Γ.Σ.Ε.Β. τα οποία ανανεώνονται κατά τακτά χρονικά διαστήματα.

Ας περάσουμε τώρα στα αμιγή σχολεία. Ποια είναι η εικόνα των αμιγών ελληνικών σχολείων στη Δυτική Ευρώπη σήμερα και ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν;

Στις χώρες ευθύνης του Γ.Σ.Ε.Β. λειτουργούν 2 αμιγή σχολεία σε Βρυξέλλες και Νάπολη Ιταλίας. Την παρούσα χρονική περίοδο τα σχολεία είναι πλήρως στελεχωμένα χωρίς να υπάρχουν ζητήματα χρηματοδότησης, ενώ καταβάλλεται προσπάθεια για αναβάθμιση του κτιρίου του Κεστεκιδείου και την ενίσχυση των υφιστάμενων υποδομών.

Πώς διασφαλίζεται η ισορροπία ανάμεσα στο ελληνικό πρόγραμμα σπουδών και τις απαιτήσεις των χωρών υποδοχής;

Τα παιδιά που φοιτούν στα Τ.Ε.Γ., και ειδικά αυτά που προέρχονται από μικτούς γάμους, καταβάλλουν τεράστια προσπάθεια για να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες δύο σχολείων και αυτό το αναγνωρίζουμε. Για το λόγο αυτό προσπαθούμε να προσφέρουμε όσο το δυνατόν περισσότερο ευέλικτα προγράμματα. Για να παραμένουν οι μαθητές όσο το δυνατόν περισσότερα χρόνια στο ελληνικό σχολείο και ο μέσος όρος φοίτησής τους να ανέβει από τα 6 χρόνια που είναι τώρα.

Κατά τη διάρκεια επίσκεψης της Υπουργού Παιδείας, Σοφίας Ζαχαράκη, στις Βρυξέλλες

Ας μιλήσουμε τώρα για τα πανεπιστημιακά τμήματα. Ποια είναι η σημερινή κατάσταση των ελληνικών σπουδών στα πανεπιστήμια της Δυτικής Ευρώπης και πώς στηρίζετε τις έδρες ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού;

Από μία πρόσφατη καταγραφή σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Βέλγιο, Ολλανδία και Μάλτα, σε 9 Πανεπιστήμια αυτών των χωρών, λειτουργούν έδρες Νεοελληνικών Σπουδών τις οποίες ενισχύουμε με αποσπασμένους εκπαιδευτικούς, όταν μας ζητηθεί και βάσει της διαθεσιμότητας. Στόχος μας είναι, μετά και την καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας από την UNESCO, να συμβάλλουμε στην προβολή των τμημάτων αυτών με απώτερο σκοπό την αύξηση των φοιτητών που παρακολουθούν τα προσφερόμενα μαθήματα. Ήδη είμαστε σε στενή συνεργασία με την Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού, η οποία συνδράμει ενεργά προς αυτήν την κατεύθυνση.

Υπάρχει ενδιαφέρον από ξένους φοιτητές για τη νεοελληνική γλώσσα και λογοτεχνία;

Μολονότι η ελληνική γλώσσα δεν κατατάσσεται στις πιο εμπορικές ούτε στις πιο χρηστικές γλώσσες του κόσμου, παρατηρούμε ένα μικρό αλλά σταθερό ενδιαφέρον για την εκμάθησή της από μέρους της φοιτητικής-ακαδημαϊκής κοινότητας. Και δεν αναφέρομαι σε φοιτητές ελληνικής καταγωγής, αλλά σε ξένους που θέλουν να μάθουν τη γλώσσα μας και να γνωρίσουν τη λογοτεχνία μας.

Ποιο είναι το όραμά σας για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στη Δυτική Ευρώπη την επόμενη δεκαετία; Ποιες μεταρρυθμίσεις θεωρείτε πιο αναγκαίες;

Το διακύβευμα είναι να καταφέρουμε να διατηρήσουμε ζωντανή και αναλλοίωτη την ελληνική γλώσσα καθώς και τους δεσμούς με την Ελλάδα στα παιδιά των ομογενών, ο αριθμός των οποίων παρουσιάζει σταθερά αυξητική τάση. Για να πάμε ένα βήμα παραπέρα, το στοίχημα που θα πρέπει να κερδηθεί στα σχολεία του εξωτερικού είναι να ελαχιστοποιήσουμε τις μαθητικές διαρροές, οι οποίες είναι πιο έντονες στους εφήβους, και να οδηγηθούμε σταδιακά από το brain drain στο brain regain. Για το λόγο αυτό και πάντα σε συνεργασία με το ελληνικό υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων αλλά και των ελληνικών κοινοτήτων του εξωτερικού, διευρύνουμε το πλαίσιο της παρεχόμενης ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης.

Μέσω διαδικτυακών μαθημάτων- συναντήσεων, προκειμένου ωφελούμενοι να είναι και όσοι μαθητές δεν δύνανται να προσέλθουν στα ΤΕΓ με φυσική παρουσία είτε λόγω απόστασης είτε λόγω των απαιτήσεων των πρωινών σχολείων στα οποία φοιτούν.

Ποια είναι η μεγαλύτερη επιτυχία της θητείας σας μέχρι σήμερα και ποια η μεγαλύτερη εκκρεμότητα;

Θεωρώ ότι στη διετή θητεία μου στο Σ.Γ.Ε. Βρυξελλών καταφέραμε να ενδυναμώσουμε και να συσφίξουμε τις σχέσεις μας με τους αποσπασμένους εκπαιδευτικούς κυρίως του Βελγίου λόγω της δυνατότητας φυσικής παρουσίας τους στις επιμορφωτικές συναντήσεις μας και να δουλέψουμε ομαδοσυνεργατικά. Επιπλέον, χάρη στην “Πρωτοβουλία των Ελλήνων Εκπαιδευτικών του Εξωτερικού”, εξακολουθεί να υλοποιείται με επιτυχία εδώ και 31 χρόνια το Συνέδριο των Ελλήνων Εκπαιδευτικών του Εξωτερικού με επίκαιρη κάθε φορά θεματολογία, συγκεντρώνοντας συμμετοχές τόσο εκπαιδευτικών που υπηρετούν με απόσπαση στο εξωτερικό όσο και εκπαιδευτικών που υπηρετούν σε εκπαιδευτικές δομές της Ελλάδος και επιθυμούν να μοιραστούν μαζί μας τις εμπειρίες τους και τους προβληματισμούς τους.

Όσον αφορά τη μεγαλύτερη εκκρεμότητα, θα εστίαζα στο γεγονός ότι δεν έχουμε καταφέρει έως τώρα να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο συλλόγων γονέων και κηδεμόνων και ελληνικών κοινοτήτων στις χώρες ευθύνης του Γραφείου Βρυξελλών λόγω του γεγονότος ότι ανανεώνονται συχνά οι εκπρόσωποι αυτών των φορέων. Πάντα υπάρχει χώρος για βελτίωση και υιοθέτηση καλών πρακτικών των οποίων η προστιθέμενη αξία είναι αδιαμφισβήτητη.

Κυρία Συντονίστρια, σας ευχαριστούμε θερμά για την πολύ ενδιαφέρουσα αυτή συνέντευξη και σας ευχόμαστε καλή συνέχεια στο τόσο σημαντικό έργο που επιτελείτε για όλον τον ελληνισμό.

Εγώ σας ευχαριστώ για τον χρόνο και το χώρο που μας διαθέσατε. Πριν κλείσω θα ήθελα να αναφέρω ότι τόσο εγώ όσο και το προσωπικό του Σ.Γ.Ε.Β. είμαστε στη διάθεσή σας όποτε χρειαστεί για την περαιτέρω προώθηση της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης και, ειδικά αυτήν την περίοδο, για την ταχεία διεκπεραίωση των αιτημάτων ισοτιμίας απολυτηρίων και αντιστοίχισης τάξεων όσων επαναπατρίζονται. Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχηθώ καλό καλοκαίρι στους αναγνώστες και τις αναγνώστριες της ιστοσελίδας σας και να υπενθυμίσω στους γονείς των μαθητών να μην λησμονήσουν να κάνουν τις εγγραφές των παιδιών τους στα Τ.Ε.Γ. πριν τις καλοκαιρινές διακοπές, ώστε έγκαιρα να μπορέσουμε να προγραμματίσουμε τον σχεδιασμό των τμημάτων για την ερχόμενη σχολική χρονιά.

The post Αμαλία Καψάλα: «Να κρατήσουμε ζωντανή και αναλλοίωτη την ελληνική γλώσσα στα παιδιά της ομογένειας» appeared first on .

Λίγες ημέρες πριν από την παρουσίαση της παράστασης στις Βρυξέλλες, η Ραφίκα Σαουίς μιλά στο Newsville για τη γέννηση του έργου, τη διαχρονική δύναμη της τραγωδίας, τη «σινεμάτικ περφόρμανς» που έχει δημιουργήσει και το διεθνές ταξίδι μιας παραγωγής που συνεχίζει να εξελίσσεται σε κάθε νέο σταθμό. Σε μια συζήτηση για την τέχνη, την πολιτική και τη συλλογική μνήμη, εξηγεί γιατί, όπως λέει η ίδια, δεν ζούμε «μετά» την τραγωδία, αλλά εξακολουθούμε να ζούμε μέσα σε αυτήν.

Πείτε μας λίγα λόγια για την παράσταση. Πώς γεννήθηκε η ιδέα και τι ήταν αυτό που σας ώθησε να προσεγγίσετε το συγκεκριμένο έργο σήμερα;

Η αφετηρία δεν ήταν “μια ιδέα για παράσταση”, αλλά μια επιμονή εικόνα: το πώς η βία δεν τελειώνει ποτέ, απλώς αλλάζει γλώσσα, πρόσωπο και σύνορα. Ο Αγαμέμνων ήρθε ως ένας καθρέφτης που δεν κοιτάει το παρελθόν, αλλά επιστρέφει το βλέμμα στο παρόν.

Με ενδιέφερε να δουλέψω πάνω σε αυτό που ονομάζουμε “ένδοξο” και να το απογυμνώσω από τη ρητορική του. Εκεί εμφανίζεται κάτι πιο σκληρό: η μηχανική της εξουσίας, η οικονομία του πολέμου, και κυρίως οι ζωές που μένουν εκτός κάδρου — γυναίκες, πρόσφυγες, σώματα που δεν γράφονται στην επίσημη ιστορία.

Η παράσταση γεννήθηκε μέσα από αυτή την τριβή: ανάμεσα στον μύθο και σε πραγματικές μαρτυρίες, ανάμεσα στον Αισχύλο και σε φωνές που δεν έχουν “χώρο” στο κλασικό δράμα.

Μάνος Βακούσης (Αγαμέμνων), Ραφίκα Σαουίς (Κλυταιμνήστρα)

Η αρχαία τραγωδία εξακολουθεί να συνομιλεί με το σύγχρονο κοινό. Πώς αναδεικνύεται αυτή η σύνδεση στη δική σας προσέγγιση και ποια ζητήματα του σήμερα φωτίζει η παράσταση;

Η τραγωδία δεν είναι κάτι που “συνομιλεί” με το σήμερα — είναι ήδη μέσα του. Αυτό που κάνουμε είναι να αφαιρούμε τα στρώματα εξωραϊσμού.

Στην παράσταση, ο Αγαμέμνων δεν λειτουργεί ως μυθικό πρόσωπο αλλά ως μηχανισμός εξουσίας. Η Κλυταιμνήστρα δεν είναι απλώς μια εκδικητική φιγούρα αλλά ένα συλλογικό σώμα γυναικών που αρνούνται να μείνουν σιωπηλές. Και οι πρόσφυγες μαρτυρίες που ενσωματώνονται λειτουργούν ως ένας ζωντανός χορός — όχι ως σχόλιο, αλλά ως πραγματικότητα.

Αυτό που φωτίζεται είναι η συνέχεια: πόλεμος, εκτοπισμός, πατριαρχία, κρατική βία. Όχι ως εξαιρέσεις, αλλά ως δομές. Η παράσταση επιμένει σε μια άβολη σκέψη: ότι δεν ζούμε “μετά” την τραγωδία — ζούμε μέσα της.

Χαρακτηρίζετε το έργο ως «σινεμάτικ περφόρμανς». Τι σημαίνει αυτή η ορολογία και τι μπορεί να περιμένει το κοινό από αυτή τη συνάντηση θεάτρου και κινηματογραφικής γλώσσας;

Η κινηματογραφική γλώσσα δεν μπαίνει εδώ ως αισθητικό layer, αλλά ως τρόπος θέασης της πραγματικότητας.

Το έργο λειτουργεί σαν μοντάζ: ζωντανή παρουσία, αρχειακό υλικό, projected εικόνες, μαρτυρίες, αποσπασματικοί χρόνοι. Δεν υπάρχει μία γραμμική αφήγηση — υπάρχει η εμπειρία του πώς η μνήμη και η ιστορία κόβονται και ξανακολλιούνται μέσα στο ίδιο σώμα.

Το θέατρο κρατά το “τώρα” του ηθοποιού. Ο κινηματογράφος φέρνει το “εκεί” και το “τότε”. Η συνάντησή τους δημιουργεί μια ρωγμή όπου ο θεατής δεν μπορεί να μείνει απλός παρατηρητής.

Ραφίκα Σαουίς

Ποια είναι η κεντρική ιδέα πίσω από αυτή τη νέα ανάγνωση της κλασικής τραγωδίας; Πώς συνομιλεί με το πρωτότυπο κείμενο και τι θα θέλατε να αποκομίσει ο θεατής φεύγοντας από την παράσταση;

Η κεντρική ιδέα είναι ο κύκλος — όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως πολιτική και υπαρξιακή παγίδα. Ο κύκλος της βίας, της εκδίκησης, της εξουσίας που τρέφεται από τον εαυτό της.

Το κείμενο του Αισχύλου δεν αντιμετωπίζεται ως ιερό αντικείμενο αλλά ως ζωντανό υλικό που μπορεί να συνομιλήσει με ποίηση του Ρίτσου, με σύγχρονες μαρτυρίες και με προσωπικό λόγο. Αυτή η συνύπαρξη δεν “εκσυγχρονίζει” το έργο — το αποκαλύπτει ξανά.

Αυτό που θα ήθελα να μείνει είναι μια αίσθηση ευθύνης χωρίς εύκολες απαντήσεις. Ότι η ιστορία δεν είναι κάτι έξω από εμάς. Είναι κάτι που παράγουμε συνεχώς, με τις επιλογές μας, τη σιωπή μας, τη συμμετοχή μας.

Η παράσταση έχει ήδη ταξιδέψει σε διάφορους προορισμούς. Ποιες ήταν οι σημαντικότερες στάσεις αυτής της διαδρομής μέχρι σήμερα και ποια είναι τα σχέδιά σας μετά τις Βρυξέλλες;

Κάθε σταθμός λειτούργησε σαν επαναδιαπραγμάτευση του ίδιου υλικού. Δεν ήταν ποτέ η ίδια παράσταση δύο φορές.

Αυτό που έχει συμβεί με την παράσταση μοιάζει περισσότερο με μια σκηταλοδρομια παρά με μια κλασική περιοδεία. Δηλαδή ένα έργο που δεν σταματά να μετακινείται, να ξανασυστήνεται και να αλλάζει μέσα από κάθε νέο κοινό και κάθε νέο χώρο.

Μετά την πρώτη μεγάλη διεθνή παρουσία στη Νέα Υόρκη, στη La MaMa, η παράσταση συνέχισε την πορεία της στην Αθήνα, στο Θέατρο Ακροπόλ, όπου ξαναβρήκε το ελληνικό της έδαφος και δοκιμάστηκε απέναντι σε ένα κοινό που γνωρίζει πολύ άμεσα την τραγική του αναφορά. Στη συνέχεια, μας κάλεσαν να ανοίξουμε το Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος του Εθνικού Θεάτρου της Βόρειας Μακεδονίας, μια στιγμή ιδιαίτερα φορτισμένη, όπου το έργο συνάντησε ένα διεθνές περιβάλλον με έντονο ιστορικό και πολιτικό υπόστρωμα. Και μετά επιστροφή ξανά στην Αθήνα, σαν ένα συνεχές πέρα-δώθε που κρατά το έργο σε διαρκή επανεξέταση.

Κρις Ραντάνοφ (Αίγισθος), Ραφίκα Σαουίς (Κλυταιμνήστρα)

Οι Βρυξέλλες είναι ένας ακόμη σημαντικός σταθμός αυτής της διαδρομής, όχι ως κατάληξη αλλά ως συνέχεια.

Μετά από εκεί, ο επόμενος προορισμός είναι το φεστιβάλ της Στοκχόλμης, μέσα από έναν από τους βασικούς θεατρικούς οργανισμούς της πόλης, το City Theatre. Παράλληλα, προχωρά η κινηματογράφηση της παράστασης, ώστε να αποκτήσει και κινηματογραφική ζωή — όχι ως απλή καταγραφή αλλά ως αυτόνομη εκδοχή του έργου που μπορεί να ταξιδέψει σε φεστιβάλ κινηματογράφου και διαφορετικές πλατφόρμες.

Την ίδια περίοδο, στις 24 Ιουνίου, συμμετέχω στο Theater of War, το διεθνώς αναγνωρισμένο αμερικανικό θεατρικό πρόγραμμα που ίδρυσε και διευθύνει ο Brian Doerries και η ομάδα του Theater of War Productions. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη μορφή θεατρικής πρακτικής που μεταφέρει την αρχαία τραγωδία σε δημόσιους και πολιτικούς χώρους, λειτουργώντας ως αφετηρία ανοιχτού διαλόγου γύρω από σύγχρονα και συχνά αποσιωπημένα ζητήματα — όχι με στόχο να δοθούν απαντήσεις, αλλά να ενεργοποιηθεί η συλλογική σκέψη και η κοινή εμπειρία.

Στο πλαίσιο αυτό, συμμετέχω στον «Εχθρό του Λαού» του Henrik Ibsen, μαζί με ένα διεθνές καστ ηθοποιών και καλλιτεχνών, μεταξύ των οποίων ο Willem Dafoe και ο Jason Isaacs, καθώς και άλλοι σημαντικοί δημιουργοί από τον χώρο του θεάτρου και του κινηματογράφου.

Η δράση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Nostos Festival στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, σε μια συνάντηση όπου το θέατρο επιστρέφει στον δημόσιο χώρο ως εργαλείο κριτικής σκέψης, κοινωνικής ευθύνης και συλλογικού διαλόγου.

Ο Σαμουήλ Ακινόλα στο ρόλο του Κήρυκα

Πληροφορίες παράστασης 

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ: Ο Κύκλος του Αίματος
της Ραφίκας Σαουίς

17 Ιουνίου 2026
Espace Lumen, Chau. de Boondael 36, 1050 Ixelles

19:00 στα Αγγλικά, με Ελληνικούς υπέρτιτλους
20:30 στα Ελληνικά, με Αγγλικούς υπέρτιτλους

Εισιτήρια μέσω MORE.

The post Ραφίκα Σαουίς: «Η βία δεν τελειώνει ποτέ, απλώς αλλάζει γλώσσα και πρόσωπο» appeared first on .

Στον ρόλο του Δικηγόρου συναντάμε τον Δημήτρη Μαλαφέκα, έναν ηθοποιό με πολυετή παρουσία και ιδιαίτερα σημαντική καλλιτεχνική πορεία στο κοινοτικό θέατρο, ο οποίος έχει ξεχωρίσει μέσα από ώριμες και απαιτητικές θεατρικές επιλογές. Με συνέπεια απέναντι σε έργα που διαθέτουν έντονο κοινωνικό και υπαρξιακό αποτύπωμα, ο Δημήτρης Μαλαφέκας προσεγγίζει τους Πιγκουίνους ως ένα έργο «αιχμηρό, ξεβολευτικό και αμείλικτο», αναδεικνύοντας ταυτόχρονα την ανθρώπινη ευθραυστότητα που διαπερνά όλους τους χαρακτήρες του. Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά στο Newsville.be και τον Γιάννη Δήμα για τη μακρά και απαιτητική διαδικασία των προβών, τη συνεργασία του με τον Δημήτρη Στασινόπουλο και τη βαθιά αλήθεια ενός έργου που, όσο παράξενο κι αν μοιάζει, αντανακλά με ανησυχητική ακρίβεια τη δική μας πραγματικότητα.

Κύριε Μαλαφέκα, τελική ευθεία για την πρεμιέρα του θεατρικού έργου Πιγκουίνοι. Πείτε μας δυο λόγια για το πώς προετοιμάζεστε για τις παραστάσεις με το Απόπειρα Project;
Μετά από 12 μήνες προβών, έχω την αίσθηση ότι έχουμε χτίσει ένα δικό μας σύμπαν, το σύμπαν των πιγκουίνων, και είμαστε έτοιμοι να το παρουσιάσουμε στο κοινό. Ήταν ( και είναι ακόμα) μια διαδικασία επίπονη αλλά και εξαιρετικά δημιουργική σε ένα πλαίσιο σχεδόν απόλυτης ελευθερίας όπως αυτά που ξέρει να δημιουργεί ο Δημήτρης Στασινόπουλος στις πρόβες του. Πολύς αυτοσχεδιασμός, συζητήσεις, πίτσες και σουβλάκια, και τελικά η συναρμολόγηση μιας παρέας όπου βασιλεύει η άνεση και η συνενοχή. Ανυπομονούμε νομίζω όλοι για την πρεμιέρα.

Τι σας κέντρισε στο κείμενο του Δημήτρη Στασινόπουλου και γιατί αποδεχθήκατε τον ρόλο του Δικηγόρου στους Πιγκουίνους;
Ο Δημήτρης ως συγγραφέας (αλλά και ως σκηνοθέτης) έχει μια αρετή την οποία εκτιμώ απεριόριστα: δεν φοβάται να εκτεθεί και να εκθέσει, να τσαλακωθεί και να τσαλακώσει. Οι Πιγκουΐνοι είναι ένα κείμενο αιχμηρό, ξεβολευτικό, έως και αμείλικτο, αλλά και πολύ αστείο και γενναιόδωρο ταυτόχρονα. Όσο για τον ρόλο μου, μπορεί να ακούγεται περίεργο, αλλά από την στιγμή που το έργο μου αρέσει έχει πολύ μικρή σημασία για μένα ποιόν ρόλο θα παίξω. Εφόσον ο Δημήτρης με φαντάστηκε ως δικηγόρο, αυτό θα παίξω. Είναι θέμα εμπιστοσύνης στο κριτήριο του σκηνοθέτη.

Ο χαρακτήρας σας βρίσκεται μέσα σε μια κοινωνία που άλλοτε αγνοεί και άλλοτε εξοντώνει το «διαφορετικό». Πώς προσεγγίσατε υποκριτικά αυτή τη σύγκρουση ανάμεσα στην ανθρωπιά και την κοινωνική απάθεια;
Το ενδιαφέρον με τους Πιγκουΐνους είναι ότι σχεδόν όλοι οι χαρακτήρες, άλλος λίγο άλλος πολύ, είναι «διαφορετικοί», κάτι σαν πινακοθήκη κοινωνικά απροσάρμοστων, είναι ταυτόχρονα μισάνθρωποι αλλά και πολύ ανθρώπινοι. Υποκριτικά αυτό θέλει πολύ δουλειά γιατί είναι εύκολο να πέσεις στην παγίδα της καρικατούρας.

Οι Πιγκουίνοι φαίνεται να απαιτούν έντονη σωματικότητα και κινησιολογία. Πόσο απαιτητική ήταν αυτή η διαδικασία για εσάς και τι ανακαλύψατε μέσα από αυτήν για το σώμα και την έκφρασή σας πάνω στη σκηνή;
Η σωματικότητα είναι βασικό ζητούμενο στα έργα του Δημήτρη, είναι κάτι που το ενθαρρύνει, φαίνεται από την πρώτη στιγμή ότι θέλει να το πάει όσο πιο μακριά γίνεται. Είναι όντως απαιτητική διαδικασία αλλά τόσο απελευθερωτική που αξίζει τον κόπο. Μας διευκόλυνε η εμπιστοσύνη που δημιουργήθηκε μεταξύ των ηθοποιών αλλά και η άριστη καθοδήγηση της καταπληκτικής κινησιολόγου μας (και όχι μόνο) Μαρίας Νεραντζάκη.

Το έργο κινείται ανάμεσα στο δυστοπικό, το σουρεαλιστικό και το βαθιά ανθρώπινο. Πώς κρατά ένας ηθοποιός την αλήθεια του ρόλου του μέσα σε έναν τόσο παράξενο και αλληγορικό κόσμο;
Αυτό δεν είναι τόσο δύσκολο: Δυστυχώς ο κόσμος των Πιγκουίνων μας είναι στην πραγματικότητα πολύ γνώριμος. Η επικαιρότητα είναι όσο δυστοπική και σουρεαλιστική όσο είναι και το έργο, το μίσος για τον αδύναμο και τον διαφορετικό, η ανθρωποφαγία, το «ο θάνατος σου, η ζωή μου» είναι γύρω μας. Ένα επιπλέον στοιχείο όμως που για μένα βοηθάει πολύ ως προς την «αλήθεια του ρόλου» είναι η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο Δημήτρης: ζωντανή, ανεπιτήδευτη, χωρίς εκπτώσεις, χωρίς αυτολογοκρισία, σε κάνει να νοιώσεις άμεσα ότι «ακούγεσαι» αληθινός. Μεγάλο προσόν.

Μέσα από την παράσταση τίθεται συνεχώς το ερώτημα της συνύπαρξης με τον «άλλον». Υπήρξε κάποια στιγμή στις πρόβες που σας έκανε να δείτε διαφορετικά τη δική σας στάση απέναντι στους ανθρώπους γύρω σας;
Δεν θα το έλεγα έτσι. Ο τρόπος που δουλεύουμε στις πρόβες όμως, η ένταση, η τριβή, ή παρέα, μου επέτρεψαν να γνωρίσω καλύτερα 4 ανθρώπους για τους οποίους ήξερα πολύ λίγα πράγματα, να τους δω να δίνουν τα πάντα, να ξεγυμνώνονται στην σκήνη. Κι” αυτό έχει ανεκτίμητη αξία.

Μετά από δώδεκα μήνες προετοιμασίας, τι πιστεύετε ότι θα μείνει τελικά στον θεατή όταν πέσει η αυλαία των Πιγκουίνων — και τι θα μείνει σε εσάς προσωπικά;
Πραγματικά δεν έχω ιδέα τι θα μείνει στον θεατή και χαίρομαι γι” αυτό. Κάτι θα μείνει πάντως… Όσο για μένα, ξέρω ότι θα νιώσω πολύ γεμάτος και πολύ άδειος ταυτόχρονα.

Πληροφορίες για την παράσταση ΕΔΩ

Φωτογραφίες: Θανάσης Βελούζος 

The post Δημήτρης Μαλαφέκας: «Οι Πιγκουΐνοι είναι ένα κείμενο αιχμηρό, ξεβολευτικό, έως και αμείλικτο» appeared first on .

Μιλώντας ανοιχτά για τον καρκίνο: Εκδήλωση ενημέρωσης και διαλόγου στις Βρυξέλλες, από το United Hellenic Women Club

Με πολυετή εμπειρία στη Γερμανία, σε ένα από τα πιο απαιτητικά ευρωπαϊκά συστήματα υγείας, η Δρ Μαρία Αυγουστίδου επιστρέφει στην Ελλάδα φέρνοντας μαζί της όχι μόνο τη γερμανική πειθαρχία και την αυστηρή ιατρική μεθοδολογία, αλλά και μια βαθιά ανθρωποκεντρική προσέγγιση στη φροντίδα του ογκολογικού ασθενή. Στη συνέντευξή της, μιλά για τη διαφορά δομών και όχι ικανοτήτων ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Δυτική Ευρώπη, αναδεικνύοντας ως βασικό έλλειμμα την οργάνωση και την ισότιμη πρόσβαση στις σύγχρονες θεραπείες. Αναφέρεται στις ραγδαίες εξελίξεις της ογκολογίας —από την ανοσοθεραπεία έως την εξατομικευμένη ιατρική— χωρίς να παραβλέπει το κρίσιμο ζήτημα της ποιότητας ζωής και της έγκαιρης ένταξης της ανακουφιστικής φροντίδας από τη στιγμή της διάγνωσης. Με ευθύτητα και ρεαλισμό, υπογραμμίζει τις καθυστερήσεις στη διαχείριση των ασθενών, τη σημασία της ειλικρινούς επικοινωνίας και της μητρικής γλώσσας στη θεραπευτική σχέση, ενώ ταυτόχρονα καταθέτει μια καθαρή θέση: η σύγχρονη ογκολογία δεν αφορά μόνο τη μάχη με τη νόσο, αλλά κυρίως τη συνοδεία του ανθρώπου σε κάθε στάδιο της διαδρομής του.

Κυρία Αυγουστίδου, πώς επηρέασε την ιατρική σας προσέγγιση στο ελληνικό σύστημα υγείας η πολυετής εκπαίδευση και εργασία σας στη Γερμανία;

Η Γερμανία με δίδαξε κυρίως πειθαρχία στη σκέψη, στη διαδικασία, στην τεκμηρίωση. Εκεί έμαθα ότι η ιατρική δεν είναι μόνο διαίσθηση: είναι πρωτόκολλο, αξιολόγηση, λογοδοσία.

Όταν γύρισα στην Ελλάδα, δεν ήρθα για να «διδάξω», ήρθα για να συνδυάσω αυτή τη μεθοδολογία με κάτι που η Γερμανία δεν μου έδωσε ποτέ εξ ολοκλήρου: την ανθρώπινη εγγύτητα στον ασθενή. Ο Έλληνας ασθενής θέλει να τον δεις ως άνθρωπο, όχι ως περιστατικό. Αυτός ο συνδυασμός, γερμανική μεθοδολογία και ελληνική σχέση, είναι που προσπαθώ να εφαρμόζω κάθε μέρα.

Η διαφορά στον ιατρικό κόσμο μεταξύ Ελλάδας και Δυτικής Ευρώπης είναι χαοτική ή μύθος;

Η αλήθεια είναι ότι δεν είναι χαοτική παντού. Σε επίπεδο επιστημονικής κατάρτισης, οι Έλληνες γιατροί είναι εξαιρετικοί, αυτό το βλέπεις στο εξωτερικό, όπου τους αναζητούν ακριβώς γι” αυτό.

Το χάσμα υπάρχει στη δομή: στα συστήματα υποστήριξης, στη χρηματοδότηση της έρευνας, στην οργάνωση της καθημερινής φροντίδας. Δεν είναι θέμα ανθρώπων, είναι θέμα υποδομής. Και αυτό είναι πολιτική απόφαση, όχι ιατρική αδυναμία.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόοδος και το μεγαλύτερο «κενό» στην ογκολογική θεραπεία σήμερα;

Η πρόοδος είναι αδιαμφισβήτητα η μοριακή στόχευση και η ανοσοθεραπεία. Ζούμε μια εποχή που κάποιοι καρκίνοι οι οποίοι πριν από 15 χρόνια ήταν θανατικές καταδίκες, σήμερα ελέγχονται χρόνια. Αυτό είναι θαύμα επιστήμης.

Το κενό όμως είναι η πρόσβαση. Αυτές οι θεραπείες δεν φτάνουν ισότιμα σε όλους, ούτε μέσα στη χώρα, ούτε παγκοσμίως. Επίσης, εξακολουθούμε να υποτιμούμε τη φροντίδα του ανθρώπου παράλληλα με τη φροντίδα της νόσου.

Πότε η ιατρική πρέπει να μετατοπίζεται από τη θεραπεία στη στοχευμένη ανακουφιστική φροντίδα;

Αυτή είναι η ερώτηση που κάνω στους φοιτητές μου από την πρώτη μέρα. Η ανακουφιστική φροντίδα δεν είναι ο «επίλογος», δεν αρχίζει όταν τελειώνουν οι θεραπείες. Αρχίζει την ημέρα της διάγνωσης.

Η μετατόπιση από την επιθετική θεραπεία γίνεται όταν το «για πόσο καιρό» υπερβαίνει το «με τι ποιότητα ζωής;». Αυτή η κρίση απαιτεί ειλικρίνεια, χρόνο, και κυρίως εμπιστοσύνη μεταξύ γιατρού και ασθενή, κάτι που δεν χτίζεται σε μια συνάντηση.

Ποια η πιο δύσκολη απόφαση που έχετε κληθεί να πάρετε ως ογκολόγος σε ασθενή τελικού σταδίου;

Δεν θα αναφερθώ σε συγκεκριμένο περιστατικό αλλά οι πιο δύσκολες αποφάσεις είναι πάντα ίδιες: το πότε λες «αρκεί». Πότε σταματάς να «κάνεις κάτι» και αρχίζεις απλώς να «είσαι εκεί».

Αυτές οι στιγμές με δίδαξαν ταπεινοφροσύνη. Ότι ο ρόλος μου δεν είναι να νικάω τον καρκίνο κάθε φορά, είναι να συνοδεύω τον άνθρωπο ανεξαρτήτως αποτελέσματος.

Ποια είναι η μεγαλύτερη διαφορά στη φιλοσοφία ανακουφιστικής φροντίδας μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας;

Η Γερμανία έχει σύστημα, υπάρχουν δομές, ομάδες, πρωτόκολλα. Η παρηγορητική φροντίδα εντάσσεται οργανικά στο σύστημα υγείας. Στην Ελλάδα υπάρχει κάτι άλλο που είναι πολύτιμο: η ανθρώπινη παρουσία, η οικογένεια που δεν φεύγει από το κρεβάτι.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το ανθρώπινο κομμάτι δεν αρκεί από μόνο του. Χρειαζόμαστε και τη δομή. Εκπαιδεύω στην Ανακουφιστική Ιατρική ακριβώς γιατί πιστεύω ότι μπορούμε να έχουμε και τα δύο.

Με τη συμμετοχή σας σε διεθνή συμβούλια, πώς βλέπετε να αλλάζει η εξατομικευμένη θεραπεία τα επόμενα 10 χρόνια;

Τα επόμενα 10 χρόνια θα ζήσουμε επανάσταση στο επίπεδο της πρόβλεψης, όχι μόνο της θεραπείας. Τα μοριακά προφίλ, η τεχνητή νοημοσύνη, η υγρή βιοψία θα μας επιτρέπουν να «βλέπουμε» τον καρκίνο πριν ακόμα εμφανιστεί κλινικά ή πριν υποτροπιάσει.

Παράλληλα, η πρόκληση θα είναι η ισότιμη πρόσβαση. Γιατί η εξατομίκευση χωρίς δικαιοσύνη γίνεται προνόμιο, όχι δικαίωμα.

Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη στην αρχική αντιμετώπιση ενός καρκινοπαθούς στην Ελλάδα;

Το πιο συχνό δεν είναι ιατρικό λάθος, είναι χρονική καθυστέρηση. Η διάγνωση αργεί, η παραπομπή αργεί, η έναρξη θεραπείας αργεί. Και στον καρκίνο, ο χρόνος έχει βάρος.

Πέρα από αυτό, βλέπω συχνά έλλειψη πολυδύναμης ομαδικής προσέγγισης, αποφάσεις που παίρνονται από έναν γιατρό μόνο του, χωρίς tumor board. Και βλέπω ακόμα την τάση να εστιάζουμε στη νόσο και να ξεχνούμε τον άνθρωπο δίπλα της.

Αύξηση καρκίνου στους νέους:  μιλάμε για λάθη στον καθημερινό τρόπο ζωής;

Δεν θέλω να ενοχοποιώ μονοδιάστατα τον τρόπο ζωής, γιατί η αιτιολογία είναι πολυπαραγοντική. Αλλά ναι, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, η υπερκατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων, το χρόνιο στρες, η έλλειψη ύπνου, είναι αποδεδειγμένοι παράγοντες κινδύνου.

Αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι μόνο εκστρατείες ευαισθητοποίησης, είναι πολιτικές δημόσιας υγείας που κάνουν τον υγιεινό τρόπο ζωής προσιτό σε όλους.

Μιλώντας ανοιχτά για τον καρκίνο: Εκδήλωση ενημέρωσης και διαλόγου στις Βρυξέλλες, από το United Hellenic Women Club

Πώς κρατάτε ισορροπία κάτω από ένα τόσο απαιτητικό πρόγραμμα, ψυχικά και σωματικά;

Διαλέγεις αυτήν την ειδικότητα ή αν είμαστε ειλικρινείς, σε διαλέγει αυτή η ειδικότητα γιατί υπάρχει ένα κάλεσμα να συνδράμεις σε έναν ευπαθή συνάνθρωπο με επιστημονικότητα. Όταν ο ασθενής πάει καλά, βγάζεις φτερά, αναγαλλιάζεις, δεν είναι απλά ανακούφιση, είναι ψυχική ανταποδοτικότητα.

Αντίστοιχα, όταν δεν έχει η θεραπεία το προσδοκώμενο αποτέλεσμα, μαζεύεις κουράγιο να το διαχειριστείς αρχικά μόνος σου και μετά να το ανακοινώσεις στον ασθενή και στο περιβάλλον. Είναι ένα διαρκές roller coaster συναισθημάτων που μαθαίνεις να το διαχειρίζεσαι γιατί πρέπει να ορθοποδείς ψυχικά για να συνεχίσεις τη δουλειά σου. Μεγάλη δύναμη μου δίνει η οικογένεια μου και τα κατοικίδια μου. Δρουν ψυχοθεραπευτικά.

Κάνει διαφορά η ελληνική μητρική γλώσσα στην προσέγγισή σας με τους ασθενείς;

Τεράστια. Δεν είναι μόνο θέμα επικοινωνίας, είναι θέμα εμπιστοσύνης. Όταν ένας ασθενής ακούει τη διάγνωσή του στη γλώσσα που αισθάνεται, στη γλώσσα που ονειρεύεται, αυτό αλλάζει κάτι βαθύ.

Κατανοεί καλύτερα, άγχεται λιγότερο, συνεργάζεται πιο εύκολα. Είχα ασθενείς στη Γερμανία που δεν μιλούσαν καλά γερμανικά και η φροντίδα τους ήταν αντικειμενικά δυσκολότερη, όχι επειδή οι γιατροί δεν ήθελαν, αλλά επειδή η γλώσσα είναι μέρος της θεραπείας.

Το βελγικό σύστημα υγείας εμπεριέχει σε μεγάλο βαθμό την ευθύτητα και την αλήθεια στην δύσκολη  επικοινωνία με τον ασθενή. Χωρίς να κρίνουμε αν είναι σωστό ή λάθος, στην Ελλάδα σπάνια λέγεται όλη την αλήθεια στον ασθενή. Γιατί αυτή η διαφορά; Ποια στάση επιλέγετε;

Εγώ προτιμώ την αλήθεια αλλά όχι σε βαρέλια. Η αλήθεια χρειάζεται χρόνο, προσοχή, το σωστό πλαίσιο και έναν ετοιμασμένο ασθενή.

Ο Βέλγος γιατρός λέει την αλήθεια γιατί το σύστημα και η κουλτούρα το επιτάσσουν και αυτό σέβεται την αυτονομία του ασθενή. Ο Έλληνας γιατρός σπάνια λέει όλη την αλήθεια γιατί νομίζει ότι προστατεύει. Στην πραγματικότητα, πολλές φορές προστατεύει τον εαυτό του από μια δύσκολη συζήτηση. Εγώ έχω επιλέξει να λέω την αλήθεια, με ανθρωπιά, με χρόνο, με υποστήριξη. Αλλά πάντα την αλήθεια.

Έχετε δεύτερες σκέψεις για την απόφασή σας να γυρίσετε στην Ελλάδα;

Υπάρχουν στιγμές αποθάρρυνσης, κυρίως όταν βλέπω το σύστημα να παλεύει με γραφειοκρατία και υποχρηματοδότηση. Αλλά δεύτερες σκέψεις για την ίδια την επιστροφή; Όχι.

Ήρθα πίσω με επίγνωση, όχι με ψευδαισθήσεις. Και η αίσθηση ότι κάνεις τη διαφορά εδώ, στη δική σου χώρα, στη δική σου γλώσσα, δεν συγκρίνεται με τίποτα.

Ποια θα ήταν η συμβουλή σας σε έναν νέο άνθρωπο, Έλληνα, τελειόφοιτο ιατρικής ο οποίος έχει το δίλημμα τού να φύγει στο εξωτερικό ή να μείνει στην Ελλάδα;

Να φύγει, αλλά με σχέδιο επιστροφής. Η εμπειρία στο εξωτερικό είναι αναντικατάστατη: σε ωριμάζει επαγγελματικά, σου ανοίγει ορίζοντες, σε κάνει καλύτερο γιατρό.

Αλλά να μη φύγει για να ξεφύγει, να φύγει για να αποκτήσει εφόδια. Και να ξέρει ότι η Ελλάδα τον χρειάζεται. Εμείς χρειαζόμαστε γιατρούς που έχουν δει κόσμο και επιλέγουν να γυρίσουν. Αυτή είναι η αλλαγή που χρειάζεται η χώρα.

Ποια στοιχεία χαρακτήρα σας βοήθησαν περισσότερο στην πορεία σας;

Η επιμονή, που δεν πρέπει να συγχέεται με πείσμα. Η περιέργεια, γιατί η ιατρική αλλάζει και αν σταματήσεις να μαθαίνεις, μένεις πίσω. Και ένα είδος αισιοδοξίας που δεν είναι αφελής. Ξέρω ότι δεν τους σώζουμε όλους, αλλά πιστεύω ότι αξίζει να προσπαθούμε για τον καθέναν.

Μαρία Αυγουστίδου MD · Παθολόγος-Ογκολόγος · Ειδική Ανακουφιστικής Ιατρικής
Διευθύντρια Ογκολογικής-Παθολογικής Κλινικής · Ιατρικό Κέντρο Αθηνών
Εκπαιδεύτρια Ανακουφιστικής Ιατρικής · Certified Palliative Medicine (Γερμανία)
Διστόμου 1, Μαρούσι – Αθήνα, 15125

The post Μιλώντας ανοιχτά για τον καρκίνο με την Δρ. Μαρία Αυγουστίδου appeared first on .

Οι Πιγκουίνοι είναι ένα πρωτότυπο θεατρικό έργο, γραμμένο και σκηνοθετημένο από τον Δημήτρη Στασινόπουλο, έναν δημιουργό με ιδιαίτερη θεατρική φωνή και σκηνοθετική ματιά που δεν φοβάται να γίνει αιχμηρή, τολμηρή, ακόμη και προκλητική. Μέσα από μια δυστοπική αλληγορία μεταμόρφωσης και αποξένωσης, το έργο θέτει ουσιαστικά κοινωνικά ερωτήματα για τη συνύπαρξη, την ανοχή, τη διαφορετικότητα και τη θέση του «άλλου» στον σύγχρονο κόσμο. Δεν επιδιώκει να δώσει εύκολες απαντήσεις· αντίθετα, καλεί τον θεατή να αναμετρηθεί με τα ερωτήματά του.

Η παράσταση αποτελεί καρπό μιας εξαιρετικά γόνιμης συνεργασίας πολλών συντελεστών και το αποτέλεσμα προμηνύεται πολυεπίπεδο και σκηνoθετικά έντονο, εκρηκτικό. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό είναι και το ισχυρό καστ, που ενώνει την εμπειρία με τη φρεσκάδα: οι Δημήτρης Μαλαφέκας, Ηλίας Ξυδιάς και Γιάννης Ρόδιος συναντούν επί σκηνής τους Θεόκριτο Ζαφειρίου και Γιώργο Σαπουντζόγλου, δημιουργώντας μια δυναμική σύνθεση με ένταση, ευαισθησία και εκρηκτική ενέργεια.

Με αφορμή αυτή τη νέα, φιλόδοξη θεατρική απόπειρα, συνομιλώ με τον Δημήτρη Στασινόπουλο για το πρωτότυπο κείμενό του, τη διαδρομή της δημιουργίας, τις προκλήσεις της σκηνοθεσίας, αλλά και για όλα εκείνα που κάνουν τους Πιγκουίνους μια παράσταση που αξίζει να αναμένουμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Δημήτρη, να σταθώ αρχικά στην απίθανη αφίσα του θεατρικού;
Δεν είναι φανταστική;! Η Ζάκι είναι μια απίθανη σχεδιάστρια με φοβερή ματιά και έχει πιάσει ακριβώς το κέντρο του έργου με αυτή την δημιουργία της και την ευχαριστώ από καρδιάς!

Λιγότερο από τρεις εβδομάδες για την πρεμιέρα και απομονώνοντας επιλεκτικά από το επίμετρο του βιβλίου σου, διαβάζουμε: «Δυστοπική αλληγορία μεταμόρφωσης και αποξένωσης».
Ναι είναι αυτό ακριβώς. Είναι μια αλληγορία σε μια δυστοπική πραγματικότητα όπου η μεταμόρφωση και η αποξένωση έχουν το κεντρικό ρόλο παρόλο που η πολυκοσμία και η πολυφωνία ειναι παρούσες.

Τελικά βοηθάει όταν έχεις γράψει ο ίδιος το κείμενο ή τα κάνει δυσκολότερα τα πράγματα;
Δεν είμαι και τόσο σίγουρος αν βοηθάει τελικά. Αυτό που σίγουρα βοηθάει είναι η συνεργασία και η ομαδική προσέγγιση γιατί κάνουν την παράσταση να αποκτά την δική της ταυτότητα όπου τελικά, και καλώς, ο συγγραφέας μπαίνει σε δεύτερο ρόλο.

Παρακολουθώ στα σόσιαλ την θεατρική ομάδα και βλέπω πως ο αγώνας των Πιγκουίνων άρχισε 12 μήνες πριν;
Ναι περίπου τόσο. Είναι ένα όμορφο και έντονο ταξίδι και θέλαμε πραγματικά να εξερευνήσουμε πολλά πράγματα στην υποκριτική, την κινησιολογία, την μουσική και την ενδυματολογία.

Πρωτότυπο και καλό για εμάς τους θεατές αλλά γιατί επτά παραστάσεις;
Επτά παραστάσεις γιατί θέλουμε να το απολαύσουμε εμείς οι ίδιοι πρώτα. Έχουμε διαπιστώσει στο παρελθόν πως στην τέταρτη παράσταση, έχουμε πάρει τον αέρα του θεάτρου και του χώρου και θέλουμε να κάνουμε και άλλες, αλλά με την προηγούμενη σύμβαση των 4 παραστάσεων, σταματάγαμε… Ε, αυτή την φορά είπαμε να δώσουμε και άλλες τρεις έτσι για το καλό.

Και οι Βρυξέλλες είναι μόνο η αρχή;
Ναι! 20,21 Ιουνίου πάμε για δύο παραστάσεις στην Θεσσαλονίκη στο θέατρο Τ και τέλη Σεπτεμβρίου στην Αθήνα στην Φάμπρικα για μια παράσταση.

Πέντε ηθοποιοί, πέντε ρόλοι; Η συνύπαρξη Δημήτρη Μαλαφέκα, Ηλία Ξυδιά και Γιάννη Ρόδιου ανεβάζει επικίνδυνα τον πήχυ.
Είμαι πραγματικά πολύ τυχερός για όλους του συντελεστές του έργου που με τιμούν με το ταλέντο τους και τον χρόνο τους. Η συνεργασία Δημήτρη, Ηλία και Γιάννη, ως πιο έμπειρους ηθοποιούς, στην κοινότητα μας, με την νέα υποκριτική ματιά των Θεόκριτου Ζαφειρίου και του Γιώργου Σαπουντζόγλου, δημιουργούν πανέμορφες και εκρηκτικές δυναμικές επί σκηνής. Είναι ένα πολύ δυνατό καστ και θα το δείτε και επί σκηνής.

Κίνηση, χειρονομίες, σωματική έκφραση: Από τα τρέιλερ που έχουν κυκλοφορήσει φαίνεται πως οι Πιγκουίνοι θα ταλαιπωρήσουν τους επί σκηνής ηθοποιούς.
Ω ναι… Αλλά δεν τους πειράζει. Να είναι καλά η Μαρία Νεραντζάκη για την συνεχή δουλειά που κάνει για αυτή την παράσταση και μας έχει ανεβάσει όλους στο κινησιολογικό και χορογραφικό σε πολύ ψηλά επίπεδα. Είμαστε πάρα πολύ τυχεροί που την έχουμε μαζί μας, και εγώ προσωπικά της είμαι ευγνώμων γιατί προσφέρει πάρα πολλά σε όλα τα επίπεδα και έχει τον τρόπο να μας καθοδηγεί και να βγαίνουν όλα αβίαστα και πανέμορφα.

Αλήθεια υπάρχουν πιγκουίνοι στις Βρυξέλλες;
Σίγουρα ναι.

Φαντάζομαι στην έξοδο ενός σταθμού μετρό στο κέντρο της ευρωπαϊκής γειτονιάς, μεταξύ χιλιάδων ανθρώπων να στέκεται ένας μικρόσωμος πιγκουίνος. Μας νοιάζει τελικά ο άλλος; ο δίπλα μας; ποιος είναι ή γιατί αναπνέει κοντά μας;
Θα έπρεπε να μας νοιάζει πολύ περισσότερο από όσο μας νοιάζει τώρα.

Συνύπαρξη ή ανοχή; υπάρχουν ή θα έπρεπε να υπάρχουν κανόνες;
Θα έλεγα ότι η συνύπαρξη απαιτεί την ανοχή. Αν δεν υπάρχει ανοχή πως μπορεί να υπάρξει συνύπαρξη; Και ακριβώς λόγω της ανοχής, οι κανόνες θα έρθουν αναγκαστικά για να προστατέψουν την συνύπαρξη και την ανοχή. Βέβαια αυτό είναι μια μεγάλη συζήτηση που ευχαρίστως να την κάνουμε αφού δείτε και την παράσταση γιατί καταπιάνεται πολύ με αυτό το θέμα.

Οι θεατές θα δούνε ένα έργο ρεαλιστικό, φανταστικό, πραγματικό, ή παράλογο;
Δεν ξέρω… Θα έλεγα ένα σουρεαλιστικό δράμα αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι είμαι ακριβής. Είναι δύσκολο να το τοποθετήσω κάπου.

Λέμε συχνά πως ένα θεατρικό έργο μπορεί να λειτουργήσει ως εκπαιδευτικό μέσο, ως εργαλείο έρευνας και κοινωνικής παρέμβασης. Τι ισχύει με τους Πιγκουίνους;
Δεν ξέρω αν είναι εκπαιδευτικό μέσο, και βασικά δεν θα ήθελα να είναι. Οι πιγκουίνοι δεν θέλουν ούτε να διδάξουν ούτε να εκπαιδεύσουν κανέναν. Περισσότερο να υπάρξουν θέλουν.

Συνήθως ρωτάω τον σκηνοθέτη ποια είναι τα συναισθήματα που θα πάρει μαζί του ο θεατής με το πέσιμο της αυλαίας. Να ρωτήσω ποια περιμένεις να είναι τα δικά σου συναισθήματα, αργά το βράδυ, της τελευταίας μέρα του Μαΐου;
Χα! Καλή ερώτηση… Θα έλεγα ευγνωμοσύνη προς όλους τους συντελεστές της παράστασης που πιστέψανε σε αυτό το έργο και τα έδωσαν όλα χωρίς δεύτερη σκέψη. Ξέρεις είναι περίεργο να εργάζεσαι 12 μήνες για να δείξεις κάτι μόνο για λίγες μέρες, να κάνεις πολλή δουλειά και μετά να τελειώνει απότομα. Είναι μια γλυκόπικρη αίσθηση.

Είναι οι Πιγκουίνοι μία ακόμα απόπειρα;
Ναι. Είναι μια ακόμα απόπειρα. Το κείμενο είναι γραμμένο με διαφορετικό τρόπο από το προηγούμενο έργο μου και η προσέγγιση της παράστασης είναι μια απόπειρα από μόνη της. Δεν θέλουμε να κάνουμε κάτι άλλο εκτός από απόπειρες. Εφόσον μπήκαμε σε αυτό το ταξίδι του θεάτρου, θέλουμε να εξερευνούμε και να ανακαλύπτουμε συνεχώς πράγματα ακόμα και αν κάνουμε λάθη γιατί έτσι μαθαίνουμε.

Πληροφορίες για την παράσταση ΕΔΩ

Φωτογραφίες: Θανάσης Βελούζος 

The post Δημητρης Στασινόπουλος: «Οι πιγκουίνοι δεν θέλουν να εκπαιδεύσουν κανέναν. Να υπάρξουν θέλουν» appeared first on .

Ο ίδιος δεν έκρυψε την έντονη ανησυχία και απογοήτευσή του για τον πόλεμο στην Ουκρανία, χαρακτηρίζοντας «θλιβερό» το γεγονός ότι Ορθόδοξοι Χριστιανοί πολεμούν μεταξύ τους. Παρά την προσωρινή εκεχειρία διάρκειας 32 ωρών για το Πάσχα, η σύγκρουση –που διαρκεί εδώ και περισσότερα από τέσσερα χρόνια– δεν δείχνει να πλησιάζει σε ουσιαστική αποκλιμάκωση.

«Δεν μπορούμε να αποδεχτούμε τη βία στη σημερινή κοινωνία», υπογράμμισε, αναφερόμενος και στην ιστορική εμπειρία του Βελγίου, το οποίο έχει βιώσει τις τραγικές συνέπειες δύο παγκοσμίων πολέμων. «Η Ρωσία επιτέθηκε στην Ουκρανία και είναι ντροπή να βλέπουμε Ορθόδοξους να στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία στο Βέλγιο σήμερα

Ο Αθηναγόρας, γεννημένος στη Γάνδη το 1962, έχει βιώσει όπως λέει «την εξέλιξη της Ορθόδοξης παρουσίας» στη χώρα. Σήμερα, η αποστολή του είναι να διατηρεί την ενότητα των κοινοτήτων, να εκπροσωπεί τα συμφέροντά τους και να ενισχύει τη συνοχή μιας πολυπολιτισμικής θρησκευτικής πραγματικότητας.

Στο Βέλγιο ζουν περίπου 250.000 Ορθόδοξοι Χριστιανοί, με περισσότερες από 100 ενεργές ενορίες. Πρόκειται για ένα μωσαϊκό λαών και παραδόσεων: Έλληνες, Ρουμάνοι, Βούλγαροι, Ουκρανοί, Σέρβοι και Ρώσοι, αλλά και κοινότητες της Ανατολικής Ορθοδοξίας, όπως οι Κόπτες, οι Σύρο-Ιακωβίτες, οι Αιθίοπες και οι Ερυθραίοι.

Παρά το μέγεθος αυτής της κοινότητας, ο Μητροπολίτης επισημαίνει ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία παραμένει σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό, καθώς –όπως τονίζει– δεν επιδιώκει προσηλυτισμό, παρότι «οι πόρτες των ναών είναι ανοιχτές για όλους».

Την ίδια στιγμή, δεν παραλείπει να αναφερθεί στη μείωση της τακτικής συμμετοχής των πιστών, ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε όλα τα χριστιανικά δόγματα. «Οι εκκλησίες γεμίζουν το Πάσχα, αλλά αυτό δεν αντικατοπτρίζει την καθημερινή σχέση των ανθρώπων με την πίστη», σημειώνει.

Το νόημα και η εμπειρία του Ορθόδοξου Πάσχα

Το Πάσχα αποτελεί τη «γιορτή των γιορτών» για την Ορθοδοξία, ξεπερνώντας σε σημασία ακόμη και τα Χριστούγεννα. Η προετοιμασία ξεκινά με τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, μια περίοδο νηστείας και πνευματικής περισυλλογής που διαρκεί 40 ημέρες.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη Μεγάλη Εβδομάδα, κατά τη διάρκεια της οποίας ενισχύεται η νηστεία, πραγματοποιούνται καθημερινές ακολουθίες και ενθαρρύνονται πράξεις αγάπης και φιλανθρωπίας. Σε πολλές χώρες, όπως η Ρουμανία και η Ουκρανία, η Μεγάλη Πέμπτη θεωρείται ημέρα «καθαρισμού» – τόσο του σπιτιού όσο και της ψυχής.

Η κορύφωση έρχεται με την Αναστάσιμη Ακολουθία, η οποία –όπως περιγράφει ο Αθηναγόρας– ξεκινά μέσα στο σκοτάδι και καταλήγει στο φως. «Οι πιστοί λαμβάνουν το φως και ψάλλουν “Χριστός Ανέστη”», εξηγεί, προσθέτοντας ότι για 40 ημέρες μετά το Πάσχα, οι χαιρετισμοί αντικαθίστανται από το «Χριστός Ανέστη» και το «Αληθώς Ανέστη».

Ένα μήνυμα ενότητας για το μέλλον

Κλείνοντας τη συνέντευξή του στους The Brussels Times, ο Μητροπολίτης Αθηναγόρας απηύθυνε μια έκκληση για ενότητα όλων των Χριστιανών, με αφορμή μια σημαντική επέτειο που πλησιάζει.

Το 2033, συμπληρώνονται 2.000 χρόνια από την Ανάσταση του Χριστού, και –όπως τονίζει– «δεν μπορούμε να τη γιορτάσουμε χωριστά». «Πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε ώστε να βρούμε έναν κοινό τρόπο να εορτάζουμε το Πάσχα την ίδια ημέρα», υπογράμμισε, αναδεικνύοντας τη σημασία της συμβολικής αλλά και ουσιαστικής ενότητας στον σύγχρονο κόσμο.

«Un fait déplorable» : le métropolite Athénagoras appelle à la paix à l’occasion de Pâques orthodoxe
Dans un entretien accordé aux Brussels Times, le chef de l’Église orthodoxe en Belgique évoque la guerre, la foi et le besoin d’unité chrétienne

À l’occasion de Pâques orthodoxe, moment central du calendrier chrétien oriental, le métropolite Athénagoras, figure de référence pour les fidèles orthodoxes du Benelux, a livré une réflexion profonde sur les tensions actuelles, lors d’un entretien publié par The Brussels Times.

Face à la guerre en Ukraine, il n’a pas mâché ses mots. Pour lui, voir des croyants d’une même tradition religieuse s’affronter constitue une contradiction douloureuse. Il rappelle que la violence ne peut être justifiée, d’autant plus dans un contexte européen marqué par une histoire tragique de conflits.

Dans son analyse, la situation actuelle dépasse le cadre géopolitique : elle interroge les valeurs mêmes du christianisme. Il insiste sur la nécessité de replacer la dignité humaine et la paix au cœur des priorités, en particulier dans une Europe qui porte encore les cicatrices des guerres passées.

Le métropolite évoque également la réalité de l’orthodoxie en Belgique, une communauté diverse et largement issue de la diaspora. Malgré sa taille, cette présence reste discrète, en partie parce que l’Église ne cherche pas à s’imposer dans l’espace public mais à préserver une approche ouverte et accueillante.

Sur le plan spirituel, il rappelle que Pâques n’est pas seulement une célébration, mais un cheminement. La période qui précède la fête est marquée par la sobriété, la réflexion et la solidarité, autant d’éléments qui donnent sens à la résurrection célébrée ensuite dans la lumière.

Enfin, il lance un appel tourné vers l’avenir : à l’approche des deux millénaires de la résurrection du Christ, il plaide pour une harmonisation des calendriers chrétiens, estimant que cette convergence serait un symbole fort d’unité dans un monde fragmenté.

Photos: Alex. Michailidis / Newsville.be

The post Συνέντευξη του Μητροπολίτη Αθηναγόρα στους The Brussels Times, με αφορμή το Πάσχα appeared first on .

Σε μια στιγμή επιστροφής, στοχασμού και δημιουργικής εξέλιξης έντεκα χρόνια μετά την πρώτη της προσωπική παρουσία στην ίδια γκαλερί, η καλλιτέχνιδα επιστρέφει «στον γενέθλιο τόπο» με ένα σύνολο έργων που αποκαλύπτει όχι μόνο την τεχνική της διαδρομή, αλλά και την εσωτερική της αλληλουχία: τις εμπειρίες, τους κραδασμούς, τις μνήμες και τις προσδοκίες που τροφοδοτούν τη φαντασία της. Όπως η ίδια έχει επισημάνει στο παρελθόν, τα προσωπικά της βιώματα και ο συναισθηματικός της κόσμος είναι άρρηκτα δεμένα με τις εικόνες που δημιουργεί: Χαρά, λύπη, έρωτας, τρυφερότητα, νοσταλγία και ελπίδα συνυπάρχουν σαν στρώσεις φωτός πάνω σε έναν καμβά που δεν σταματά να μεταμορφώνεται.

Αυτή η ανάγκη έκφρασης –να αποτυπώνει «ό,τι αισθάνεται» και ταυτόχρονα να ανακαλύπτει νέους δρόμους– οδηγεί την Άννα Γερολυμάτου στον ψηφιακό πειραματισμό, σε μια δημιουργικότητα που, όπως λέει, τη βοηθά να ισορροπεί και να ανοίγει ορίζοντες. Η Digital Utopia είναι αποτέλεσμα αυτής της εξελικτικής διαδικασίας: ένα ταξίδι στον κόσμο της γυναίκας, της μνήμης, της φαντασίας και της τεχνολογίας. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η καλλιτέχνιδα μιλά για το πέρασμά της στην ψηφιακή τέχνη, για την αέναη σχέση της με την αυτογνωσία και το συναίσθημα, καθώς και για το πώς βλέπει την τέχνη να μεταμορφώνεται στο κατώφλι μιας εποχής όπου οι εικόνες –αλλά και οι δυνατότητες– πολλαπλασιάζονται.

Η Άννα Γερολυμάτου με τον αρχισυντάκτη του Newsville.be Γιάννη Δήμα (Photo credit Fanis Logothetis)

Κυρία Γερολυμάτου, έντεκα χρόνια μετά την πρώτη προσωπική σας έκθεση στην Αθήνα, επιστρέφετε στην γκαλερί ArtZone42 και στο αθηναϊκό κοινό. Πείτε μας δύο λόγια για αυτή σας την επιλογή.

Η έκθεση Digital Utopia (Ψηφιακή Ουτοπία) είναι η δεύτερη ατομική μου έκθεση στην γκαλερί ArtZone42 στην Αθήνα. Επιστρέφω στον φιλόξενο χώρο της μετά από 11 χρόνια περιπλάνησης και συμμετοχής σε μεγάλες εκθέσεις κυρίως στην Ευρώπη.

Σήμερα στην Αθήνα, τον γενέθλιο τόπο μου, παρουσιάζονται 45 δημιουργίες μου.

Περνώντας στο καθαρά εικαστικό κομμάτι, ποιες είναι οι δημιουργίες που επιλέξατε για την έκθεση αυτή; Με τι θα έρθει αντιμέτωπος ο επισκέπτης της DIGITAL UTOPIA;

Στην Ψηφιακή Ουτοπία, η επιλογή του τίτλου συνάδει ακριβώς με αυτό που παρουσιάζω. Δηλαδή, μια σειρά από ουτοπικές εικόνες, όπου κύριο στοιχείο είναι η γυναίκα και τα διάφορα πρόσωπά της, τα οποία βλέπω μέσα από τις δικές μου προσλαμβάνουσες. Η γυναίκα μια πολυδιάστατη ύπαρξη, γεμάτη αντιθέσεις, όνειρα και ρόλους που διαμορφώνουν συνεχώς την ταυτότητά της. Αυτά τα πρόσωπα που αντανακλούν τις διαφορετικές πτυχές της ζωής της, τις εμπειρίες, τις επιλογές της. Η γυναίκα που εξελίσσεται και μεταμορφώνεται μέσα στο χρόνο χωρίς ποτέ να χάνει την ταυτότητά της. Ένα πλάσμα ζωντανό, πολύπλευρο, αέναο μέσα σε ένα ταξίδι αυτογνωσίας και έκφρασης που σίγουρα ταυτίζεται και με το δικό μου ταξίδι.

Στα έργα που παρουσιάζω σε αυτή την έκθεση όμως υπάρχουν και έργα με άλλα θέματα εκτός της γυναίκας καθώς η φαντασία μου με οδήγησε και σε άλλα μονοπάτια. Με βάση τα συναισθήματα τα οποία είναι πολύπλοκα και πολυδιάστατα και επηρεάζουν την ανθρώπινη εμπειρία και συχνά είναι δύσκολα να κατανοηθούν, προσπάθησα μέσα από τις χρωματικές αφηγήσεις που δημιούργησα, να προτείνω μια σειρά από έργα που ορίζονται από την επιθυμία μου φορές να επιστρέφω σε στιγμές του παρελθόντος, δίνοντας πολλές νότες νοσταλγίας αλλά πάντα με μια αισθητική να αγγίζει τον κόσμο της ονειρικής ατμόσφαιρας.

Στη δουλειά που παρουσιάζω σε αυτή την έκθεση μου δειλά ξεκίνησα και τη δημιουργία κινούμενων εικόνων και μικρών βίντεο, όπου εδώ πλέον μιλάμε για πειραματισμό με generative art. Το μέρος αυτό της δουλειάς μου παρουσιάζεται ήδη στο YouTube, όπου όποιος ενδιαφέρεται μπορεί την να παρακολουθεί μέσα από το κανάλι μου.

Σε παλαιότερη συνέντευξή μας είχαμε συζητήσει τόσο για τα κίνητρα της εικαστικής δημιουργίας όσο και για την τεχνοτροπία, τη χειροποίητη διαδικασία και τις πρώτες ύλες των έργων. Στην έκθεση DIGITAL UTOPIA βλέπουμε ξεκάθαρα την επιλογή και τον διάλογο με το ψηφιακό στοιχείο. Ποια είναι η ανάγκη έκφρασης μέσα από τη σύγχρονη τεχνολογία;

Στο διάστημα που μεσολάβησε από την τελευταία ατομική μου έκθεση στην Τήνο το 2022 έως την Αθήνα το 2025, πέρασα σε άλλη πλατφόρμα εργασίας, την ψηφιακή. Καθώς έχουμε μπει πλέον σε ένα άλλο κόσμο, ψηφιακό και σίγουρα ουτοπικό, κατά την προσωπική μου άποψη, η τέχνη αυτή επιτρέπει πολλή σκέψη και προκλήσεις σε κρίσιμα και μη ζητήματα. Η ψηφιακή τέχνη επιτρέπει σε μεγαλύτερο κοινό να έρθει σε επαφή με έργα που προηγουμένως ήταν λιγότερο προσβάσιμα.

Αναλογιζόμενη πως η ζωή είναι μια αέναη κυκλικότητα και ότι ο καθένας μας μέσα σε αυτό το εφήμερο την αντιλαμβάνεται με χιλιάδες αποχρώσεις, αποφάσισα να εκθέσω τις ονειροπολήσεις μου μέσα από το ψηφιακό κολάζ. Η μετάβαση στην ψηφιακή τέχνη ήταν ένα πείραμα με εντυπωσιακά αποτελέσματα για εμένα προσωπικά. Ξεκίνησα μια ημέρα να χαράζω καινούργιους δρόμους και κατευθύνσεις, μια επιλογή μέσα από τα πολλά και διαφορετικά μου βιώματα.

Τα έργα μου είναι εμπνευσμένα κυρίως από τα αναγνώσματά μου, την λογοτεχνία αλλά και την ποίηση.

Η Generation Alpha, η οποία «γεννήθηκε» περίπου από το 2010 και μετά, είναι η πρώτη γενιά που ανήκει εξ ολοκλήρου στον 21ο αιώνα και χαρακτηρίζεται από την πλήρη τεχνολογική της εξοικείωση και τις προηγμένες δεξιότητές της. Η συνομιλία σας με το κοινό πώς πιστεύετε ότι θα εξελιχθεί τα επόμενα χρόνια;

Οι σκέψεις μου γύρω από την ψηφιακή τέχνη είναι πολλές. Στις εκθέσεις που έχω δει εκτός Ελλάδας, το κοινό την χειροκροτεί καθώς έχει εξελιχθεί ραγδαία τόσο στον τρόπο δημιουργίας όσο και στην αντίληψη της τέχνης. Το τοπίο της αγοράς έχει αλλάξει, επιτρέποντας τη ψηφιακή ιδιοκτησία και συλλεκτικότητα, με κάποιες αμφιλεγόμενες πτυχές όσον αφορά την ηθική και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Γενικότερα, η ψηφιακή τέχνη χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο για να εκφράσει κοινωνικά μηνύματα και να αμφισβητήσει κατεστημένες αντιλήψεις. Είναι μια συναρπαστική και δυναμική πραγματικότητα που συνεχίζει να εξελίσσεται με τις αδιάκοπτες τεχνολογικές εξελίξεις.

Όμως, όπως όλες οι τέχνες έτσι και αυτή έχει τις δυσκολίες της. Με σωστή ενημέρωση όμως και προσεκτική χρήση, αυτές μπορούν να αντιμετωπιστούν. Το σίγουρο είναι ότι και εδώ μιλάμε για πολλές και διαφορετικές προσκλήσεις όπως υπερπληθώρα εικόνων, κορεσμό αλλά και ψυχολογικές προκλήσεις λόγω σύγκρισης και ανταγωνισμού και φυσικά το πρόβλημα της αυθεντικότητας και της αξίας των έργων.

Θέλοντας και μη, η εποχή μας χαρακτηρίζεται από έντονο διάλογο αναφορικά με τη χρήση της τεχνολογίας σε όλους τους τομείς της ζωής μας, ακόμα και στην Τέχνη. Ένα νέο κομμάτι, αυτό της τεχνητής νοημοσύνης, δείχνει πως ακόμη και η εικαστική δημιουργία μπορεί να γεννηθεί εκτός της ανθρώπινης δυνατότητας. Ποιες είναι οι σκέψεις σας για την Τέχνη σε αυτό το συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον;

Η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας στην τέχνη, χωρίς ακόμα να έχω εντάξει μέσα στη δουλειά μου την τεχνική νοημοσύνη, επεκτείνει τις δυνατότητες της παραδοσιακής δημιουργίας με υλικά. Μου δίνει τη δυνατότητα να «κατασκευάσω» τις σκέψεις μου με πιο πολλά στοιχεία και να φτιάξω ένα ακόμα πιο φαντασιακό κόσμο. Επομένως, εμπλουτίζει το καλλιτεχνικό πεδίο, προσφέροντάς μου νέα εργαλεία για τις δημιουργίες μου. Ο πειραματισμός γίνεται και εδώ συναρπαστικός κυρίως γιατί χρησιμοποιώ διαφορετικά λογισμικά, χωρίς κανένα περιορισμό. Ο ψηφιακός πειραματισμός μου επιτρέπει να να βλέπω αμέσως τα αποτελέσματα των αλλαγών που κάνω, να τις προσαρμόζω άμεσα, ένα στοιχείο που ενισχύει τη δημιουργική διαδικασία. Φυσικά, αυτή η ευελιξία και άμεση ανατροφοδότηση μου δίνει τη δυνατότητα να εκφράζομαι όπως ακριβώς έχω φανταστεί αυτό που θέλω να δημιουργήσω.

Η ψηφιακή τέχνη έχει κάνει τα πρώτα βήματά της με τη χρήση υπολογιστών για τη δημιουργία γραφικών και εικόνων με πρωτοπόρους καλλιτέχνες τον γερμανό μαθηματικό και καλλιτέχνη Frieder Nake, τον Harold Cohen, ο οποίος δημιούργησε το πρόγραμμα AARON, ένα από τα πρώτα προγράμματα που παράγει αυτόματα ζωγραφικά έργα, την Vera Molnár, μια από τις πρώτες γυναίκες που από τη δεκαετία του 1960 πειραματίζεται με γεωμετρικά μοτίβα μέσω του ηλεκτρονικού υπολογιστή έως σήμερα με τον Beeple, ο οποίος έγινε γνωστός για τα καθημερινά ψηφιακά έργα του και την πώληση του ΝFT Everydays: The first 5000 days, το οποίο πωλήθηκε για πολλά εκατομμύρια δολάρια, αλλά και τον PAK, ένα μυστηριώδη καλλιτέχνη ο οποίος πειραματίζεται με αφηρημένες μορφές, γνωστός για καινοτόμες προσεγγίσεις στην ψηφιακή ιδιοκτησία και φυσικά πολλοί άλλοι καλλιτέχνες.

Ποια είναι τα προσωπικά και τα καλλιτεχνικά σας σχέδια για το 2026;

Με ρωτάτε για τα μελλοντικά μου σχέδια. Δεν ξέρω να πω με σιγουριά που θα με οδηγήσει η τεχνολογία, καθώς καθημερινά έρχομαι σε επαφή με καινούργια εργαλεία που δίνουν όλο και περισσότερες δυνατότητες.

Όμως στα σχέδια μου εντάσσεται και μια τελείως διαφορετική άποψη, η οποία θα καθορίζεται από την απλότητα και την καθαρότητα των μορφών με μια επιστροφή στη ζωγραφική. Μινιμαλιστική ζωγραφική σε συνδυασμό με κάποιες κατασκευές από διάφορα υλικά. Είναι πολύ νωρίς για να μιλήσω για αυτή την παρουσίαση καθώς ακόμα είμαι στη διαδικασία της έμπνευσης. Είναι μια επιλογή η οποία θα προωθήσει την απομυθοποίηση της πολυπλοκότητας των έως σήμερα έργων μου, μέσα από την οποία θα προσπαθήσω να ισορροπήσω την εύρεση της ουσίας στα βασικά στοιχεία της μορφής και του χρώματος.

H έκθεση DIGITAL UTOPIA της Άννας Γερολυμάτου εκτίθεται στον χώρο της γκαλερί ArtZone42 (Λεωφόρος Βασιλέως Κωνσταντίνου 42, Αθήνα) έως τις 28 Νοεμβρίου 2025.

Μπορείτε να βρείτε την Άννα Γερολύματου στο Facebook και το Instagram

Photo credits: Newsville.be

Photo cover credits: Fanis Logothetis

The post Άννα Γερολυμάτου: «Η γυναίκα εξελίσσεται και μεταμορφώνεται μέσα στο χρόνο χωρίς ποτέ να χάνει την ταυτότητά της» appeared first on .

Μπαίνοντας στο σπίτι της Κλεοπάτρας Λιακοπούλου, το δυνατό φως από τις μεγάλες ανοιχτές μπαλκονόπορτες φωτίζει τους δεκάδες πίνακες που κοσμούν τους τοίχους. Η αίσθηση πως βρίσκομαι σε χώρο τέχνης με κάνει και χαμογελάω, σκεπτόμενος το ίδιο ακριβώς απαράλλακτο συναίσθημα, είκοσι χρόνια νωρίτερα, όταν έμπαινα για πρώτη φορά στον φιλόξενο χώρο της γκαλερί Θεώρημα, στo 39 της rue Berckmans. Κάπως έτσι άρχισε η γνωριμία μας με την Κλεοπάτρα Λιακοπούλου και τώρα, μπαίνοντας στη τρίτη δεκαετία κοινής πορείας, συζητάμε για τα είκοσι τελευταία χρόνια, τις ωραίες στιγμές, τις δυσκολίες αλλά και τις αμέτρητες συναντήσεις με εικαστικούς, επιλεγμένους εκπροσώπους της ελληνικής τέχνης οι οποίοι φιλοξενήθηκαν στη γκαλερί Θεώρημα, στην πόλη-κέντρο της Ευρώπης.

Είκοσι χρόνια παρουσίας για μια γκαλερί ελληνικής τέχνης στις Βρυξέλλες δεν είναι απλώς μια χρονολογική επέτειος· είναι μια απόδειξη πίστης, αντοχής και αδιάκοπης προσφοράς. Η γκαλερί Θεώρημα, υπό τη διεύθυνση της  Κλεοπάτρας Λιακοπούλου, έχει αποτελέσει όλα αυτά τα χρόνια ένα σταθερό σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη ελληνική τέχνη στην καρδιά της Ευρώπης. Με βαθιά δέσμευση απέναντι στους καλλιτέχνες, στην καλλιτεχνική δημιουργία και στην ανάγκη να εκπροσωπηθεί η Ελλάδα με συνέπεια και ποιότητα στο εξωτερικό, η Κλεοπάτρα Λιακοπούλου δεν περιορίστηκε στον ρόλο μιας διαχειρίστριας εκθέσεων· ανέλαβε τον ρόλο μιας γέφυρας που μεταφέρει τις ελληνικές εικαστικές «φωνές» στο διεθνές κοινό, με πάθος και ευθύνη.

Στην πορεία αυτών των δύο δεκαετιών, η ίδια έχει επιδείξει μια σπάνια αφοσίωση στον ευγενή στόχο που έθεσε από την πρώτη στιγμή: την ανάδειξη της ελληνικής καλλιτεχνικής παραγωγής, όχι ως περιφερειακό κομμάτι της ευρωπαϊκής σκηνής αλλά ως ουσιαστικό συνομιλητή της. Και ακόμη κι όταν οι συνθήκες —οικονομικές, πολιτικές, πολιτιστικές— έγιναν ιδιαίτερα δύσκολες τόσο για την Ελλάδα όσο και για τον χώρο της τέχνης, η Κλεοπάτρα Λιακοπούλου στάθηκε όρθια, καθοδηγούμενη από την υποχρέωση που η ίδια νιώθει να διατηρεί ζωντανό τον θεσμό του ξεχωριστού αυτού χώρου τέχνης. Με επιμονή, υπομονή και βαθιά συναίσθηση καθήκοντος, κράτησε την γκαλερί Θεώρημα ενεργή, συνεπή και παρούσα. Και έτσι, η φετινή επέτειος δεν αποτελεί απλώς μια γιορτή· είναι ένας φόρος τιμής στη συνεχή προσπάθεια, στο όραμα και στο ανθρώπινο αποτύπωμα μιας γυναίκας που υπηρέτησε και εξακολουθεί να υπηρετεί την ελληνική τέχνη με ακεραιότητα και ψυχή.

Η συντακτική ομάδα του Newsville, εύχεται ολόψυχα στην Κλεοπάτρα Λιακοπούλου και τους συνεργάτες τής Galerie THEOREMA, να συνεχίσει, για πολλά ακόμα χρόνια, να δίνει το φωτεινό παρών και μας φέρνει κοντά στην ελληνική τέχνη.

Κυρία Λιακοπούλου, η Galerie THEOREMA συμπληρώνει φέτος 20 χρόνια. Πώς ξεκίνησε αυτή η διαδρομή; Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να δημιουργήσετε μια γκαλερί σύγχρονης τέχνης στις Βρυξέλλες;

Εδώ θα πρέπει να κάνω μια επισήμανση. Η γκαλερί Θεώρημα ιδρύθηκε το 2004 από τη φίλη Μαρία Πετρίτση, η οποία το 2005 άλλαξε επαγγελματική πορεία. Από την ίδρυση της παρακολουθούσα πολύ στενά και με μεγάλο ενδιαφέρον αυτό το εγχείρημα, οπότε όταν η Μαρία έφυγε από τον χώρο, πήρα εγώ την γκαλερί. Από τότε πέρασαν είκοσι πολύ δημιουργικά χρόνια.
Τολμώ να πω πως κάνω μια δουλειά που δεν την φανταζόμουν, αλλά είναι σαν να την έκανα πάντα! Ακούγεται οξύμωρο αλλά συμβαίνει καμιά φορά στη ζωή και η δουλειά της γκαλερί μπορεί να «αγκαλιάσει» όλη τη ζωή του ανθρώπου που τελικά τάσσεται στην υπηρεσία της.

Ποια ήταν η δική σας προσωπική σχέση με την τέχνη πριν από τη δημιουργία της γκαλερί; Υπήρξε κάποιο γεγονός ή άνθρωπος που σας επηρέασε ιδιαίτερα;

Η σχέση μου με την τέχνη ξεκίνησε μέσα από την λογοτεχνία, την ποίηση και την φιλοσοφία και την πολιτική. Οι βασικές μου σπουδές είναι τα οικονομικά αλλά πάντα η τέχνη σε όλες της τις εκφάνσεις ήταν ο τρόπος να ζω, να βλέπω και να οραματίζομαι τον κόσμο. Η δουλειά μου στην γκαλερί είναι αυτό ακριβώς, το όραμα για έναν καλύτερο κόσμο και η προσπάθειά μου να αφήσω ένα μικρό αποτύπωμα.
Στη συνέχεια οι μεταπτυχιακές μου σπουδές στην φιλοσοφία «φώτισαν» την τέχνη. Ένας ζωγραφικός πίνακας είναι μια αφήγηση, μια καταγραφή, μια θέση. Η ζωγραφική μπορεί να είναι παρηγορητική στους δύσκολους καιρούς που ζούμε, μπορεί όμως και οφείλει να είναι και καταγγελτική. Δεν χρειάζεται να είναι κάποιος ιστορικός τέχνης για να ασχολείται ή να μπορεί να εκφέρει άποψη για την τέχνη.
Βρίσκω αυτή την άποψη ελιτίστικη, είναι η γνωστή ρήση «η τέχνη για την τέχνη», άποψη και θέση που με βρίσκει εντελώς αντίθετη. Η τέχνη θα έπρεπε να είναι μέσα στη ζωή όλων των ανθρώπων, εκεί ανήκει.

Πως επιλέχθηκε το όνομα «Θεώρημα»; Έχει μία έντονη φιλοσοφική και επιστημονική χροιά.

Είναι το όνομα που επέλεξε η Μαρία, είναι το Θεώρημα του Παζολίνι, τόσο απλά, αλλά τελικά έχει όπως λέτε μια φιλοσοφική χροιά. Εξέφραζε και μένα όποτε δεν το άλλαξα. Επιβεβαιώνει και την απάντησή μου στην προηγούμενη ερώτησή σας, δηλαδή η τέχνη τελικά είναι μία, είτε είναι ποίηση, είτε λογοτεχνία, κινηματογράφος, είναι όλες εκφάνσεις της δημιουργικότητας.

Από την αρχή, η γκαλερί φάνηκε να εστιάζει στη σύγχρονη ελληνική τέχνη. Γιατί επιλέξατε, η Ελλάδα και οι Έλληνες εικαστικοί, να αποτελέσουν κεντρικό άξονα της δραστηριότητάς σας;

Η γκαλερί θεώρημα έχει μια αποστολή που είναι και η ταυτότητά της. Είναι μια γκαλερί στις Βρυξέλλες που έχει ως σκοπό την ανάδειξη της σύγχρονης ελληνικής τέχνης στο κέντρο της Ευρώπης. Για να το πω λίγο πιο λογοτεχνικά, φιλοδοξεί να είναι το «παράθυρο» της ελληνικής τέχνης στην Ευρώπη. Μέσα από αυτό το «παράθυρο» δεν έρχεται ο θεατής μόνο σε επαφή με την σύγχρονη τέχνη, αλλά με τους προβληματισμούς, τις αγωνίες και τις
Όλη μου η προσπάθεια εστιάζεται σε αυτό. Έχω διαπιστώσει πως η παρουσία μας στην ευρωπαϊκή εικαστική σκηνή δεν είναι αυτή που θα έπρεπε. Είναι μια πολύ μεγάλη συζήτηση το γιατί. Ένας λόγος είναι η γεωγραφική θέση της χώρας μας, όπως και η ιστορία μας. Αυτό δυστυχώς συμβαίνει διαχρονικά.

Πώς περιγράφετε σήμερα την καλλιτεχνική ταυτότητα της THEOREMA; Έχει αλλάξει ή ωριμάσει μέσα στα χρόνια;

Η ταυτότητα ευτυχώς δεν έχει αλλάξει διότι δεν άλλαξε η ανάγκη! Σίγουρα έχει ωριμάσει. Επίσης έχουν αλλάξει και τα «εργαλεία» της δουλειάς μας. Η χρήση της τεχνολογίας είναι ένα πολύ μεγάλο κομμάτι. Αυτό που κατά τη γνώμη μου δεν θα αλλάξει ποτέ είναι οι σχέσεις με τους καλλιτέχνες και με το κοινό, δηλαδή ο ανθρώπινος παράγοντας.

Πώς βλέπετε την εμπορικότητα και την αναγνωρισιμότητα των Ελλήνων καλλιτεχνών στο εξωτερικό; Έχουν αλλάξει τα πράγματα τα τελευταία 20 χρόνια;

Δυστυχώς εδώ δεν είμαι πολύ αισιόδοξη. Όπως είπα και παραπάνω τα ΜΜΕ μας βοηθάνε αλλά λείπει κάτι πιο ουσιαστικό. Δεν νομίζω να αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο αν η τέχνη συνεχίσει να θεωρείται ως παραπαίδι ενός ολόκληρου κράτους. Κατά την γνώμη μου, θα έπρεπε όλοι οι εθνικοί φορείς στο εξωτερικό να την αγκαλιάσουν και να την θεωρήσουν μέρος της εθνικής πολιτικής εξωστρέφειας.
Η τέχνη δεν είναι κάτι με το οποίο ασχολούμαστε μετά τον εξωτερικό εθνικό στρατηγικό σχεδιασμό, είναι αναπόσπαστο μέρος του.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο που αντιμετωπίζει ένας Έλληνας εικαστικός όταν προσπαθεί να παρουσιαστεί διεθνώς;

Το ερώτημά σας είναι κεφαλαιώδες και η απάντησή του κρύβεται στην ερώτηση, γιατί δεν έχουμε μια διεθνή αναγνώριση. Εκτός από τους γεωγραφικούς και ιστορικούς λόγους που πολύ συνοπτικά ανέφερα παραπάνω, νομίζω πως μία γκαλερί που έχει ως στόχο και όραμα να «φέρει» την ελληνική τέχνη στη διεθνή σκηνή πρέπει να είναι πολύ αυστηρή με την ανάλυση. Καταρχάς η γνώμη μου είναι πως όντως, δεν έχουμε μια σοβαρή διεθνή αναγνώριση και τα εμπόδια δεν μπαίνουν από τους «άλλους».

Συμμετέχετε και σε διεθνείς εκθέσεις, όπως εκθεσιακά σαλόνια, φεστιβάλ και art fairs. Τι σημαίνει αυτό για την προβολή της γκαλερί και των καλλιτεχνών σας;

Η προβολή αυτή είναι πολύ σημαντική. Εκτός από την εξωστρέφεια που οφείλουμε να έχουμε, πολύ σημαντική είναι και η ζύμωση που πρέπει να υπάρχει. Η ζύμωση αυτή επιτυγχάνεται με το να είμαστε στον ίδιο χώρο και τον ίδιο χρόνο με γκαλερί και καλλιτέχνες από άλλα κράτη και να γίνεται μια καλλιτεχνική «συνομιλία».

Έχετε δουλέψει με πολύ διαφορετικές καλλιτεχνικές «φωνές». Πώς επιλέγετε ποιον καλλιτέχνη θα εκπροσωπήσετε ή θα φιλοξενήσετε;

Η πιο άμεση και ειλικρινής απάντηση είναι μία. Με το ένστικτό μου. Η ψυχολογία λέει βέβαια πως το ένστικτο δεν είναι πάντα μια προσωπική ορμή αλλά είναι η συλλογική εμπειρία. Ένα κριτήριο, ή μάλλον το βασικό για μένα, είναι πως θα εκπροσωπήσω και θα υποστηρίξω έναν καλλιτέχνη που η δουλειά του ερεθίζει το συναίσθημα μου. Αυτό είναι η τέχνη, και κυρίως η ζωγραφική, να ανασύρει κρυμμένα συναισθήματα που μπορεί να θέλουμε ή και όχι να ξανααισθανθούμε. Για αυτό πολλές φορές μας σοκάρει ένας πίνακας ή ακόμη τον αποστρεφόμαστε. Αυτό που μας σοκάρει υπάρχει ήδη μέσα μας, ο πίνακας απλώς μας τον ανασύρει σε συναισθηματικό επίπεδο. Νομίζω όμως πως μπαίνω σε άλλα θεωρητικά χωράφια…

Ποιες τρεις στιγμές ανακαλείτε στη μνήμη από την πολύχρονη πορεία, τα τελευταία 20 χρόνια;

Είναι δύσκολο να επιλέξω. Κάθε έκθεση και εκδήλωση που γινόταν και γίνεται είναι σπουδαία για μένα. Αν έπρεπε να επιλέξω θα διάλεγα την έκθεση της Μαρίας Γιαννακάκη με τίτλο «Mare Monstrum» που έγινε το 2016 σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και είχε ως θέμα το προσφυγικό και τους θανάτους των προσφύγων στο Αιγαίο, εξού και ο τίτλος που είναι παράφραση του mare nostrum. Είναι πεποίθησή μου και πολιτική της γκαλερί, πως η Τέχνη δεν είναι ξεκομμένη από την πραγματικότητα και οφείλει να «μιλάει» για τα μεγάλα προβλήματα των ανθρώπων και των λαών.

Η δεύτερη έκθεση-εκδήλωση έγινε στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 2020 και είχε ως θέμα «Νέο γκροτέσκο, 10 χρόνια ελληνικής κρίσης». Η έκθεση αυτή έγινε σε συνεργασία με το Μεταπτυχιακό Τμήμα Φιλοσοφίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Και δω η τέχνη αρθρώνει λόγο, δεν μπορεί η δημιουργία να είναι ανεξάρτητη και ανεπηρέαστη από τις εξωτερικές συνθήκες. Ήταν η πρώτη μας συνεργασία, μέχρι ώρας έχουν γίνει άλλες δύο συνεργασίες όπου η γκαλερί έχει την θεωρητική και εικαστική επιμέλεια. Ήταν προγραμματισμένη η έκθεση να μεταφερθεί τον Ιούνιο του 2020 στο Ευρωκοινοβούλιο στις Βρυξέλλες, αλλά δυστυχώς μας πρόλαβε η πανδημία και το λοκντάουν.

Μου μένει μία, ε; Δύσκολο να πω. Οι εκθέσεις που έχουν γίνει είναι πια σε τριψήφιο αριθμό. Όλοι οι καλλιτέχνες αξιόλογοι και με δυνατή «φωνή». Θα αναφέρω λοιπόν την έκθεση του Βασίλη Οικονομίδη που έγινε το 2010 με τίτλο «Solo Exhibition 2010″. Ο Βασίλης Οικονομίδης είναι ένας καλλιτέχνης ο οποίος σπούδασε και ζει στις Βρυξέλλες. Ήταν τιμή για μένα να εκθέσει στο Θεώρημα που προβάλλει αμιγώς την σύγχρονη ελληνική τέχνη.

Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίσατε αυτά τα 20 χρόνια, οικονομικές, πολιτισμικές, καλλιτεχνικές;

Οι προκλήσεις ήταν και συνεχίζουν να είναι πολλές. Δυστυχώς οι πιο πολλές είναι οικονομικής φύσης. Ήταν από την αρχή θέση για την γκαλερί πως δεν θα καταστεί κρατικοδίαιτη. Αυτό δεν σημαίνει όμως πως δεν θα έπρεπε να αγκαλιαστεί από τους επίσημους θεσμούς της χώρας μας. Εκεί δυστυχώς σε πολύ λίγες περιπτώσεις είχαμε κάποια υποστήριξη. Και για να το ξεκαθαρίσω δεν εννοώ οικονομική, αλλά ηθική. Θα έλεγα πως πάλευα μόνη αυτά τα χρόνια, εκτός λίγων εξαιρέσεων. Αυτό δεν είναι προσωπικό παράπονο, είναι δυστυχώς μια κάκιστη πολιτική και απαντάει και στο γιατί η ελληνική τέχνη δεν είναι στο διεθνές προσκήνιο.
Μια χώρα, ένα κράτος δεν είναι μόνο οι πολιτικοί και οικονομικοί της θεσμοί. Είναι και η τέχνη της και αυτό θα έπρεπε να «εξάγουμε» ποικιλοτρόπως. Εδώ ως κράτος υπολειπόμαστε.

Υπήρξε κάποια στιγμή που σκεφτήκατε να σταματήσετε; Και τι σας κράτησε στη διαδρομή;

Δεν υπήρξε μία, αλλά πολλές φορές. Αυτό που με κράτησε σε αυτή τη διαδρομή είναι η ευθύνη απέναντι στους εικαστικούς που με εμπιστεύθηκαν και στο όραμα πως μπορεί να καταφέρουμε να βάλουμε την ελληνική τέχνη στη θέση που της αρμόζει.
Με κράτησε η σκέψη πως δεν πρέπει η τέχνη της Ελλάδας να είναι «αόρατη». Αυτή είναι η δουλειά μου, να την καταστήσω ορατή.

Ίσως ακούγονται λίγο θεωρητικά αυτά. Δεν είναι όμως, γιατί για να παραμείνει ένας άνθρωπος πιστός σε ένα όραμα και να παραμείνει στην διαδρομή όπως είπατε πρέπει να υπάρχουν άνθρωποι που πίστεψαν σε αυτόν και στη δουλειά του. Εγώ ευτυχώς είμαι τυχερή και χρωστώ πολλές ευχαριστίες στους ανθρώπους που ήταν δίπλα μου. Καταρχάς στον σύζυγο και τα παιδιά μου που πάντα με πλαισίωναν όπως και να πήγαιναν τα πράγματα στην γκαλερί. Είχε μεγάλη σημασία για μένα η σοβαρότητα με την οποία προσέγγιζαν τη δουλειά μου. Επίσης οι σχέσεις μου με τον Δήμο του St.Gilles, η συνεχής επαφή μαζί τους, και η άψογη συνεργασία που είχαμε με έκανε να αισθάνομαι μέρος της κοινότητας. Θα πρέπει να πω και για σας κύριε Δήμα. Γνωριστήκαμε στην αρχή της διαδρομής αυτής, γίναμε φίλοι και ήσασταν και είστε πάντα αρωγός και συμπαραστάτης της γκαλερί Θεώρημα. Το πιο σπουδαίο είναι η εμπιστοσύνη που υπάρχει μεταξύ μας.
Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να κάνω στον Γιώργο Γιούπη. Είναι συνεργάτης, στυλοβάτης, μέλος του ΔΣ και κυρίως φίλος. Χωρίς τον Γιώργο η γκαλερί δεν θα ήταν ίδια. Έχει καλλιτεχνικό ένστικτο και την ικανότητα να το μετουσιώνει σε ό,τι κάνει. Κάποια στιγμή πρέπει να κάνουμε έκθεση με τις αφίσες που επιμελήθηκε ο Γιώργος, είναι από μόνες τους έργα τέχνης.

Πιστεύετε ότι η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως μορφή γνώσης; Και αν ναι, τι μαθαίνουμε μέσα από αυτήν;

Η τέχνη είναι γνώση. Και δεν αναφέρομαι μόνο στην σοβαρή γνώση που διαθέτουν οι καλλιτέχνες. Η τέχνη έρχεται από πολύ παλιά και κουβαλάει την ιστορία της ανθρωπότητας. Πριν αρκετά χρόνια είχα πάει να επισκεφτώ μία έκθεση ενός διάσημου ζωγράφου. Ήταν μόνο πίνακες που απεικόνιζαν το περίγραμμα ανθρώπινων κεφαλιών. Μέσα ήταν εικόνες από φωτογραφίες του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Σκέφτηκα λοιπόν πως αν για κάποιο λόγο καιγόντουσαν όλα τα ιστορικά βιβλία για τον Πρώτο Παγκόσμιο, αυτοί οι πίνακες, αυτές οι ζωγραφιές θα μπορούσαν να τον αφηγηθούν στις επόμενες γενιές. Ελπίζω να σας απάντησα…

Ποιο είναι το σημείο επαφής σας με την Ελλάδα σήμερα; Πώς διατηρείτε ζωντανό τον δεσμό με την ελληνική πραγματικότητα στο χώρο της τέχνης;

Η επαφή μου με την Ελλάδα είναι πολύ στενή και ουσιαστική, άλλωστε δεν θα μπορούσε να είναι αλλιώς. Αν κάποιος θέλει πραγματικά να «κοινωνεί» την σύγχρονη ελληνική τέχνη στο διεθνές κοινό γνωρίζει πως δεν «κοινωνεί» μόνο την ζωγραφική και γλυπτική τέχνη, αλλά την καλλιτεχνική δημιουργία που παράγεται στην χώρα. Και η δημιουργία μιας χώρας είναι άρρηκτα δεμένη με τις καλλιτεχνικές, πολιτικές, πολιτιστικές και οικονομικές συνθήκες που βρίσκεται η χώρα.
Μέσα στα είκοσι αυτά χρόνια και έχοντας κάνει πολλές εκθέσεις θα τολμήσω να πω πως είμαι και εγώ ένα μικρό κομμάτι της καλλιτεχνικής δημιουργίας, με την έννοια πως γνωρίζουν τη δουλειά μου και την προσπάθειά μου.

Πώς φαντάζεστε τα επόμενα 20 χρόνια της Galerie THEOREMA; Υπάρχουν σχέδια για νέες μορφές δράσης, άλλους χώρους, ψηφιακές πλατφόρμες ή διεθνή «παραρτήματα»;

Τα 20 χρόνια που γιορτάζουμε φέτος είναι και ένα εφαλτήριο για καινούριες μορφές δράσης. Σίγουρα οι ψηφιακές πλατφόρμες, η συμμετοχή σε διεθνείς φουάρ, και οι συνεργασίες με πολιτιστικούς, ακαδημαϊκούς και με φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης στις Βρυξέλλες, αλλά και στα γειτονικά κράτη είναι στα σχέδιά μας. Ήδη κάποια έχουν αρχίσει ήδη να πραγματώνονται.

Αν γυρίζατε τον χρόνο πίσω, θα το ξανακάνατε; Και τι θα λέγατε στον εαυτό σας στην αρχή αυτής της διαδρομής;

Θα το ξαναέκανα χωρίς δεύτερη σκέψη. Και ευτυχώς δεν θα έλεγα κάτι διαφορετικό από αυτό που πρωτοείπα το 2005. Είμαι εδώ και εργάζομαι για έναν σκοπό που ξεπερνάει το εμπορικό κομμάτι. Για να γίνω πιο σαφής το εμπορικό κομμάτι είναι το τελευταίο σε αυτή τη δουλειά και θα επιτευχθεί μόνο όταν η ελληνική τέχνη προωθηθεί ως ένα σύγχρονο κομμάτι της ευρωπαϊκής τέχνης.

Φωτογραφίες: Yannis Dimas/Newsville.be

Στο πλαίσιο εορτασμού των είκοσι χρόνων λειτουργίας της, θα συναντήσουμε την γκαλερί Θεώρημα στη διεθνή έκθεση art3f στο Heysel καθώς και σε μία ξεχωριστή εκδήλωση που γίνει στη Strofilia στις 27 Νοεμβρίου 2025.

Galerie Theorema

Web, Facebook, Instagram

The post Κλεοπάτρα Λιακοπούλου: 20 χρόνια σύγχρονης ελληνικής τέχνης στο κέντρο της Ευρώπης appeared first on .

Η συνέντευξη, γεμάτη στιγμές προσωπικής εξομολόγησης και μουσικής αναδρομής, φωτίζει μια ζωή αφιερωμένη στο τραγούδι και τη μνήμη.

Ευχαριστούμε τον Χάρη Ξενογιάννη για την αποτύπωση της σημαντική αυτής συνάντησης.

Ραντεβού σήμερα στις 20.00 στο θέατρο Novum για να τραγουδήσουμε και να απολαύσουμε όλοι μαζί τον μεγάλο αυτό καλλιτέχνη.

Παρακολουθείστε ολόκληρη τη συνέντευξη:

The post Η συνέντευξη του Μιχάλη Βιολάρη στον Χάρη Ξενογιάννη appeared first on .

Υπάρχουν λοιπόν βιβλία που διαβάζονται και υπάρχουν βιβλία που «σε θυμούνται». Το ELEUSIS: THE INNER CIRCLE του Γιώργου Κουβίδη ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Με γλώσσα καθαρή, ρυθμική και στοχαστική, ο συγγραφέας επιχειρεί μια τολμηρή ανασύνδεση ανάμεσα στην έρευνα, τη μνήμη και τη μυσταγωγία, μετατρέποντας την Ελευσίνα από τόπο της αρχαιότητας σε ζωντανό σύμβολο εσωτερικής αφύπνισης. Το έργο του δεν είναι απλώς ένα μυθιστόρημα, είναι μια υπενθύμιση της ανάγκης να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει ελληνισμός και πολιτισμός σήμερα — όχι ως ένδοξο κατάλοιπο, αλλά ως ζώσα στάση ψυχής, ως πράξη μνήμης και δημιουργίας.

Σε μια εποχή που ο ορθολογισμός συνθλίβει τη σιωπή και η ύλη επισκιάζει το πνεύμα, ο λόγος του Γιώργου Κουβίδη μάς καλεί να στραφούμε ξανά προς τα μέσα, να αναζητήσουμε την προσωπική μας Ελευσίνα, τον τόπο όπου η γνώση συναντά τη συγκίνηση και η λήθη μετατρέπεται σε φως. Το ELEUSIS: THE INNER CIRCLE δεν απευθύνεται μόνο στους φίλους της λογοτεχνίας ή της φιλοσοφίας, αλλά σε κάθε άνθρωπο που αισθάνεται πως κάτι μέσα του θυμάται ακόμη.

Με βαθιά εκτίμηση στο έργο και το ήθος του συγγραφέα, του ευχόμαστε ολόψυχα καλή συνέχεια στη συγγραφική του πορεία — και με ειλικρινή προσμονή, να δούμε σύντομα το ELEUSIS: THE INNER CIRCLE να κυκλοφορεί και στα ελληνικά, εκεί όπου η Σπείρα του λόγου και της μνήμης μπορεί να επιστρέψει στον φυσικό της τόπο.

Κύριε Κουβίδη, το βιβλίο σας κινείται ανάμεσα στην έρευνα, τη μυθοπλασία και τη μνήμη. Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα που σας έκανε να μετατρέψετε την Ελευσίνα από ιστορικό τόπο σε ζωντανό μυθιστορηματικό σύμβολο;

Ξεκίνησε, μάλλον, από τη σιωπή γύρω από την Ελευσίνα. Όσο περισσότερο ερευνά κανείς τα Μυστήρια, τόσο συνειδητοποιεί πως το πιο συναρπαστικό στοιχείο τους δεν είναι όσα γνωρίζουμε, αλλά όσα έχουν σβηστεί από τη μνήμη.
Αρκεί να θυμηθούμε τη φράση του Κικέρωνα: «Η Αθήνα δεν χάρισε ποτέ στον κόσμο τίποτε πιο υψηλό και θεϊκό από τα Ελευσίνια Μυστήρια.» Με αυτή τη φράση, ο Κικέρων εκφράζει τον βαθύ του σεβασμό προς την πνευματικότητα και τη μυστικιστική διάσταση των Μυστηρίων. Η Αθήνα, λίκνο της φιλοσοφίας, της τέχνης και της δημοκρατίας, πρόσφερε αναρίθμητα αγαθά στον κόσμο· όμως, κατά τον Κικέρωνα, τίποτε δεν ξεπερνούσε την πνευματική ανύψωση και τη θεϊκή εμπειρία που πρόσφεραν τα Μυστήρια της Ελευσίνας.

Η σιωπή δεν είναι πάντα έλλειψη· μπορεί να είναι φόβος, ή ίσως μηχανισμός προστασίας. Εκεί ένιωσα πως μια από τις μακροβιότερες τελετουργικές παραδόσεις του ανθρώπινου πολιτισμού δεν μπορεί απλώς να έχει χαθεί. Τα Μυστήρια διήρκεσαν σχεδόν δύο χιλιετίες, από τα μυκηναϊκά χρόνια ως το 396 μ.Χ., όταν ο Αλάριχος και οι Γότθοι κατέστρεψαν το Τελεστήριο της Ελευσίνας και θανάτωσαν το ιερατείο.

Ήθελα, λοιπόν, να γράψω ένα βιβλίο όπου η Ελευσίνα δεν θα είναι μόνο ιστορικός τόπος, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που θυμάται· ένας τόπος που συνεχίζει να δρα, να επηρεάζει, να «καλεί» όσους πλησιάζουν πολύ κοντά. Μέσα από τη μυθοπλασία προσπάθησα να αγγίξω αυτό που η έρευνα δεν μπορεί να ονομάσει: την αίσθηση ότι οι Μυστικοί Τόποι δεν ανήκουν στο παρελθόν, αλλά βρίσκονται μέσα μας.

Θα έλεγα, τέλος, πως μερικά βιβλία γράφονται από εμάς, ενώ κάποια άλλα γράφονται μέσα από εμάς. Το ELEUSIS – The Inner Circle ανήκει σίγουρα στη δεύτερη κατηγορία.

Μία ερώτηση που σίγουρα περιμένατε, ιδίως αν αναλογιστούμε πως η ελληνική γλώσσα υπήρξε προαπαιτούμενο για τη συμμετοχή στα Ελευσίνια Μυστήρια: γιατί επιλέξατε η συγγραφή του βιβλίου να γίνει στα αγγλικά;

Ναι, είναι πράγματι μια ερώτηση που την περίμενα και την κουβαλούσα κι εγώ μέσα μου όσο έγραφα το βιβλίο.

Η ελληνική γλώσσα είναι ο τόπος της ψυχής μου· μέσα της ανασαίνω, σκέφτομαι, υπάρχω. Κι όμως, όταν άρχισε να διαμορφώνεται το βιβλίο, ένιωσα πως η ιστορία αυτή ζητούσε να ταξιδέψει πιο πέρα, να συνομιλήσει με έναν κόσμο ευρύτερο από τα όρια μιας γλώσσας ή ενός έθνους.

Τα αγγλικά ήρθαν τότε όχι ως παραχώρηση, αλλά ως γέφυρα — ένας τρόπος να μεταφέρω το ελληνικό βίωμα σε ένα παγκόσμιο κοινό. Γιατί τα θέματα του βιβλίου· η συνέχεια, η μνήμη, η πνευματική αφύπνιση είναι οικουμενικά, ανήκουν σε όλους τους ανθρώπους. Και, βαθιά μέσα μου, πιστεύω πως ο ελληνισμός είναι συνώνυμος του κοσμοπολιτισμού: δεν είναι ένα στενό πολιτισμικό όριο, αλλά μια στάση απέναντι στον κόσμο μια αγκαλιά προς το καθολικό, το ανθρώπινο, το φωτεινό.

Η απευθείας συγγραφή στην αγγλική γλώσσα μου δίνει τη δυνατότητα να φτάσει το βιβλίο σε αναγνώστες από διαφορετικούς τόπους και πολιτισμούς, με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Από την άλλη, δεν παύει να είναι μια ελληνική ιστορία, γραμμένη με ελληνική ψυχή. Είναι σαν να ενισχύεις με τεχνικά μέσα μια φωνή, για να ακουστεί πιο δυνατά χωρίς να χάνει το ηχόχρωμά της. Η απόφαση να γράψω στα αγγλικά δεν ήταν αντίφαση, αλλά συνέχεια. Δεν επιδιώκω να απομακρυνθώ από την ελληνικότητα — επιδιώκω να την επεκτείνω.

Σε μια περίοδο απόλυτου προσανατολισμού στην ύλη και στην ορθολογιστική, μικρόψυχη λογική, το ELEUSIS – THE INNER CIRCLE είναι, όπως γράφετε, «όχι φυγή από την πραγματικότητα αλλά πράξη επανασύνδεσης». Τι σημαίνει για εσάς προσωπικά αυτή η επανένωση;

Η επανένωση, για μένα, δεν είναι μια μυστικιστική έννοια· είναι μια πράξη επιστροφής στο κέντρο, εκεί όπου η ύλη και το πνεύμα παύουν να είναι αντίπαλοι. Ζούμε σε μια εποχή που μας έχει μάθει να περιχαρακώνουμε, να αναλύουμε, να ελέγχουμε — να επιμένουμε σε μια ψευδαίσθηση σταθερότητας. Κι όμως, κάθε φορά που απομακρυνόμαστε από το άγνωστο, χάνουμε ένα κομμάτι της ψυχής μας.

Το ELEUSIS – The Inner Circle δεν είναι φυγή από την πραγματικότητα, αλλά προσπάθεια να τη δεις ολόκληρη. Η επανένωση σημαίνει να θυμηθούμε ότι η γνώση δεν είναι μόνο διανοητική, αλλά και βιωματική, συναισθηματική, σωματική· ότι ο άνθρωπος δεν είναι θεατής, αλλά μέτοχος του κόσμου.

Για μένα, αυτή η επιστροφή είναι μια μορφή λύτρωσης, μια υπενθύμιση πως ακόμη και μέσα στην πιο καθημερινή ύλη, στη γη, στο σώμα, στη μνήμη, ανασαίνει κάτι ιερό. Δεν αρκεί να αναλύουμε τον κόσμο· χρειάζεται να μάθουμε ξανά να υπάρχουμε μέσα του, με επίγνωση, ευαισθησία και ευγνωμοσύνη.

Η επανένωση αυτή προϋποθέτει την αποδοχή του διονυσιακού στοιχείου της ύπαρξης: την έκσταση, το πάθος, τη φθορά, τη διάλυση του εγώ και την ένωση με το Όλον.

Πώς ισορροπείτε ως συγγραφέας ανάμεσα στο μυστήριο και την αποκάλυψη, δεδομένου ότι η σκηνοθετική βάση του βιβλίου σας λειτουργεί με μια αμφίθυμη ισορροπία ανάμεσα στο να κρύβει και να αποκαλύπτει;

Αυτή είναι ίσως η πιο λεπτή ισορροπία που χρειάστηκε να κρατήσω. Το μυστήριο, από τη φύση του, δεν επιτρέπει την πλήρη αποκάλυψη· ζει από τη σκιά του. Από την άλλη, η λογοτεχνία έχει ανάγκη το φως, γιατί μόνο μέσα από την αποκάλυψη ο αναγνώστης μπορεί να συγκινηθεί και να μεταμορφωθεί.

Στο ELEUSIS – The Inner Circle προσπάθησα να γράψω όπως λειτουργούν τα ίδια τα Μυστήρια: να δείχνω χωρίς να εξηγώ, να φωτίζω χωρίς να απογυμνώνω. Ήθελα ο αναγνώστης να βιώσει κάτι —όχι απλώς να το μάθει. Όπως και στην αρχαία τελετή, η ουσία δεν ήταν στην πληροφόρηση, αλλά στην εμπειρία.

Πιστεύω πως η συγγραφή, χρειάζεται ένα μέτρο σιωπής. Κάτι πρέπει πάντα να μένει ανείπωτο, όχι για να κρατήσει την απόσταση, αλλά για να αφήσει χώρο στον αναγνώστη να το ανακαλύψει μόνος του. Εκεί, ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι, βρίσκεται για μένα η αλήθεια της αφήγησης.

Η ηρωίδα σας, η Δρ. Ellie Harrington, ξεκινά από την Οξφόρδη και καταλήγει στην Ελευσίνα. Πόσο συνειδητά χτίσατε αυτή τη διαδρομή ως πορεία μύησης — από τον ορθό λόγο προς την ενσώματη γνώση;

Ναι, η διαδρομή της Ellie δεν είναι τυχαία. Από την αρχή ήθελα να χαράξω μια πορεία μύησης που ξεκινά από τον κόσμο του ορθού λόγου την Οξφόρδη, το κατεξοχήν σύμβολο της επιστημονικής σκέψης και καταλήγει στην Ελευσίνα, εκεί όπου η γνώση δεν μεταδίδεται με λέξεις, αλλά με εμπειρία.

Η Ellie ξεκινά ως επιστήμονας, με την ψευδαίσθηση ότι ο κόσμος μπορεί να εξηγηθεί πλήρως. Όσο όμως πλησιάζει την Ελευσίνα, αναγκάζεται να αφήσει πίσω τη λογική της ασφάλεια και να περάσει στο άγνωστο της ενσώματης εμπειρίας. Είναι μια μετατόπιση από το “γνωρίζω” στο “βιώνω”.

Για μένα, αυτή η πορεία συμβολίζει κάτι βαθύτερο: τη συμφιλίωση ανάμεσα στην επιστήμη και το μυστήριο, ανάμεσα στην ανάλυση και στη βίωση. Η μύηση δεν είναι φυγή από τον λόγο, αλλά επέκτασή του. Η Ellie στην πραγματικότητα, δεν εγκαταλείπει τη γνώση· την ολοκληρώνει, μαθαίνοντας να σκέφτεται και με το σώμα, και με τη σιωπή.

Ο Δρ. Andreas Leontis μιλά για τα Μυστήρια όχι ως τελετουργία, αλλά ως τεχνολογία συνείδησης. Τι σημαίνει αυτό για εσάς ως ιδέα; Είναι η μνήμη κάτι που «τεχνικά» μπορούμε να ανακαλέσουμε;

Η φράση «τεχνολογία συνείδησης» με γοητεύει, γιατί μεταφέρει τη Μύηση από το πεδίο του μεταφυσικού στο πεδίο του βιωματικού. Δεν τη βλέπω με τον ψυχρό όρο της μηχανικής, αλλά ως έναν εσωτερικό μηχανισμό αφύπνισης, ένα σύνολο τρόπων με τους οποίους ο άνθρωπος μπορεί να επεκτείνει την αντίληψή του και να εισχωρήσει βαθύτερα μέσα στην εμπειρία της ύπαρξης.
Αν τα Μυστήρια υπήρξαν κάποτε τελετουργία, ίσως στην ουσία τους να ήταν εργαλεία μετάβασης, μια αρχαία μορφή «τεχνολογίας» που άνοιγε την πύλη ανάμεσα στο ορατό και το αόρατο.

Για μένα, η μνήμη εδώ δεν είναι απλώς ανάκληση πληροφοριών· υπερβαίνει τη λογική και αγγίζει το αρχέγονο. Δεν την «ανακαλούμε» τεχνικά, όπως ένα δεδομένο· την αναγνωρίζουμε, όταν φτάνουμε σε μια κατάσταση εσωτερικής διαύγειας. Είναι σαν να αφαιρούνται σταδιακά τα στρώματα της λήθης και να αναδύεται κάτι που υπήρχε πάντα· μια γνώση έμφυτη, σιωπηλή, αιώνια.

Ο Δρ. Leontis, μιλώντας για τεχνολογία συνείδησης, αγγίζει ακριβώς αυτή την ιδέα. Η «τεχνολογία» εδώ είναι η ίδια η συνείδηση· το αρχέγονο εργαλείο που κουβαλά ο άνθρωπος μέσα του και το μόνο που μπορεί, όταν αφυπνιστεί, να τον μεταμορφώσει εκ των έσω.

Κεντρικό στοιχείο και ρόλο στη ροή του βιβλίου, στη μυθοπλασία, στους ήρωες αλλά και στην αλήθεια που εισπράττει ο αναγνώστης, αποτελεί η Συνέχεια — «το αδιάσπαστο νήμα της αλήθειας, της μνήμης και της πνευματικής ευθυγράμμισης που μεταφέρεται μέσα στους αιώνες». Με ποιον τρόπο μπορεί αυτή η έννοια να λειτουργήσει σήμερα παραγωγικά, πρωτίστως για εμάς τους Έλληνες;

Για μένα, η Συνέχεια είναι κάτι πολύ βαθύτερο από μια ιστορική αλυσίδα γεγονότων. Είναι μια δόνηση που συντονίζει, ένα νήμα που ενώνει τις ψυχές των ανθρώπων μέσα στον χρόνο. Δεν πρόκειται για μια παγωμένη παράδοση, αλλά για μια ενεργή μνήμη, που μεταφέρεται μέσα μας, σχεδόν ασυνείδητα μέσα από τη γλώσσα, τους μύθους, τα σύμβολα, τον τρόπο που σκεφτόμαστε και αγαπάμε.

Σήμερα, ειδικά για εμάς τους Έλληνες, αυτή η έννοια μπορεί να γίνει βαθιά δημιουργική, αν πάψουμε να αντιλαμβανόμαστε την κληρονομιά μας ως μουσειακό έκθεμα που δεν μας αφορά ή ως απλή επίκληση εθνικής υπερηφάνειας. Οφείλουμε να τη δούμε ως ζωντανό εργαλείο εξέλιξης ως πηγή έμπνευσης και ευθύνης, από όπου μπορούμε να αντλήσουμε μέτρο, ήθος και προσανατολισμό για το παρόν μας.

Γιατί η Συνέχεια είναι, τελικά, η ικανότητα να θυμάσαι χωρίς να επαναλαμβάνεις· να παίρνεις το φως από το παρελθόν και να το χρησιμοποιείς για να φωτίσεις το παρόν.

Τα Ελευσίνια Μυστήρια υπόσχονταν στους μύστες «μια διαφορετική σχέση με τον θάνατο». Πιστεύετε ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουν χάσει την επαφή με αυτό το είδος διαλόγου και ιερής εμπειρίας;

Ναι, πιστεύω πως έχουμε χάσει σε μεγάλο βαθμό αυτή τη σχέση. Ο σύγχρονος άνθρωπος ζει μέσα σε μια συνθήκη λήθης του ιερού, και μαζί της έχει χάσει και τη δυνατότητα να συνομιλεί με τον θάνατο χωρίς φόβο. Στην αρχαιότητα, μέσα από τα Ελευσίνια Μυστήρια, ο θάνατος δεν παρουσιαζόταν ως τέλος αλλά ως μετάβαση· μια εμπειρία αναγέννησης, όχι αφανισμού.

Σήμερα, προσπαθούμε να τον αποσιωπήσουμε, να τον απομακρύνουμε από τη ζωή μας και έτσι χάνουμε την αίσθηση της πληρότητας. Γιατί, χωρίς τη σκιά του θανάτου, η ζωή μένει επίπεδη. Ο διάλογος με το άγνωστο, είτε το ονομάσουμε θάνατο είτε μεταμόρφωση, είναι στην πραγματικότητα διάλογος με τη συνείδηση· η στιγμή που θυμόμαστε πως είμαστε κάτι περισσότερο από σώμα.

Ίσως αυτό ακριβώς να είναι το πιο επίκαιρο μήνυμα της Ελευσίνας σήμερα: ότι δεν χρειαζόμαστε φυγή από τη θνητότητα, αλλά επανένωση μαζί της· να τη δούμε όχι ως απειλή, αλλά ως υπενθύμιση ότι η ζωή αποκτά νόημα μόνο όταν τη ζούμε με επίγνωση του τέλους της. Να ζεις όχι χωρίς τον θάνατο, αλλά παρά την ύπαρξή του.

Το βιβλίο υπονοεί ότι τα Μυστήρια δεν χάθηκαν ποτέ — απλώς κρύφτηκαν. Πιστεύετε πως ο σύγχρονος κόσμος μπορεί να δεχτεί ξανά ένα είδος «μύησης»; Και πώς θα μπορούσε να μοιάζει αυτή σήμερα;

Για μένα, τα Μυστήρια δεν χάθηκαν ποτέ· απλώς κρύφτηκαν μέσα μας. Δεν κατοικούν πια σε ναούς ή σε τελετουργίες, αλλά στις σιωπές, στις ρωγμές της καθημερινότητας, στις στιγμές όπου κάτι μέσα μας θυμάται ποιοι είμαστε.

Η μύηση σήμερα δεν θα ήταν μια μυστική τελετή, αλλά μια πράξη εσωτερικής αφύπνισης, ένα βλέμμα που στρέφεται προς τα μέσα, μια στιγμή αλήθειας όπου ο άνθρωπος συναντά το φως και το σκοτάδι του χωρίς φόβο.

Στην αρχαιότητα, η μύηση στην Ελευσίνα ήταν μια ελεγχόμενη κάθοδος στο σκοτάδι· οι μύστες περνούσαν από τον φόβο του αγνώστου στη χαρά της αποκάλυψης. Η αληθινή μύηση, όμως, δεν υπήρξε ποτέ πράξη εξουσίας ή γνώσης, αλλά μια εσωτερική μετακίνηση· η στιγμή που ο άνθρωπος αντικρίζει τον εαυτό του χωρίς τα προσωπεία του. Σήμερα, αυτή η κάθοδος μπορεί να σημαίνει την επιστροφή στον αληθινό μας εαυτό, τη στιγμή που παύουμε να κινούμαστε μηχανικά και αρχίζουμε να ζούμε συνειδητά.

Ζούμε σε έναν κόσμο υπερκορεσμένο από πληροφορία αλλά φτωχό σε νόημα. Ίσως, λοιπόν, η νέα Μύηση να είναι η επανάκτηση του νοήματος, όχι μέσα από δόγμα, αλλά μέσα από την ειλικρίνεια της εμπειρίας· την αναγνώριση της σιωπής μέσα στον θόρυβο, την ικανότητα να στρεφόμαστε προς τα μέσα, να αντέχουμε την αβεβαιότητα, να βλέπουμε το ιερό μέσα στο καθημερινό.

Ο σύγχρονος κόσμος, παρά τον κυνισμό του, διψά για αυτή τη μύηση· για εμπειρίες που να τον επανασυνδέουν με το αυθεντικό, με ό,τι παραμένει αληθινό πέρα από το προφανές. Νιώθω πως τα Μυστήρια ζουν ακόμη ανάμεσά μας· απλώς μιλούν πιο χαμηλόφωνα. Και όποιος σωπάσει πραγματικά, μπορεί ίσως να τα ακούσει ξανά.

Ο συγγραφέας Γιώργος Κουβίδης

Γρήγορες Ερωτήσεις στον Γιώργο Κουβίδη

Η σιωπή για εσάς είναι άνεση ή εργαλείο;
Εργαλείο· μέσα της ωριμάζουν οι λέξεις πριν ειπωθούν.

Ποιο συναίσθημα σας οδηγεί πιο συχνά στη συγγραφή;
Η Αγάπη

Μύηση ή Μνήμη;
Μνήμη· γιατί μέσα της βρίσκεται ήδη η Μύηση.

Αν δεν ήσασταν συγγραφέας, τι θα ήσασταν;
Δεν νιώθω συγγραφέας· ίσως μεσολαβητής ανάμεσα στη σιωπή και στις λέξεις.

Στο φως ή στο σκοτάδι παρουσιάζεται περισσότερη αλήθεια;
Στο ημίφως· εκεί που το ένα συναντά το άλλο.

Ένα βιβλίο που σας «ξύπνησε»;
Η Γέννηση της Τραγωδίας, του Νίτσε.

Αν η Ελευσίνα ήταν χρώμα, ποιο θα ήταν;
Το φως της αυγής· η στιγμή της αναγέννησης.

Μια λέξη που συνοψίζει το συγγραφικό μέλλον για εσάς;
Συνέχεια.

Μία συμβουλή που θα δίνατε στον Γιώργο, είκοσι χρόνια πριν;
Να είσαι παρών· το ταξίδι ξέρει τον δρόμο καλύτερα από εσένα.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Γιώργος Κουβίδης ζει στο σταυροδρόμι της επιχειρηματικότητας και της εσωτερικής αναζήτησης. Με επαγγελματικό υπόβαθρο στα χρηματοοικονομικά και στις επιχειρήσεις, η ζωή του έχει διαμορφωθεί από δομές, συστήματα και την επιδίωξη της καινοτομίας. Κι όμως, παράλληλα με αυτά, ακολουθούσε πάντα ένα πιο λεπτό νήμα — ένα νήμα που διασχίζει τον μύθο, τη μνήμη και τα σιωπηλά ερωτήματα που αρνούνται να ξεθωριάσουν. Αυτό το βιβλίο είναι το πρώτο του έργο μυθοπλασίας, αν και ίσως θα ήταν πιο ακριβές να το αποκαλέσει κανείς μια ανάμνηση. Όχι μια απόδραση από τον πραγματικό κόσμο, αλλά μια πράξη επανασύνδεσης με τις αλήθειες που κρύβονται κάτω από την επιφάνειά του. Είναι παντρεμένος και περήφανος πατέρας δύο ενήλικων παιδιών. Γράφει όχι ως μελετητής αρχαίων τελετών, αλλά ως μάρτυρας των δονήσεων που ακόμη αντηχούν στον καιρό μας — των σπειροειδών μονοπατιών που όλοι βαδίζουμε, συνειδητά ή όχι.

Το βιβλίο μπορεί να το αγοράσει κάποιος είτε σε φυσική μορφή είτε ηλεκτρονική, από οποιαδήποτε Amazon market.

The post «Η λογοτεχνία έχει ανάγκη το Φως»: Συνέντευξη με τον Γιώργο Κουβίδη για το βιβλίο του ELEUSIS – The Inner Circle appeared first on .