Η διευθύνουσα σύμβουλος της SNCB, Sophie Dutordoir, μιλώντας στη Γερουσία του Βελγίου, ανέφερε ότι η εταιρεία θα ακολουθήσει τις συστάσεις της έκθεσης του Groupe des Sages σχετικά με τον ρόλο των σιδηροδρόμων κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ανεξάρτητο αυτό σώμα, που συγκροτήθηκε για να εξετάσει την ιστορική ευθύνη του βελγικού σιδηροδρόμου, έθεσε τρεις βασικούς άξονες: αναγνώριση της αλήθειας, διατήρηση της μνήμης και προτάσεις για επανόρθωση.

Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, η SNCB ανακοίνωσε ήδη μια μεγάλη προσωρινή έκθεση που θα παρουσιαστεί στο μουσείο Train World στο Schaerbeek από τον Σεπτέμβριο του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026. Η έκθεση θα επικεντρώνεται στα «τραίνα του εκτοπισμού» και θα πλαισιώνεται από συνέδρια, εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες και τη δημιουργία μιας ειδικής ιστοσελίδας αφιερωμένης στο θέμα.

Η Dutordoir επιβεβαίωσε εκ νέου την πρόθεση της SNCB να ζητήσει δημόσια συγγνώμη και δήλωσε ότι έχει ήδη ξεκινήσει επαφές με τους φορείς HR Rail (ο επίσημος εργοδότης των εργαζομένων στο σιδηροδρομικό δίκτυο) και Infrabel (υπεύθυνη για τις σιδηροδρομικές υποδομές), ώστε η συγγνώμη να έχει συλλογικό χαρακτήρα. Όπως εξήγησε, «το HR Rail απάντησε θετικά, ενώ η Infrabel επιθυμεί να εξετάσει το θέμα περαιτέρω».

«Ζούμε σε μια εποχή όπου οι συλλογικές συγγνώμες, στο πλαίσιο μιας συλλογικής ευθύνης για το κοινό παρελθόν, βρίσκονται στην ατζέντα», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η SNCB επιδιώκει επίσης να ζητήσει την επίσημη έγκριση του βελγικού κράτους για την έκδοση αυτής της δημόσιας συγγνώμης.

Η Dutordoir κατέληξε λέγοντας: «Σε συνεργασία με άλλους θεσμούς, η SNCB είναι αποφασισμένη να ρίξει φως σε αυτές τις σκοτεινές σελίδες της ιστορίας μας, με τη μεγάλη ελπίδα ότι δεν θα επαναληφθούν ποτέ».

Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία, πάνω από 25.500 Εβραίοι και Ρομά εκτοπίστηκαν από την SNCB μεταξύ 1942 και 1944, ενώ περίπου 190.000 Βέλγοι υποβλήθηκαν σε καταναγκαστική εργασία και πάνω από 16.000 πολιτικοί κρατούμενοι μεταφέρθηκαν επίσης με τρένα της εταιρείας.

Το Groupe des Sages, που αποτέλεσε το γνωμοδοτικό σώμα για το θέμα, αποτελούνταν από 12 μέλη με διαφορετικά χαρακτηριστικά ως προς φύλο, ηλικία, γλώσσα και επαγγελματικό προφίλ. Συνεδρίασε δέκα φορές μεταξύ Μαρτίου και Νοεμβρίου 2024, πάντα κεκλεισμένων των θυρών και με ανεξάρτητη λειτουργία, έχοντας τη λογιστική υποστήριξη της Γερουσίας.

The post Η SNCB ζητά συγγνώμη για τη συμμετοχή της στις ναζιστικές απελάσεις κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο appeared first on .

Μεταξύ 1942 και 1944, οι βελγικοί σιδηρόδρομοι απέλασαν περισσότερους από 25.000 Εβραίους και Ρομά στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς, στην Πολωνία. Τα θύματα μεταφέρθηκαν από όλη τη χώρα στους στρατώνες Dossin στο Mechelen, όπου εν συνεχεία μεταφέρθηκαν με εμπορευματικά τρένα για το στρατόπεδο εξόντωσης.

Ο ρόλος της εθνικής εταιρείας σιδηροδρόμων δεν έχει διερευνηθεί ποτέ διεξοδικά στο Βέλγιο, σε αντίθεση με τη Γαλλία, την Ολλανδία και τη Γερμανία που έχουν πραγματοποιείσει ενδελεχείς έρευνες.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και η Γερουσία ζητούν τώρα από κοινού μια ανεξάρτητη έρευνα. Το Κέντρο Μελέτης για τον Πόλεμο και τη Σύγχρονη Κοινωνία (CegeSoma) πρόκειται να διερευνήσει επακριβώς τι ρόλο έπαιξε η SNCB στο Ολοκαύτωμα.

Le @SenaatSenat a confié au CegeSoma (Archives de l’Etat) une enquête consacrée au rôle de la @SNCB @NMBS dans le transport des déportés #Shoah #WeRemember https://t.co/DYIWPNNXZG https://t.co/kFkQTcaJed

— Bérengère Piret (@BerengerePiret) January 27, 2022

Η CegeSoma ήδη από το 2007, είχε βεβαιώσει σε μια έκθεση ότι οι βελγικές κυβερνητικές υπηρεσίες γενικά εκτελούσαν τις γερμανικές εντολές χωρίς διαμαρτυρία, ωστόσο για την ευθύνη των σιδηροδρόμων γινόταν λόγος μόνο επιγραμματικά.

«Βασικά, αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι οι απελάσεις έγιναν από βελγικά τρένα και Βέλγους οδηγούς», δήλωσε ο ιστορικός Nico Wouters, επικεφαλής της CegeSoma. «Γνωρίζουμε επίσης ότι υπήρξε μικρής κλίμακα αντίδραση ενάντια στις απελάσεις, απλώς και μόνο επειδή δεν ήταν κάτι ευρέως γνωστό. Επιπλέον, η γερμανική επιρροή στην SNCB ήταν εκτεταμένη από το 1940 και μετά».

«Η ιστορία δεν είναι άσπρο-μαύρο. Για παράδειγμα, πολλοί υπάλληλοι της SNCB ήταν μέλη της Αντίστασης. Εάν διαμαρτυρήθηκαν ποτέ ή επιχείρησαν κάποια δολιοφθορά είναι μερικά από τα ερωτήματα που εξετάζονται».

«Πρόκειται για μια βελγική κυβερνητική εταιρεία και την ευθύνη της κάτω από έναν κατακτητή. Ποιος είναι υπεύθυνος; Υπήρχε περιθώριο Αντίστασης;»

Όταν μια έρευνα το 2018 αποκάλυψε ότι οι ολλανδικοί σιδηρόδρομοι είχαν κερδίσει χρήματα από τις απελάσεις, η εταιρεία πλήρωσε εκατομμύρια ως αποζημιώσεις σε επιζώντες και συγγενείς τους. Στο Βέλγιο, η εβραϊκή κοινότητα πίεσε επίσης για έρευνα, αλλά τα πράγματα μόλις τώρα αρχίζουν να κινούνται.

«Είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα. Πιστεύουμε ότι πρέπει να πέσει φως σε αυτό», δήλωσε εκπρόσωπος της SNCB.

Σύμφωνα με τον ομοσπονδιακό υπουργό κινητικότητας, Georges Gilkinet: «Είναι καθήκον μας να κοιτάξουμε την ιστορία κατευθείαν στα μάτια, ειδικά τώρα που ο ρατσισμός και η πόλωση κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση».

Ο ίδιος και η πρόεδρος της Γερουσίας, Stéphanie D’Hose, εκμεταλλεύτηκαν την Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος αυτή την εβδομάδα για να ξεκινήσουν την έρευνα.

Η έρευνα θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποζημιώσεις. Σύμφωνα με τον βουλευτή Michael Freilich, εκτός από τα θεμελιώδη ερωτήματα, πρέπει να απαντηθούν και ορισμένα οικονομικής φύσεως ερωτήματα. «Για παράδειγμα, η SNCB στηρίχθηκε οικονομικά από τους Γερμανούς ή όχι; Και είναι αλήθεια ότι η SNCB ζήτησε από κάποιους Εβραίους να πληρώσουν το αντίτιμο του τρένου;»

«Εάν αποδειχτεί ότι η SNCB έχει ωφεληθεί από τις απελάσεις, τότε θα ήταν σωστό αυτά τα χρήματα να χρησιμοποιηθούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο για να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη του Ολοκαυτώματος».

The post Προς διερεύνηση ο ρόλος της SNCB στις απελάσεις προς Άουσβιτς appeared first on .

Ο βελγικός φορέας εκμετάλλευσης σιδηροδρόμων αναγνώρισε δημοσίως τη συμμετοχή του το 2012, με τον τότε διευθύνοντα σύμβουλο Jannie Haek να τον χαρακτηρίζει ως «μαύρη σελίδα στην ιστορία της κοινωνίας».

Το Κοινοβούλιο θα ζητήσει τώρα από τη SNCB και το ομοσπονδιακό Υπουργείο Κινητικότητας και Μεταφορών να ανοίξουν τα αρχεία τους για μια πληρέστερη έρευνα σχετικά με το τι συνέβη.

Αντί να διακινδυνεύσει οικονομικές απώλειες και προβλήματα εφοδιασμού -όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν το Βέλγιο το 1940- η SNCB επέλεξε να συνεργαστεί μαζί τους. Περίπου 26.000 Εβραίοι από το Βέλγιο απελάθηκαν από το Mechelen στους καταυλισμούς του Άουσβιτς-Μπίρκεναου μεταξύ 1942 και 1944. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η SNCB ναύλωσε 28 συρμούς προς τα στρατόπεδα.

Η Κυβέρνηση προετοιμάζει μια πιθανή πρόταση τόσο για την αναγνώριση της συμμετοχής της SNCB, όσο και για την αποζημίωση των συγγενών των θυμάτων, ανάλογα με το αποτέλεσμα της έρευνας.

Ο Nico Wouters, διευθυντής του ινστιτούτου CEGES, δήλωσε: «Γνωρίζουμε ήδη εδώ και πολύ καιρό ότι η SNCB βοήθησε στην απέλαση των Εβραίων, αυτό είναι σαφές, αλλά όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκαν τα τρένα προς την Ανατολή, τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, τις πιέσεις που άσκησαν οι Γερμανοί, τις διαπραγματεύσεις,  εκεί τα πράγματα είναι πολύ πιο περίπλοκο να τα προσδιορίσουμε. Έχουμε ήδη προσπαθήσει να βρούμε τα αρχεία της SNCB, ωστόσο δεν έχουμε σημειώσει μεγάλη πρόοδο».

Πηγή: thebulletin.com

The post Ανοίγει έρευνα για την συμμετοχή της SNCB στις απελάσεις προς τα κρεματόρια appeared first on .

To σημείωμα του Μαρσέλ Νατζαρή πριν και μετά την αποκατάσταση

Ασύλληπτοι βασανισμοί

Ο Ντατζαρή περιγράφει πώς οι άνθρωποι «στριμωγμένοι σαν σαρδέλες» οδηγούνταν στους θαλάμους αερίων. Όπως αναφέρει στην επιστολή του ο Νατζαρή, η δουλειά των Εβραίων φυλάκων άρχιζε μετά από μισή ώρα, όταν άνοιγαν οι πόρτες και έπρεπε να μαζέψουν τα νεκρά κορμιά για να τα ρίξουν στη συνέχεια στους φούρνους του Κρεματορίου. Ένα ανθρώπινο σώμα καταλήγει να είναι 640 γραμμάρια στάχτης, έγραφε ο Νατζαρή προκαλώντας μέχρι σήμερα αποτροπιασμό για τα ναζιστικά εγκλήματα. Το σημείωμα-επιστολή του Μαρσέλ Νατζαρή βρέθηκε σε άθλια κατάσταση το 1980. Μόνο μετά την αποκατάστασή του από ειδικούς, που διήρκεσε χρόνια, μπορεί κανείς να το διαβάσει. Η σπανιότητα και η ιστορική του σημασία κάνουν το εύρημα ξεχωριστό, ανέφερε στη DW o ρωσικής καταγωγής ιστορικός Πάβελ Πολιάν.

Το ιστορικό ντοκουμέντο μεταφράστηκε στα γερμανικά και δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού του Ινστιτούτου Σύγχρονης Ιστορίας με έδρα το Μόναχο (IfZ). Πρόκειται για ένα από τα εννιά συνολικά αυτοτελή γραπτά ντοκουμέντα που έχουν βρεθεί θαμμένα στο Άουσβιτς, εξήγησε στη DW o Π. Πολιάν. Τα κείμενα αυτά, που έχουν συνταχθεί μόλις από πέντε μέλη της ομάδας Sonderkommando, «είναι τα πιο σημαντικά, κεντρικής σημασίας ντοκουμέντα για το Ολοκαύτωμα».

Ομαδικά εισιτήρια για τα τρένα του θανάτου που οδηγούσαν από Θεσσαλονίκη στο Άουσβιτς

Τεράστια ιστορική αξία

Ο Πάβελ Πολιάν μελέτησε το εν λόγω ντοκουμέντο για πάνω από δέκα χρόνια και δημοσίευσε στη συνέχεια τα αποτελέσματα της έρευνάς του στο βιβλίο «Μηνύματα μέσα από τις στάχτες» (Scrolls form the Ashes). Όπως ανέφερε ο ίδιος στη DW αντίστοιχα μηνύματα έχουν βρεθεί προς το παρόν μόνο στο Άουσβιτς, τα περισσότερα μάλιστα εξ αυτών είχαν συνταχθεί μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου 1945, αμέσως μετά την απελευθέρωση του στρατοπέδου. Το σημείωμα του Νατζαρή ήταν το τελευταίο που βρέθηκε. Σύμφωνα με τον Πολιάν είναι μάλλον απίθανο να βρεθούν στο μέλλον άλλα αντίστοιχα ντοκουμέντα. Ενδιαφέρον έχει επίσης το εξής στοιχείο: από τους συνολικά 2000 κρατούμενους που εκτελούσαν χρέη βοηθών στα κρεματόρια, μόλις πέντε έγραψαν και έθαψαν σημειώματα. Ο Νατζαρή ήταν ο μόνος που επέζησε.

Το πρωτότυπο σημείωμα εντοπίστηκε τυχαία το 1980 από έναν φοιτητή που έκανε ανασκαφές κοντά στο πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα σημειώματα που ήταν γραμμένα στην εβραϊκή γλώσσα, το σημείωμα του Νατζαρή ήταν στα ελληνικά. Μόλις όμως ένα 10 με 15% του κειμένου ήταν δυνατό να διαβαστεί, εξαιτίας του γεγονότος ότι είχε αλλοιωθεί μέσα στα 35 χρόνια που ήταν θαμμένο στο χώμα. Το πρωτότυπο παρέμεινε στο Μουσείο Μνήμης του Άουσβιτς-Μπιρκενάου. Μόλις το 2013 ένας νεαρός Ρώσος με ειδίκευση στο IT κατάφερε να αποκαταστήσει τα ίχνη μελανιού και να κάνει και πάλι ευανάγνωστο το κείμενο. «Πλέον μπορούμε να διαβάσουμε το 85 με 90% του κειμένου» αναφέρει ο Πολιάν. Ο ίδιος αναφέρει επίσης ότι αναμένεται μέσα στο Νοέμβριο η μετάφραση του σημειώματος και στα αγγλικά.

Για την ιστορία, ο Μαρσέλ Νατζαρή μετά τον πόλεμο επέστρεψε στην Ελλάδα. Το 1951 μετανάστευσε με τη σύζυγό του στις ΗΠΑ, όπου και εργάστηκε ως ράφτης. Στο βιβλίο του «Χρονικό»  (κυκλοφόρησε μόλις το 1992) κατέγραψε τις εμπειρίες του στο Άουσβιτς χωρίς όμως να αναφερθεί στο παλιό εκείνο χειρόγραφο σημείωμα. Πέθανε το 1971 σε ηλικία 54 ετών.

Πηγή: Ντάγκμαρ Μπράιτενμπαχ / Δήμητρα Κυρανούδη – dw.com

The post Ένα συγκλονιστικό ελληνικό ντοκουμέντο στο Άουσβιτς appeared first on .