Η επιτυχία αυτή είναι αποτέλεσμα της κοινής προσπάθειας του urban.brussels και του Théâtre Royal de Toone. Η υποψηφιότητα, που ξεκίνησε πριν από τέσσερα χρόνια, είχε στόχο να αναδείξει την ιδιαίτερη πολιτιστική ταυτότητα των Βρυξελλών: τις γλωσσικές της ιδιομορφίες, τον λαϊκό χαρακτήρα του θεάτρου και την προσήλωσή του στις αξίες της συμπερίληψης και της μη εμπορευματοποιημένης τέχνης.

Ένα θέατρο που γεννήθηκε από την ανάγκη

Η ιστορία της βελγικής μαριονέτας έχει ρίζες στον 16ο αιώνα, όταν ο βασιλιάς Φίλιππος Β΄ της Ισπανίας έκλεισε τα θέατρα της εποχής. Οι Βρυξελλιώτες, αποφασισμένοι να μην αφήσουν το θέαμα να χαθεί, αντικατέστησαν τους ηθοποιούς με ξύλινες φιγούρες – τις «poesjenellen» – και συνέχισαν κρυφά τις παραστάσεις τους σε διάφορες πόλεις της χώρας.

Από τους περιπλανώμενους ιταλικούς και κεντροευρωπαϊκούς θιάσους του 16ου και 17ου αιώνα, η μαριονέτα με τσίγκινη ράβδο πέρασε στο βελγικό κοινό, κουβαλώντας μαζί της στοιχεία της πολυπολιτισμικής ταυτότητας της πόλης. Στους αιώνες που ακολούθησαν, οι παραστάσεις έγιναν το «λαϊκό σχολείο» για έναν κόσμο συχνά αγράμματο, που μέσα από τις κούκλες γνώριζε έργα θεάτρου, όπερας και δημοφιλή μυθιστορήματα.

Το διαχρονικό σπίτι των μαριονετών

Αν και τον 19ο αιώνα η τέχνη αυτή άνθισε με πολλές διαφορετικές ομάδες, από το 1963 και μετά η καρδιά της χτυπά αποκλειστικά στο Théâtre Royal de Toone. Οι μαριονέτες κατασκευάζονται ακόμη στο μικρό ιδιωτικό εργαστήριο και η ιδιαίτερη τεχνική τους βασίζεται στην τσίγκινη ράβδο που διαπερνά το κεφάλι και επιτρέπει την κίνηση των μελών.

Η ομάδα των έξι χειριστών μένει πάντα κρυμμένη πίσω από το υπερυψωμένο castelet, ενώ ο κεντρικός μαριονετίστας – ο εκάστοτε «Toone» – δανείζει τη φωνή του σε όλους τους χαρακτήρες. Σήμερα το ρόλο κρατά ο Toone VIII (ο 94χρονος σήμερα José Géal), συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση.

Το ρεπερτόριο παραμένει πιστό στο πνεύμα της «zwanze», της χαρακτηριστικής βρυξελλιώτικης αίσθησης του χιούμορ: παρωδίες, αυτοσχεδιασμοί και σατιρικές ιστορίες, σε μια γλώσσα που μπλέκει γαλλικά και φλαμανδικά.

Οι βελγικές παραδόσεις στην Unesco

Η νέα αυτή εγγραφή προστίθεται σε μια μακρά λίστα βελγικών πολιτιστικών θησαυρών που έχουν ήδη αναγνωριστεί από την Unesco: από το Καρναβάλι του Μπινς και το Ψάρεμα Γαρίδας με Άλογο στο Oostduinkerke, μέχρι τις παραδοσιακές πομπές και τις τοπικές γιορτές, ή την κουλτούρα της μπίρας και τις Echasses της Ναμύρ. Παράλληλα υπάρχουν και διακρατικές αναγνωρίσεις, όπως η γερακοθηρία, ο κυνηγετικός κώδωνας ή η κατασκευή πέτρινων τοίχων χωρίς κονίαμα.

Δεν λείπουν και περιπτώσεις με πιο περίπλοκη ιστορία, όπως το καρναβάλι του Άαλστ, το οποίο αποσύρθηκε από τη λίστα το 2019 μετά από διαμάχη για προσβλητικές απεικονίσεις.

Με την εγγραφή των μαριονετών, το Βέλγιο ενισχύει ακόμη περισσότερο την παρουσία του σε μια λίστα που δεν αναδεικνύει απλώς παραδόσεις, αλλά τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες συνεχίζουν, εξελίσσουν και προστατεύουν την πολιτιστική τους κληρονομιά.

Les marionnettes bruxelloises rejoignent la scène mondiale

La reconnaissance de l’Unesco consacre une tradition vivante et authentique

Les marionnettes à tringle de Bruxelles gagnent une visibilité internationale : l’Unesco vient d’inscrire cette pratique sur sa Liste représentative du patrimoine culturel immatériel de l’Humanité. Une victoire chaleureusement saluée par le Théâtre Royal de Toone, véritable gardien de ce savoir-faire depuis près de deux siècles.

Cette décision, annoncée à New Delhi, récompense un long travail mené par urban.brussels et le Toone, qui souhaitaient mettre en avant une facette essentielle de l’identité bruxelloise : un art populaire, inclusif, accessible à tous, où se rencontrent humour, tradition et invention.

Un héritage façonné par l’histoire

L’origine de cette forme théâtrale remonte aux temps où les scènes officielles avaient été réduites au silence. Les habitants de Bruxelles, attachés au spectacle vivant, ont alors choisi de raconter leurs histoires à travers de petites figurines de bois, manipulées grâce à une tige métallique. Cette technique, importée par des troupes itinérantes venues d’Italie et d’Europe centrale, s’est rapidement enracinée dans la ville.

Avec le temps, les marionnettes ont joué un rôle essentiel : elles permettaient aux adultes peu familiers de la lecture de découvrir les grands récits de l’époque, des tragédies aux opéras.

Le Toone, un théâtre unique

Aujourd’hui, l’art survit et se réinvente au Théâtre Royal de Toone, niché dans une impasse du centre-ville. Les marionnettes continuent d’être fabriquées à la main, et six manipulateurs donnent vie aux personnages depuis l’arrière d’un castelet surélevé. Le « Toone », maître de troupe et voix de toutes les marionnettes, se transmet son rôle de génération en génération. L’actuel Toone VIII perpétue cette tradition familiale avec humour et esprit bruxellois.

Une nouvelle ligne dans la longue histoire du patrimoine belge

Cette inscription rejoint une série déjà riche de traditions belges reconnues par l’Unesco : carnavals, processions, pratiques rurales, culture brassicole… et bien d’autres encore, parfois en collaboration avec d’autres pays. Elle rappelle aussi que la préservation d’un patrimoine ne va jamais sans débats, comme l’a montré le cas du carnaval d’Alost.

Avec la reconnaissance des marionnettes à tringle, Bruxelles voit sa culture populaire mise en lumière à l’échelle internationale — une manière de célébrer un art vivant, qui continue de rassembler générations, langues et identités.

The post Οι μαριονέτες των Βρυξελλών γίνονται παγκόσμιο σύμβολο appeared first on .

Υποχρέωση διατήρησης, αξίας και μετάδοσης

Τόσο το χαλί λουλουδιών που καταλαμβάνει την Grand Place κάθε δύο χρόνια, όσο και οι τέχνη της μαριονέτας πρόκειται να αναγνωριστούν από την UNESCO ως «ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά», εάν η αίτηση, που εκπονήθηκε από το urban.brussels, είναι επιτυχής.

Επικαλούμενη το καθήκον των Βρυξελλών να «διατηρούν, να εκτιμούν και να μεταδίδουν» την κληρονομιά στις μελλοντικές γενιές, η Ans Persoons, υπουργός Πολεοδομίας και Πολιτιστικής Κληρονομιάς των Βρυξελλών, τόνισε ότι η πόλη «είναι παγκοσμίως γνωστή για τους θησαυρούς της Art Nouveau, αλλά διαθέτει επίσης σημαντική άυλη κληρονομιά. Από τις παραστάσεις μαριονέτας μέχρι το εντυπωσιακό Tapis de Fleurs στη Grand Place, εκατομμύρια άνθρωποι από όλο τον κόσμο έρχονται σήμερα στις Βρυξέλλες για να ανακαλύψουν αυτές τις παραδόσεις».

Το Χαλί των Λουλουδιών

Το διετές δρώμενο δημιουργείται ακριβώς στην καρδιά της πόλης, χρησιμοποιώντας 1680 τετραγωνικά μέτρα φρέσκων ανθών, με εντυπωσιακά σχέδια που συχνά επιλέγονται για να αποτίσουν φόρο τιμής στις πολιτιστικές σχέσεις μεταξύ των Βρυξελλών και άλλων χωρών. Φέτος, το Tapis de Fleurs επιστρέφει από τις 15 έως τις 18 Αυγούστου 2024.

Η παράδοση μεταφέρθηκε στις Βρυξέλλες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 από δύο δημοτικούς συμβούλους που είχαν δει κάτι παρόμοιο στη Φλάνδρα. Όμως το θέαμα έχει τις ρίζες του στις μεσογειακές χώρες του 14ου αιώνα. Η Ισπανία, η Ιταλία, η Μάλτα και το Μεξικό έχουν συνεργαστεί με το Βέλγιο για μια διεθνή αίτηση αναγνώρισης από την UNESCO για τα λουλουδένια χαλιά.

Bruxelles demande la reconnaissance de la tradition de la marionnette à tringle et du Tapis de fleurs de Bruxelles comme Patrimoine culturel immatériel de l’@UNESCO. Préserver, valoriser et transmettre ces traditions et ce folklore sont de notre devoir et une grand fierté. pic.twitter.com/1Yudfei4Me

— Ans Persoons (@AnsPersoons) March 15, 2024

Κουκλοθέατρο

Η παράδοση της μαριονέτας που είναι επίσης αναγνωρισμένη, πηγαίνει πίσω στους περιοδεύοντες μαριονετίστες που ξεπετάχτηκαν την περίοδο της Αναγεννησιακής Ευρώπης, μέσα από επίσης περιοδεύοντες θιάσους, που έπαιζαν μουσική ή παραστάσεις στα μεγάλα σαλόνια της εποχής.

Οι μαριονέτες εξελίχθηκαν ως ένας τρόπος για τους λιγότερο εύπορους να απολαμβάνουν επίσης την επική αφήγηση. Οι μαριονέτες ελέγχονται από μια αγκιστρωμένη μεταλλική ράβδο στο κεφάλι, την οποία οι έμπειροι χειριστές μπορούν να χρησιμοποιήσουν για να δημιουργήσουν ρεαλιστική κίνηση. Η μορφή τέχνης «αντιπροσωπεύει τέσσερις αιώνες λαϊκής παράδοσης», λέει ο Nicolas Géal, διευθυντής του Royal Theatre Toone, ενός από τα μοναδικά μέρη όπου η τέχνη συνεχίζει να ζει, πραγματοποιόντας τέσσερις παραστάσεις την εβδομάδα.

«Είναι μια τέχνη που προωθεί θεμελιώδεις αξίες όπως η εκπαίδευση για όλους, η ελευθερία της έκφρασης, η κοινωνική συνοχή και οι δεσμοί μεταξύ των γενεών», πρόσθεσε ο Geal.

Το ζευγάρι των αιτήσεων θα υποβληθεί στην UNESCO έως τα τέλη Μαρτίου. Εάν εγκριθεί, θα υπάρξει ένα πλαίσιο που πρέπει να ακολουθηθεί για να διασφαλιστεί η προστασία των παραδόσεων για τις μελλοντικές γενιές.

The post Οι Βρυξέλλες ζητούν από την UNESCO να αναγνωρίσει δυο μακροχρόνιες παραδόσεις της appeared first on .

Για δύο εβδομάδες, κατά τη διάρκεια του LUMEN#7, θα εκτίθενται δώδεκα έργα, όπου ο επισκέπτης θα μπορεί να ανακαλύψει την τέχνη του χειρισμού αντικειμένων, εικόνων και ήχων, υπό το φως των ψηφιακών τεχνών.

Έως τις 27 Νοεμβρίου τρέχουν τρεις εκθέσεις: «Digital Emerences», «Petit trait» και «Chromatic Mutaphores».

«Digital Emerences»
Το Centre de la Marionnette and Transcultures υποστηρίζει και να δίνει χώρο σε ανερχόμενα έργα εγκατάστασης με ψηφιακή διάσταση που παράγονται από μαθητές από βελγικά και γαλλικά συνεργαζόμενα σχολεία τέχνης.

Για αυτήν την έκθεση Émergences/Lumen 2022, το επίκεντρο της επιλογής των έργων, που εκτίθενται στην αυλή του Centre de la Marionnette, δόθηκε στους χειρισμούς και τις μεταμορφώσεις του ήχου και των ψηφιακών μορφών και γλωσσών.

«Petit trait»
Αυτή η έκθεση ακολουθεί την ομώνυμη παράσταση, που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη, στην οποία ο χορός και οι ψεύτικες εικόνες αναμειγνύονται για να δημιουργήσουν τίποτα άλλο παρά μαγεία.

Η έκθεση επαυξημένης πραγματικότητας παίζει με τα όρια μεταξύ πραγματικού και εικονικού, όπως ακριβώς και η παράσταση. Μια σεκάνς τόσο από την ταινία κινουμένων σχεδίων όσο και από το βιβλίο διαμορφώνεται σε αυτή την έκθεση, μέσα από 23 πίνακες ζωγραφικής και ένα πρακτινοσκόπιο.

«Η έκθεση βυθίζει τον θεατή πριν ή μετά την παράσταση, προσκαλώντας τον να ανακαλύψει τη μικρή γραμμή που παρουσιάζεται και ζωντανεύει με διαφορετικές μορφές».

«Chromatic Mutaphores»
«Ο Alain Wergifosse φαντάστηκε μια συσκευή οπτικής σύγχυσης μιας μεταλλαγμένης μεταφοράς της ιδέας του εαυτού, σε αντανακλάσεις δυναμικών σκιών που πολλαπλασιάζονται σε διάφορες σπινθηροβώδεις μορφές εκθαμβωτικών χρωματισμών».

Αυτό το έργο είναι στην πραγματικότητα μέρος μιας σειράς αφιερωμένης στην αποσύνθεση της γλώσσας και τη μεταστοιχείωση των μορφών.

Τρίτη έως Παρασκευή από τις 9 π.μ. έως τις 12:30 μ.μ. και από τις 2 μ.μ. έως τις 5 μ.μ.
Το Σαββατοκύριακο από τις 2 το μεσημέρι έως τις 6 το απόγευμα.
Κλειστά τις Δευτέρες.

Centre de la Marionnette
Rue Saint-Martin 47, 7500 Tournai

The post Tournai: κούκλες και ψηφιακές τέχνες συναντώνται σε εκθέσεις appeared first on .