Η Ελληνική Ιστορία είναι γεμάτη πρόσωπα που άφησαν τεράστια παρακαταθήκη στην παγκόσμια κληρονομιά. Και αν το ψάξεις, θα δεις ότι δεν υπάρχει κυριολεκτικά κανένας επιστημονικός, καλλιτεχνικός ή πολιτιστικός τομέας που να μην τον έχει «τερματίσει» κάποιος Έλληνας ή Ελληνίδα κάποτε. Ένας τέτοιος ήταν και ο Ιωάννης Καποδίστριας, του οποίου το διπλωματικό έργο, και ιδίως ο χειρισμός του για την ανεξαρτησία της Ελβετίας, διδάσκεται στα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Θα έλεγα ότι ο χειρισμός του για την ανεξαρτησία της χώρας του είναι εξίσου παροιμιώδης.

Όταν αποφασίζεις, λοιπόν, να αγγίξεις μια τέτοια μορφή και να ασχοληθείς με τη βιογραφία της, οφείλεις να μελετήσεις πολύ βαθιά το έργο της και την προσωπικότητά της. Και όταν το μετουσιώσεις σε δικό σου έργο, να ενσκύψεις πάνω του με τέτοιο τρόπο ώστε να αφήσεις την προσωπικότητα του ήρωά σου να κυριαρχήσει στο έργο και όχι να τον καταστήσεις προσωπικό σου ήρωα για να περάσεις τα δικά σου μηνύματα μέσω αυτού.

Ο κύριος Σμαραγδής παρουσιάζει έναν Καποδίστρια που τον υποδέχονται σαν Μεσσία, που του μιλάει μια… περίεργη Παναγία, παρουσιασμένη σε ένα άσπρο συννεφάκι σαν cartoon των Monty Pythons, να πιστεύει παρ’ όλα αυτά και στις μαντικές ικανότητες ενός ηλικιωμένου άντρα (!), να έχει έναν πρώην νέο μοναχό για δεξί του χέρι, ο οποίος το μόνο που κάνει είναι να του υπενθυμίζει, πάντα χαμογελαστός, ότι με τη βοήθεια του Θεού θα πάνε όλα καλά και ότι έχει το θείο χάρισμα, και τελικά να οδηγείται στον θάνατο ως πρόβατο επί σφαγή, πάλι σαν έναν άλλο Μεσσία: ότι ήξερε πως θα δολοφονηθεί και απλώς αποδέχθηκε τη μοίρα του και την «αποστολή» του.

Το τελευταίο δε, είναι ιδιαίτερα αντιφατικό σε σχέση με την πορεία του Καποδίστρια, όπως τη γνωρίζουμε μέσα από την Ιστορία. Δεν θα ήταν δυνατόν ποτέ ένας ηγέτης που έκανε τα πάντα για να δει τη χώρα του ελεύθερη και που αποδέχθηκε να γίνει κυβερνήτης της, αφήνοντας τη βολική θέση στην τσαρική αυλή, να δεχθεί έτσι απλά να θυσιαστεί πριν ολοκληρώσει το έργο του. Σαν απλός αναγνώστης της Ιστορίας, και όχι ιστορικός μελετητής, αμφιβάλλω πως ένας φιλόδοξος, αναγνωρίσιμος και ευπατρίδης πολιτικός επιθυμεί ο ίδιος να πεθάνει και να δώσει ένα ξαφνικό τέλος σε μια τόσο δημιουργική και επιτυχημένη διαδρομή, επιλέγοντας ένα μοιρολατρικό τέλος χωρίς καν να προσπαθήσει να βρει λύση στο πρόβλημα, όπως πάντα έκανε.

Επιπλέον, ο μεσσιανισμός που χαρακτηρίζει τον Καποδίστρια του κ. Σμαραγδή υποβιβάζει την αξιοσύνη του μεγάλου διπλωμάτη. Το να πιστεύουμε ότι λειτουργούσε ως θεόσταλτος μειώνει τις ίδιες του τις ικανότητες. Εδώ είναι ακριβώς που ο σκηνοθέτης αξιοποιεί τον ήρωά του για να περάσει τα δικά του πνευματικά πιστεύω. Χωρίς να αμφιβάλλω για την ενδεχόμενη πίστη του κυβερνήτη, δεν είναι σίγουρα αυτό που τον χαρακτηρίζει, όταν έχει βιογραφικό γεμάτο κατορθώματα επί τρεις δεκαετίες. Και, γενικώς, δεν είναι δυνατόν να φτιάχνεις ταινία για κάποιο πρόσωπο και να υποδηλώνεις ότι τον καθοδηγούσε ο Θεός και του μιλούσε η Παναγία, γι’ αυτό και τα κατάφερνε. Εκτός αν κάνεις ταινία για τον Άγιο Παΐσιο — αλλά αυτό είναι κάτι άλλο.

Με έναν τέτοιο τραυματισμένο ήρωα, η υπόλοιπη ταινία δεν θα μπορούσε να πατάει γερά στα πόδια της. Ο Μέττερνιχ, που στην πραγματικότητα ήταν νέος και όχι ηλικιωμένος, παρουσιάζεται ως ο Δρακουμέλ που θέλει να «φάει» τον Καποδίστρια, λες και δεν είχε άλλη έγνοια στη ζωή του, ενώ ήταν καγκελάριος μιας ολόκληρης υπερδύναμης. Έχει στήσει δε, και καθημερινές παρτίδες με έναν άγγλο διπλωμάτη και στήνουν πλεκτάνες κατά του έλληνα κυβερνήτη. Το τραπέζι πρέπει να έχει ανοίξει λακκούβα από την οργή του Αυστριακού, που ίσως έχει βάλει και τη Μάτζικα ντε Σπελ να ετοιμάσει κανένα ξόρκι κατά του Κερκυραίου πολιτικού.

Οι έλληνες οπλαρχηγοί, αντίπαλοι του Καποδίστρια στο Ναύπλιο, παρουσιάζονται σχεδόν γραφικοί — ειδικά ο Παύλος Κοντογιαννίδης στον ρόλο του Κουντουριώτη, που μου θύμισε τον μανιακό δολοφόνο Τζακ στους «Απαράδεκτους». Με τον ερχομό του κυβερνήτη στο Ναύπλιο έχει διαρκώς παρεάκι, στο μεταξύ, τον Κολοκοτρώνη (!), με έναν «μικρό», κατά τη γνώμη μου, ηθοποιό σε αυτόν τον ρόλο (αν θυμάται κανείς τον Δημήτρη Ιωακειμίδη ως Κολοκοτρώνη στον «Παπαφλέσσα», καταλαβαίνει τι εννοώ.) Άλλη μία λανθασμένη προσέγγιση απέναντι στην τεράστια φυσιογνωμία του Γέρου του Μοριά.
Τα σημαντικά διπλωματικά γεγονότα που αποτελούν τα παράσημα του κυβερνήτη, όπως η ελβετική ανεξαρτησία και η Συνθήκη του Λάιμπαχ, παρουσιάζονται ακροθιγώς και χωρίς τη σοβαρότητα της ιστορικής τους βαρύτητας, με χαρακτήρες που αγγίζουν μορφές παιδικής ταινίας και όχι σοβαρής δραματουργίας. Δεν υπάρχει καμία εμβάθυνση σε χαρακτήρες, παρά μόνο στον ίδιο τον Καποδίστρια, και αυτό με τον τρόπο που περιέγραψα, ενώ η υπόνοια ότι ο Μέττερνιχ και ο Μέισον, σε μια κρίση αυτογνωσίας, αναρωτιούνται αν κάνουν το καλό που «θα φάνε» τον Καποδίστρια και ποιος τελικά «θα μείνει» στην Ιστορία, δεν πείθει. Οι δε ερμηνείες… κατά τη γνώμη μου, διασώθηκαν μόνο από τον Τάσο Χαλκιά και τη Μαίρη Βιδάλη, στα λίγα δευτερόλεπτα που εμφανίστηκε ως Μαντώ Μαυρογένους. Ήταν η μόνη στιγμή που κάπως συγκινήθηκα.

Το έργο στέκεται αρκετά στη ρομαντική σχέση του Καποδίστρια με τον έρωτα της ζωής του, τη Ρωξάνδρα Στούρτζα — κατανοητό και ευκταίο — χωρίς όμως να μας πείθει για ποιο λόγο ο κυβερνήτης δεν προσπάθησε να την αποσπάσει από τον αντίζηλό του στην αρχή της ταινίας και γιατί δεν την πήρε ποτέ μαζί του στο Ναύπλιο στο τέλος. Στα συγκεκριμένα ενσταντανέ ο Καποδίστριας έλαμψε διά της σιωπής του, ίσως γιατί ο κ. Σμαραγδής θα έπρεπε να παρουσιάσει τον κυβερνήτη ως έναν ιδανικό αλλά ανάξιο εραστή ή ίσως γιατί θα ήταν πολύ επίγειο και αμαρτωλό για έναν τόσο θρησκόληπτο — υποτίθεται — άντρα.

Και φτάνουμε στην τελική σκηνή, όπου ο κυβερνήτης δολοφονείται. Και να μην έχεις ιδέα ότι ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε, η τελευταία σκηνή προετοιμάζει τα παιδάκια για το κακό: ο Ιωάννης περπατά αργά σαν πρόβατο στη σφαγή και, ξαφνικά, από το πουθενά, ως διά μαγείας, εμφανίζεται ένα τσούρμο μαυροντυμένες γυναίκες, σαν τον Χορό στο αρχαίο θέατρο, και τον ακολουθούν. Το ότι ο κυβερνήτης επρόκειτο να δολοφονηθεί «βρωμάει» από το λιμάνι μέχρι την Αριστοτέλους, όπου βρέθηκα για να δω την ταινία. Στοιχείο έκπληξης: υπό του μηδενός. Ακολουθούν οι τίτλοι τέλους, χωρίς ούτε μία ιστορική αναφορά στο τι δεν είδαμε και στο τι ακολούθησε για τη μοίρα της Ψωροκώσταινας, που τρώει τα καλύτερα παιδιά της.

Πραγματικά, αν ξαναδώ την ταινία, θα μπορούσα να γράψω άλλα τόσα — σίγουρα όχι θετικά. Και ζητώ συγγνώμη και λυπάμαι που είμαι τόσο καταγγελτικός απέναντι σε μια πατριωτική ταινία που περίμενα με ανυπομονησία, αλλά δεν μπορώ να κάνω αλλιώς, γιατί αγαπώ την Ιστορία του τόπου μου και, ως απόφοιτος Διεθνών Σχέσεων και Διπλωματίας, θαυμάζω απεριόριστα τον Ιωάννη Καποδίστρια. Προσφάτως κυκλοφόρησε ένα ντοκιμαντέρ παραγωγής Cosmote αφιερωμένο στον κυβερνήτη, με πρωταγωνιστή τον Σπύρο Σταμούλη. Το συνιστώ.

Επιστρέφοντας και κλείνοντας για την ταινία, θα έλεγα ότι, συν τοις άλλοις, το λάθος του κ. Σμαραγδή ήταν ότι έβαλε πολλά καρπούζια κάτω από την ίδια μασχάλη, προσπαθώντας, σε μια ιστορία διάρκειας δύο ωρών, να παρουσιάσει όλες τις πτυχές μιας κολοσσιαίας προσωπικότητας. Αυτό θα απαιτούσε τουλάχιστον μία μίνι σειρά και, μεταξύ μας, έναν πολύ ικανότερο σκηνοθέτη. Θα μπορούσε απλώς να περάσει έμμεσα τις επιτυχίες του πριν γίνει κυβερνήτης και να σταθεί στα κύρια κατορθώματά του για την πατρίδα μας, αφού έγινε κυβερνήτης: δηλαδή σε όλες τις ενέργειες που έκανε από το 1827 και μετά στη διπλωματική σκακιέρα, κερδίζοντας μια πολύ δύσκολη μάχη με αντιπάλους κυρίως την Αγγλία, αλλά και στην καταπληκτική του εσωτερική πολιτική, που έβαλε τον θεμέλιο λίθο στο νεοπαγές και υπερπροβληματικό ελληνικό κράτος.

Αλλά ΟΚ, αναγνωρίζω κάποια πράγματα από την προσπάθεια του κ. Σμαραγδή και σέβομαι την πρόθεσή του να δημιουργήσει ένα έργο για αυτή τη μεγάλη προσωπικότητα. Θέλω να πιστεύω ότι η συγκίνηση που θα προκάλεσε — έστω και με αυτόν τον τόσο επιτηδευμένο τρόπο — θα παρακινήσει κάποιους να διαβάσουν την αληθινή ιστορία του ήρωα και να μάθουν πως υπήρξε κάποτε ένας Έλλην πολιτικός που έκανε τόσα. Θετικά και τα μηνύματα για μια πολιτική αλτρουιστική, με γνώμονα το συμφέρον της πατρίδας και του λαού· αξίες από τις οποίες διαπνεόταν ο Καποδίστριας και τις οποίες ακολούθησε απερίσπαστος, σε εποχές που τα έχουμε ξεχάσει, με τους Μαυρογιαλούρους που έχουμε μπλέξει.
Θετική και η υπόνοια ότι πίσω από τη δολοφονία του κρύβονταν οι Άγγλοι, που, αν και δεν έχει επαληθευθεί ιστορικά, φαντάζει πιθανή, εξαιτίας των γεγονότων της περιόδου 1827–1831, ασχέτως αν μας γκρίνιαξαν επίσημα.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για μια ταινία που επουδενί μπορεί να σταθεί καλλιτεχνικά, αλλά αποτελεί μια προσπάθεια να πει κάτι — υπερβολικά μεν, καλοπροαίρετα δε — με διαχρονικά θετικά μηνύματα. Λένε ότι πολεμήθηκε για να μη βγει στις αίθουσες, κάτι που δεν καταλαβαίνω, αλλά ούτε και αποκλείω με όσα ζούμε. Αν δεν είναι διαφημιστικό τρικ, ίσως αυτό είναι το πιο ουσιώδες που πρέπει να κρατήσουμε. Οι αξίες και το τεράστιο έργο του κυβερνήτη ξεπερνούν σκηνοθετικές μπαγκέτες και στέλνουν διαχρονικά μηνύματα που πονούν ακόμη και σήμερα.

The post «Καποδίστριας: Ρηχή απόδοση σε μια φιλόδοξη και φιλότιμη προσπάθεια» από τον Άρη Μπόττα appeared first on .

Με μεγάλη χαρά σήμερα φιλοξενούμε στο Newsville.be την Άρτεμη Χατζή, ένα από τα αγαπημένα πρόσωπα της ελληνόφωνης θεατρικής σκηνής των Βρυξελλών.

Αφορμή για την συζήτηση μας με την Άρτεμη Χατζή αποτέλεσε η θεατρική παράσταση «Καποδίστριας» του Ν.Καζαντζάκη, από τη θεατρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ, σε σκηνοθεσία Αριστείδη Λαυρέντζου. Η παράσταση ανέβηκε με μεγάλη επιτυχία στο θέατρο Claude Volter από τις 12 μέχρι τις 15 Μαΐου 2022. Ο ΘΕΣΠΙΣ, με αυτή την παράσταση, τίμησε τα 200 χρόνια της Εθνικής Παλιγγενεσίας αλλά και τα 20 χρόνια δικής του θεατρικής δράσης, ενώ συνεργαζόμενοι φορείς σε αυτή την προσπάθεια ήταν το βελγικό τμήμα της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Ν. Καζαντζάκη και το Δίκτυο Ελλήνων Βρυξελλών «ΑΡΓΩ».

Η συμμετοχή της Άρτεμης Χατζή, με την ενσάρκωση του ρόλου της Ρωξάνδρας Στούρτζα, σημαντικής γυναικείας προσωπικότητας του 19ου αιώνα, χειροκροτήθηκε έντονα από το κοινό. Σε αυτό το ιδιαίτερο απαιτητικό εναρκτήριο μονόπρακτο με τίτλο «Ρωξάνδρα η Ηγέρια του Καποδίστρια«, η Άρτεμη Χατζή δίνει τον καλύτερο της εαυτό βγάζοντας στο σανίδι με ποιότητα και συνέπεια τις εσωτερικές πτυχές της ιδιαίτερης αυτής προσωπικότητας, με την έντονη φιλελληνική δράση, η οποία έζησε στην τσαρική αυλή με τρόπο ενεργό αλλά παρασκηνιακό τα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, «δίπλα» στον Ιωάννη Καποδίστρια.

Η Άρτεμις Χατζή με τον Βασίλη Μάγνη

Κυρία Χατζή, αρχικά να σας συγχαρούμε για την επιτυχία της θεατρικής παράστασης «Καποδίστριας».

Ευχαριστώ πολύ για τα καλά σας λόγια. Είμαστε πολύ ευχαριστημένοι που οι συνθήκες μας επέτρεψαν να ανεβάσουμε τελικά αυτό το έργο προκειμένου να τιμήσουμε τα 200 χρόνια της Παλιγγενεσίας.  Τόσο το έργο του Καζαντζάκη όσο και τα κοστούμια που φέραμε ειδικά από την Ελλάδα, έδωσαν μια γεύση Ελλάδας στις Βρυξέλλες τιμώντας τον τόπο μας, την ιστορία μας και τον Καποδίστρια.  Ήταν άλλωστε σημαντικός και ο αριθμός των μη-Ελλήνων θεατών μας στο έργο αυτό και το ενδιαφέρον που έδειξαν για το κομμάτι αυτό της ελληνικής ιστορίας.  Απαραίτητη προϋπόθεση γι΄αυτό ήταν οι εύστοχα μεταφρασμένοι από τον σκηνοθέτη μας υπέρτιτλοι. Αυτή τη φορά μόνο στα γαλλικά (ενώ συνήθως είναι γαλλικά και αγγλικά).   

Ποια ήταν η σκέψη του «ΘΕΣΠΙΣ» πίσω από την επιλογή του συγκεκριμένου θεατρικού έργου;

Η προσωπικότητα του Καποδίστρια είναι γνωστή στους Έλληνες κυρίως για το έργο του ως πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας και της δραματικής του δολοφονίας. Είναι πολύ λιγότερο γνωστά τα έργα του πριν την άφιξη του στην Ελλάδα και κυρίως η προσωπική του ζωή. Βέβαια η πληθώρα των βιβλίων που εκδόθηκαν λόγω των 200 ετών της έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης τον έφερε στο προσκήνιο. Εμείς όμως είχαμε ήδη αποφασίσει να κάνουμε κάποιο έργο σχετικό με τον Καποδίστρια και διαβάσαμε μερικά από τα θεατρικά που βρήκαμε γραμμένα ήδη από την εποχή της Επανάστασης αλλά και νεότερα. Αφού διαβάσαμε ομαδικά, εν όλω ή εν μέρει, άλλα δύο έργα που γράφτηκαν για τον Καποδίστρια, επιλέξαμε το έργο του Καζαντζάκη γιατί μας άρεσε ο ποιητικός λόγος του Καζαντζάκη αλλά και η πυκνότητα των γεγονότων που εκθέτονται σε ένα μόνο δίωρο, αυτό που προηγήθηκε της δολοφονίας του. Επίσης μας άρεσε η παρουσία του Μακρυγιάννη, ενός μεγάλου αγωνιστή που άφησε και πολλές λεπτομέρειες για τα τεκταινόμενα της εποχής στα Απομνημονεύματα του, που δεν υπήρχε σε άλλα έργα. Σημαντικό στοιχείο είναι και η ξεχωριστή φωνή που δίνει ο Καζαντζάκης σε πολλούς αγωνιστές της στεριάς και της θάλασσας αλλά και στον λαό, με την φωνή του τραγουδιστή γερο-Δήμου και τις Ελληνίδες γυναίκες. Όλο το έργο όμως έχει γρήγορο ρυθμό, εναλλαγή εικόνων και δυνατές αλήθειες. Είναι εμφανές ότι ο Καζαντζάκης για να γράψει αυτό το έργο συμβουλεύτηκε πολλές πηγές. Αλλά και εμείς διαβάσαμε αναρίθμητα βιβλία όσο προετοιμάζαμε το έργο από τα οποία σημειώνω ενδεικτικά τα πρόσφατα βιβλία της Ελένης Κούκου για τον Καποδίστρια και για τους Καποδίστρια-Στούρτζα, της Καρολίνας Μέρμηγκα, της Λένας Διβάνη και τα απομνημονεύματα της Ρωξάνδρας Στούρτζα, γραμμένα από την ίδια στα γαλλικά (γλώσσα και της αλληλογραφίας της με τον Καποδίστρια) και δημοσιευμένα το 1888 στη Μόσχα. Στα απομνημονεύματα της αυτά βασίστηκε ο Αριστείδης Λαυρέντζος για το μονόπρακτο που έγραψε και που ξεκίνησε την παράσταση μας.

H Άρτεμις Χατζή με την Μ. Δελάκη

Με ξεχωριστό ενδιαφέρον είδαμε πως η υλοποίηση της παράστασης βασίστηκε στη συνέργεια με άλλους φορείς. Πείτε μας δύο λόγια για τη συνεργασία αυτή.

Όλοι οι Έλληνες είχαμε μεγάλη επιθυμία να τιμήσουμε τα 200 χρόνια της Παλιγγενεσίας. Η θεατρική παράσταση με το μοναδικό κείμενο του Καζαντζάκη ήταν ένας υπέροχος τρόπος να το κάνουμε χωρίς να πληθαίνουμε τις εκδηλώσεις που δεν ήταν εύκολες τους μήνες της πανδημίας. Ο κ. Σπύρος Παππάς, Πρόεδρος του Δικτύου ΑΡΓΩ – που και ο ίδιος και το Δίκτυό του είναι γνωστό ότι έχουν ιδιαίτερη αγάπη για τα πολιτιστικά – εντυπωσιασμένος από την παρουσίαση που έκανε η ομάδα μας ΘΕΣΠΙΣ τον Οκτώβριο 2019, στα πλαίσια των εκδηλώσεων της Αργούς, με θεατρικό αναλόγιο του αριστουργηματικού έργου Αταλία του Jean Racine για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα, μας πρότεινε να ανεβάσουμε το επόμενο έργο μας σε συνεργασία με το Δίκτυό του. Έτσι και έγινε, και το έργο ήταν ο Καποδίστριας του Καζαντζάκη που παίξαμε. Η συνεργασία μας με την Διεθνή Εταιρεία Φίλων του Καζαντζάκη πρόεκυψε μετά την επιλογή του έργου για εμφανείς λόγους. Μέλη της Εταιρείας έπαιξαν στην παράστασή μας και επίσης μέλος της είναι ο μουσικός και διευθυντής της Ελληνικής Χορωδίας Βρυξελλών κ. Χρήστος Γκακούδης, ο οποίος είχε τη μουσική επιμέλεια της παράστασής μας. Μερικά από τα μουσικά κομμάτια με τα οποία έντυσε την παράστασή μας τραγουδήθηκαν, ηχογραφημένα σε ειδικό στούντιο, από 15 μέλη της Χορωδίας.

Στον εισαγωγικό του χαιρετισμό ο πρόεδρος του Δικτύου ΑΡΓΩ, κ. Σπύρος Παππάς, ανέφερε χαρακτηριστικά: «το έργο του Καζαντζάκη παραμένει, 80 χρόνια μετά την συγγραφή του, θαρραλέο και προφητικό». Πως δικαιολογείται αυτός ο χαρακτηρισμός;

Ο Καζαντζάκης παρουσιάζει τον Καποδίστρια σαν μια πολυσύνθετη τραγική μορφή που άναψε πολλά πάθη, έκανε εχθρούς και φίλους μα όλοι τον αναγνωρίζουν σαν μια μεγάλη μορφή αν και οι μεν τον χαρακτηρίζουν τύραννο (με την έννοια του αυταρχικού ηγέτη που δεν κυβέρνησε με σύνταγμα) και οι δε μάρτυρα. Μήπως ήταν και τα δύο; Σίγουρα όμως ήταν πάνω απ’όλα ένας αγνός πατριώτης που επεδίωκε να βάλει τάξη στο χάος και την αναρχία. Και δεν δίστασε να θυσιαστεί για τον σκοπό αυτό. Προσπάθησε να κάνει την Ελλάδα ένα σύγχρονο κράτος και να ξεφύγει από την λογική των κοτζαμπάσηδων, των φατριών, των πολιτικών διευκολύνσεων. Η νοοτροπία αυτή εξακολουθεί ως ένα πολύ μεγάλο βαθμό να είναι παρούσα στην σημερινή Ελλάδα και η πρόκληση να ξεφύγουμε από τις λογικές αυτές εξακολουθεί να είναι παρούσα και δυνατή στη χώρα μας.

Αληθεύει πως στο πρωτότυπο κείμενο του ο Καζαντζάκης δεν άφησε χώρο για γυναικείους ρόλους στη θεατρική αυτή μεταφορά. Ποια ήταν η σκέψη πίσω την εισαγωγική σκηνή στην οποία πρωταγωνιστήσατε;

Ο Καζαντζάκης δεν φημίζεται να έδινε μεγάλη σημασία στις γυναικείες παρουσίες στα έργα του. Εστίαζε μάλλον στους ανδρικούς χαρακτήρες. Ανοίγοντας την αυλαία με τον μονόλογο μπορέσαμε να παρουσιάσουμε στο κοινό την μεγάλη αυτή Ελληνίδα που παραμένει ελάχιστα γνωστή, την προσφορά της στον Αγώνα αλλά κυρίως την στενή διαπροσωπική της σχέση με τον Καποδίστρια, μια από τις πιο ρομαντικές σελίδες της Εθνεγερσίας. Το μονόπρακτο είναι βασισμένο στα απομνημονεύματα της αλλά και σε γράμματα που αντάλλαξαν Καποδίστριας-Στούρτζα και πολλές από τις φράσεις τόσο του μονολόγου όσο και του σύντομου ιντερμέδιου είναι αυθεντικές. Ταυτόχρονα φωτίστηκε λίγο και η προσωπική ζωή του Καποδίστρια που δεν έχει γίνει επί σκηνής σε κανένα θεατρικό έργο για τον Καποδίστρια.
Προσωπικά το θεώρησα μεγάλη μου τιμή και ήμουν πολύ χαρούμενη να την παρουσιάσω στο κοινό μας.

Ποιες ήταν οι σκηνοθετικές οδηγίες που είχατε και ποιες οι προσωπικές προκλήσεις στην ενσάρκωση του ρόλου της Ρωξάντρας Στούρτζα;

Θα ήθελα να αρχίσω με τον ορισμό της λέξης σκηνοθεσία/σκηνοθέτης ο οποίος δεν φαίνεται να είναι πάντοτε σαφής – πράγμα εύλογο αφού το θέατρο έζησε χωρίς σκηνοθέτη επί δυόμιση χιλιάδες χρόνια, δηλαδή μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Σύμφωνα με τα θεατρικά λεξικά, ο σκηνοθέτης είναι το πρόσωπο που έχει τη γενική ευθύνη για την παράσταση, με κύρια καθήκοντά του την ερμηνεία του έργου, την ανάθεση των ρόλων στους ηθοποιούς και τη διδασκαλία τους στις πρόβες ή και εκτός προβών, την επιλογή των καλλιτεχνικών συντελεστών και τον συντονισμό του συνόλου του έμψυχου υλικού. Σε όλα αυτά ο σκηνοθέτης μας διέπρεψε. Και τέλος, σύμφωνα με τα σχόλια όλων, κατόρθωσε να συνδυάσει την παράσταση του μονόπρακτου Ρωξάνδρα με το μνημειώδες έργο του Καζαντζάκη ώστε η παράσταση να αποτελέσει ένα αρμονικό σύνολο χωρίς να αλλοιωθεί στο παραμικρό το τελευταίο.
«Είσαι η Ρωξάνδρα» ήταν η επαναλαμβανόμενη φράση του σκηνοθέτη μας. «Μιλάς γι΄αυτόν με θαυμασμό, με υπερηφάνεια, με αγάπη σαν να μιλάς μόνο σε αυτόν». Η Ρωξάνδρα είναι μια αριστοκράτισσα, καλλιεργημένη, έξυπνη, με διασυνδέσεις στην ρωσική Αυλή αλλά και σε όλη την Ευρώπη, και ταυτόχρονα μια αθεράπευτα ερωτευμένη γυναίκα που ασπάζεται ολοκληρωτικά το όραμα του αγαπημένου της για την απελευθέρωση της Ελλάδας και την μόρφωση των παιδιών της. Έμεινε πιστή στον έρωτα αυτό μέχρι τον θάνατο της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι μετά τον θάνατο του Καποδίστρια ταξίδεψε για πολλούς μήνες σε όλα τα μέρη της Ευρώπης που είχε ζήσει «ο Ένας, ο Μόνος» αποδίδοντας του φόρο τιμής και αγάπης.

Το θέατρο παραμένει, και μετά την πανδημική περίοδο, ο πυρήνας των πολιτιστικών δράσεων της ελληνόφωνης κοινότητας στις Βρυξέλλες. Μέσα από την μακρόχρονη, προσωπική σας εμπειρία στο ομογενειακό ερασιτεχνικό θέατρο, ποιες είναι οι βασικές αλλαγές που παρατηρείτε σε αυτόν τον ιδιαίτερο καλλιτεχνικό μικρόκοσμο;

Βλέπουμε την δημιουργία νέων ομάδων στη σκηνή που η διαφορετική επιλογή ρεπερτορίου αλλά και σκηνοθετικής προσέγγισης δεν μπορεί παρά να εμπλουτίσει την ελληνική θεατρική παρουσία στο Βέλγιο. Βλέπουμε επίσης και μια ποιότητα στις παραστάσεις που παραπέμπει σχεδόν σε επαγγελματίες. Είναι εντυπωσιακό το πόσο οι Έλληνες αγαπούν το θέατρο και το αναζητούν είτε πάνω είτε κάτω από την σκηνή.

Ποια ήταν τα δικά σας προσωπικά κίνητρα για την ενασχόληση με το θέατρο; Υπάρχει κάποιος ρόλος που θυμάστε πιο έντονα στην προσωπική σας αυτή διαδρομή και γιατί;

Είχα συμμετάσχει σε θεατρικές παραστάσεις ήδη από τα 6 μου χρόνια και σποραδικά στα χρόνια του σχολείου και πανεπιστήμιου. Μετά από χρόνια αποχής για λόγους προσωπικούς αποφάσισα να επανέλθω όταν έφυγε η κόρη μου για σπουδές και ξαναβρήκα χρόνο για την παλιά μου αγάπη. Ο ρόλος που αγάπησα πολύ ήταν αυτός της Ιοκάστης στην Δαιμονική Μηχανή του Κοκτώ που ανεβάσαμε το 2015. Η Ιοκάστη είναι ένας απ τους δυσκολότερους γυναικείου ρόλους και ήταν μια μεγάλη πρόκληση για μένα. Όμως και ο ρόλος της Ρωξάνδρας Στούρτζα στην φετινή μας παράσταση με συνεπήρε γιατί την γνώρισα τα τελευταία μόνο χρόνια αλλά αυτά ήταν αρκετά για να την θαυμάσω και αγαπήσω πολύ.

Ποια είναι κατά την προσωπική σας άποψη τα βήματα που πρέπει να κάνει η ομογενειακή θεατρική σκηνή για να εξελίξει το επίπεδο των θεατρικών παραστάσεων που παρουσιάζει στο θεατρόφιλο κοινό των Βρυξελλών;

Νομίζω ότι τα χαρτιά είναι στο τραπέζι. Υπάρχουν αρκετές ομάδες με σαφείς κατευθύνσεις προς το κλασσικό θέατρο ή το εναλλακτικό, ακόμα και θεατρικά δρώμενα με πολύ μουσική. Υπάρχουν επίσης και πολλοί εμπλεκόμενοι στις ομάδες, κάθε ηλικίας και διαφόρων προηγουμένων εμπειριών στη σκηνή. Το θέατρο είναι διασκέδαση αλλά και σχολείο. Άρα είναι πολύ σημαντική η επιλογή του έργου, η πλοκή και η γλώσσα αλλά και η όλη θεατρική παρουσία, με γνώμονα πάντα τον σεβασμό των θεατών.

Φωτογραφίες: Αλεξ. Μιχαηλίδης / Newsville.be

The post Άρτεμη Χατζή: «Το θέατρο είναι διασκέδαση αλλά και σχολείο» appeared first on .

————————————————————————————————————————-

Ο ΘΕΣΠΙΣ τιμά τα 200 χρόνια της Εθνικής Παλιγγενεσίας αλλά και τα 20 χρόνια δικής του θεατρικής δράσης με ένα μνημειώδες έργο του Νίκου Καζαντζάκη, το ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1944) που καταπιάνεται με τη δολοφονία του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδος.

Στο συνοδευτικό σημείωμά του, για την επιλογή και το ανέβασμα της εν λόγω παράστασης, ο ΘΕΣΠΙΣ σημειώνει:

Με αυτό το μνημειώδες έργο του, ο Καζαντζάκης καταπιάνεται με τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, κορυφαίου Ευρωπαίου διπλωμάτη και πρώην υπουργού Εξωτερικών του Τσάρου· μια δολοφονία που συντάραξε όχι μόνο το πανελλήνιο αλλά και ολόκληρο τον πολιτισμένο κόσμο. Αυτό το ιστορικό γεγονός ο Καζαντζάκης το αναβιβάζει σε μέγεθος αρχαίας τραγωδίας. Υπάρχει η αριστοτελική ενότητα χρόνου: τα γεγονότα διαδραματίζονται σε πολύ λιγότερο από 24 ώρες – όριο του Σταγειρίτη φιλοσόφου στην Ποιητική του: ο χρόνος της παράστασης ισούται με τον χρόνο των γεγονότων (λιγότερο από δύο ώρες), κάτι σπανιότατο στο παγκόσμιο θέατρο. Σε αυτό το δίωρο περνούν από το γραφείο του Κυβερνήτη και από την αυλή του ο Μακρυγιάννης, ο Κολοκοτρώνης, ο εξομολογητής του, ο αστυνόμος του Αναπλιού, δυο πληροφοριοδότες του, ο Υδραίος πλοίαρχος Γκίκας, οι δύο δολοφόνοι του Κωσταντής και Γιωργάκης Μαυρομιχάλης, ένας γέρος τραγουδιστής – παλιός αγωνιστής, η μοναδική επιζήσασα του Ζαλόγγου, γυναίκες σε μορφή αρχαίου Χορού από όλα τα μέρη της Ελλάδας, και ένα κοριτσάκι με ανθοδέσμη. Υπάρχει ενότητα τόπου: όλα διαδραματίζονται στη συνοικία του Ναυπλίου που αρχίζει από το γραφείο του Κυβερνήτη και τελειώνει στην εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα. Τέλος, ενότητα δράσης: όλα τα διαδραματιζόμενα και συγκρούσεις της εποχής απαντούν στο ερώτημα ποιο θα είναι το τέλος του Κυβερνήτη και τι αντιπροσωπεύει αυτό το τέλος για εκείνον, για τους συγχρόνους του και για την Ιστορία.

Οι συνοργανωτές φορείς

Για τον ΘΕΣΠΙ Βρυξελλών: Αριστείδης Λαυρέντζος, Πρόεδρος· Άρτεμις Χατζή, Γ. Γραμματέας
Για την ΑΡΓΩ – Δίκτυο Ελλήνων Βρυξελλών: Σπυρίδων Παππάς, Πρόεδρος
Για την Διεθνή Εταιρεία Φίλων Ν. Καζαντζάκη / Τμήμα Βρυξελλών: Παυλίνα Μαρκοπούλου, Πρόεδρος, εκπροσωπούμενη από τη Μαρία Δελάκη, μέλος της Εταιρείας

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

NEA HMEPOMHNIA: 12 με 15 MΑΪΟΥ 2022

Τόπος: Comédie Royale Claude Volter
Av. des Frères Legrain 98, 1150 Woluwe-Saint-Pierre

Συνδιοργάνωση: Θίασος ΘΕΣΠΙΣ Βρυξελλών, ΑΡΓΩ – Δίκτυο Ελλήνων Βρυξελλών και Διεθνής Εταιρεία Φίλων Ν. Καζαντζάκη /Τμήμα Βελγίου

Σκηνοθεσία: Αριστείδης Λαυρέντζος

Σκηνογραφία: Άντα Σωτηροπούλου

Μουσική επένδυση: Χρήστος Γκακούδης

Παρουσίαση κατά την έναρξη και λήξη: Σπυρίδων Παππάς

Ηθοποιοί (με σειρά εμφάνισης): Άρτεμις Χατζή, Μαρία Δελάκη, Βασίλης Μάγνης, Κωνσταντίνος Μανιάτης, Γιώργος Καταλαγαριανάκης, Κωστής Γεραρής, Δήμος Αγγελούσης, Αριστείδης Λαυρέντζος, Χρήστος Δρούβης, Τάκης Καλατζής, Τάσος Φιλιππίδης, Γιώργος Μαγκλής, Δήμητρα Αντωνάτου, Γιολάντα Στούμπου, Μάρθα Σταμπολίδου, Mireille Lymberis, Λαμπρινή Γαρμπή, Ευθυμία Ευθυμιάδου, Τίνα Χατζηθωμά, Δέσποινα Σαλτουρίδου

The post Θεατρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ: «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ», του Νίκου Καζαντζάκη, για τα 200 χρόνια της Εθνικής Παλιγγενεσίας / ΝΕΕΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ appeared first on .