Η έκθεση καθοδηγεί τους επισκέπτες στην ιστορία των βελγικών σιδηροδρόμων από λίγο πριν την εισβολή της ναζιστικής Γερμανίας μέχρι τη συνθηκολόγησή της το 1945. Ως ο μεγαλύτερος εργοδότης του Βελγίου και βασικός κόμβος για τις μεταφορές και τη βιομηχανία, η SNCB γρήγορα τέθηκε υπό τον έλεγχο των κατοχικών δυνάμεων. Οι Γερμανοί χρησιμοποίησαν τους σιδηροδρόμους για να μεταφέρουν στρατιώτες, όπλα, πολιτικούς κρατούμενους και άτομα προς απέλαση στη Γερμανία και το Ανατολικό Μέτωπο.

«Η ιστορία της SNCB είναι μια ιστορία μεταξύ συνεργασίας και αντίστασης»

Παγιδευμένη μεταξύ συνεργασίας και αντίστασης, η SNCB υιοθέτησε αυτό που περιέγραψε ως «πολιτική του μικρότερου κακού». «Η ιστορία της SNCB είναι μια ιστορία μεταξύ συνεργασίας και αντίστασης», λέει ο Thierry Denuit, διευθυντής του Train World. Χαρακτηρίζει τη στάση της σιδηροδρομικής εταιρείας κατά τη διάρκεια εκείνων των ετών ως «μια γκρίζα ιστορία».

«Στην αρχή της κατοχής, οι Γερμανοί ανέλαβαν σχεδόν αμέσως τις λειτουργίες της εταιρείας», εξηγεί ο Denuit. «Αλλά οι επισκέπτες παρακολουθούν επίσης την περαιτέρω πορεία της SNCB κατά τη διάρκεια του πολέμου. Υπάρχουν μεγάλα τμήματα αφιερωμένα στις απελάσεις και στην αντίσταση κατά των κατακτητών».

Εκπαιδευτική αξία

Η έκθεση προσφέρει επίσης εκτενές διδακτικό υλικό, διαλέξεις, μαρτυρίες και ντοκουμέντα για τους σιδηροδρόμους υπό γερμανική κατοχή. Ήδη, περισσότερες από 300 σχολικές τάξεις από όλο το Βέλγιο έχουν προγραμματίσει επισκέψεις.

«Μπορούν να εργαστούν εδώ με εκπαιδευτικά πακέτα για να αναλογιστούν την ατομική ευθύνη και την ευθύνη της ίδιας της εταιρείας με παιδαγωγικό τρόπο», προσθέτει ο Denuit. «Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε πραγματικά να κατανοήσουμε ολόκληρη την ιστορία».

Η έκθεση είναι το άμεσο αποτέλεσμα μιας ακαδημαϊκής έρευνας για τον ρόλο της SNCB στις απελάσεις και τις μεταφορές κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Η εταιρεία συνεργάζεται επίσης με την Kazerne Dossin, από όπου οι συλληφθέντες Εβραίοι και Ρομά στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, για να διατηρήσει ορατή αυτή τη «μαύρη σελίδα της ιστορίας», τόσο τώρα όσο και στο μέλλον.

Η έκθεση Train World βρίσκεται στο Schaerbeek των Βρυξελλών. Η έκθεση διαρκεί μέχρι τα τέλη Ιουνίου 2026 και είναι δωρεάν για επισκέπτες κάτω των 18 ετών, συμπεριλαμβανομένων σχολικών ομάδων.

Les chemins de fer belges sous l’occupation: entre collaboration et résistance

Pendant l’occupation allemande, la SNCB a continué à faire circuler des trains dans l’intérêt du pays, participant ainsi, malgré une résistance interne, aux déportations vers l’Allemagne et les camps, ce qui a révélé un profond dilemme moral entre collaboration et résistance.

Sous l’occupation allemande, les trains ont continué à circuler en Belgique. Les chemins de fer belges assuraient l’approvisionnement en matières premières et en denrées alimentaires, tenant ainsi entre leurs mains le sort de la population et de l’industrie.

Pour ce faire, les chemins de fer belges n’avaient d’autre choix que de fournir des services ferroviaires dans le cadre de l’effort de guerre du Reich. Mais la situation a rapidement commencé à se détériorer. Entre 1941 et 1944, les chemins de fer belges ont participé à la déportation de travailleurs forcés, de prisonniers politiques, de Juifs et de Roms vers l’Allemagne et les camps de l’Est. Malgré une forte résistance au sein de l’entreprise, les trains ont continué à circuler jusqu’au dernier jour de la guerre.

L’histoire des chemins de fer belges pendant cette période complexe est pleine de contradictions, montrant à la fois collaboration et résistance. Les dilemmes sont toujours d’actualité. Jusqu’où peut-on aller
dans la collaboration avec une dictature pour servir l’intérêt public ? Quand et de quelle manière est-il préférable de résister ?

Cette exposition s’inscrit dans le cadre du travail de mémoire de la SNCB/NMBS et s’appuie sur les recherches menées par le Centre d’étude de la guerre et de la société contemporaine sur le rôle des chemins de fer belges pendant la Seconde Guerre mondiale.

The post Το Train World στις Βρυξέλλες παρουσιάζει την έκθεση «Οι Βελγικοί Σιδηρόδρομοι υπό Κατοχή: ανάμεσα σε συνεργασία και αντίσταση» appeared first on .

Στην συμβολή αυτών των δρόμων, υπάρχει κι ένα «κρεβάτι» από τριαντάφυλλα, τα οποία συμβολίζουν τα λουλούδια που φύτεψαν οι επιζώντες του Ράβενσμπρικ (Ravensbrück), στη μνήμη των αδελφών τους που πέθαναν σε αυτό το στρατόπεδο εξόντωσης του ναζιστικού καθεστώτος.

Η Adrienne Gommers, γεννημένη το 1920, είχε ενταχθεί κατά τη διάρκεια του Β” Παγκοσμίου Πολέμου στην ομάδα «Les amis de Charles», που συνδέθηκε με τους αντιστασιακούς μαχητές του «Réseau Zéro». Ήταν η πρώτη γυναίκα που στρατολόγησε τους δικούς της ανθρώπους σε αυτό το δίκτυο και συνελήφθη τον Ιούλιο του 1941. Απελάθηκε στο Αμβούργο και στη συνέχεια στάλθηκε -μετά από ένα χρόνο- στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Ράβενσμπρικ. Μετά τον πόλεμο, απέκτησε δίπλωμα φιλολογίας στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Λουβένης, ενώ στη συνέχεια έκανε το διδακτορικό της στη Λογοτεχνία στη Σορβόννη, ενώ απέκτησε και πτυχίο ιατρικής. Όταν πέθανε, κληροδότησε την περιουσία της στο Πανεπιστήμιο της Λουβένης και στο CPAS του Woluwe-Saint-Pierre για να συνεχιστεί η δράση της υπέρ των ηλικιωμένων.

Η Anne-Marie van Oost-de Gerlech, γνωστή ως Lily de Gerlache, γεννημένη το 1923, συμμετείχε στον Ερυθρό Σταυρό κατά τη διάρκεια του Β” Παγκοσμίου Πολέμου. Δούλεψε σε ασθενοφόρο, βοήθησε κυρίως τους τραυματίες και στέγασε τα παιδιά των κρατουμένων στο οικογενειακό της κάστρο, το οποίο ωστόσο επιτάχθηκε από τον γερμανικό στρατό. Το 1943, ακολούθησε καθήκοντα αγγελιοφόρου και μεταφοράς όπλων με τον Μυστικό Στρατό. Συνελήφθη στις 28 Ιουλίου 1944 και απελάθηκε κι αυτή στο Ράβενσμπρικ, όπως η Adrienne Gommers. Οι δύο γυναίκες αφέθηκαν ελεύθερες τον Απρίλιο του 1945, χάρη σε ενέργεια του Ερυθρού Σταυρού.

The post To Woluwe-Saint-Lambert τιμά δύο γυναίκες της Αντίστασης, δίνοντας το όνομά τους σε δρόμους appeared first on .

Οι τρεις νεαροί σταμάτησαν ένα τρένο που μετέφερε Εβραίους από τους Στρατώνες Dossin στο Mechelen (Επαρχία Αμβέρσας) τον Απρίλιο του 1943. Οι γερμανοί κατακτητές χρησιμοποιούσαν τους πρώην στρατώνες ως ενδιέμσο σημείο για την απέλαση του εβραϊκού πληθυσμού. Ο Robert Maistreau (τότε 22 ετών), ο Youra Livchitz (25) και ο Jean Franklemon (25) σταμάτησαν τη λεγόμενη ΧΧ (20η) αμαξοστοιχία που μετέφερε 1.636 ανθρώπους. Η ιστορία τους αναφέρεται στον τόμο του ιστορικού Marc De Geest, «Het XXste transport naar Auschwitz».

Οι τρεις νεαροί κρύφτηκαν σε θάμνους κατά μήκος της γραμμής που οδηγούσε το τρένο προς το Boortbeerbeek (Φλαμανδική Βραβάνδη) και χρησιμοποίησαν μια λάμπα πετρελαίου στις γραμμές για να ακινητοποιήσουν τον συρμό. Το μόνο όπλο τους ήταν ένα μικρό πυροβόλο.

Ο Γιούρα απέσπασε την προσοχή της ναζιστικής αστυνομίας που συνόδευε το τρένο, δίνοντας έτσι τον απαραίτητο χρόνο στον Ρόμπερτ να ανοίξει με δύναμη μια από τις πόρτες στη μέση της πομπής. 17 άτομα εβραϊκής καταγωγής κατάφεραν να πηδήξουν έξω, τα οποία και έλαβαν από τους τρεις αντιστασιακούς από ένα χαρτονόμισμα των 50 φράγκων έκαστος, ώστε να μπορέσουν να επιστρέψουν στις Βρυξέλλες την επόμενη μέρα.

Επτά από τους 17 συνελήφθησαν αργότερα και στάλθηκαν στο Άουσβιτς, ωστόσο δέκα άνθρωποι επέζησαν του πολέμου χάρη στον ηρωισμό των τριών παλικαριών.

Και οι τρεις ήρωες συνελήφθησαν αργότερα. Ο Γιούρα ήταν ένας από τους πολλούς αντιστασιακούς που εκτελέστηκαν στο σκοπευτήριο πίσω από το σημερινό κτίριο του VRT, το 1944. Ο Ρόμπερτ συνέχισε την αντιστασιακή του δράση στην περιοχή του Hainaut, κατέληξε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης (στο Μπέργκεν-Μπέλζεν) αλλά επέζησε, ενώ στην συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Κονγκό. Πέθανε το 2008. Ο Ζαν, είχε παρόμοια τύχη, αφού κι αυτός αρχικά κρατήθηκε αιχμάλωτος (στο Ζάξενχαουζεν) αλλά εντέλει κατέφυγε στην Ανατολική Γερμανία, όπου και εργάστηκε ως μουσικός σε φιλαρμονική ορχήστρα. Πέθανε το 1977.

The post Οι Βρυξέλλες τιμούν τρεις ήρωες του Β” Παγκοσμίου Πολέμου, που σταμάτησαν ένα τρένο απέλασης appeared first on .