Κάτω από την ιστορική πύλη εισόδου του Μπιρκενάου, θα συμμετάσχουν σε μια επίσημη τελετή μαζί με δεκάδες ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο βασιλιάς Κάρολος Γ” και ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, καθώς και ο καγκελάριος και ο πρόεδρος της Γερμανίας Όλαφ Σολτς και Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ.

Η τελετή πρόκειται να αρχίσει στις 16:00 (τοπική ώρα, 17:00 ώρα Ελλάδας) με τη συμμετοχή 54 διεθνών αντιπροσωπειών. Μπορείτε να την παρακολουθήσετε διαδικτυακά, εδώ.

«Φέτος επικεντρωνόμαστε στους επιζώντες και στο μήνυμά τους», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Πάβελ Σαβίτσκι, εκπρόσωπος του μουσείου του Άουσβιτς. «Δεν θα υπάρξουν ομιλίες πολιτικών», υπογράμμισε.

Σύμφωνα με τους οργανωτές, μπορεί να πρόκειται για την τελευταία μεγάλη επέτειο στην οποία συμμετέχει μια σημαντική ομάδα επιζώντων.

«Ξέρουμε όλοι ότι σε δέκα χρόνια, για την 90η επέτειο, δεν θα είναι πια δυνατό να έχουμε μια τόσο μεγάλη ομάδα», δήλωσε ο Σαβίτσκι.

Το Άουσβιτς-Μπιρκενάου έγινε το σύμβολο της γενοκτονίας που διαπράχθηκε από τη ναζιστική Γερμανία εναντίον έξι εκατομμυρίων εβραίων της Ευρώπης, από τους οποίους ένα εκατομμύριο έχασαν τη ζωή τους στο χώρο αυτό από το 1940 ως το 1945, καθώς και περισσότερων από 100.000 μη εβραίων.

Πριν απ” αυτή την 80η επέτειο της απελευθέρωσης του Άουσβιτς-Μπιρκενάου, γύρω στους σαράντα επιζώντες των ναζιστικών στρατοπέδων δέχθηκαν να μιλήσουν στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Σε 15 χώρες, από το Ισραήλ ως την Πολωνία, από τη Ρωσία ως την Αργεντινή, από τον Καναδά ως τη Νότια Αφρική, αφηγήθηκαν την ιστορία τους και πόζαραν για μια φωτογραφία, μόνοι ή περιτριγυρισμένοι από τα παιδιά, τα εγγόνια και τα δισέγγονά τους, απόδειξη της νίκης τους επί του απόλυτου κακού.

Προειδοποίησαν κατά της ανόδου του μίσους και του αντισημιτισμού στον κόσμο και μοιράστηκαν τους φόβους τους μήπως η Ιστορία επαναληφθεί.

Το στρατόπεδο δημιουργήθηκε το 1940 στους στρατώνες του Οσβιέτσιμ, στην κατεχόμενη νότια Πολωνία, και το όνομά του εκγερμανίσθηκε σε Άουσβιτς από τους ναζί. Οι 728 πρώτοι πολωνοί πολιτικοί κρατούμενοι έφθασαν εκεί στις 14 Ιουνίου εκείνης της χρονιάς.

Στις 17 Ιανουαρίου 1945, μπροστά στην προέλαση των σοβιετικών στρατευμάτων, οι Ες-Ες αναγκάζουν 60.000 απισχνασμένους φυλακισμένους να κάνουν πορεία προς τη δύση, σ” αυτό που θα αποκληθεί αργότερα «Πορεία του θανάτου».

Από τις 21 ως τις 26 Ιανουαρίου, οι Γερμανοί υποχωρώντας ανατίναξαν τους θαλάμους αερίου και τους φούρνους αποτέφρωσης του Μπιρκενάου και αποσύρθηκαν.

Στις 27 Ιανουαρίου, τα σοβιετικά στρατεύματα φθάνουν και βρίσκουν 7.000 επιζώντες.

Η ημέρα της απελευθέρωσης του στρατοπέδου κηρύχθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος

Μέχρι την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, μια ρωσική αντιπροσωπεία παρευρισκόταν πάντα στις επετειακές εκδηλώσεις, αλλά εδώ και τρία χρόνια δεν προσκαλείται πλέον, βάσει απόφασης των οργανωτών.

Φήμες για ενδεχόμενη συμμετοχή του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στις εκδηλώσεις προκάλεσαν επίσης αντιδράσεις. Το Ισραήλ θα εκπροσωπηθεί από τον υπουργό Παιδείας Γιοάβ Κις.

Η σύνδεση με το Βέλγιο

Το Βέλγιο θα εκπροσωπηθεί στον επίσημο εορτασμό από τον απερχόμενο πρωθυπουργό Αλεξάντερ Ντε Κρο και τον βασιλιά Φίλιππο και τη βασίλισσα Ματθίλδη.

Το Άουσβιτς κατέχει σημαντική θέση στη βελγική ιστορία. Μεταξύ 1942 και 1944, 28 νηοπομπές αναχώρησαν από το Μέχελεν προς το στρατόπεδο, εκτοπίζοντας 25.843 Εβραίους και Ρομά. Μόνο 1.195 από αυτούς επέζησαν. Μια έκθεση που ανατέθηκε από τη Γερουσία, που δημοσιεύθηκε στα τέλη του 2023, περιγράφει λεπτομερώς τον ρόλο των βελγικών σιδηροδρόμων σε αυτές τις απελάσεις.

Ο πρωθυπουργός δηλώνει βαθιά συγκινημένος από τον εορτασμό: «Μας θυμίζει τα εκατομμύρια των χαμένων ζωών και το θάρρος εκείνων που αγωνίστηκαν για την ελευθερία. Είναι επίσης μια κλήση αφύπνισης, καθώς ο αντισημιτισμός αυξάνεται ξανά στην Ευρώπη». Μια πρόσφατη έρευνα της ΕΕ αποκάλυψε ότι το 70% των Βέλγων Εβραίων μερικές φορές κρύβουν την ταυτότητά τους λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια.

Εκδηλώσεις μνήμης πραγματοποιούνται επίσης σε όλο το Βέλγιο. Στις Βρυξέλλες, 300 μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης συγκεντρώνονται στο Βασιλικό Μουσείο των Ενόπλων Δυνάμεων και της Στρατιωτικής Ιστορίας για να μάθουν για τα μεγάλα ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου. Εν τω μεταξύ, οι επισκέπτες της συνοικίας Marolles της πόλης μπορούν να λάβουν μέρος σε έναν ιστορικό περίπατο που ανασύρει τα βήματα των επιζώντων του Ολοκαυτώματος μέσω μιας δωρεάν εφαρμογής που παρέχεται από το Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ιστορίας.

The post Ο κόσμος τιμά τη μνήμη της απελευθέρωσης του Άουσβιτς appeared first on .

Μεταξύ 1942 και 1944, οι βελγικοί σιδηρόδρομοι απέλασαν περισσότερους από 25.000 Εβραίους και Ρομά στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς, στην Πολωνία. Τα θύματα μεταφέρθηκαν από όλη τη χώρα στους στρατώνες Dossin στο Mechelen, όπου εν συνεχεία μεταφέρθηκαν με εμπορευματικά τρένα για το στρατόπεδο εξόντωσης.

Ο ρόλος της εθνικής εταιρείας σιδηροδρόμων δεν έχει διερευνηθεί ποτέ διεξοδικά στο Βέλγιο, σε αντίθεση με τη Γαλλία, την Ολλανδία και τη Γερμανία που έχουν πραγματοποιείσει ενδελεχείς έρευνες.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και η Γερουσία ζητούν τώρα από κοινού μια ανεξάρτητη έρευνα. Το Κέντρο Μελέτης για τον Πόλεμο και τη Σύγχρονη Κοινωνία (CegeSoma) πρόκειται να διερευνήσει επακριβώς τι ρόλο έπαιξε η SNCB στο Ολοκαύτωμα.

Le @SenaatSenat a confié au CegeSoma (Archives de l’Etat) une enquête consacrée au rôle de la @SNCB @NMBS dans le transport des déportés #Shoah #WeRemember https://t.co/DYIWPNNXZG https://t.co/kFkQTcaJed

— Bérengère Piret (@BerengerePiret) January 27, 2022

Η CegeSoma ήδη από το 2007, είχε βεβαιώσει σε μια έκθεση ότι οι βελγικές κυβερνητικές υπηρεσίες γενικά εκτελούσαν τις γερμανικές εντολές χωρίς διαμαρτυρία, ωστόσο για την ευθύνη των σιδηροδρόμων γινόταν λόγος μόνο επιγραμματικά.

«Βασικά, αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι οι απελάσεις έγιναν από βελγικά τρένα και Βέλγους οδηγούς», δήλωσε ο ιστορικός Nico Wouters, επικεφαλής της CegeSoma. «Γνωρίζουμε επίσης ότι υπήρξε μικρής κλίμακα αντίδραση ενάντια στις απελάσεις, απλώς και μόνο επειδή δεν ήταν κάτι ευρέως γνωστό. Επιπλέον, η γερμανική επιρροή στην SNCB ήταν εκτεταμένη από το 1940 και μετά».

«Η ιστορία δεν είναι άσπρο-μαύρο. Για παράδειγμα, πολλοί υπάλληλοι της SNCB ήταν μέλη της Αντίστασης. Εάν διαμαρτυρήθηκαν ποτέ ή επιχείρησαν κάποια δολιοφθορά είναι μερικά από τα ερωτήματα που εξετάζονται».

«Πρόκειται για μια βελγική κυβερνητική εταιρεία και την ευθύνη της κάτω από έναν κατακτητή. Ποιος είναι υπεύθυνος; Υπήρχε περιθώριο Αντίστασης;»

Όταν μια έρευνα το 2018 αποκάλυψε ότι οι ολλανδικοί σιδηρόδρομοι είχαν κερδίσει χρήματα από τις απελάσεις, η εταιρεία πλήρωσε εκατομμύρια ως αποζημιώσεις σε επιζώντες και συγγενείς τους. Στο Βέλγιο, η εβραϊκή κοινότητα πίεσε επίσης για έρευνα, αλλά τα πράγματα μόλις τώρα αρχίζουν να κινούνται.

«Είναι ένα πολύ σοβαρό θέμα. Πιστεύουμε ότι πρέπει να πέσει φως σε αυτό», δήλωσε εκπρόσωπος της SNCB.

Σύμφωνα με τον ομοσπονδιακό υπουργό κινητικότητας, Georges Gilkinet: «Είναι καθήκον μας να κοιτάξουμε την ιστορία κατευθείαν στα μάτια, ειδικά τώρα που ο ρατσισμός και η πόλωση κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση».

Ο ίδιος και η πρόεδρος της Γερουσίας, Stéphanie D’Hose, εκμεταλλεύτηκαν την Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος αυτή την εβδομάδα για να ξεκινήσουν την έρευνα.

Η έρευνα θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποζημιώσεις. Σύμφωνα με τον βουλευτή Michael Freilich, εκτός από τα θεμελιώδη ερωτήματα, πρέπει να απαντηθούν και ορισμένα οικονομικής φύσεως ερωτήματα. «Για παράδειγμα, η SNCB στηρίχθηκε οικονομικά από τους Γερμανούς ή όχι; Και είναι αλήθεια ότι η SNCB ζήτησε από κάποιους Εβραίους να πληρώσουν το αντίτιμο του τρένου;»

«Εάν αποδειχτεί ότι η SNCB έχει ωφεληθεί από τις απελάσεις, τότε θα ήταν σωστό αυτά τα χρήματα να χρησιμοποιηθούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο για να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη του Ολοκαυτώματος».

The post Προς διερεύνηση ο ρόλος της SNCB στις απελάσεις προς Άουσβιτς appeared first on .

Ποιος ήταν ο Sobol

Ο Paul Sobol γεννήθηκε στο Παρίσι το 1926. Δύο χρόνια αργότερα, η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στις Βρυξέλλες. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής εισβολής, η οικογένεια Sobol αναμίχθηκε με τον βελγικό πληθυσμό. Ο Paul Sobol δούλεψε για λίγο καιρό, μια προσπάθεια που δεν κράτησε πολύ. Το 1941, συνέχισε τις σπουδές του μέχρι το 1942. Το ότι έπρεπε να φέρει το Αστέρι του Δαβίδ και η αναγκαστική εγγραφή των Εβραίων, ανάγκασαν την οικογένεια του να κρυφτεί. Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, ο Paul Sobol κυκλοφορούσε με το όνομα Robert Sax.

Στις 13 Ιουνίου 1944, ενώ τα συμμαχικά στρατεύματα προχώρησαν στη Γαλλία, η οικογένεια κατεδόθη στη Γκεστάπο και συνελήφθησαν. Μεταφερόμενοι στους στρατώνες Dossin στο Mechelen, ήταν μέρος της 26ης συνοδείας στις 31 Ιουλίου 1944, η οποία ήταν η τελευταία από το Mechelen που άφησε το βελγικό έδαφος με κατεύθυνση το Άουσβιτς.

Κατά την άφιξή του στο στρατόπεδο συγκέντρωσης, ο Paul Sobol αρχικά εργάστηκε ως ξυλουργός. Άσκησε πολλές δραστηριότητες κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας του. Στις 18 Ιανουαρίου 1945, λόγω της συμμαχικής προέλασης, μεταφέρθηκε σε μια «πορεία θανάτου» προς το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Gross-Rosen. Εκεί παρέμεινε φυλακισμένος με άλλους κρατουμένους που εν συνεχεία στοιβάχτηκαν σε βαγόνια με προορισμό ένα υποσυγκρότημα του Νταχάου, το Mühldorf. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού μόνο το 20% των κρατουμένων επέζησε. Στις 25 Απριλίου 1945, μετά από βομβαρδισμό, ο Paul Sobol δραπέτευσε και βρήκε καταφύγιο σε ένα χωριό μαζί με Γάλλους κρατούμενους. Απελευθερώθηκαν από τους Αμερικανούς την 1η Μαΐου 1945 και ο Paul επέστρεψε στο Βέλγιο, όπου επανενώθηκε με την αδερφή του. Ο μικρότερος αδερφός του και οι γονείς του δεν επέστρεψαν ποτέ.

Μετά τον Πόλεμο

Στις 16 Σεπτεμβρίου 1947, ο Paul Sobol παντρεύτηκε τη Nelly Vandepaer (1926-2012). Μαζί απέκτησαν δύο παιδιά, τον Alain και τη Francine.

Ο Paul Sobol εργάστηκε στον χώρο της διαφήμισης και το 1954 ίδρυσε το δικό του διαφημιστικό γραφείο. Αφού κράτησε την σιωπή του για περισσότερα από 40 χρόνια, άρχισε να μαρτυρεί την εμπειρία του στους νέους, από το 1987, ειδικά στα γυμνάσια. Έγινε έτσι ένας «passeur de mémoire», όπως ονομάζονται όλοι οι επιζώντες των στρατοπέδων συγκέντρωσης ή που βίωσαν την απέλαση (Εβραίοι και μη) και που στη συνέχεια εκθέτουν τις εμπειρίες τους, ιδιαίτερα στους νέους. Ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου και της εκπαιδευτικής επιτροπής του Ιδρύματος Άουσβιτς, συμμετείχε κάθε χρόνο στο εκπαιδευτικό ταξίδι του ιδρύματος στο Άουσβιτς. Το 2010, έγραψε το βιβλίο μαρτυρίας: Je me souviens d’Auschwitz (θυμάμαι το Άουσβιτς).

The post Έφυγε ο Paul Sobol, ένας απ” τους τελευταίους βρυξελλιώτες που επέζησαν από το Άουσβιτς appeared first on .

To σημείωμα του Μαρσέλ Νατζαρή πριν και μετά την αποκατάσταση

Ασύλληπτοι βασανισμοί

Ο Ντατζαρή περιγράφει πώς οι άνθρωποι «στριμωγμένοι σαν σαρδέλες» οδηγούνταν στους θαλάμους αερίων. Όπως αναφέρει στην επιστολή του ο Νατζαρή, η δουλειά των Εβραίων φυλάκων άρχιζε μετά από μισή ώρα, όταν άνοιγαν οι πόρτες και έπρεπε να μαζέψουν τα νεκρά κορμιά για να τα ρίξουν στη συνέχεια στους φούρνους του Κρεματορίου. Ένα ανθρώπινο σώμα καταλήγει να είναι 640 γραμμάρια στάχτης, έγραφε ο Νατζαρή προκαλώντας μέχρι σήμερα αποτροπιασμό για τα ναζιστικά εγκλήματα. Το σημείωμα-επιστολή του Μαρσέλ Νατζαρή βρέθηκε σε άθλια κατάσταση το 1980. Μόνο μετά την αποκατάστασή του από ειδικούς, που διήρκεσε χρόνια, μπορεί κανείς να το διαβάσει. Η σπανιότητα και η ιστορική του σημασία κάνουν το εύρημα ξεχωριστό, ανέφερε στη DW o ρωσικής καταγωγής ιστορικός Πάβελ Πολιάν.

Το ιστορικό ντοκουμέντο μεταφράστηκε στα γερμανικά και δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού του Ινστιτούτου Σύγχρονης Ιστορίας με έδρα το Μόναχο (IfZ). Πρόκειται για ένα από τα εννιά συνολικά αυτοτελή γραπτά ντοκουμέντα που έχουν βρεθεί θαμμένα στο Άουσβιτς, εξήγησε στη DW o Π. Πολιάν. Τα κείμενα αυτά, που έχουν συνταχθεί μόλις από πέντε μέλη της ομάδας Sonderkommando, «είναι τα πιο σημαντικά, κεντρικής σημασίας ντοκουμέντα για το Ολοκαύτωμα».

Ομαδικά εισιτήρια για τα τρένα του θανάτου που οδηγούσαν από Θεσσαλονίκη στο Άουσβιτς

Τεράστια ιστορική αξία

Ο Πάβελ Πολιάν μελέτησε το εν λόγω ντοκουμέντο για πάνω από δέκα χρόνια και δημοσίευσε στη συνέχεια τα αποτελέσματα της έρευνάς του στο βιβλίο «Μηνύματα μέσα από τις στάχτες» (Scrolls form the Ashes). Όπως ανέφερε ο ίδιος στη DW αντίστοιχα μηνύματα έχουν βρεθεί προς το παρόν μόνο στο Άουσβιτς, τα περισσότερα μάλιστα εξ αυτών είχαν συνταχθεί μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου 1945, αμέσως μετά την απελευθέρωση του στρατοπέδου. Το σημείωμα του Νατζαρή ήταν το τελευταίο που βρέθηκε. Σύμφωνα με τον Πολιάν είναι μάλλον απίθανο να βρεθούν στο μέλλον άλλα αντίστοιχα ντοκουμέντα. Ενδιαφέρον έχει επίσης το εξής στοιχείο: από τους συνολικά 2000 κρατούμενους που εκτελούσαν χρέη βοηθών στα κρεματόρια, μόλις πέντε έγραψαν και έθαψαν σημειώματα. Ο Νατζαρή ήταν ο μόνος που επέζησε.

Το πρωτότυπο σημείωμα εντοπίστηκε τυχαία το 1980 από έναν φοιτητή που έκανε ανασκαφές κοντά στο πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα σημειώματα που ήταν γραμμένα στην εβραϊκή γλώσσα, το σημείωμα του Νατζαρή ήταν στα ελληνικά. Μόλις όμως ένα 10 με 15% του κειμένου ήταν δυνατό να διαβαστεί, εξαιτίας του γεγονότος ότι είχε αλλοιωθεί μέσα στα 35 χρόνια που ήταν θαμμένο στο χώμα. Το πρωτότυπο παρέμεινε στο Μουσείο Μνήμης του Άουσβιτς-Μπιρκενάου. Μόλις το 2013 ένας νεαρός Ρώσος με ειδίκευση στο IT κατάφερε να αποκαταστήσει τα ίχνη μελανιού και να κάνει και πάλι ευανάγνωστο το κείμενο. «Πλέον μπορούμε να διαβάσουμε το 85 με 90% του κειμένου» αναφέρει ο Πολιάν. Ο ίδιος αναφέρει επίσης ότι αναμένεται μέσα στο Νοέμβριο η μετάφραση του σημειώματος και στα αγγλικά.

Για την ιστορία, ο Μαρσέλ Νατζαρή μετά τον πόλεμο επέστρεψε στην Ελλάδα. Το 1951 μετανάστευσε με τη σύζυγό του στις ΗΠΑ, όπου και εργάστηκε ως ράφτης. Στο βιβλίο του «Χρονικό»  (κυκλοφόρησε μόλις το 1992) κατέγραψε τις εμπειρίες του στο Άουσβιτς χωρίς όμως να αναφερθεί στο παλιό εκείνο χειρόγραφο σημείωμα. Πέθανε το 1971 σε ηλικία 54 ετών.

Πηγή: Ντάγκμαρ Μπράιτενμπαχ / Δήμητρα Κυρανούδη – dw.com

The post Ένα συγκλονιστικό ελληνικό ντοκουμέντο στο Άουσβιτς appeared first on .