Σε οριακό σημείο το κοιμητήριο του Evere: δεν θα μπορεί πλέον να δέχεται ταφές

Το πολυθρησκευτικό κοιμητήριο του Evere στις Βρυξέλλες πλησιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο, καθώς αναμένεται να φτάσει σε πλήρη κορεσμό έως τα τέλη Ιουνίου 2026. Αυτό σημαίνει ότι σε λιγότερο από δύο μήνες δεν θα μπορεί να δεχτεί κανέναν νέο ενταφιασμό, ανεξαρτήτως θρησκείας, προκαλώντας έντονη ανησυχία στις τοπικές αρχές.

Το συγκεκριμένο κοιμητήριο εξυπηρετεί συνολικά 12 δήμους της βελγικής πρωτεύουσας, μεταξύ των οποίων οι Bρυξέλλες, Schaerbeek, Molenbeek, Saint-Gilles, Ixelles και Anderlecht, λειτουργώντας ως βασική λύση για την ταφή πολιτών διαφορετικών θρησκευτικών κοινοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των μουσουλμάνων. Ωστόσο, η ραγδαία αύξηση της ζήτησης τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει τις υποδομές στα όριά τους.

Η κατάσταση αυτή δεν προέκυψε ξαφνικά. Ήδη από το παρελθόν, ο αρμόδιος υπουργός Bernard Clerfayt είχε απευθύνει επανειλημμένες εκκλήσεις προς τους δήμους να προετοιμαστούν για τον επερχόμενο κορεσμό. Παρ’ όλα αυτά, πολλές από αυτές τις προειδοποιήσεις δεν οδήγησαν σε ουσιαστικές ενέργειες, με αποτέλεσμα το ζήτημα να επανέρχεται σήμερα με επείγοντα χαρακτήρα.

Ένας από τους βασικούς λόγους της αυξημένης πίεσης είναι η αλλαγή στις πρακτικές ταφής μετά την πανδημία Covid-19. Ενώ στο παρελθόν πολλοί κάτοικοι με μεταναστευτική καταγωγή επέλεγαν την ταφή στη χώρα προέλευσής τους, οι περιορισμοί στις μεταφορές κατά τη διάρκεια της πανδημίας οδήγησαν σε σημαντική αύξηση των ταφών στις Βρυξέλλες – μια τάση που διατηρήθηκε και μετά.

Αντιμέτωπος με αυτή την κατάσταση, ο νέος αρμόδιος υπουργός Ahmed Laaouej έχει ήδη κινητοποιηθεί, αποστέλλοντας επιστολή στους 19 δημάρχους της περιφέρειας και προωθώντας τη δημιουργία task force για την εξεύρεση λύσεων. Σύμφωνα με το γραφείο του, εξετάζονται πολλαπλά σενάρια τόσο για άμεση όσο και για μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του προβλήματος, αν και προς το παρόν δεν έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένες αποφάσεις.

Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, υπάρχουν ακόμη διαθέσιμες θέσεις σε άλλους δήμους, όπως οι Jette, Forest και Etterbeek, ενώ και το Anderlecht διαθέτει θεωρητικά σημαντικό απόθεμα χώρου, αν και εκεί παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της χρήσης «παρθένου εδάφους», που είναι σημαντικό για ορισμένες θρησκευτικές πρακτικές.

Για το μέλλον, εξετάζονται πιο δομικές λύσεις. Η πόλη των Βρυξελλών έχει ήδη ανακοινώσει σχέδια για τη δημιουργία 1.100 νέων θέσεων ταφής έως το 2028, ενώ στο Schaerbeek έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία νέες εκτάσεις, με επιπλέον χώρους να αναμένεται να προστεθούν σύντομα. Παράλληλα, το ευρύτερο πολεοδομικό σχέδιο της περιοχής “Défense”, κοντά στο ΝΑΤΟ, προβλέπει τη δημιουργία ενός νέου περιφερειακού πολυθρησκευτικού χώρου ταφής, αν και η υλοποίησή του απαιτεί χρόνο.

Η κρίση αυτή αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα για τις σύγχρονες ευρωπαϊκές πόλεις: την ανάγκη για προσαρμογή των δημόσιων υποδομών στις δημογραφικές και κοινωνικές αλλαγές, με σεβασμό στις θρησκευτικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες των κατοίκων.

Bruxelles face à la saturation de son cimetière multiconfessionnel
Une urgence logistique et sociétale pour les communes de la capitale belge

À Bruxelles, la question des lieux d’inhumation prend une tournure critique. Le cimetière multiconfessionnel d’Evere arrive à saturation et ne pourra plus accueillir de nouveaux défunts à partir de fin juin 2026, mettant sous pression une douzaine de communes qui en dépendent directement.

Ce site joue un rôle essentiel pour plusieurs municipalités de la capitale, en offrant une solution adaptée à la diversité religieuse de la population. Mais cette fonction centrale est aujourd’hui fragilisée par une hausse continue des demandes, notamment pour les enterrements respectant les rites musulmans.

L’origine de cette situation remonte en partie aux changements provoqués par la pandémie. Les restrictions internationales ont rendu plus difficile le rapatriement des corps vers les pays d’origine, ce qui a entraîné une augmentation durable des inhumations locales. Depuis, cette tendance ne s’est pas inversée.

Malgré les avertissements lancés ces dernières années par les autorités régionales, la coordination entre communes n’a pas permis d’anticiper suffisamment l’évolution des besoins. Le dossier est désormais repris en urgence par le ministre compétent, Ahmed Laaouej, qui a initié une concertation avec l’ensemble des bourgmestres bruxellois afin de dégager des solutions rapides.

À court terme, certaines communes disposent encore de capacités disponibles, ce qui permet d’éviter une rupture immédiate. Mais ces réserves restent limitées et ne constituent qu’un répit temporaire.

À plus long terme, plusieurs pistes sont envisagées, comme l’aménagement de nouvelles parcelles ou la création d’espaces supplémentaires dans différents quartiers. Des projets existent déjà, notamment à Bruxelles-Ville ou à Schaerbeek, tandis qu’un développement plus large est envisagé dans la zone dite “Défense”.

Au-delà de l’urgence, cette situation met en évidence un enjeu plus large : celui de l’adaptation des infrastructures urbaines à une société de plus en plus diverse, où les questions liées à la dignité, aux rites et à la mémoire occupent une place centrale.