Ραντάρ με κάμερες ANPR: Προς οδική επιτήρηση 360° στο Βέλγιο;

Το Βέλγιο ετοιμάζεται να περάσει σε μια νέα εποχή οδικών ελέγχων. Μια καινούρια γενιά ραντάρ, εξοπλισμένη με κάμερες ANPR (Automatic Number Plate Recognition) που διαβάζουν αυτόματα τις πινακίδες κυκλοφορίας, δοκιμάζεται ήδη σε διάφορες περιοχές. Η αλλαγή δεν αφορά μόνο την τεχνολογία – αλλά και το εύρος της επιτήρησης.

Μέχρι σήμερα, τα σταθερά ή κινητά ραντάρ – ιδίως τα Lidar – μετρούσαν κυρίως την ταχύτητα ή κατέγραφαν παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, ενεργοποιώντας το γνωστό «φλας». Πλέον, στη Βαλλονία – με τη Φλάνδρα να ακολουθεί – τα νέα συστήματα θα ενσωματώνουν υποχρεωτικά και μονάδα ANPR. Αυτό θα ισχύει τόσο για σταθερά ραντάρ σε αυτοκινητοδρόμους όσο και για τα προσωρινά Lidar που τοποθετούνται κοντά σε έργα ή σε επικίνδυνα σημεία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το μοντέλο πολλαπλών παραβάσεων Mesta Fusion της εταιρείας Securoad, που δοκιμάζεται στη γέφυρα Beez, κατά μήκος της Ε411 στη Ναμούρ. Το σύστημα δεν περιορίζεται πλέον στην ταχύτητα. Αναλύει επίσης την απόσταση ασφαλείας μεταξύ φορτηγών, τα προσπεράσματα από δεξιά και άλλους απαγορευμένους ελιγμούς. Ο έλεγχος γίνεται πλέον και συμπεριφορικός.

Η προσθήκη αυτόματης ανάγνωσης πινακίδων διευρύνει σημαντικά τις δυνατότητες των αρχών. Τα δεδομένα δεν χρησιμοποιούνται μόνο για την έκδοση αυτοματοποιημένων προστίμων, αλλά τροφοδοτούν και ομοσπονδιακή βάση δεδομένων για δικαστικές έρευνες. Κάθε διέλευση κάτω από εξοπλισμένη γέφυρα μπορεί δυνητικά να συμβάλει σε εθνικό εργαλείο διερεύνησης.

Το σύστημα βασίζεται σε πολυεπίπεδη λογισμική αρχιτεκτονική. Με την προσθήκη μιας μονάδας ANPR και ελάχιστων γραμμών κώδικα, μπορούν να εντοπιστούν και άλλες παραβάσεις: παραβίαση τοπικής κυκλοφορίας, είσοδος σε πεζόδρομο, απαγόρευση πρόσβασης σε οχήματα άνω των 3,5 τόνων, παράνομη χρήση λεωφορειολωρίδας κ.ά.

Αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη δοκιμές, χωρίς ακόμη πλήρη ενεργοποίηση. Πειραματικές εγκαταστάσεις λειτουργούν στη Beez, αλλά και σε Seneffe και Châtelet, όπου κινητές μονάδες S-Vanp επιτηρούν δρόμους περιορισμένης ή απαγορευμένης πρόσβασης. Αντίστοιχα, πόλεις όπως η Λιέγη και το Fléron λειτουργούν ως «εργαστήρια». Στη Φλάνδρα, η Αμβέρσα ήδη ενοικιάζει Lidar με ANPR για δικαστική χρήση.

Η τεχνολογία δεν περιορίζεται όμως σε σταθερές υποδομές. Λόγω του μικρού μεγέθους της, μπορεί να τοποθετηθεί σε περιπολικά, πίσω από το παρμπρίζ, ακόμη και σε μοτοσικλέτες. Μέσω σύνδεσης σε πραγματικό χρόνο με τους κεντρικούς διακομιστές της αστυνομίας, μπορεί να εντοπίζει άμεσα έλλειψη ασφάλισης, ΚΤΕΟ ή προβλήματα ταξινόμησης, και να ειδοποιεί για άμεση ακινητοποίηση.

Η ενίσχυση των μέσων ελέγχου αποτελεί δέσμευση της κυβέρνησης Arizona, η οποία προανήγγειλε σημαντική αναβάθμιση του οπλοστασίου επιτήρησης τους επόμενους μήνες. Απομένουν ακόμη προσαρμογές στη νομοθεσία περί προστασίας προσωπικών δεδομένων. Ωστόσο, όταν ολοκληρωθούν, θεωρείται πιθανό ότι τα ραντάρ με ANPR θα πολλαπλασιαστούν γρήγορα.

Εκσυγχρονισμός για μεγαλύτερη οδική ασφάλεια ή βήμα προς γενικευμένη παρακολούθηση; Το ερώτημα μένει ανοιχτό.

Radars et caméras ANPR : la Belgique vers un contrôle routier élargi
Lecture automatique des plaques, infractions multiples et bases de données fédérales : simple modernisation ou surveillance à 360° ?

La Belgique s’apprête à franchir une nouvelle étape dans le contrôle routier. Une nouvelle génération de radars, intégrant systématiquement des caméras ANPR (Automatic Number Plate Recognition) capables de lire automatiquement les plaques d’immatriculation, est en cours de déploiement. Derrière cette évolution technologique se profile un changement profond : les radars ne se limiteront plus à la vitesse ou aux feux rouges, mais analyseront un ensemble beaucoup plus large de comportements.

Jusqu’à présent, les radars fixes ou mobiles – notamment les Lidars – mesuraient essentiellement la vitesse ou détectaient le franchissement d’un feu rouge, déclenchant un flash en cas d’infraction. Désormais, en Wallonie – et la Flandre suit la même voie – les nouveaux dispositifs combineront les fonctions classiques avec un module ANPR. Cela concernera des radars fixes sur autoroutes, mais aussi des Lidars temporaires installés près des chantiers ou sur des axes sensibles.

Un modèle dit « multi-infractions », le Mesta Fusion de la société Securoad, est actuellement testé sur le viaduc de Beez, le long de l’E411 à Namur. Contrairement aux dispositifs traditionnels, il ne se concentre plus uniquement sur la vitesse. Il analyse également le respect des distances de sécurité entre poids lourds, les dépassements par la droite ou d’autres manœuvres interdites. Le contrôle devient ainsi comportemental et non plus seulement cinématique.

L’intégration de la lecture automatique des plaques ouvre des perspectives beaucoup plus larges. Les données collectées ne servent pas uniquement à générer des procès-verbaux automatisés. Elles alimentent aussi une base fédérale utilisée dans le cadre d’enquêtes judiciaires. Chaque passage sous un portique équipé peut donc potentiellement enrichir un outil national d’investigation.

Cette évolution repose sur une architecture logicielle modulaire. Avec l’ajout d’un module ANPR et quelques adaptations logicielles, il devient possible de détecter d’autres infractions : non-respect d’une circulation locale, intrusion dans une zone piétonne, accès interdit aux véhicules de plus de 3,5 tonnes, usage abusif d’une bande bus, entre autres.

Pour l’instant, il s’agit de phases de test. À Beez, mais aussi à Seneffe et à Châtelet, des dispositifs expérimentaux – dont des unités mobiles S-Vanp – surveillent des routes à accès limité ou réglementé. D’autres villes, comme Liège ou Fléron, servent également de terrain d’essai. En Flandre, la ville d’Anvers loue déjà des Lidars équipés d’ANPR et les utilise dans un cadre judiciaire.

Il serait toutefois réducteur de penser que cette technologie restera cantonnée aux infrastructures fixes. La compacité des modules ANPR permet leur intégration dans des véhicules de police, derrière un pare-brise, voire sur une moto. Connectés en temps réel aux serveurs centraux, ces équipements peuvent détecter instantanément un défaut d’assurance, de contrôle technique ou d’immatriculation, et signaler la nécessité d’une interception immédiate.

Cette montée en puissance s’inscrit dans la volonté affichée par le gouvernement Arizona de renforcer l’arsenal des moyens de contrôle routier. Des adaptations législatives, notamment en matière de protection de la vie privée, restent nécessaires. Mais une fois ce cadre ajusté, l’expansion des radars équipés d’ANPR pourrait s’accélérer rapidement.

Modernisation logique des outils de sécurité routière ou bascule vers une surveillance généralisée des déplacements ? Le débat ne fait sans doute que commencer.