«Πνεύμονας για την πόλη»: νέο όραμα για έναν από τους μεγαλύτερους πράσινους χώρους των Βρυξελλών

Η Πόλη των Βρυξελλών δρομολογεί τον μελλοντικό σχεδιασμό ενός από τους τελευταίους μεγάλους αδόμητους πράσινους χώρους της Περιφέρειας, του Petit Chemin Vert στο Neder-Over-Heembeek. Το δημοτικό συμβούλιο ενέκρινε ένα συνολικό masterplan, το οποίο θα λειτουργήσει ως πλαίσιο αναφοράς για όλες τις παρεμβάσεις που θα ακολουθήσουν, με έμφαση στο τοπίο, το περιβάλλον, την κινητικότητα, τις χρήσεις γης και τη κοινωνική διάσταση του χώρου.

Όπως εξήγησε η δημοτική σύμβουλος Πολεοδομίας, Anaïs Maes (Vooruit), το σχέδιο «ξεκινά από τον ίδιο τον τόπο – από το έδαφος, το τοπίο και τις ήδη υπάρχουσες χρήσεις». Με την έγκρισή του, η πόλη αποκτά πλέον «ένα σαφές όραμα για την εξέλιξη αυτού του μεγάλου ανοιχτού χώρου στο Neder-Over-Heembeek».

Ύπαιθρος μέσα στην πόλη

Το masterplan καλύπτει μια έκταση περίπου 100 εκταρίων, γύρω από το Petit Chemin Vert και την περιοχή Trassersweg. Πρόκειται για ένα μωσαϊκό τοπίων που περιλαμβάνει εύφορες γεωργικές εκτάσεις, υγρές κοιλάδες, δασικές ζώνες, αθλητικές υποδομές, περιοχές δραστηριοτήτων και ανοιχτές οπτικές προς την κοιλάδα του Σεν.

Παρότι εντάσσεται διοικητικά στην Πόλη των Βρυξελλών, η περιοχή διατηρεί έναν σπάνιο για την πρωτεύουσα ανοιχτό και φυσικό χαρακτήρα. «Έχεις την αίσθηση ότι βρίσκεσαι στην ύπαιθρο», σημειώνεται χαρακτηριστικά.

Η Anaïs Maes υπογράμμισε ότι πρόκειται για μία από τις τελευταίες μεγάλες μη αστικοποιημένες εκτάσεις με γόνιμα εδάφη, τα οποία επιτελούν σημαντικές οικολογικές, αισθητικές και παραγωγικές λειτουργίες. Όπως ανέφερε, ο χώρος αυτός «μπορεί να απαντήσει στις σύγχρονες αστικές προκλήσεις, διατηρώντας παράλληλα την ψυχή του τοπίου – ως ένας πραγματικός πράσινος πνεύμονας για τις Βρυξέλλες».

Τοπίο, παραγωγή και ποιότητα ζωής

Στόχος του σχεδίου είναι η προστασία και ανάδειξη του μπλε-πράσινου τοπίου, μέσα από την ενίσχυση της βιοποικιλότητας, τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων και την καλύτερη αξιοποίηση του εδάφους, με γνώμονα την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή.

Η παραγωγική λειτουργία της περιοχής θα υποστηριχθεί σε ήπια κλίμακα και σε αρμονία με το φυσικό περιβάλλον, χωρίς εντατικές εκμεταλλεύσεις. Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει τη διατήρηση και ενίσχυση των αθλητικών εγκαταστάσεων και τη συνύπαρξη αθλητισμού, αναψυχής, κατοικίας και τοπίου, με στόχο τη δημιουργία ενός ποιοτικού χώρου ζωής.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη βελτίωση της συνδεσιμότητας, με την ενίσχυση πεζοπορικών και ποδηλατικών διαδρομών προς τις γύρω γειτονιές και όμορες περιοχές, όπως το Koningslo και το Vilvoorde, σε στενή συνεργασία με τοπικούς φορείς και κατοίκους.

Η διαβούλευση με τους τοπικούς παράγοντες υπήρξε, σύμφωνα με τη Maes, καθοριστική: η γνώση τους για το έδαφος και η εμπειρία τους «εμπλούτισαν σε βάθος το σχέδιο και συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας κοινής προσέγγισης».

Δουλεύοντας με το έδαφος – όχι εναντίον του

Για την πρακτική εφαρμογή του masterplan, το Κολέγιο θα προχωρήσει στην κατάρτιση Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (BBP), με στόχο την αναπροσαρμογή των χρήσεων γης υπέρ των αδόμητων και φυσικών περιοχών.

Η προσέγγιση αυτή βασίζεται στη λογική της συν-δημιουργίας και όχι σε μια άνωθεν επιβαλλόμενη πολεοδομία. «Η κοινή αυτή αντίληψη έχει πλέον μεταφραστεί σε συγκεκριμένες προτάσεις. Τώρα είναι η στιγμή της υλοποίησης», τόνισε η Maes.

Το Petit Chemin Vert βρίσκεται πάνω σε πλούσια εδάφη, προερχόμενα από τις ιστορικές Brabant kouters – ανοιχτά γεωργικά πεδία που διαμορφώθηκαν μέσα σε αιώνες και θεωρούνται μη ανανεώσιμος πόρος. Για τον λόγο αυτό, η πόλη επιλέγει να «δουλέψει με το έδαφος και όχι να το καλύψει».

Το σχέδιο εκπονήθηκε από την Πόλη των Βρυξελλών σε συνεργασία με την ομάδα Plusoffice–Fallow–Arcadis, με τη στενή συμμετοχή φορέων όπως η Ferme Nos Pilifs, το Sortilège, η vzw Promenade Verte van NOH, η Terre-en-vue, το Συμβούλιο Γειτονιάς NOH, καθώς και οι περιφερειακές διοικήσεις Leefmilieu Brussel και Perspective.brussels.

Νouvelle vision pour l’un des plus grands espaces verts de Bruxelles

Le Petit Chemin Vert à Neder-Over-Heembeek s’engage dans une rénovation douce et durable

La Ville de Bruxelles s’apprête à dessiner l’avenir de l’un de ses derniers grands espaces verts ouverts : le site du Petit Chemin Vert, situé à Neder-Over-Heembeek. Le conseil communal a validé un plan directeur qui servira de cadre stratégique pour les développements futurs, en mettant l’accent sur le paysage, l’environnement, les usages, la mobilité et la qualité du vivre-ensemble.

Selon l’échevine de l’Urbanisme, Anaïs Maes (Vooruit), cette vision repose sur une approche ancrée dans la réalité du terrain. Le projet s’appuie sur les caractéristiques existantes du site — son sol, ses paysages et ses usages actuels — afin d’orienter son évolution de manière cohérente et durable.

Un paysage ouvert au cœur de la Région

Le périmètre concerné couvre près de 100 hectares autour du Petit Chemin Vert et de la Trassersweg. Il se distingue par une grande diversité paysagère : terres agricoles fertiles, zones humides, boisements, infrastructures sportives, espaces d’activités et larges perspectives sur la vallée de la Senne.

Bien que situé sur le territoire de la Ville de Bruxelles, le site conserve un caractère rural rare dans la Région capitale. Cette impression de « campagne en ville » constitue l’un de ses atouts majeurs, tant sur le plan paysager qu’écologique.

L’échevine souligne que cet espace non urbanisé, doté de sols de grande qualité, joue un rôle essentiel face aux défis urbains contemporains. Il représente à la fois une réserve de biodiversité, un paysage à préserver et un potentiel productif, tout en incarnant un véritable poumon vert pour Bruxelles.

Préserver, produire et relier

Le plan directeur vise à renforcer le maillage bleu et vert du site, en valorisant les sols, la biodiversité et une gestion durable de l’eau, dans une logique d’adaptation aux changements climatiques. La vocation productive du territoire sera maintenue, mais à une échelle maîtrisée, en interaction étroite avec les équilibres naturels.

Par ailleurs, le projet entend consolider les infrastructures sportives existantes et favoriser une cohabitation harmonieuse entre sport, loisirs, habitat et paysage, afin d’offrir un cadre de vie de qualité aux habitants.

Une attention particulière est portée à la mobilité douce et à la connectivité du site. Les liaisons piétonnes et cyclables vers les quartiers voisins et les zones adjacentes, notamment en direction de Koningslo et de Vilvoorde, seront renforcées, en étroite collaboration avec les acteurs locaux et les riverains.

La concertation a joué un rôle central dans l’élaboration du projet. Les connaissances de terrain et l’expérience des partenaires locaux ont permis d’alimenter en profondeur la réflexion et de construire une vision partagée du devenir du site.

Une urbanisation guidée par le sol

Afin de traduire cette vision dans les faits, la Ville prévoit l’élaboration d’un Plan particulier d’affectation du sol (PPAS), visant à ajuster le zonage au profit des espaces naturels et non bâtis. Cette démarche privilégie la co-création et s’éloigne volontairement d’une planification descendante.

Le site du Petit Chemin Vert repose sur des sols riches issus des anciennes kouters du Brabant, vastes champs ouverts façonnés au fil des siècles et considérés comme une ressource non renouvelable. C’est pourquoi la Ville fait le choix d’un projet urbain qui compose avec le sol, plutôt que de l’artificialiser.

Le plan a été élaboré par la Ville de Bruxelles en collaboration avec l’équipe Plusoffice–Fallow–Arcadis, avec l’implication étroite de plusieurs partenaires locaux et régionaux, dont la Ferme Nos Pilifs, Sortilège, la vzw Promenade Verte van NOH, Terre-en-vue, le Conseil de quartier NOH, ainsi que les administrations régionales Bruxelles Environnement et Perspective.brussels.