Μια ώρα μπροστά, μια συζήτηση που μένει πίσω

Η Βελγική επικράτεια επιστρέφει στη θερινή ώρα τη νύχτα από το Σάββατο 28 προς την Κυριακή 29 Μαρτίου, σηματοδοτώντας για ακόμη μία χρονιά την καθιερωμένη εποχική αλλαγή. Στις 02:00 τα ξημερώματα, τα ρολόγια θα πρέπει να μετακινηθούν μία ώρα μπροστά, δείχνοντας 03:00, γεγονός που συνεπάγεται μία ώρα λιγότερου ύπνου αλλά περισσότερη φωτεινότητα τις απογευματινές ώρες.

Η πρακτική της αλλαγής ώρας εφαρμόζεται στο Βέλγιο από το 1977, ως απάντηση στην ενεργειακή κρίση της εποχής, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του μέτρου εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έντονου διαλόγου. Πολλοί ειδικοί και επικριτές υποστηρίζουν ότι τα ενεργειακά οφέλη είναι περιορισμένα, ενώ παράλληλα επισημαίνουν τις επιπτώσεις στη βιολογική λειτουργία του οργανισμού, καθώς η αλλαγή επηρεάζει τον φυσικό κιρκάδιο ρυθμό και, κατ’ επέκταση, τον ύπνο και τη γενικότερη ευεξία.

Το ζήτημα της κατάργησης της αλλαγής ώρας έχει τεθεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τον τερματισμό της πρακτικής, με τις πρώτες δημοσκοπήσεις να καταγράφουν σημαντική υποστήριξη από τους πολίτες. Στο Βέλγιο, μάλιστα, σχετική έρευνα έδειξε ότι το 83% των συμμετεχόντων τάσσεται υπέρ της κατάργησης.

Παρά τη θετική αυτή δυναμική, το θέμα παραμένει σε εκκρεμότητα. Από το 2019, οι ευρωπαϊκές χώρες δεν έχουν καταφέρει να καταλήξουν σε κοινή απόφαση, με αποτέλεσμα η σχετική πρόταση να έχει «παγώσει». Η προοπτική να αποφασίζει κάθε κράτος ξεχωριστά για τη δική του ώρα δεν έχει μέχρι στιγμής οδηγήσει σε ουσιαστική εξέλιξη.

Έτσι, η αλλαγή ώρας συνεχίζει να εφαρμόζεται κανονικά σε όλα τα κράτη-μέλη, καθώς και σε αρκετές ακόμη ευρωπαϊκές χώρες, δύο φορές τον χρόνο: τον Μάρτιο για τη θερινή ώρα και τον Οκτώβριο για τη χειμερινή. Η επόμενη μετάβαση για το Βέλγιο έχει προγραμματιστεί για το τελευταίο Σαββατοκύριακο του Οκτωβρίου 2026, όταν τα ρολόγια θα επιστρέψουν ξανά μία ώρα πίσω.

Changer d’heure, changer d’habitudes ? Une question toujours en suspens
Le passage à l’heure d’été se poursuit, malgré un débat européen inachevé

Comme chaque année, la Belgique s’apprête à effectuer le passage à l’heure d’été, dans la nuit du 28 au 29 mars. À 2 heures du matin, il sera nécessaire d’avancer les horloges d’une heure, un ajustement qui réduit le temps de sommeil mais prolonge la lumière en fin de journée, un avantage souvent apprécié à l’approche des beaux jours.

Introduit à la fin des années 1970, dans un contexte marqué par la crise énergétique, ce mécanisme visait initialement à optimiser l’utilisation de la lumière naturelle et à limiter la consommation d’électricité. Aujourd’hui, son utilité réelle est régulièrement remise en question. De nombreux observateurs estiment que les bénéfices énergétiques sont marginaux, tandis que les effets sur le rythme biologique et la qualité du sommeil suscitent des préoccupations croissantes.

Au niveau européen, la réflexion sur une éventuelle suppression du changement d’heure n’est pas nouvelle. Une initiative lancée en 2018 par la Commission européenne avait recueilli un large soutien auprès des citoyens, notamment en Belgique, où une majorité s’était exprimée en faveur de son abandon.

Cependant, faute d’accord entre les États membres, le dossier est resté bloqué. L’idée de laisser chaque pays choisir son propre régime horaire n’a pas permis d’aboutir à une décision commune, et la question demeure aujourd’hui sans issue concrète.

En attendant une éventuelle évolution, le système actuel reste en vigueur. Comme dans le reste de l’Europe, la Belgique continue donc d’alterner entre heure d’hiver et heure d’été. Le prochain changement interviendra à l’automne, lors du dernier week-end d’octobre 2026, marquant un nouveau retour à l’heure standard.