Chantal Maes: τρεις δεκαετίες εσωτερικής φωτογραφίας σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση

Τριάντα χρόνια δημιουργίας, εκατοντάδες φωτογραφίες, βίντεο και ηχητικά έργα συνθέτουν για πρώτη φορά μια πλήρη αναδρομική παρουσίαση του έργου της Chantal Maes. Από τα τέλη Ιανουαρίου, το BPS22 – Musée d’art de la Province du Hainaut, στο Σαρλερουά, ανοίγει τις πόρτες του σε ένα σύμπαν εύθραυστο, σιωπηλό και βαθιά βιωματικό, διαποτισμένο από την προσωπική εμπειρία του τραυλισμού.

Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών, η Maes στρέφει τον φακό της στους εργαζόμενους των αεροπορικών εταιρειών. Όχι για να καταγράψει στιγμές έντασης, αλλά για να αιχμαλωτίσει εκείνα τα ελάχιστα δευτερόλεπτα όπου το κοινωνικό προσωπείο χαλαρώνει. Στη σειρά «Inward Whispers» (Εσωτερικοί ψίθυροι), τα πρόσωπα αποκαλύπτουν κόπωση, απόσυρση και εσωτερικό διάλογο — στιγμές όπου ο άνθρωπος επιστρέφει στον εαυτό του.

«Με ενδιαφέρουν οι στιγμές όπου καταρρέει η αναπαράσταση και μένουμε μόνοι με τον εαυτό μας», εξηγεί η ίδια. Αυτή ακριβώς η σειρά λειτουργεί ως βασική είσοδος στη πρώτη αναδρομική έκθεση της καριέρας της.

Μια φωτογραφία χωρίς εντυπωσιασμούς

Ο Pierre-Olivier Rollin, διευθυντής του BPS22, παρακολουθεί το έργο της Maes εδώ και δεκαετίες. «Η Chantal είναι διακριτική — και το έργο της το ίδιο. Ίσως υπερβολικά. Ήρθε η στιγμή να το γνωρίσει ένα ευρύτερο κοινό», σημειώνει.

Όπως τονίζει, η δύναμη της δουλειάς της βρίσκεται στη συγκράτηση: «Δεν υπάρχει επίδειξη, ούτε εύκολη ανάγνωση. Δεν σε αναγκάζει να δεις κάτι που δεν έχεις ήδη διαισθανθεί». Η Maes αποφεύγει συνειδητά τις τάσεις και τα εφέ της μόδας, χτίζοντας μια φωτογραφική γλώσσα εύθραυστη αλλά συναισθηματικά φορτισμένη.

Μια έκθεση που απορρίπτει τη γραμμική αφήγηση

Η αναδρομική έκθεση δεν ακολουθεί χρονολογική σειρά. Όπως εξηγεί η Élia Pijollet, συν-επιμελήτρια της έκθεσης, το ζητούμενο ήταν να βρεθεί μια εσωτερική συνοχή που να υπερβαίνει τις μεμονωμένες σειρές. Έργα από τα φοιτητικά χρόνια της Maes στη La Cambre έως τις πιο πρόσφατες δημιουργίες της συνυπάρχουν, δημιουργώντας πολλαπλά νήματα και επαναλαμβανόμενα μοτίβα.

Φωτογραφίες διαφορετικών μορφών, βίντεο και ηχητικές καταγραφές, παραγόμενα μεταξύ 1989 και 2025, οργανώνονται γύρω από την ιδέα ενός «κινηματογράφου στο χαρτί». Η επίσκεψη μετατρέπεται σε μια σχεδόν κινηματογραφική εμπειρία μέσα στο έργο της καλλιτέχνιδας.

Ένα φιλόδοξο εγχείρημα, που φιλοδοξεί όχι απλώς να παρουσιάσει, αλλά να επανερμηνεύσει τριάντα χρόνια δημιουργίας.

Πρακτικές πληροφορίες
Έκθεση: «…puisque bafouillent aussi les astres» – Chantal Maes
Χώρος: BPS22 – Musée d’art de la Province du Hainaut, Σαρλερουά
Διάρκεια: 31 Ιανουαρίου – 3 Μαΐου 2026

Chantal Maes : trente ans de photographie intérieure réunis à Charleroi

Une première rétrospective au BPS22 dévoile une œuvre fragile, retenue et profondément humaine

Trente années de création, des centaines d’images, de vidéos et de pièces sonores : pour la première fois, l’œuvre de Chantal Maes fait l’objet d’une rétrospective d’envergure. À partir de la fin janvier, le BPS22 – Musée d’art de la Province du Hainaut, à Charleroi, invite le public à découvrir un univers sensible et intime, traversé par l’expérience du bégaiement et par une attention constante à l’intériorité humaine.

À la fin des années 1990, à l’aéroport de Bruxelles, la photographe s’intéresse aux employés des compagnies aériennes. Non pour saisir des scènes spectaculaires, mais pour capter ces instants furtifs où le masque social se fissure. Sa série « Inward Whispers » donne à voir la fatigue, le retrait et les silences intérieurs de ces visages confrontés au flux incessant des voyageurs.

« Je m’attache aux moments où la représentation disparaît, lorsque l’on se retrouve face à soi-même », explique Chantal Maes. Cette série emblématique constitue l’un des points d’entrée majeurs de la rétrospective — la toute première de son parcours artistique.

Une esthétique de la retenue

Le directeur du BPS22, Pierre-Olivier Rollin, suit le travail de l’artiste depuis de nombreuses années. « Chantal Maes est discrète, et son œuvre l’est tout autant. Peut-être trop. Il était temps de la rendre plus visible », confie-t-il.

Il souligne la singularité de son langage visuel : une photographie sans effets appuyés, sans démonstration, qui laisse au spectateur l’espace de ressentir. Refusant les tendances et les facilités, Maes construit une œuvre où l’émotion est présente, mais toujours contenue.

Une scénographie non linéaire

Co-commissaire de l’exposition, Élia Pijollet explique que le choix d’une présentation strictement chronologique a été rapidement écarté. L’exposition rassemble des œuvres réalisées depuis les années d’études de l’artiste à La Cambre jusqu’à ses productions les plus récentes, en tissant des correspondances et des résonances entre les périodes.

Photographies de formats variés, vidéos et enregistrements sonores, produits entre 1989 et 2025, sont articulés autour de l’idée d’un « cinéma sur papier ». Le parcours d’exposition se vit comme une expérience immersive, presque cinématographique, au cœur de l’univers de Chantal Maes.

Un projet ambitieux, à découvrir à Charleroi dès la fin janvier.

Informations pratiques
Exposition : « …puisque bafouillent aussi les astres » – Chantal Maes
Lieu: BPS22 – Musée d’art de la Province du Hainaut, Charleroi
Dates : du 31 janvier au 3 mai 2026