Η δημοσίευση της επιστολής αυτής συμπίπτει όχι μόνο με τον εορτασμό της επετείου της 25ης Μαρτίου 1821 αλλά και με την χρονική περίοδο κατά την οποία γιορτάζουμε τα τελευταία χρόνια στις Βρυξέλλες την Παγκόσμια μέρα Θεάτρου.
Και αυτό μας δίνει διπλή χαρά.

«Κύριε Διευθυντά,

Περιήλθε στις γνωστές πλέον σε όλους οκτώ ελληνικές θεατρικές ομάδες του Βελγίου και σε ορισμένους άλλους φορείς του ελληνικού ερασιτεχνικού θεάτρου στο Βέλγιο (είτε ήδη μέλη ομάδας, είτε όχι) μια εμπεριστατωμένη μελέτη δημοσιευμένη σε διεθνές επιστημονικό περιοδικό, εκδιδόμενο από τον οίκο Routledge, έναν από τους μεγαλύτερους παγκοσμίως εκδοτικούς οίκους για πανεπιστημιακά συγγράμματα, με το ακόλουθο θέμα και τίτλο: «Community Theater and Resilience: The Case of the Greek Diasporic Community Theater in Brussels» (Θέατρο Κοινότητας και Ανθεκτικότητα: Η περίπτωση του Ελληνικού Διασπορικού Θεάτρου Κοινότητας στις Βρυξέλλες). Τη δημοσίευση υπογράφει η Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών (Θεατρικό Τμήμα) κυρία Αικατερίνη Διακουμοπούλου, της οποίας τα επιστημονικά ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στο Νεοελληνικό Θέατρο με έμφαση στο Θέατρο της Διασποράς, στο Εφαρμοσμένο Θέατρο, στην Κοινωνιολογία του Θεάτρου και στη Θεατρική Παραγωγή.

Οι ως άνω οκτώ ελληνικές θεατρικές ομάδες του Βελγίου, ήτοι: Θίασος Ελληνικής Κοινότητας Βρυξελλών, Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι, Y-Grec, Ελληνικό Θέατρο Βελγίου, Θεατρική ομάδα Λυκείου Ελληνίδων Βρυξελλών, ΘΕΣΠΙΣ Βρυξελλών, Nota theatrale και ΑλΜΑ, με εξουσιοδότησαν να γράψω για λογαριασμό τους το παρόν άρθρο.

Οι άλλοι φορείς του ελληνικού ερασιτεχνικού θεάτρου στο Βέλγιο, που είναι προς το παρόν παραλήπτες της μελέτης της αξιότιμης Καθηγήτριας, είναι οι Γιάννης Αμπαζής, Δημήτρης Στασινόπουλος, Δήμος Αγγελούσης και Πάνος Γουργιώτης. Τέλος, παραλήπτης της μελέτης είναι, κύριε Διευθυντά, ο ιστότοπός σας newsville.be, που δημοσιεύει και σχολιάζει όλες τις παραστάσεις μας, και σας ευχαριστούμε θερμά.

Ελληνικό Θέατρο Βελγίου

Από την ανταλλαγή ηλεκτρονικών μηνυμάτων που προηγήθηκε μεταξύ των περισσοτέρων από τους ανωτέρω, συνάγεται γενική επιθυμία δημόσιας έκφρασης ευγνωμοσύνης προς την αξιότιμη συγγραφέα της μελέτης, και ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη των συναδέλφων να χρησιμοποιήσω για λογαριασμό τους την ταπεινή μου πένα. Βεβαίως, πολλοί από τους παραλήπτες απάντησαν και απευθείας με ευγενικά μηνύματα προς την κυρία Διακουμοπούλου για τη στήριξη εκ μέρους της του θεατρικού μας έργου.

Θεατρική ομάδα Λυκείου Ελληνίδων Βρυξελλών

Ο λόγος για τον οποίο ξεχωρίζουμε αυτή τη δημοσίευση είναι διότι αποτελεί, κατά τη γνώμη μας μια τομή: Αρχίσαμε τη θεατρική μας δραστηριότητα οι παλαιότεροι, από τότε που, στις 20 Ιουνίου 1985, κάναμε την πρώτη παράσταση μόνιμης από τότε θεατρικής ομάδας, που είναι το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι (Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ονομαζόταν τότε). Κάποιοι από εμάς ακολουθήσαμε άλλους θεατρικούς δρόμους, ιδρύοντας νέες ομάδες– θα μας βρείτε όλους στη μελέτη της κυρίας Διακουμοπούλου. Έχοντας αρχίσει η τελευταία με το θέατρο των Ελλήνων στις Ηνωμένες Πολιτείες, το ενδιαφέρον της εστίασε στην περίπτωση των Βρυξελλών, όπου οι Έλληνες – μαζί με μερικούς φίλους τους άλλων εθνικοτήτων – έχουν τον μεγαλύτερο αριθμό θεατρικών ομάδων από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Υ-Grec

Παίρνοντας λοιπόν υλικό από τους επικεφαλής των οχτώ θεατρικών ομάδων και από κάποιους άλλους θεατρικούς-καλλιτεχνικούς φορείς της πόλης μας, συνέγραψε αυτή τη μελέτη και τη δημοσιεύει στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό. Πέρα από την επιστημονική σημασία της μελέτης της, βλέπουμε και μία σημαντική συμβολική σημασία: αυτό που αρχίσαμε ως μια απλή πολιτιστική διασκέδαση για να γεμίζουμε δημιουργικά τον ελεύθερο χρόνο τον δικό μας και των θεατών μας, με τη δημοσίευση της κυρίας Διακουμοπούλου παίρνει μια άλλη διάσταση: χάρις σε εκείνη, δεν είμαστε πια οι απλοί Έλληνες θεατρικοί ερασιτέχνες και κατά κάποιο τρόπο στο περιθώριο του ερασιτεχνικού θεάτρου του Βελγίου (εφόσον η γλώσσα μας ομιλείται μόνο από μια μειοψηφία κατοίκων του), αλλά μπαίνουμε στο φάσμα του ενδιαφέροντος της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας που εκφράζεται με δημοσιεύσεις όπως αυτή, στην αδιαφιλονίκητη παγκόσμια γλώσσα που είναι σήμερα τα αγγλικά, και έτσι η εργασία μας – και μαζί με αυτή και το κοινό μας – καταξιώνονται ακόμη περισσότερο.

Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι – Atelier Théâtral Grec

Το αναμφισβήτητο κεκτημένο είναι ότι με τη δημοσίευση της αξιότιμης Καθηγήτριας το θέατρό μας γίνεται όχι μόνο θεωρητικά αλλά και πρακτικά επιστημονικό αντικείμενο της έρευνάς της, προσβάσιμο στην απανταχού ακαδημαϊκή και θεατρική κοινότητα. Και θα χαιρόμασταν να δούμε και εκτενέστερη δημοσίευσή της αφιερωμένη στο θέατρο των Ελλήνων στο Βέλγιο, για την οποία μπορεί να υπολογίζει στη συνέχιση της συνεισφοράς όλων μας.

Nota Théâtrale

Αναδιφώντας τη μελέτη της Κας Διακουμοπούλου

Η συγγραφέας αρχίζει τη μελέτη της με μια κοινωνιολογική και θεατρολογική προσέγγιση αφενός του «Θεάτρου Κοινότητας» (Community Theater) και αφετέρου του «Διασπορικού Κοινοτικού Θεάτρου». Στη συνέχεια καταπιάνεται ειδικά με τον ελληνισμό των Βρυξελλών και τα ειδικά χαρακτηριστικά του σε σχέση με τον ελληνισμό άλλων πόλεων του κόσμου. Από τα χαρακτηριστικά αυτά συνάγει και τα αντίστοιχα του «Ελληνικού Διασπορικού Κοινοτικού Θεάτρου Βρυξελλών».

Στις επόμενες παραγράφους της μελέτης, η συγγραφέας ασχολείται αναλυτικά με το έργο των οκτώ προαναφερόμενων θεατρικών ομάδων του Βελγίου. Η κάθε αράδα αυτής της μελέτης-θησαυρού ξυπνά μέσα μας ρίγη συγκίνησης. 134 θεατρικά έργα μνημονεύονται στη μελέτη: 134 ρίγη συγκίνησης που σημάδεψαν τον καθένα μας, καθώς και τον κάθε ηθοποιό, καλλιτεχνικό συντελεστή και θεατή, και όπως σωστά το παρατηρεί η συγγραφέας, επηρέασαν και την κοινωνική ζωή μας στο σύνολό της. Για καθένα από αυτά τα 134 θα μπορούσε να γραφτεί μια ξεχωριστή μελέτη – και υπάρχουν τέτοιες μελέτες: πολλά από τα προγράμματα των εν λόγω παραστάσεων αποτελούν πραγματικές μελέτες και έχουν τεθεί στη διάθεση της συγγραφέως.

Θεταρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ

Οι υπόλοιπες παράγραφοι της μελέτης αναφέρονται:στην έννοια της Ανθεκτικότητας σε σχέση με το θέατρο (Resilience and Theater)· στις γλωσσικές και άλλες ιδιαιτερότητες του Βελγίου και ιδιαίτερα της περιοχής των Βρυξελλών· στις συνεντεύξεις που είχε με εκπροσώπους όλων των ομάδων, και αυτό κατά τη διάρκεια της πανδημίας (με τη μέθοδο της τηλεδιάσκεψης)· στο γραπτό και βιντεοσκοπημένο υλικό των παραστάσεών μας· στη σύνθεση της ευρύτερης ελληνικής κοινότητας στο Βέλγιο και των κατηγοριών της· κ.ά.

Η έρευνα της συγγραφέως όχι μόνο δεν αφήνει ανεξέταστη καμία πτυχή που επηρέασε και επηρεάζει, έμμεσα ή άμεσα, το θέατρό μας, αλλά προχωρεί σε βάθος στην καθεμία. Δεν παραλείπει να ασχοληθεί, σε ειδική παράγραφο, με την ανθεκτικότητα του θεάτρου μας, με διάφορους τρόπους, κατά τη διάρκεια της πανδημίας και καταλήγει με την αισιόδοξη πρόβλεψη ότι το θέατρό μας θα επιβιώσει της πανδημίας, πράγμα που ήδη συμβαίνει: οι θίασοί μας έχουν αρχίσει πλέον να παίζουν τα έργα τους κανονικά, από τον Ιανουάριο 2022 και μετά.

Θίασος Ελληνικής Κοινότητας Βρυξελλών

Κλείνοντας, αντιγράφουμε εδώ την περιληπτική εισαγωγική παράγραφο της μελέτης της κυρίας Διακουμοπούλου, στα αγγλικά, που δημοσιεύθηκε (δική μας η μετάφραση που ακολουθεί):

After 1981, with Greece’s accession into the European Economic Community (EEC), as today’s European Union (EU) was called at the time, the Greek diasporic phenomenon was transformed and the Greek theatrical mobility was mainly related to the recruitment of Greek officials to the EU institutions and organizations. For the next 40 years, the Greek Diasporic Community Theater (DCT) of Brussels has become a participatory field of integration and Greek troupes have begun to proliferate, influenced by the demographic, ideological, and socio-structural changes that have taken place both in Greece and Belgium in recent decades. The present paper studies and presents the causes of the artistic resilience of the Greek Diasporic Community Theater (DCT) in Brussels. The case of the Greek DCT in Brussels is such a unique case of DCT, which operates continuously and systematically from the early 1980s until today, flourishing and presenting unprecedented signs of resilience.

«Μετά το 1981, με την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ), όπως ονομαζόταν τότε η σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), το ελληνικό φαινόμενο της διασποράς μετασχηματίστηκε και η ελληνική θεατρική κινητικότητα συσχετίσθηκε κυρίως με την πρόσληψη Ελλήνων αξιωματούχων στα όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ. Για τα επόμενα 40 χρόνια, το Ελληνικό Κοινοτικό Θέατρο της Διασποράς των Βρυξελλών έγινε ένα συμμετοχικό πεδίο ενσωμάτωσης και οι ελληνικοί θίασοι άρχισαν να πολλαπλασιάζονται, επηρεασμένοι από τις δημογραφικές, ιδεολογικές και κοινωνικο-δομικές αλλαγές που συντελέστηκαν τόσο στην Ελλάδα όσο και στο Βέλγιο τις τελευταίες δεκαετίες. Στην παρούσα εργασία μελετώνται και παρουσιάζονται τα αίτια της καλλιτεχνικής ανθεκτικότητας του Ελληνικού Κοινοτικού Θεάτρου της Διασποράς (ΚΘΔ) στις Βρυξέλλες. Η περίπτωση του ελληνικού θεάτρου στις Βρυξέλλες είναι μια τέτοια μοναδική περίπτωση κοινοτικού θεάτρου, η οποία λειτουργεί αδιάλειπτα και συστηματικά από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 μέχρι σήμερα, ακμάζοντας και παρουσιάζοντας σημάδια ανθεκτικότητας που δεν έχουν προηγούμενο.»

Θεατρική ομάδα ΑλΜΑ

Τέλος, δεδομένης της ημερολογιακής τωρινής σύμπτωσης με την Παγκόσμια Ημέρα του Θεάτρου, που είναι σε λιγότερο από μια εβδομάδα (27 Μαρτίου), ας είναι η διεθνής δημοσίευση της κυρίας Διακουμοπούλου για το ελληνικό θέατρο στο Βέλγιο, ένας οιονεί εορτασμός από εμάς της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 2022, τον οποίο η πανδημία μας εμπόδισε και φέτος να κάνουμε όπως είχαμε αρχίσει από το 2018. Και ας της δώσουμε την ευκαιρία να μας δώσει και από κοντά, με μια διάλεξή της ή ημερίδα στις Βρυξέλλες, στην πιο κατάλληλη εφικτή για όλους κοντινή ημερομηνία, τα επιστημονικά της φώτα και την αγάπη της προς όλες τις θεατρικές μας ομάδες, η οποία είναι αμοιβαία.

Για λόγους πνευματικών δικαιωμάτων δεν μπορεί να αναδημοσιευθεί στο διαδίκτυο το σύνολο της εν λόγω μελέτης. Όσοι επιθυμούν να τη διαβάσουν, μπορούν να επισκεφτούν την ιστοσελίδα, και σε τυχόν δυσκολία να έρθουν σε επικοινωνία μαζί μας.»

The post Σημαντική διεθνής προβολή των ελληνικών θεατρικών ομάδων και φορέων των Βρυξελλών από την Καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Αικατερίνη Διακουμοπούλου appeared first on .

Γράφει ο Αριστείδης Λαυρέντζος

Μια παράσταση-στολίδι του θεάτρου ήταν αυτή που παρακολουθήσαμε το Σαββατοκύριακο και Παρασκευή, στο θέατρο Marni των Βρυξελλών, από το θίασο του Λυκείου Ελληνίδων Βρυξελλών, σε σκηνοθεσία Γιάννη Οικονομίδη και Μαρίας Καραχάλιου. Στολίδι τέχνης και στολίδι ψυχής. Τα δέντρα πεθαίνουν όρθια – ο τίτλος του εκλεκτού Ισπανού συγγραφέα, που έζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του εξόριστος στην Αργεντινή, μετά την άνοδο του Φράνκο. Ή μάλλον δεν πεθαίνουν τέτοια δέντρα, όπως η γιαγιά Ευγενία που την ενσάρκωσε υποδειγματικά η Μαρία Χούλη, σκορπίζοντας χειμάρρους συγκίνησης. «Ένα τέτοιο ρόλο χρειαζόσουν, Μαρία», της είπα το Σάββατο βράδυ στο δείπνο που οργάνωσε το Λύκειο Ελληνίδων και ποίκιλε με υπέροχα εδέσματα και ατμόσφαιρα το εστιατόριο Στροφιλιά. Η Μαρία ξεκίνησε με δυο μικρούς ρόλους στους οποίους διακρίθηκε στο Βυσσινόκηπο του Τσέχωφ που ανέβασα και σκηνοθέτησα το 2010 (δεν υπάρχουν μικροί ρόλοι, υπάρχουν μόνο μικροί ηθοποιοί). Στη συνέχεια διακρίθηκε στο ρόλο της Αγγλίδας συζύγου στην υπέροχη Χυλόπιτά μας του Φεντώ το 2011 και επειδή δεν είχα ρόλο που να ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες της, ούτε μπορούσα να παραγκωνίσω μια πρωταγωνίστρια της εποχής εκείνης στο ΘΕΣΠΙ, ο θεός του θεάτρου Διόνυσος την έστρεψε προς το θίασο του Λυκείου Ελληνίδων όπου την απολαύσαμε στην αξέχαστη Μικρή μας πόλη του Θόρντον Ουάιλντερ, και σε άλλα έργα. Όμως η καταξίωσή της σε κορυφαίο ρόλο ήρθε σε τούτη την παράσταση. Μπράβο, Μαρία!

Η παράσταση έδωσε και άλλες υπέροχες παρουσίες στη σκηνή. Άλλωστε, υπέροχες παρουσίες ήταν το σύνολο των ηθοποιών και των καλλιτεχνικών συντελεστών. Για λόγους έκτασης, θα αναφέρω μόνο μερικούς επώνυμα, και σε τυχαία σειρά – τους υπόλοιπους θα τους βρείτε στο καλαίσθητο και ποιοτικό -όπως πάντα στον θίασο αυτόν- πρόγραμμα της παράστασης. Και θα ήθελα να ξεκαθαρίσω ότι το παρόν άρθρο δεν πρέπει να εκληφθεί ως θεατρική κριτική, διότι δεοντολογικά ως θιασάρχης και σκηνοθέτης εδώ και είκοσι χρόνια, και ηθοποιός εδώ και 35 χρόνια, δεν έχω το δικαίωμα να κρίνω τους συναδέλφους μου. Πηγαίνω στις παραστάσεις τους για να τους απολαύσω.

Μιλώ λοιπόν ως απλός θεατής που μερικές φορές δεν μπορώ να αντισταθώ στην εσωτερική ώθηση, να γράψω κάτι μετά από μια παράσταση. Κάθε αντίλογος είναι όχι μόνο δεκτός αλλά και ευπρόσδεκτος και κάθε σχόλιο σαν το αποψινό δικό μου μπορεί να είναι υποκειμενικό, με την έννοια ότι προέρχεται από ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, αλλά πόσοι μπορούν να διαψεύσουν την έντονη χαρά στα πρόσωπα και στα σχόλια των θεατών μετά από την παρούσα παράσταση, και το άγγιγμα ψυχών που μας δημιούργησε;

Αν λοιπόν το θέατρο είναι και πρέπει να είναι πάνω απ’ όλα ευχαρίστηση και άγγιγμα των ανθρώπων μεταξύ τους, τότε, Γιάννη και Μαρία, και όλη η χθεσινή ομάδα, σημαδέψατε και πετύχατε σωστά! Αγγίξατε τις καρδιές μας.

Τι λόγια να βρω να πω για τον εξαίρετο Γιάννη Ρόδιο στο ρόλο του Διευθυντή δόκτορα Άριελ; Ερμηνεία φωτεινή, σε μια τέλεια ισορροπία λάμψης και μέτρου. Καλή συνέχεια, αγαπητέ Γιάννη, για τη δική σου απόλαυση, για τη δική μας και για τη δόξα του θεάτρου. Ο Ηλίας Ξυδιάς, στους δύο ρόλους που έπαιξε (Αρλεκίνος, Μαυρίκιος), αντιπροσώπευσε κυρίως αυτό που ήταν απαραίτητο σε μια παράσταση με ισχυρές συγκινήσεις: το κωμικό στοιχείο. Το ωραίο κωμικό στοιχείο. Αυτό δεν τον εμπόδισε να υποστηρίξει άνετα τη σοβαρή πλευρά του ρόλου του ως Μαυρίκιος, αντίθετα, νομίζω, τον πλούτισε. Και αναφέρω μαζί του – επειδή αποτελούσαν ζευγάρι στη σκηνή, τι υπέροχο ζευγάρι! – τη Μελίνα Στρούγγη. Η Μελίνα είχε ξεκινήσει δειλά το 2016 στο έργο «Η τρίτη όψη του νομίσματος» του Δήμου Αγγελούση, ο οποίος ήταν δίπλα μου χθες βράδυ, και από το έργο εκείνο και μετά κάνει και δικές του παραστάσεις – η επόμενη τον προσεχή Ιούνιο. Ο ρόλος της Μελίνας το 2016 ήταν ελάχιστος. Διαβλέποντας το ταλέντο και την ψυχική της δύναμη, ζήτησα από το Δήμο και αποδέχθηκε ευχαρίστως να προσθέσει εμβόλιμη σκηνή στην τελευταία πράξη, ώστε να φανεί περισσότερο η νέα ηθοποιός και να προστεθεί κι ένα νέο στοιχείο στο έργο του. Την επόμενη χρονιά, της εμπιστεύθηκα το ρόλο της Κόμισσας στη «Δωδέκατη Νύχτα» του Σαίξπηρ, όπου και διακρίθηκε, και πέρυσι έλαμψε στο ρόλο της Κυρίας Τσήβλυ στον «Ιδανικό Σύζυγο» του Όσκαρ Ουάιλντ, πάλι με το ΘΕΣΠΙ. Χάρηκα λοιπόν ιδιαίτερα, όταν η σκηνοθέτις Μαρία Καραχάλιου μου ζήτησε να παίξει η Μελίνα στο έργο που είδαμε χθες. Αυτή η μετακίνηση και ο τρόπος που έγινε δείχνουν νομίζω πολλά: πρώτον, ότι επιβεβαιώνουμε στην πράξη πόσο πιστεύουμε στη συνεργασία των θιάσων, και δεύτερον με πόση δεοντολογία η σκηνοθέτις από τη μια πλευρά και η ηθοποιός από την άλλη θεώρησαν καθήκον τους όχι μόνο να με ενημερώσουν εκ των προτέρων, ως σκηνοθέτη που είμαι περήφανος που ανέδειξα τη Μελίνα, αλλά και να ζητήσουν την άδειά μου. Επανερχόμαστε στο χθεσινό ρόλο. Η Μελίνα έχει μεγάλη γκάμα: από το σπαραξικάρδιο δάκρυ μέχρι την ψυχική δύναμη στην οποία τίποτε δεν μπορεί να αντισταθεί, και από τις ατάκες τραγωδού μέχρι τις πιο κωμικές – βάζοντας πάντα αυτό που μετράει στο θέατρο, ήτοι τις πιο λεπτές αποχρώσεις, τις οποίες ψάχνει ακούραστα και εις βάθος, με επισταμένη έρευνα σε βιβλιογραφία και σκηνική πράξη. Κλείνω περί Μαυρίκιου και Μελίνας με τα τρία φιλιά, και ιδιαίτερα το αποκορύφωμα, το τρίτο. Όπως πολύ ωραία τόνιζε στην πρόβα προχθές ο Δημήτρης Στασινόπουλος, στο δικό του έργο «Η Απόπειρα» που θα σκηνοθετήσει με το ΘΕΣΠΙ – πρώτη σκηνοθεσία του Δημήτρη, και του την εμπιστευθήκαμε ομόφωνα, θα παιχθεί στις Βρυξέλλες φέτος από 28-31 Μαΐου (σας περιμένουμε όλους!) – «ο θεατής δεν έρχεται στην παράσταση για να τον κοροϊδέψουμε»: όταν περιμένει αυτό το φιλί δυο ώρες (συνήθως το τέτοιο φιλί γίνεται προς το τέλος!) και δεν του το δώσουμε, όποιος είναι υπεύθυνος γι’ αυτό, εξαπατά το θεατή και προδίδει την παράσταση. Ούτε ψευτοηθικίστικες δικαιολογίες ούτε τίποτε, έστω και αν είναι ο Αρχιεπίσκοπος στο πρώτο κάθισμα – και προς τιμήν του ήταν πράγματι εκεί το Σάββατο βράδυ ο ορθόδοξος Αρχιεπίσκοπός μας Βελγίου, Κάτω Χωρών και Λουξεμβούργου Αθηναγόρας, συνοδευόμενος από τον Καθηγητή Πανεπιστημίου κ. Ρόδιο και τη σύζυγό του – ευχαριστούμε, Σεβασμιώτατε. Μελίνα και Μαυρίκιε, μη σταματάτε στο δρόμο που χαράξατε μέχρι τώρα στο θέατρο.

Χρειαζόμαστε την αλήθεια σας, το χιούμορ σας, την ψυχική σας δύναμη και τη δροσιά σας.

Συνεχίζω με τον κακοποιό εγγονό του έργου, Δημήτρη Χλιβερό. Η δύναμη με την οποία έπαιξε το ρόλο ήταν απαραίτητη για να αναδείξει ακόμα περισσότερο τους παραπάνω: χρειάζεται πράγματι ένας σκληρός αντίπαλος για να είναι πιο ενδιαφέρων ο αγώνας. Και εδώ αρχίζει η αυτοκριτική μου: πόσοι από τους θεατές ξέρουν ότι ο Δημήτρης Χλιβερός είναι απόφοιτος της Σχολής του Εθνικού μας Θεάτρου; Είχα την τύχη να τον φέρω και αυτόν στο θέατρό μας του Βελγίου, το 2011, και τον ευχαριστώ και δημόσια για τη βοήθεια που μου έδωσε στο «Αλέξανδρος ο Μέγας» του Ρακίνα που ανέβασα στο θέατρο Scarabaeus, και για τη σημαντική βοήθεια στην κινησιολογία στη «Χυλόπιτα» του Φεντώ, που προανέφερα. Όμως για λόγους του ενός και του άλλου, που εκείνος και εγώ γνωρίζουμε, δεν είχε συνεχίσει έκτοτε ο Δημήτρης.
Μετά από σποραδικές προσωπικές συναντήσεις μας, ήταν για μένα η πιο ευχάριστη έκπληξη της βραδιάς να τον δω στη σκηνή σε τούτη την παράσταση. Συνάδελφοι των οχτώ ελληνικών θιάσων, του ΘΕΣΠΙ συμπεριλαμβανομένου, έχουμε στην πόλη μας έναν ηθοποιό του Εθνικού Θεάτρου που θέλει να παίξει μαζί μας με την ιδιότητα του ερασιτέχνη, του εραστή της τέχνης: καμιά χρονιά να μη μείνει πλέον έξω από τη σκηνή ο Δημήτρης Χλιβερός.

Ελένη Μαργαριτάκη, πολύ πειστική στο ρόλο της ως Γραμματέας-κλειδί της οργάνωσης που ήταν και ιδιαίτερα απαραίτητος στην αρχή του έργου. Ωραίο ζευγάρι με τη Γενοβέφα (Αλίκη Σίμου) που ήταν εξαιρετική ως η παλιά υπηρέτρια του σπιτιού. Ποιος θα πίστευε ότι η Ελένη έπαιζε για πρώτη φορά θέατρο; Συγχαρητήρια, Ελένη.

Και τελειώνω με τον last but not least, Νίκο Παναγιωταράκη στο ρόλο του Φερδινάνδου. Άνεση στην κίνηση, απόλυτο μέτρο στην εκφορά του λόγου, σιγουριά στη σκηνή, πλήρης απόδοση των σημαντικών ψυχολογικών αλλαγών που υφίσταται ο χαρακτήρας από την αρχή μέχρι το τέλος του έργου. Θαυμάσιος!

Από τους καλλιτεχνικούς συντελεστές θα ξεχωρίσω τον ηχολήπτη-μουσικό Αλέξανδρο Γιάκα, με τον οποίο έχω συνεργασθεί επανειλημμένα στο ξεκίνημά του. Στην παράσταση τούτη, η μουσική έδενε ιδανικά με την εξέλιξη του έργου. Επίσης σημειώνω τα κοστούμια, πλούσια χωρίς να είναι υπερβολικά, τις εναλλαγές των φωτισμών και τους πολύ προσεγμένους υπέρτιτλους που ούτε κούραζαν το θεατή ούτε έπνιγαν τη σκηνή, και προβάλλονταν με το κατάλληλο χρώμα και μέγεθος γραμμάτων, το κατάλληλο χρώμα φόντου και μια ξεχωριστή καθαρότητα.

Πίσω από όλα αυτά βέβαια το ζευγάρι των επί ένα τέταρτο αιώνος πλέον ακούραστων και δοκιμασμένων εκλεκτών δημιουργών Γιάννη Οικονομίδη και Μαρίας Καραχάλιου, υποστηριζόμενων από το team υποδοχής του Λυκείου Ελληνίδων όπου εκτός από τα γνωστά αγαπητά πρόσωπα και την λαμπερή κυρία Τομαρά είχα τη χαρά να ξεχωρίσω την τόσο ευγενική και διακριτική παρουσία μιας Γενικής Διευθύντριας της Επιτροπής – συμπεριφορά- παράδειγμα για μάς και για τα υψηλόβαθμα στελέχη-συναδέλφους της.
Ευχαριστούμε θερμά, κυρία Βιβή Μίχου!

Η παράσταση αυτή έδωσε και ηχηρές απαντήσεις σε δυο απ’ τα ερωτήματα που απασχολούν τους θεατές και τους θιάσους: Πρώτον, ότι δεν είναι απαραίτητο να παίζουμε μόνο κωμωδίες, του στυλ μπουλβάρ, για να ευχαριστιέται ο θεατής. Φυσικά πρέπει να αποφεύγονται παραστάσεις που στέλνουν το θεατή άρρωστο στο σπίτι του – αυτό όμως πιστεύω ότι είναι κυρίως θέμα σκηνοθεσίας και όχι έργου. Ακόμα και οι μεγάλες τραγωδίες, αρχίζοντας από τις κλασικές των προγόνων μας, θα έπρεπε να παίζονται με τρόπο που να λυτρώνουν και όχι να αρρωσταίνουν το θεατή. Το δεύτερο θέμα αφορά το τολμηρό λεξιλόγιο (απεχθάνομαι τη λέξη «βωμολοχία»). Άλλοι ψάχνουν παραστάσεις με τολμηρό λεξιλόγιο για να «διασκεδάσουν πιο πολύ» – και οι μεταφραστές του Αριστοφάνη προσθέτουν άσχετα και άχρηστα δικά τους στο εύστοχα τολμηρό λεξιλόγιο του Αριστοφάνη – και άλλοι αποφεύγουν συστηματικά τις παραστάσεις με τολμηρό λεξιλόγιο, χαρακτηρίζοντάς τες ανήθικες. Φρονώ ότι το τολμηρό λεξιλόγιο έχει τη θέση του εκεί που ταιριάζει και αυτό αρκεί. Όποιος θέλει να το αποφύγει, απλά ας μην πάει στην αντίστοιχη παράσταση. Τα «Δέντρα πεθαίνουν όρθια» όμως μας απέδειξαν ότι το τολμηρό λεξιλόγιο μπορεί και να λείπει 100%, χωρίς αυτό να μειώνει σε τίποτε την ελκυστικότητα της παράστασης. Ευχαριστούμε, Μαρία και Γιάννη, για την επιλογή σας.

Θα κλείσω το άρθρο μου αναφερόμενος στη συνεργασία των θιάσων. Ένας ακόμη θίασος έδωσε το παρών το Σάββατο (και σίγουρα θα ήταν και άλλοι τις άλλες δύο βραδιές), στο πρόσωπο της Προέδρου του Ελληνικού Θεάτρου Βελγίου κυρίας Ελένης Καξερή. Απέναντί μου στο γιορταστικό τραπέζι μετά το τέλος της παράστασης η Ελένη, που εδώ και χρόνια δεν είχα βρει ρόλο να της δώσω σε ένα από τα πρώτα μου έργα του ΘΕΣΠΙ. Συγγνώμη, Ελένη! Όμως το μικρόβιο του θεάτρου ήταν μέσα της πολύ ισχυρό και έφτασε επάξια εκεί που βρίσκεται. Η συνεργασία των θιάσων που έφτασε στο αποκορύφωμά της μετά την υλοποίηση, από το σύνολο των θιάσων μας, από το 2017, της πρότασης του Τάσου Νυχά να γιορτάζουμε μαζί μια φορά το χρόνο την Παγκόσμια Ημέρα του Θεάτρου (27 Μαρτίου) έδωσε και δίνει τα αποτελέσματά της. Με έργα ο καθένας μας αποδεικνύει την πίστη του σε αυτή τη συνεργασία η οποία είναι πλέον μια αναντίστρεπτη ζωντανή πραγματικότητα, για το καλό όλων.

Φωτογραφίες: Νίκος Νυχάς/ΛΕΒ

The post «Στολίδι τέχνης και στολίδι ψυχής» η παράσταση Τα δέντρα πεθαίνουν όρθια appeared first on .

Το κεντρικό πρόσωπο, ο «γαμπρός», που τον υποδύεται ο Σταύρος Αβδούλος, είναι ο Αγροικογιάννης, από την Ποντικότρουπα Αρκαδίας, ευκατάστατος αλλά πολύ αγχωμένος διότι δεν κατέχει τους τρόπους συμπεριφοράς της πρωτεύουσας. Γράφει λοιπόν στο φίλο του Υπουλίδη στην Αθήνα (τον υποδύεται εξίσου άριστα ο Νίκος Χατζούδης) να του βρει νύφη που να γνωρίζει τους καλούς τρόπους, καθώς και τη γαλλική γλώσσα που ήταν τότε του συρμού στην Ελλάδα – και όχι μόνο. Ο Υπουλίδης όμως έχει πικραθεί διότι ο Αγροικογιάννης, ενώ του είχε υποσχεθεί την κόρη του Ασπασία, άλλαξε γνώμη και την αρραβώνιασε με το γραμματέα του οικονομικού εφόρου της περιοχής του. Για να τον εκδικηθεί, του στήνει μια ύπουλη (το λέει και το όνομά του!) και έξοχη παγίδα: του υπόσχεται για νύφη ένα ανύπαρκτο πρόσωπο, την Αρχοντούλα, δήθεν κόρη του Αθηναίου γείτονά του, Ανδρέα. Όταν ο αγροίκος (το λέει και το όνομά του!) Αγροικογιάννης φτάνει στην Αθήνα με φουστανέλλα και φέσι για να τακτοποιήσει τα του γάμου του, αντί να του παρουσιάσουν τη νύφη τον έχουν διαρκώς στο «περίμενε», μαθαίνοντάς του πώς να χαιρετά την κυρία, πώς να χορεύει ευρωπαϊκούς χορούς κλπ. Αποθέωση του κωμικού στοιχείου! Οι θεατές δεν μπορούσαμε να συγκρατήσουμε τα γέλια. Η επιρροή του Μολιέρου[2] (π.χ., προσθέτουμε εμείς, από το έργο Αρχοντοχωριάτης) είναι εμφανής αλλά αυτό δεν αφαιρεί τίποτε από την ποιότητα της γραφής και τον πρωτότυπο χειρισμό της πλοκής από τον Αλέξανδρο Ρίζο-Ραγκαβή. Η κορύφωση έρχεται όταν ο συνωμοτικός Υπουλίδης, βοηθούμενος από τον κυρ-Ανδρέα (ιδιαίτερα αξιοσημείωτη η μέσα στα χρόνια εξέλιξη στη σκηνή του υποδυομένου το ρόλο Τάκη Πλέσσα) και τον Πηδηκτούλη (εκπληκτική η απόδοση του Νίκου Νυχά), εμφανίζουν ως νύφη στον Αγροικογιάννη τον ίδιο τον Πηδηκτούλη, ντυμένο με νυφικό φόρεμα και με βέλο που κρύβει τελείως το πρόσωπο…

Θερμά συγχαρητήρια στον σκηνοθέτη της παράστασης Τάσο Νυχά (που έπαιξε πολύ πειστικά και το σύντομο ρόλο του Συμβολαιογράφου, προσθέτοντας και ένα δικό του εύρημα στην αρχή), ο οποίος όχι μόνο ανακάλυψε αυτό το κρυμμένο μαργαριτάρι του νεοελληνικού θεάτρου, αλλά και το ζωντάνεψε με ωραιότατο τρόπο με τους παραπάνω ερμηνευτές, με τα σκηνικά της εποχής (Christian Guilmin, πολυετούς πείρας, που έχει συνεργαστεί με πολλούς από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες της Ευρώπης) που μας μετέφεραν στην ατμόσφαιρα της Αθήνας του 1843 – η χρονιά που αποκτήσαμε Σύνταγμα! – μαζί με τα καλά επιλεγμένα κοστούμια, φωτισμούς (Γιάννης Αμπαζής), μακιγιάζ (Ίρις Ιωακειμίδου-Πατακιά) και την πρωτότυπη μουσική των Μάνου και Νίκου Νυχά, η οποία δεν μας πείραξε καθόλου που δεν ήταν της εποχής του έργου αλλά με αρκετό rap και άλλα σύγχρονά μας στοιχεία, διότι πήγαινε προς τη σωστή κατεύθυνση του τονισμού του κωμικού στοιχείου.

Ευχαριστούμε και ευχόμαστε καλή συνέχεια στο Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι  και σε όλους τους καλλιτεχνικούς συντελεστές.

Α.Λ.

[1] Scott Sedita, The Eight Characters of Comedy, A Guide to Sitcom Acting and Writing, Atides Publishing, Los Angeles 2006, Κεφάλαιο 6.2.

[2] Βλ. «Ελληνικό Θέατρο των Νεωτέρων Χρόνων Γ», στις Σημειώσεις Κυριακής Πετράκου, Καθηγητρίας Θεατρικού Τμήματος Πανεπιστημίου Αθηνών, 2015-2016, σελ. 13.

Photos: Dim. Navridis / Newsville.be

The post Γάμος άνευ Νύμφης του Αλεξάνδρου Ρίζου-Ραγκαβή, από το Ελληνικό Θεατρικό Εργαστήρι appeared first on .

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Δεν ξέραμε τι να πρωτοθαυμάσουμε: Τη σκηνοθεσία που θαυματουργούσε σε τρία ξεχωριστά και αρμονικά αλληλοσυμπληρούμενα πλάνα: το πλάνο της κυρίως σκηνής, το δεύτερο επίπεδο των μπαλκονιών αριστερά και δεξιά, και το πλάνο του βάθους όπου ένα καλοδουλεμένο βίντεο αγκάλιαζε τους ηθοποιούς, έπαιζε μαζί τους και μας ταξίδευε στις θάλασσες που διέσχιζε η «Χίμαιρα» και η «Μαρίνα», που κολυμπούσαν τα καλλίγραμμα κορμιά και που έγιναν τελικά ο υγρός τους τάφος. Τη σκηνοθεσία που αγκάλιαζε τρεις γενεές: την κεντρική γενεά με τη Μαρίνα, το Γιάννη, το Μηνά και άλλους, την ηλικιωμένη γενεά με τη Ρεΐζαινα και τη χαροκαμένη γειτόνισσά της, και τέλος την εκκολαπτόμενη γενεά της παιδικής ηλικίας με την αγγελική παρουσία της Μανιώς. Κατ’αυτόν τον τρόπο δεν υπήρχε θεατής που να μη βρει κάποιο πρόσωπο, ανάμεσα στους εφτά της σκηνής, για να κάνει την ταύτιση. Τη σκηνοθεσία όπου ο Δημήτρης Τάρλοου πήρε στα πανάξια χέρια του το λογοτέχνημα ενός από τους μεγάλους της γενιάς του ’30 και έχοντας και στο ίδιο του το αίμα την κληρονομιά του Καραγάτση το ερμήνευσε όχι μόνο πιστά αλλά και «υψηλά», με την πιο ευγενή έννοια του όρου, αναδεικνύοντάς το σε θεατρική τραγωδία ισότιμη με τις αρχαίες μας και με τις μεγαλύτερες διεθνείς που έχει γνωρίσει το θέατρο. Ιδιαίτερα σημαντική βεβαίως η συμβολή του ταλαντούχου και επιδέξιου στο λόγο Στρατή Πασχάλη που μετέτρεψε με την καλλιτεχνική πένα του το λογοτέχνημα σε τέλειο θεατρικό έργο.

Και έρχομαι στην ηθοποιία. Έχω πει και άλλη φορά σε αυτή τη στήλη ότι δεν διεκδικώ ιδιότητα θεατρικού κριτικού. Όπως όμως έλεγαν, μεταξύ άλλων, και οι μεγάλοι του κλασικού γαλλικού αιώνα, ο Μολιέρος στα προλεγόμενα του Ταρτούφου του και ο Ζαν Ρασίν (Ρακίνας) στον πρόλογό του στη Βερενίκη, ο κύριος σκοπός του θεάτρου είναι να αρέσει και να αγγίζει: αυτά τα δύο στοιχεία μας τα έδωσαν στον ύψιστο βαθμό οι ηθοποιοί της Μεγάλης Χίμαιρας και έχουμε ως θεατές το δικαίωμα να μιλήσουμε γι’αυτά. Η Αλεξάνδρα Αϊδίνη στον κεντρικό ρόλο της Μαρίνας, με τον πλούσιο συγκινησιακό κόσμο της που έβγαζε κάθε στιγμή, με την καλοδουλεμένη αρτιότητα της εκφοράς του λόγου της ιδιαίτερα απαιτητικής προφοράς, με την τελειότητα και χάρη σε όλες τις κινήσεις της – περιλαμβανομένης και της εσκεμμένης ακινησίας σε κάποιες κρίσιμες στιγμές, έφτασε το κατακόρυφο. Κοντά της ιδιαίτερα εντυπωσιακή η Σοφία Σεϊρλή στο ρόλο της πεθεράς: θα την παρομοίαζα με την εικόνα ενός βράχου του Αιγαίου που πάνω του σπάζουν τα θεριεμένα κύματα αλλά ο βράχος μένει. Ο Δημήτρης Μοθωναίος -Μηνάς του έργου- είχε την ξεχωριστή ευθύνη να ενσαρκώσει το ρόλο που εικόνιζε κατά τη γνώμη μου το συγγραφέα[1], στο μέτρο που το έργο θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί αυτοβιογραφία ή «αυτο-μυθιστόρημα»[2]. Ο συνδυασμός της ευρυμάθειας με την έξαρση του ερωτικού πάθους πέτυχε άψογα στην ερμηνεία του Δημήτρη Μοθωναίου. Εξίσου πειστικός ο Μάξιμος Μουμούρης ως ο Γιάννης, ο μεγάλος καλός αδελφός και σύζυγος που μάχεται αδιάλλακτα με το πεπρωμένο – ένας σύγχρονος Οδυσσέας; ‒ δείχνοντας και την «αδύνατη» πλευρά του ή καλύτερα μια άλλη ανθρώπινη πλευρά, στη σκηνή της βιετναμέζας πόρνης. Ακόμη, η Αννεζιώ (Ράσμη Τσόπελα) μας καθήλωσε κυριολεκτικά στη σκηνή της χαροκαμένης μάνας, η Λιλή (Ειρήνη Φαναριώτη) έπαιξε άψογα, ως κόρη από το νησί, το κοντράστ με την πληθωρική ξενόφερτη Μαρίνα, καθώς και τους άλλους δύο ρόλους της, της Καλλιόπης και της Βιετναμέζας πόρνης. Τέλος, ξέχωρη επαινετική μνεία πρέπει να γίνει στο κοριτσάκι της αφίσας, τη μικρή Μανιώ – κόρη του ευτυχούς σκηνοθέτη-πατέρα – που από μόνη της εκπροσωπούσε τη γενιά της αθωότητας, της χαμένης μας αθωότητας, και τα δάκρυα δεν ήσαν αρκετά για να δείξουν πόσο βαθιά άγγιξε την ψυχή μας.

Μια ειδική μνεία, όσον αφορά την παράσταση, στον εξαιρετικό φωτισμό που μας έφερε στις ακρογιαλιές των Κυκλάδων και στα κοστούμια που ταίριαζαν στους ρόλους και στην εκάστοτε ψυχική κατάσταση του κάθε προσώπου στο ρόλο του.

Ο ΛΟΓΟΣ

Εν αρχή ην ο λόγος – και στην περίπτωση της Μεγάλης Χίμαιρας ο λόγος ήταν μαγικός και μεγαλειώδης. Η νεοελληνική μας γλώσσα του Καραγάτση στην πλήρη ωριμότητα και ομορφιά της ‒ ένα μεγάλο μπράβο και στον καλλιτέχνη της διασκευής και επίσης αυτόφωτο τεχνίτη του λόγου Στρατή Πασχάλη ‒ μας κέντρισαν δε ιδιαίτερα και οι εναλλαγές του νεοελληνικού ποιητικού λόγου, π.χ. από τις μεταφράσεις αρχαίας τραγωδίας του Γρυπάρη, με τα αυτούσια αποσπάσματα αρχαίας τραγωδίας που ακούστηκαν, επίσης δε και οι λέξεις ξένων γλωσσών που αποδείχθηκε ακόμα μια φορά ότι δεν είναι και τόσο ξένες προς την ελληνική, και όχι μόνο αυτές που έχουν ελληνική ετυμολογία. Ένιωσα με αυτόν το έργο να μας αγκαλιάζει ολόκληρος ο ευρωπαϊκός πολιτισμός και αναρωτιέμαι, πού πηγαίνουν τα κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον πολιτισμό αν δεν είναι να ενισχύουν τέτοια έργα που εμπλουτίζουν υποδειγματικά τον ευρωπαϊκό πολιτισμό; Όντως, ο σκηνοθέτης εξέφρασε την επιθυμία να παιχθεί το έργο αυτό, όπως και του αξίζει, σε όλες τις ευρωπαϊκές μεγάλες πόλεις, κυρίως όπου υπάρχει σημαντική ελληνική παρουσία (αλλά όχι μόνο, θα έλεγα). Οι αγγλικοί υπέρτιτλοι βοήθησαν πολλούς χθες να παρακολουθήσουν το έργο, αν δεν καταλάβαιναν ελληνικά. Αν χρειασθεί να προστεθούν γαλλικοί υπέρτιτλοι, προτίθεμαι να τους φτιάξω ο ίδιος, όπως κάνω στις παραστάσεις μου στις Βρυξέλλες, με δίγλωσσους υπέρτιτλους, τα τελευταία χρόνια.

ΤΟ ΧΙΜΑΙΡΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΚΑΙ Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ

Τέλος, μια αναφορά στη λέξη «χίμαιρα». Τα λεξικά της αρχαίας ελληνικής, που ασφαλώς γνώριζε ο Καραγάτσης, δίνουν ως βασικές έννοιες της λέξης, (α) νεαρό ζώο που προοριζόταν για θυσία στην Άρτεμη και (β) θηρίο που εξέπνεε φωτιά («πύρπνοον»)[3]. Με τη δεύτερη έννοια θα παρομοιάζαμε το καράβι του Γιάννη. Υπάρχει και η τρίτη έννοια, που είναι μεταγενέστερη στη γλώσσα μας και πέρασε και σε αρκετές ευρωπαϊκές (chimère, chimera / chimaera), ήτοι ένα γοητευτικό αλλά μη ρεαλιστικό όνειρο. Αυτή η έννοια διατρέχει όλο το έργο. Τι πιο ωραίο από αυτά τα μαγευτικά όνειρα; και όπως λέει ο Καβάφης στην Ιθάκη του, η οποία θα μπορούσε να παρομοιασθεί επίσης με ένα χιμαιρικό όνειρο, όλη η ομορφιά βρίσκεται στο ταξίδι, στη διαδρομή:

Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.

Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.

Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.

Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.

Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,

ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν.

Από αυτή τη πλευρά, το ταξίδι της Μεγάλης Χίμαιρας, για τη Μαρίνα και τους άλλους ήρωες, είναι υπέροχο. Εγώ όμως θα σταθώ στην πρώτη έννοια της λέξης χίμαιρα στην αρχαία ελληνική γλώσσα, διότι μας αποκαλύπτει ένα τεράστιο μυστικό: νεαρό ζώο που προοριζόταν για θυσία στην Άρτεμη, ιδιαίτερα πριν από μια μάχη. ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΜΙΑ ΝΕΑΡΗ ΥΠΑΡΞΗ ΠΟΥ ΟΔΗΓΕΙΤΑΙ ΣΤΗ ΘΥΣΙΑ: ΕΙΝΑΙ Η ΜΙΚΡΗ ΑΝΝΟΥΛΑ. Η ΤΥΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΤΑΙ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΠΟΥ Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΑΝΑΧΩΡΕΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ, ΑΦΗΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΙΣΩ ΜΕ ΤΗ ΦΛΟΓΙΣΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΜΗΤΕΡΑ ΤΗΣ.

Αυτή η παρατήρηση δίνει μια άλλη διάσταση στο θεατρικό έργο Η Μεγάλη Χίμαιρα. Του δίνει τη διάσταση της τραγωδίας με την αριστοτελική έννοια. Εις πείσμα όσων υποστήριξαν ότι η αρχαία τραγωδία έχει πεθάνει[4], κολοσσοί του παγκόσμιου θεάτρου όπως ο Άρθουρ Μίλλερ, ο Χένρικ Ίψεν, ο Αύγουστος Στρίντμπεργκ και άλλοι, έγραψαν σύγχρονες τραγωδίες στις οποίες υπάρχουν όλα τα χαρακτηριστικά του περίφημου ορισμού της τραγωδίας από τον Αριστοτέλη[5], με μόνη τη διαφορά ότι πράξεις που στην αρχαιότητα δεν χαρακτηρίζονταν ως ανταποκρινόμενες στην έννοια «πράξεως σπουδαίας και τελείας», και μόνο οι πράξεις των βασιλέων και των οίκων τους χαρακτηρίζονταν ως τέτοιες, στην εποχή μας οι πράξεις του Εμποράκου στο Θάνατο του Εμποράκου, της Χέντβιχ στην Αγριόπαπια κλπ. είναι εξίσου σημαντικές όσο και οι πράξεις του Κρέοντα και της Ιφιγένειας.

Υπό αυτό το πρίσμα, Η Μεγάλη Χίμαιρα των Καραγάτση-Τάρλοου-Πασχάλη είναι μια τραγωδία ισάξια των γιγάντων που προαναφέραμε. Υπάρχει το «έλεος» (το συμπάσχειν με τους ήρωες του έργου), υπάρχει ο «φόβος» (το δέος που μας πάγωσε πολλές φορές στο έργο), υπάρχει «η των τοιούτων παθημάτων κάθαρσις» (η λυτρωτική επίδραση του έργου σε ανάλογα δικά μας «τοιαύτα παθήματα»).

Κι αν τυχόν κάποιοι διερωτηθούν, γιατί τόσος πόνος και πίκρα στο έργο, την καλύτερη απάντηση τη δίνει ο Άγγλος ποιητής John Keats[6]: Στα μεγάλα ποιητικά έργα, η έννοια της Ομορφιάς υπερισχύει έναντι κάθε άλλης κριτικής άποψης, ή μάλλον την εκμηδενίζει.

Δημήτρη, Μαρίνα και όλοι οι συν-δημιουργοί σας, υποκλινόμαστε μπροστά σας για την ομορφιά και την ευαισθησία που προσθέσατε απόψε στην ψυχή μας. Με τα τρία χρόνια της Μεγάλης Χίμαιρας και με τις χθεσινές δύο παραστάσεις σας εδώ την αναδείξατε σε τραγωδία ισάξια των προγόνων μας, εξυψώνοντας μοναδικά το νεοελληνικό θέατρο.  Ευχαριστούμε όλους εσάς, καθώς και τον Χρήστο Παναγιωτακόπουλο που σας έφερε κοντά μας.

Αριστείδης Λαυρέντζος

M.A. Θεάτρου του Πανεπιστημίου της Λουβαίν

Μεταφραστής, σκηνοθέτης
Φωτογραφίες άρθρου: Βάσια Αναγνωστοπούλου

[1] Παρόλο που εν μέρει το συγγραφέα ενσάρκωσε καθαρά η παρουσία του «αγνώστου» κυρίου Ροδόπουλου στη σκηνή του χορού.

[2] Με τον όρο αυτό προσπαθώ να αποδώσω το αγγλικό και γαλλικό «autofiction» που αντικαθιστά το «autobiography/ -ie» όταν ο συγγραφέας ενός αυτοβιογραφικού έργου προσθέτει και ορισμένα ξένα προς τη ζωή του στοιχεία.

[3] Βλ.αρχαίο ελληνικό/αγγλικό λεξικό Liddell-Scott, λήμμα «χίμαιρα», και αρχαίο ελληνικό/γαλλικό λεξικό A. Bailly, ίδιο λήμμα.

[4] Π.χ. George Steiner, The Death of Tragedy, 1961 – και σε ελληνική έκδοση, Ο θάνατος της τραγωδίας, εκδόσεις Δωδώνη, 1988.

[5] Ποιητική, 1449 b.

[6] Λονδίνο 1795-Ρώμη 1821.

The post Η Μεγάλη Χίμαιρα των Καραγάτση-Τάρλοου μέσα από την θεατρική ματιά του Αριστείδη Λαυρέντζου appeared first on .

Μια πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη για την ελληνική γλώσσα δόθηκε την Κυριακή 4 Μαρτίου από τον Νίκο Σαραντάκο, εμβριθή και ιδιαίτερα ενεργό μελετητή της ελληνικής γλώσσας. Η διάλεξη, οργανωμένη από τον Ελληνικό Κύκλο Σύγχρονων Μελετών – πασίγνωστο ως ΚΥΚΛΟ, από το πλούσιο έργο του, πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη αίθουσα του Πολυχώρου CliqueArt των Βρυξελλών (Woluwe-St-Pierre).

Ο ομιλητής, χημικός μηχανικός, πτυχιούχος αγγλικής φιλολογίας και μεταφραστής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχει εκδώσει δύο συλλογές διηγημάτων και πέντε βιβλία για τη γλώσσα. Τέσσερα από αυτά, δημοσιευμένα από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, ήταν διαθέσιμα στο χώρο της διάλεξης και έγιναν ανάρπαστα: Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία (2009), Λέξεις που χάνονται (2011), Λόγια του Αέρα και άλλες 100 παγιωμένες εκφράσεις (2013), Γλώσσα μετ’εμποδίων (2007). Διατηρεί επίσης ένα πολύ ενδιαφέρον ιστολόγιο με τίτλο «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Ο πλήρης τίτλος της διάλεξης ήταν «Ελληνική γλώσσα: Μύθοι και αλήθειες, δάνεια και αντιδάνεια». Ευρύτατο θέμα, το οποίο κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον του ακροατηρίου καθ’όλη τη μεγάλη διάρκεια της ομιλίας (μιάμιση ώρα) και τη μία ολόκληρη ώρα ερωτήσεων (μία ώρα) που θα συνεχιζόταν ακόμα περισσότερο αν δεν τη διέκοπτε, για λόγους χρονικών ορίων, το μέλος του Δ. Σ. του ΚΥΚΛΟΥ Κωστής Γεραρής, ο οποίος και παρουσίασε εύγλωττα τον ομιλητή στην αρχή της διάλεξης.

Δεν θεωρώ σκόπιμο να προσπαθήσω να συνοψίσω εδώ το όλο περιεχόμενο της διάλεξης, διότι μπορεί ο/η κάθε ενδιαφερόμενος/η να τη βρει ολόκληρη δημοσιευμένη από τον ομιλητή σήμερα στο ιστολόγιο του (εδώ), πράγμα που είναι μια επιπλέον επιβεβαίωση της σοβαρότητάς του. Αυτό που θέλω να τονίσω είναι το πνεύμα που πέρασε ο ομιλητής στο ακροατήριο και η διάδραση με αυτό, η οποία παρατηρήθηκε όχι μόνο από τις πολλές ερωτήσεις στο τέλος, αλλά και από την – επιτρέψτε μου την αντιφατική φράση – εύγλωττη σιωπή του ακροατηρίου κατά τη διάρκεια της διάλεξης. Μύθοι όπως αυτός που έχουμε ακούσει οι περισσότεροι, ότι η ελληνική γλώσσα έχασε για μία ψήφο έναντι της αγγλικής να αναδειχθεί η επίσημη γλώσσα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής καταρρίφθηκαν πολύ εύκολα από τον ομιλητή. Κάποιοι άλλοι, όπως οι φράσεις που χρησιμοποίησαν οι αντίπαλοι της δημοτικής για να την δυσφημήσουν – π.χ. ότι δήθεν ο Αλέξανδρος Πάλλης, στη μετάφρασή του της Καινής Διαθήκης (1901) αποκάλεσε τον Μυστικό Δείπνο «κρυφό τσιμπούσι» και ότι το «μνήσθητί μου, κύριε, όταν έλθης εν τη βασιλεία σου» το μετέφρασε «θυμήσου με αφέντη όταν έρθεις στα πράματα» – προκάλεσαν την εύκολη θυμηδία του ακροατηρίου αλλά απορούμε με το ότι υπήρξαν άνθρωποι που φανατίστηκαν με αυτά στον καιρό τους εναντίον της δημοτικής γλώσσας πιστεύοντάς τα. Για παράδειγμα, όπως ορθά παρατηρεί ο ομιλητής, η φράση «Μυστικός Δείπνος» δεν υπάρχει ως τέτοια σε κανένα από τα Ευαγγέλια (δημιουργήθηκε μεταγενέστερα από την Ιερά Παράδοση και άρα δεν θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο μετάφρασης στο πλαίσιο των Ευαγγελίων). Άλλοι μύθοι που καταρρίφθηκαν από τον ομιλητή ήσαν, για παράδειγμα, το ότι η ελληνική γλώσσα έχει έξι εκατομμύρια λέξεις (και άρα είναι ανώτερη της αγγλικής που έχει μόνο 490.000) και ότι οι λέξεις της έχουν πρωτογένεια ενώ σε όλες τις άλλες γλώσσες οι λέξεις είναι αποτέλεσμα απλής σύμβασης (Για την εξήγηση της διαφοράς, βλ. το πλήρες κείμενο της διάλεξης του ομιλητή).

Αναφορά έγινε στο πλήθος των λέξεων που η ελληνική γλώσσα δάνεισε σε άλλες γλώσσες εμπλουτίζοντάς τες: telephone, tragedy, philosophy κλπ. Κάποιες άλλες ελληνογενείς λέξεις έχουν απομακρυνθεί από την αρχική έννοια στα ελληνικά, π.χ. το γερμανικό Apotheke (από το ελληνικό αποθήκη) που όμως στα γερμανικά σημαίνει φαρμακείο.

Ως προς τα αντιδάνεια – που κάποιοι από το ακροατήριο τα μάθαιναν για πρώτη φορά – είναι στοιχεία μιας γλώσσας που αφού εισαχθούν ως δάνεια σε άλλη γλώσσα και προσαρμοστούν φωνολογικά και μορφολογικά στο σύστημά της, επιστρέφουν συνήθως αλλοιωμένα στη γλώσσα «εκκίνησης» (εν προκειμένω, την ελληνική). Π.χ. η λέξη μπάνιο επιστρέφει, ως αντιδάνειο, από τη λέξη bagno της ιταλικής, η οποία την είχε πάρει ως «δάνειο», από το αρχαιοελληνικό βαλανεῖον που σημαίνει χώρος λουτρού (salle de bain). Επίσης (δικό μου παράδειγμα) η λέξη παλάβρα που σημαίνει ανόητος λόγος, παλαβομάρα, ελήφθη ως αντιδάνειο, από το αγγλικού palaver (=φλυαρία) ή το παρεμφερές γαλλικό palabre ή το ισπανικό palabra (=λέξη), που το είχε πάρει δάνειο από το λατινικό parabola και εκείνο από το ελληνικό παραβολή (παραβολή του Χριστού). Μεγάλο ταξίδι, πλήρης αλλαγή στο νόημα!

Συζητήθηκαν επίσης θέματα ορολογίας που χρειάστηκε να δημιουργηθεί από τους ελληνόγλωσσους μεταφραστές στην Ευρωπαϊκή Ένωση (εδώ ο ομιλητής αντλούσε άνετα από τον επαγγελματικό του χώρο), ορθογραφίας και μεταγραφής ξένων λέξεων στα ελληνικά (Σαίξπηρ ή Σέξπιρ;) και ελληνικών λέξεων στο λατινικό αλφάβητο (Ιωακειμίδης / Ioakimidis ή Ioakeimidis ?) και άλλα.

Στο κεφάλαιο των συμπερασμάτων, η βουβή αλλά σαφής ψήφος του ακροατηρίου συμμερίσθηκε την άποψη του ομιλητή ότι η κατάρριψη μύθων περί την ελληνική γλώσσα, όπως οι παραπάνω, κάθε άλλο παρά τη φτωχαίνει, διότι η γλώσσα μας εμπλουτίζεται διαρκώς από νέες λέξεις στη δημιουργία και καθιέρωση των οποίων συμβάλλουν γλωσσολόγοι, μεταφραστές και λοιποί «επαγγελματίες της γλώσσας» αλλά εξίσου και οι λογοτέχνες, οι ποιητές και η παρατεινόμενη λαϊκή έκφραση.

Κάποιοι από το ακροατήριο διαφώνησαν ως προς ορισμένες ερμηνείες του ομιλητή, ο οποίος έχει και την ευπρέπεια να δημοσιεύει σήμερα τις περισσότερες ερωτήσεις στο ιστολόγιό του. Κάποιοι άλλοι, σε κατά μέρος συζητήσεις, έδειξαν να είναι περισσότερο απαιτητικοί ως προς την εμβάθυνση της παρουσίασης ή την απουσία παρουσίασης διαφόρων πτυχών του θέματος. Κατά την άποψή μου, αυτό δείχνει μια ζωντάνια στην επικοινωνία και προοιωνίζει επόμενες διαλέξεις και συζητήσεις γύρω από το θέμα, το οποίο ευτυχώς παραμένει ανεξάντλητο. Ως μία τελευταία παρατήρηση, κινούμενος και πάλι από παρασκηνιακές συζητήσεις (ο τεράστιος χρόνος της διάλεξης και των ερωτήσεων δεν μπορούσε να επαρκέσει για όλα), κάποιοι σχολίασαν το βιογραφικό του ομιλητή ως προς την περί τη γλώσσα επιστημονική ειδίκευσή του. Το αναφέρω για να εκφράσω τη δική μου γνώμη, ότι βρίσκω το βιογραφικό του Νίκου Σαραντάκου πλουσιότατο και με αρκετές ενδιαφέρουσες πηγές πέραν του συνήθους: ένας άνθρωπος των θετικών επιστημών (χημικός μηχανικός) που καταλήγει να αφιερώνεται στη γλώσσα δεν μπορεί παρά να συνεισφέρει τον πλούτο της σκέψης των θετικών επιστημών που λείπει από τους «αποκλειστικά φιλολόγους»· επίσης, από την ιδιότητά του ως μεταφραστή της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμπλουτίζει τη γλώσσα με τη ζύμωση που γίνεται διαρκώς στον μεγαλύτερο αυτό παγκόσμιο μεταφραστικό οργανισμό – κάτι που δεν είναι σε θέση να το κάνει ο τρεφόμενος μόνο με ελληνικές πηγές και διαμένων μόνιμα στην Ελλάδα· κ.ο.κ. – και κυρίως, το έργο της συγγραφής του και της επιμελούς τήρησης του ιστολογίου του που απαιτούν ολοκληρωτικό δόσιμο στη γλώσσα τον δικαιώνουν ως ειδικό περισσότερο π.χ. από έναν πανεπιστημιακό γλωσσολόγο με πενιχρό έργο. Για να κλείσω με μια από τις πιο αγαπημένες μου φράσεις, Το πνεύμα όπου θέλει πν(έ)ει (Κατά Ιωάννην, 3:8) – και όχι μόνο στις έδρες των Φιλοσοφικών Σχολών.

Στον ΚΥΚΛΟ που ήταν παρών με τον Πρόεδρό του Βασίλη Ντανίλωφ, τη Γραμματέα Μαρία Πατακιά, τα μέλη του Δ. Σ. Άντα Σωτηροπούλου και Κωστή Γεραρή, στον υπεύθυνο της αίθουσας του CliqueArt Πάνο Γουργιώτη (και όσους δεν γνωρίζω ακόμη), θερμά συγχαρητήρια.

Ένα μικρό απόσπασμα της ομιλίας (βίντεο: Newsville.be)

The post Ελληνική γλώσσα: Μύθοι και αλήθειες, δάνεια και αντιδάνεια, από τον Νίκο Σαραντάκο appeared first on .

Ο Επικήδειος του Ιάκωβου Καμπανέλλη με τον Γιώργο Ανδρονίδη
(Ελληνικό Θέατρο Βελγίου, 9 Δεκεμβρίου 2017)

Κύριε Διευθυντά,

Θα ήθελα να καταθέσω την προσωπική μου μαρτυρία για την τελευταία παράσταση του Ελληνικού Θεάτρου Βελγίου (9 Δεκεμβρίου 2017 – Δύο μονόλογοι του Ιάκωβου Καμπανέλλη: Γράμμα στον Ορέστη με την Ελένη Καξερή, και Επικήδειος με τον Γιώργο Ανδρονίδη).

Δεν θα σταθώ σήμερα στην Ελένη Καξερή, η οποία ανεβάζει συνέχεια και σταθερά την απόδοσή της από τότε που άρχισε το θέατρο εδώ και αρκετά χρόνια, και με την ίδια σοβαρότητα έπαιξε και το Γράμμα στον Ορέστη, που είναι βέβαια κομμάτι αρχαίας τραγωδίας. Της εύχομαι να συνεχίσει έτσι – και καλή θητεία στην προεδρία του Ελληνικού Θεάτρου Βελγίου!

Ούτε διεκδικώ τίτλο θεατρικού κριτικού που δεν έχω, και που ακόμα και αν είχα, θα ήμουν από δεοντολογία πολύ προσεκτικός να εκφρασθώ υπό τέτοια ιδιότητα, για να σχολιάσω συναδέλφους από τους ομολόγους μου των άλλων έξι ελληνικής έκφρασης θιάσων του Βελγίου (και ένας ο Θέσπις, τον οποίο συνδιοικώ με την Άρτεμη Χατζή και τον Χρήστο Δρούβη, ίσον επτά). Σκοπός μου λοιπόν είναι να μιλήσω όχι εγκεφαλικά αλλά με την καρδιά και το συναίσθημα, για το τι τελείως ξεχωριστό πήρα και ένιωσα από αυτή την παράσταση.

Θα αναφερθώ λοιπόν στον Γιώργο Ανδρονίδη. Ήταν μια πολύ ευχάριστη έκπληξη για όσους ήμασταν στην παράσταση, να βλέπουμε το Γιώργο να παίζει μια ολόκληρη ώρα μόνος επί σκηνής, το μονόλογο του Ιάκωβου Καμπανέλλη Επικήδειος. Ο Γιώργος έκανε την πρώτη εμφάνισή του στα θεατρικά δρώμενα των Βρυξελλών το Νοέμβριο του 1991, όπου συμπαίξαμε στην παράσταση του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηριού Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού, επίσης του Ιάκωβου Καμπανέλλη, σε σκηνοθεσία του Γιάννη Οικονομίδη – που ήταν η πρώτη του σκηνοθεσία. Στην παράσταση αυτή, που είχε αφήσει εξαιρετικές εντυπώσεις, είχαμε και την εκλεκτή παρουσία του συγγραφέα, και επίσης σε μια φάση των προβών κάναμε και τη γνωριμία του αδελφού του Γιώργου, αείμνηστου Βάσου Ανδρονίδη, εξαίρετου ηθοποιού του θεάτρου, σκηνοθέτη, θεατρικού δασκάλου και θεατρικού συνδικαλιστή, που η συμβολή του έμελλε να αποβεί ανυπολόγιστη για τα θεατρικά δρώμενά μας των Βρυξελλών. Ακολούθως ο Γιώργος, σε ηλικία τότε όση η σημερινή δική μου, δραστηριοποιήθηκε μαζί με άλλους συμπατριώτες στην ίδρυση του Ελληνικού Θεάτρου Βελγίου το 1992, της οποίας την ιστορία οι παλαιότεροι κυρίως γνωρίζουν, και συνεχίζει δραστήρια στο θίασο αυτό ύστερα από 27 χρόνια.

Επανερχόμαστε στην παράσταση. Η αυλαία του δευτέρου μέρους ανοίγει. Ο Γιώργος Ανδρονίδης βγαίνει στη σκηνή με σιγουριά. Δεν αρχίζει με τα λόγια. Αρχίζει με την κίνηση να ενσαρκώνει το ρόλο του. Βηματίζει. Κάθεται. Το κοινό πρέπει πρώτα να γνωρίσει το καινούργιο πρόσωπο που μπήκε, και κατόπιν να ακουσθεί ο λόγος. Ανοίγει το κινητό. Πρώτη έκπληξη. Τι θέλει αυτό το τόσο πρόσφατο τεχνολογικό αντικείμενο στα χέρια του αιωνόβιου ηθοποιού; Το κοντράστ λειτούργησε. Το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον σε μία εικόνα. Αρχίζει ο μονόλογος. Στην πραγματικότητα είναι ένας διάλογος από τηλεφώνου, αλλά ο συνομιλητής, που είναι περίπου συνομήλικος με την υποτιθέμενη ηλικία του επί σκηνής ηθοποιού, δεν ακούγεται ποτέ. Μαντεύουμε τα λόγια του  συνομιλητή από τις απαντήσεις του επί σκηνής ηθοποιού. Από τον καιρό του έργου Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού είχα να ακούσω τόσο χιούμορ από την πένα του Καμπανέλλη. Ο συνομιλητής που δεν ακούγεται φοβάται το θάνατο και δεν θέλει ν’ακούσει τίποτε που να τον θυμίζει. Ο επί σκηνής ηθοποιός είναι ψύχραιμος και καλεί και τον άλλον να δείξει ψυχραιμία. Του προτείνει να γράψουν ο ένας τον επικήδειο του άλλου, και όποιος επιζήσει, να εκφωνήσει τον επικήδειο εκείνου που θα πεθάνει πρώτος. Η αποθέωση της κωμωδίας είναι όταν ο επί σκηνής ηθοποιός, για να κατευνάσει το φόβο του άλλου, του λέει να σκεφθεί το χειρότερο, ότι δηλαδή, αν υποτεθεί πως θα ζήσουν 150 χρόνια, θα πάνε χαμένοι στα συρτάρια τόσοι επικήδειοι που έχουν γραφεί εκ των προτέρων για επώνυμους και μη. Του λέει επίσης για τα πλεονεκτήματα του Πρώτου Νεκροταφείου σε σχέση με αυτό του Ζωγράφου και όλα τα άλλα.

Βέβαια πίσω από το κωμικό υπάρχει και η δεύτερη ανάγνωση, πολύ βαθύτερη, της αντιμετώπισης του θανάτου, την οποία ο Καμπανέλλης αναπτύσσει και σε άλλα από τα τελευταία κυρίως έργα του. Ένα, με τον τίτλο Μια κωμωδία, το είχαμε δει τον περασμένο Φεβρουάριο στη λαμπερή παράσταση του Ελληνικού Θεατρικού Εργαστηριού (σκηνοθεσία Τάσου Νυχά), όπου επίσης προείχε το κωμικό στοιχείο, μπορούσες όμως να δεις πιο πέρα, πίσω από τη σάτιρα του Άδη – τόπου όπου διαδραματιζόταν το έργο – άπειρα από τα άτοπα τεκταινόμενα επί της γης μας.

Περνάει μια ώρα και ο σχεδόν αιωνόβιος συνάδελφός μας δεν δείχνει σημεία κούρασης. Το αντίθετο. Όσο περνάει η ώρα, τόσο περισσότερο κρεμόμαστε από τα χείλη του. Ακούστηκαν και κομμάτια από την ξεχωριστή ποίηση της ορθόδοξης νεκρώσιμης ακολουθίας: «Ποία τού βίου τρυφή διαμένει λύπης αμέτοχος; ποία δόξα έστηκεν επί γης αμετάθετος; Πάντα σκιάς ασθενέστερα, πάντα ονείρων απατηλότερα…» (Συνειρμικά, θυμήθηκα τις στιγμές που διάβαζα τον Απόστολο στο γάμο του Γιώργου, το 1993: «Εάν ταις γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων, αγάπην δε μη έχω, γέγονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον.»)  Όταν ο επί σκηνής ηθοποιός λέει καληνύχτα στον αόρατο συνομιλητή του και τα φώτα σβήνουν για το τέλος της παράστασης, το κοινό σηκώνεται μεμιάς και μαζί με το ισχυρό χειροκρότημα κάνει με αυθόρμητο ενθουσιασμό μια συγκινητική standing ovation στο Γιώργο Ανδρονίδη. Είχα δει standing ovation στα εδώ θεατρικά μας άλλη μια φορά: στη Μικρή μας πόλη του Θόρντον Ουάιλντερ, από το Λύκειο Ελληνίδων, σε σκηνοθεσία Γιάννη Οικονομίδη – Μαρίας Καραχάλιου.

Ένα μεγάλο μπράβο και για το κοινό του περασμένου Σαββάτου που ξέρει να αντιδρά όπως πρέπει, ένα μεγάλο μπράβο για τους συντελεστές της παράστασης με επικεφαλής τον σκηνοθέτη Γιάννη Γαβρά, και

ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΘΕΡΜΑ ΓΙΩΡΓΟ!

Όπως λέει η τελευταία φράση του Βασιλιά Ληρ,

« Ας σηκώσουμε το βάρος της θλιβερής μας εποχής.
Ας πούμε ό,τι νιώθουμε κι όχι ό,τι θα οφείλαμε να πούμε.
Οι παλαιότεροι άντεξαν τα πιο πολλά. Εμείς που είμαστε νέοι,
ούτε τόσα πολλά θα δούμε, ούτε τόσο πολύ θα ζήσουμε. »

Α. Λ. (Το «νέοι» δεν το λέω για τον εαυτό μου. Το λέει ο Έντγκαρ του Βασιλιά Ληρ ο οποίος είναι όντως νέος)

Φωτογραφίες: Αλέξανδρος Μιχαηλίδης / Newsville.be

The post Ο θεατρικός μονόλογος «Επικήδειος» με τον Γιώργο Ανδρονίδη, μέσα από την ματιά του Αριστείδη Λαυρέντζου appeared first on .

Το θέμα του έργου; Το πιο απλό που μπορείτε να φανταστείτε: η καθημερινότητα μιας αμερικανικής κωμόπολης από το 1901 μέχρι το 1913 – θα μπορούσε όμως κάλλιστα να είναι η δική μας συνοικία ή η δική μας κωμόπολη το 1960, το 1990 ή σήμερα.

Επίκεντρο η ζωή δυο γειτονικών οικογενειών – της οικογένειας του γιατρού και της οικογένειας του εκδότη της τοπικής εφημερίδας, από την ώρα που η μέρα χαράζει και τα σπίτια ξυπνούν μέχρι την ώρα του βραδινού ύπνου, και ακόμα πιο κεντρική η ιστορία ενός νεαρού ζευγαριού – του Τζωρτζ, γιού της πρώτης οικογένειας με την Έμιλυ, κόρης της δεύτερης, και ο έρωτάς τους, που αρχίζει από τα μαθητικά θρανία.

Το αριστοτεχνικό νυστέρι του συγγραφέα – που δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι είναι ο μόνος που κέρδισε τρία βραβεία Πούλιτζερ (ισότιμα με τα δικά μας Νόμπελ), εκ των οποίων το ένα με αυτό εδώ το έργο, και που είχε την τόλμη να δημιουργήσει καινούργιους θεατρικούς κανόνες καταργώντας σχεδόν τα σκηνικά, καταργώντας τον νοητό τέταρτο τοίχο που χωρίζει σκηνή και πλατεία και τοποθετώντας τον stage manager (διευθυντή σκηνής) διαρκώς επί σκηνής για να παίζει το ρόλο του αφηγητή αλλά και του χορού της αρχαίας τραγωδίας  – εισχωρεί βαθιά στην ανθρώπινη ψυχολογία και ο μεγεθυντικός του φακός μας δίνει να καταλάβουμε τις αληθινές διαστάσεις στιγμών που έχουμε παραμελήσει και ακόμα παραμελούμε.

Έτσι τα δάκρυα κυλούν αυθόρμητα και καθαρτικά όταν η πρόωρα πεθαμένη Έμιλυ γυρίζει στη ζωή για μια μέρα – τη μέρα των δωδέκατων γενεθλίων της – και συνειδητοποιεί ότι είχε αφήσει να περάσουν απαρατήρητα τα περισσότερα από όσα συνέβησαν εκείνη τη μέρα: αυτό δεν κάνουμε όλοι μας;
Και για να εφαρμόσουμε τη σκέψη αυτή στο έργο: ποιος από μας που είδαμε χθες το έργο μπορούσε να φανταστεί ότι μια τριακονταμελής ομάδα, με επικεφαλής τους άξιους Γιάννη Οικονομίδη και Μαρία Καραχάλιου, επί εφτά μήνες, αφήνοντας κατά μέρος άλλες ασχολίες, προετοίμαζε μια τόσο υπέροχη παράσταση;

Φίλοι και συμπατριώτες, αυτή η παράσταση είναι για όλους εμάς. Ας μη μείνει ούτε μια θέση κενή σήμερα και τις τρεις επόμενες μέρες που παίζεται το έργο στο θέατρο Scarabaeus (Και ας μη διστάσουν οι υπεύθυνοι του έργου να παρατείνουν τις παραστάσεις. Το κοινό ξέρει να τιμά τέτοιες δημιουργίες).

Οι υπέροχες εικόνες που θα δείτε και οι ωραίες συγκινήσεις που θα ζήσετε, όπου το μικρό και το ασήμαντο παίρνουν τις διαστάσεις του καθολικού και του παγκόσμιου,  θα σας μείνουν για πολύ καιρό χαραγμένες στις καρδιές σας. Όπως λέει ο διευθυντής σκηνής – και το αναφέρει το εξαίρετα επιμελημένο πρόγραμμα της παράστασης – «…κάτι είναι αιώνιο, κι αυτό το κάτι δεν είναι τα σπίτια μας ούτε τα ονόματα ούτε η γη, ούτε καλά-καλά τ’αστέρια… αυτό το κάτι έχει να κάνει με τον άνθρωπο».

————————————————————————————-
ΛΥΚΕΙΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΒΡΥΞΕΛΛΩΝ
Η ΜΙΚΡΗ ΜΑΣ ΠΟΛΗ Thornton Wilder
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Μίνως Βολανάκης
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Γιάννης Οικονομίδης, Μαρία Καραχάλιου.
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ: Χρήστος Γκακούδης, Γιώργος Δημητρίου, Ηλίας Κοντέας, Σικελία Κωνσταντακοπούλου, Μαρίνα Κώττη, Γιώργος Λιόλιος,Γιώργος Μαγκλής, Ιάσων Μπαλκάμος, Κωνσταντίνος Μπαλκάμος, Χρήστος Παναγιωτακόπουλος, Νίκος Παναγιωταράκης, Δημήτρης Πουρνιάς, Μαρία Σαραφίδου, Αλίκη Σίμου, Νεφέλη Συριοπούλου, Νίκος Τσουλάκος, Φαίη Φυγκά, Μαρία Χούλη.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΠΕΡΤΙΤΛΩΝ: Δημήτρης Πουρνιάς.
ΑΦΙΣΑ: Βίκυ Δογραματζοπούλου.

3, 4, 5, 6 & 7 Απριλίου 2014
Εισιτήρια/Tickets: 15 euros
Ωρα: 19:30
Espace théâtral SCARABAEUS
Rue Creuse 19, 1030 Bruxelles

Κρατήσεις/Reservations :
PERIPLE, 115 rue Froissart, 1040 Bruxelles,
02-2309335, karahalioumaria@gmail.com, 02-3475415

Photo credit Newsville.be (από τις πρόβες της θεταρικής παράστασης)

The post Standing ovation στην πρεμιέρα της ΜΙΚΡΗΣ ΜΑΣ ΠΟΛΗΣ του Θ. Ουάιλντερ με τη θεατρική ομάδα του Λυκείου Ελληνίδων Βρυξελλών appeared first on .

Είμαι ένας από αυτούς που γνώρισαν από κοντά και εκτίμησαν βαθύτατα τον απερχόμενο Σεβασμιότατο κ. κ. Παντελεήμονα. Απλός στους τρόπους, άμεσος, δημιουργικός, δραστήριος, με ισχυρή θέληση, ικανός να επιβάλλεται με τη στάση του, το παράδειγμά του και την ισχυρή του θέληση, αφήνει ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στη Μητρόπολή μας. Ήταν ένας Μητροπολίτης-Κτίστης, με την ευγενή έννοια του όρου: κτίστης ναών και ενοριών, αφήνει πίσω του 24 ναούς και ενορίες στο Βέλγιο, 4 στην Ολλανδία, 1 στο Λουξεμβούργο, από τους οποίους οι περισσότεροι κτισμένοι με πρωτοβουλία του ιδίου· ανακαινιστής των υπόλοιπων ναών και κυρίως του Μητροπολιτικού μας ναού, που όσοι τον θυμόμαστε από τότε που ανέλαβε Μητροπολίτης, διαπιστώνουμε πόσο εις βάθος έχει γίνει αυτή η ανακαίνιση· επίσης όμως και οικοδόμος και θεμελιωτής του σεβασμού της ορθόδοξης εκκλησίας από όλους τους κατοικούντες και παρεπιδημούντες σε αυτή τη χώρα.
Πρέπει επίσης να αναλογισθούμε οι νεότεροι την κατάσταση στην οποία βρίσκονταν τα μέσα συγκοινωνίας και επικοινωνίας, οι υποδομές του Βελγίου, η κοινωνική και οικονομική κατάσταση των Ελλήνων αυτής της χώρας στις δύσκολες εκείνες εποχές που ήλθε στο Βέλγιο ο Σεβασμιότατος (1957) για να υπηρετήσει τις θρησκευτικές ανάγκες των Ελλήνων εργαζομένων στα ανθρακωρυχεία του Μονς, του Σαρλερουά και της Λουβιέρ, που έφθαναν από την Ελλάδα κατά εκατοντάδες εβδομαδιαίως.

Ξεκίνησε με δύο λειτουργίες, στην Αμβέρσα (24 Νοεμβρίου 1957, στο ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου) και στις Βρυξέλλες (25 Νοεμβρίου 1957, στο ναό των Αρχιστρατήγων Μιχαήλ και Γαβριήλ της Rue de Stassart), ήτοι στους δύο μοναδικούς τότε ελληνικούς ναούς σε ολόκληρο το Βέλγιο. Από το Μονς όπου εγκαταστάθηκε, έκανε τις μετακινήσεις του με μια μοτοσυκλέτα στον ευρύ γεωγραφικό χώρο που κάλυπτε η πρώτη ενορία του (Μονς) και η ενορία Σαρλερουά, την οποία επίσης ανέλαβε από το 1960, και έκανε τις θρησκευτικές τελετές σε παραπήγματα ή και στο ύπαιθρο, και όταν επρόκειτο για γάμους, στα σπίτια των νεονύμφων.
Εκτός από το καθαρά θρησκευτικό έργο – στα πλαίσια των οποίων αναφέρουμε χαρακτηριστικά ότι έφθασε να τελεί κάθε Πάσχα μέχρι και έξι ακολουθίες Αναστάσεως, ο τότε ιερεύς Παντελεήμων έκανε και χρέη κοινωνικού λειτουργού για τους εργαζομένους και τις οικογένειές τους. Μετέβαινε εις επίσκεψη των ασθενών των νοσοκομείων, των τραυματισμένων εις τα τραυματολογικά κέντρα των ανθρακωρυχείων, των φυλακισμένων, των καντινών όπου διέμεναν οι άγαμοι εργαζόμενοι, συμβουλεύοντας και νουθετώντας τους για την επίλυση πολλών και ποικίλων προβλημάτων τους.
Επίσης ίδρυσε τα απογευματινά σχολεία μητρικής γλώσσας με εθελοντές που δίδασκαν στα ελληνόπουλα τη μητρική μας γλώσσα, την ιστορία και τα θρησκευτικά. Η διδασκαλία γινόταν σε αίθουσες των Ecoles Libres, που παραχωρούνταν δωρεάν από τις βελγικές αρχές. Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί ήλθαν αργότερα, ήτοι από το 1963 και μετά.
Ιερατικός προϊστάμενος της Ενορίας των Βρυξελλών από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, περιερχόταν τις πόλεις και κωμοπόλεις όπου υπήρχαν Έλληνες ορθόδοξοι, μέχρι και το Λουξεμβούργο, όπου επίσης μετέβαινε τακτικά.
Με φροντίδες του η Ορθόδοξη Εκκλησία μας απέκτησε το 1987 τον λαμπρό Μητροπολιτικό της ναό (avenue de Stalingrad 34), ο οποίος πάλι με φροντίδες του ανακαινίσθηκε πρόσφατα.
Σε αρμονική συνεργασία με τις αρχές του Βελγικού Κράτους, τον τρίτο χρόνο της μητροπολιτικής του θητείας επέτυχε τη δημοσίευση του βασιλικού διατάγματος της 15ης Μαρτίου 1985, με το οποίο, στο πρώτο άρθρο του, ο Βασιλεύς του Βελγίου Baudouin θεσμοθετεί ότι: «Le métropolite-archevêque du Patriarcat Oecuménique de Constantinople ou son remplaçant est reconnu par Nous comme organe représentatif de l'ensemble de l'église orthodoxe.» (Ο Μητροπολίτης-Αρχιεπίσκοπος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως ή ο αντικαταστάτης του αναγνωρίζεται υφ’ Ημών ως το αντιπροσωπευτικόν όργανον ολοκλήρου της Ορθοδόξου Εκκλησίας). Μεγάλη διπλωματική επιτυχία για το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Το διάταγμα είναι δημοσιευμένο στην ιστοσελίδα:
http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=fr&la=F&cn=1988031532&table_name=loi
Έκδοση παρόμοιας διάταξης από το Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου επιτυγχάνεται την 31η  Οκτωβρίου 1997, όπου πολύ πρόσφατα ιδρύθηκε λαμπρός ορθόδοξος ναός.
Στον εκπαιδευτικό τομέα, το Ορθόδοξο Θρησκευτικό μάθημα διδάσκεται στα Δημόσια και Κρατικά Σχολεία του Βελγίου.
Ο Μητροπολίτης κ. Παντελεήμων, ακολουθώντας τη γραμμή του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου μας κ. κ. Βαρθολομαίου που αντελήφθη ενωρίς την ειδική βαρύτητα της πόλεως των Βρυξελλών ως έδρας των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρωτοστατεί στην ίδρυση, από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, Γραφείου της Ορθοδόξου Εκκλησίας παρά τη Ευρωπαϊκή Ενώσει. Το γραφείο λειτουργεί σε ιδιόκτητο κτίριο της Εκκλησίας μας στην πλατεία Jamblinne de Meux 40 – 1030 Bruxelles και συμμετέχει ισότιμα σε όλους τους εποικοδομητικούς διαλόγους μεταξύ των θρησκειών και δογμάτων στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή και παγκοσμίως.
Ακόμη και στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών (Zaventem) αποκτήθηκαν δύο παρεκκλήσια της εκκλησίας μας.
Από τις πιο έντονες αλλά και συμβολικές αναμνήσεις από την τριαντάχρονη θητεία του απερχομένου Σεβασμιότατου, παραμένει η τελετή του Εσπερινού της Αναστάσεως, ανήμερα της Κυριακής του Πάσχα, όπου προσέρχονται εκπρόσωποι όλων των ορθοδόξων εκκλησιών στη Μητρόπολή μας και διαβάζεται το Ευαγγέλιο της ημέρας σε περισσότερες από δέκα γλώσσες. Από αυτή την τελετή, Πάσχα 2013, προέρχεται και η φωτογραφία.

Παρόμοια διορθόδοξη τελετή γίνεται και την Κυριακή της Ορθοδοξίας. Τα βελγικά μέσα ενημέρωσης καλύπτουν τακτικά ιερές τελετές της εκκλησίας μας.
Με όλες τις παραπάνω πρωτοβουλίες ο απερχόμενος Μητροπολίτης εισήγαγε την Ορθόδοξη Εκκλησία του Βελγίου στην τρίτη χιλιετηρίδα και το Άγιο Πνεύμα που σοφά συντηρεί τα της πίστεώς μας έστειλε το μήνυμα ότι ήταν καιρός να αναπαυθεί από τους πολλούς του κόπους.
Σεβασμιότατε κ. κ. Παντελεήμων,
Σας ευχαριστούμε εκ βάθους καρδίας για όσα έχετε κάνει για την εκκλησία και την κοινωνία μας και για τον καθένα από μάς. Στη θέση που είσθε από την ημέρα της αποδοχής της παραιτήσεώς σας, θα σας συναντούμε με τον ίδιο σεβασμό και αγάπη και σας ευχόμαστε πολλά τα έτη.
Προς τιμήν του απερχομένου Μητροπολίτου θα γίνει το Σάββατο 14 Δεκεμβρίου, ώρα 9-12, αποχαιρετιστήρια θεία λειτουργία στο Μητροπολιτικό Ναό. Παραπέμπουμε στην ιστοσελίδα
http://imbelgiou.wordpress.com/
Η παρουσία όλων είναι επιβεβλημένη.

***
Καλωσορίζουμε και τον νέο μας Σεβασμιότατο Μητροπολίτη κ. κ. Αθηναγόρα.

Ο κ. κ. Αθηναγόρας, κατὰ κόσμον Yves Peckstadt, γεννήθηκε στη Γάνδη το 1962, γιος του Πρωτοπρεσβυτέρου και Εφημερίου της ορθοδόξου ενορίας της Γάνδης Ignace Peckstadt. Φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Γάνδης, στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όπου και αρίστευσε, και στο Οικουμενικό Ινστιτούτο Bossey, στην Ελβετία. Χειροτονείται διάκονος το 1989, από τον τότε Μητροπολίτη Φιλαδελφείας και τώρα Οικουμενικό Πατριάρχη κ. κ. Βαρθολομαίο. Υπηρετεί στη Μητρόπολη Βελγίου μέχρι τη χειροτονία του ωε Πρεσβυτέρου, το 1996, από τον Μητροπολίτη Βελγίου κ. κ. Παντελεήμονα. Του ανατίθενται τα καθήκοντα του Αρχιερατικού Επιτρόπου για τις γαλλόφωνες και φλαμανδόφωνες ορθόδοξες ενορίες.
Το 1994 αναλαμβάνει την παραγωγή ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών της Ορθόδοξης Εκκλησίας στο πρώτο πρόγραμμα των κρατικών σταθμών και ορίζεται συνεργάτης του νεοσύστατου γραφείου της Ορθοδόξου Εκκλησίας παρά τη Ευρωπαϊκή Ενώσει. Με πρωτοβουλία του και σε σύμπνοια με τον Μητροπολίτη ιδρύεται η ορθόδοξη ενορία της Μπρυζ (Brugge), καθώς και εκείνη της Οστάνδης. Επί σειρά ετών υπηρετεί ως υπεύθυνος ορθόδοξος Εφημέριος (Chaplain) του Διεθνούς Αεροδρομίου Βρυξελλών.
Έχει συμμετάσχει σε επιτροπές οικουμενικού χαρακτήρα και σε αντιπροσωπείες και αποστολές σε διορθόδοξα και διαχριστιανικά συνέδρια.
Το 2003 εκλέχτηκε παμψηφεί Επίσκοπος Σινώπης, Βοηθός Επίσκοπος του Σεβ. Μητροπολίτου Βελγίου και χειροτονήθηκε τον ίδιο χρόνο.
Τέλος, με απόφαση της Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου ορίσθηκε Μητροπολίτης Βελγίου την 27η Νοεμβρίου 2013.
Ο νέος Προκαθήμενος της Εκκλησίας μας προέρχεται από τις βαθύτερες ρίζες του Βελγίου, του οποίου έχει την υπηκοότητα και καταγωγή, γνωρίζει δε άριστα την ελληνική γλώσσα και πολιτισμό από τις σπουδές του στη Θεολογική Θεσσαλονίκης και από πολλές θρησκευτικές, πνευματικές και κοινωνικές δραστηριότητές του. Εκτός από τα γαλλικά και τα φλαμανδικά (βασικές επίσημες γλώσσες του Βελγίου), και τα ελληνικά που προαναφέραμε, ο κ. κ. Αθηναγόρας ομιλεί άριστα και την αγγλική γλώσσα.
Οι γνώσεις αυτές του παρέχουν το πλεονέκτημα να ακούγεται δια στόματός του η ορθοδοξία σε όλα τα μήκη και τα πλάτη, σε όλους τους διαθρησκευτικούς και κοινωνικούς διαλόγους της εποχής μας.
Η τελετή ενθρονίσεως του νέου Μητροπολίτου θα γίνει την 21η Δεκεμβρίου, ώρα 3 μ.μ. στον Μητροπολιτικό Ναό. Παραπέμπουμε και πάλι στην ιστοσελίδα Παραπέμπουμε στην ιστοσελίδα
http://imbelgiou.wordpress.com/
Θα ακολουθήσει δεξίωση, για όλους, στην αίθουσα τελετών του Σχολείου Sint-Jan  Berchmans College, rue des Ursulines 4 – 1000 Bruxelles.
Σεβασμιότατε, σας ευχόμαστε πολλά τα έτη και καλή διακονία προς όφελος όλων των ορθοδόξων και προς δημιουργικό διάλογο με όλες τις θρησκείες, με όλες τις ανθρώπινες ψυχές.

Αριστείδης Λαυρέντζος 

The post ΑΥΡΙΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 14 ΔΕΚ: Η ομογένεια τιμά την αποχώρηση του Μητροπολίτη Παντελεήμονα και καλωσορίζει τον νέο Μητροπολίτη κ. κ. Αθηναγόρα. appeared first on .