Απόφαση του εργατοδικείου Βρυξελλών για το καθεστώς εργασίας των διανομέων της UberEats

Μια υπόθεση με ευρύτερες προεκτάσεις για την οικονομία των πλατφορμών εξετάζεται στο εργατοδικείο των Βρυξελλών, με επίκεντρο το καθεστώς απασχόλησης των διανομέων της Uber Eats. Το ερώτημα που τίθεται δεν αφορά μόνο τρεις εργαζόμενους, αλλά αγγίζει συνολικά το μοντέλο λειτουργίας ενός ταχέως αναπτυσσόμενου κλάδου.

Η διαμάχη για το καθεστώς εργασίας
Η υπόθεση ξεκίνησε ύστερα από προσφυγή τριών πρώην διανομέων, οι οποίοι ζητούν να αναγνωριστούν ως μισθωτοί και όχι ως ανεξάρτητοι συνεργάτες. Στο επίκεντρο βρίσκεται η γνωμοδότηση της Commission relations de travail (CRT), η οποία ήδη από το 2024 είχε επισημάνει την ύπαρξη στοιχείων που παραπέμπουν σε σχέση εξάρτησης.

Η διαδικασία ενώπιον του δικαστηρίου διήρκεσε περισσότερες από έξι ώρες, με την Uber Eats να υπερασπίζεται το μοντέλο της, υποστηρίζοντας ότι λειτουργεί απλώς ως πλατφόρμα διαμεσολάβησης μεταξύ εστιατορίων, πελατών και διανομέων. Η εταιρεία επιμένει ότι οι συνεργάτες της διαθέτουν ευελιξία, καθώς μπορούν να επιλέγουν πότε εργάζονται, να απορρίπτουν παραγγελίες ή να ακυρώνουν διανομές.

Αντίθετες ερμηνείες της “ελευθερίας”
Από την άλλη πλευρά, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων, καθώς και το βελγικό κράτος και το ONSS, αμφισβητούν έντονα αυτή την εικόνα. Υποστηρίζουν ότι η φαινομενική αυτονομία περιορίζεται από συγκεκριμένους μηχανισμούς ελέγχου, όπως η γεωεντοπισμένη παρακολούθηση, η απουσία διαπραγμάτευσης στις αμοιβές και οι κανόνες που διέπουν τη λειτουργία της πλατφόρμας.

Σύμφωνα με τα κριτήρια της CRT, η ύπαρξη σχέσης εξάρτησης μπορεί να τεκμηριωθεί όταν πληρούνται τουλάχιστον τρεις προϋποθέσεις. Στην προκειμένη περίπτωση, εκτιμάται ότι πληρούνται περισσότερες, γεγονός που ενισχύει τη θέση όσων ζητούν αναγνώριση μισθωτής εργασίας.

Η παρέμβαση των θεσμών και οι ευρύτερες συνέπειες
Η θέση αυτή ενισχύεται και από το auditorat du travail, το οποίο ευθυγραμμίζεται με τα αιτήματα των διανομέων και των δημόσιων αρχών. Παράλληλα, ασκήθηκε κριτική στη στάση της εταιρείας μετά από προηγούμενη δικαστική εξέλιξη το 2024, όταν η συνεργασία με τους τρεις διανομείς διακόπηκε.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο ζήτημα της πραγματικής εργασιακής ασφάλειας, καθώς επισημαίνεται ότι η επίκληση της ευελιξίας δεν διασφαλίζει ούτε σταθερό εισόδημα ούτε προβλέψιμο όγκο εργασίας.

Η υπόθεση ξεπερνά τα στενά όρια της συγκεκριμένης διαφοράς. Σύμφωνα με τη συνδικαλιστική οργάνωση CSC, έως και 27.000 εργαζόμενοι σε πλατφόρμες ενδέχεται να επηρεαστούν από μια ενδεχόμενη αλλαγή καθεστώτος. Το διακύβευμα αφορά το μέλλον ενός μοντέλου εργασίας που, εάν δεν επαναπροσδιοριστεί, θα μπορούσε να επεκταθεί και σε άλλους τομείς της οικονομίας.

Η τελική απόφαση του δικαστηρίου αναμένεται στις 20 Μαΐου, με το αποτέλεσμά της να παρακολουθείται στενά τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Travail des plateformes : un modèle remis en question
Le cas Uber Eats relance le débat sur la frontière entre indépendance et salariat

À Bruxelles, une affaire emblématique pourrait redéfinir le statut de milliers de travailleurs actifs dans l’économie numérique. Au cœur des débats, la situation des livreurs de Uber Eats et la nature réelle de leur relation avec la plateforme.

Une procédure révélatrice d’un enjeu structurel
Trois anciens coursiers ont saisi la justice afin d’obtenir la reconnaissance de leur statut de salariés. Leur démarche s’appuie notamment sur une analyse de la Commission relations de travail, qui a identifié plusieurs éléments traduisant une forme de dépendance vis-à-vis de la plateforme.

Face au tribunal, Uber Eats a défendu son fonctionnement en mettant en avant la flexibilité offerte à ses partenaires. Selon l’entreprise, les livreurs conservent une autonomie dans l’organisation de leur activité, pouvant choisir leurs horaires et accepter ou non les courses proposées.

Une autonomie jugée limitée
Cette vision est toutefois contestée par les représentants des travailleurs ainsi que par les autorités publiques. Ils estiment que cette liberté est encadrée par des dispositifs qui limitent concrètement l’indépendance des coursiers, notamment via le suivi des performances, les conditions tarifaires imposées et les modalités d’organisation du travail.

Dans ce contexte, plusieurs critères permettant de qualifier une relation de subordination semblent réunis, ce qui pourrait justifier une requalification du statut.

Un dossier aux implications étendues
Le ministère public partage globalement cette analyse et souligne également certaines pratiques de la plateforme, notamment après des décisions judiciaires antérieures. Au-delà du cas individuel, la question de la sécurité économique des travailleurs est également posée, en l’absence de garanties en matière de revenus ou de volume d’activité.

Les enjeux dépassent largement ce contentieux. Pour certains acteurs syndicaux, une évolution du cadre juridique pourrait concerner des dizaines de milliers de travailleurs actifs dans des modèles similaires. Cette affaire pourrait ainsi marquer une étape importante dans la régulation du travail via plateformes.

Le jugement attendu dans les prochaines semaines pourrait contribuer à redessiner les contours de cette économie en pleine mutation.