Απαγορεύεται η χρήση θρησκευτικών συμβόλων στα σχολεία από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς

Από την επόμενη σχολική χρονιά, τίθεται σε εφαρμογή ένα νέο καθεστώς ουδετερότητας στην εκπαίδευση στη Γαλλόφωνη Κοινότητα Βελγίου, μετά την οριστική έγκριση σχετικού διατάγματος από το κοινοβούλιο της Ομοσπονδίας Βαλλονίας-Βρυξελλών.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει την απαγόρευση εμφάνισης θρησκευτικών και ιδεολογικών συμβόλων από το σύνολο του σχολικού προσωπικού κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Η ρύθμιση δεν περιορίζεται μόνο στους εκπαιδευτικούς, αλλά επεκτείνεται σε ένα ευρύ φάσμα εργαζομένων: διευθυντές, παιδαγωγούς, διοικητικό προσωπικό, ασκούμενους, τεχνικό προσωπικό, εργαζόμενους καθαριότητας, μάγειρες, καθώς και επαγγελματίες των ψυχοκοινωνικών υπηρεσιών (PMS) και προσωπικό οικοτροφείων και κέντρων δραστηριοτήτων.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι σύμβολα όπως η μαντίλα, ο σταυρός ή το άστρο του Δαβίδ, αλλά και κάθε ένδυμα ή αξεσουάρ που παραπέμπει σε πολιτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις – όπως μπλουζάκια ή διακριτικά – δεν θα επιτρέπονται πλέον στον σχολικό χώρο.

Η μοναδική εξαίρεση αφορά τους καθηγητές θρησκευτικών και ηθικής, οι οποίοι διατηρούν το δικαίωμα να φέρουν τέτοια σύμβολα στο πλαίσιο του διδακτικού τους αντικειμένου.

Το μέτρο θα εφαρμοστεί σε όλα τα σχολεία των επίσημων δικτύων, δηλαδή στο Wallonie-Bruxelles Enseignement (WBE), στα δημοτικά και επαρχιακά σχολεία, καθώς και στα μη θρησκευτικά ιδιωτικά σχολεία. Αντίθετα, τα θρησκευτικά ιδιωτικά σχολεία δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του διατάγματος.

Σε πολιτικό επίπεδο, το κείμενο εγκρίθηκε από τα κόμματα της πλειοψηφίας, τους MR και Les Engagés, ενώ από την αντιπολίτευση οι PS και Ecolo επέλεξαν να τηρήσουν αποχή. Το PTB καταψήφισε τη ρύθμιση.

Η απόφαση εντάσσεται στη συνεχιζόμενη συζήτηση γύρω από την ουδετερότητα του δημόσιου χώρου και τον ρόλο της εκπαίδευσης σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία, ανοίγοντας εκ νέου τον διάλογο για τα όρια μεταξύ ατομικής έκφρασης και θεσμικής ουδετερότητας.

Neutralité à l’école : un nouveau cap pour la rentrée
La Fédération Wallonie-Bruxelles encadre strictement l’expression convictionnelle du personnel éducatif

À partir de la prochaine rentrée scolaire, les établissements relevant de la Fédération Wallonie-Bruxelles fonctionneront sous un nouveau principe renforcé de neutralité institutionnelle, à la suite de l’adoption définitive d’un décret en ce sens.

Ce texte introduit une règle claire : les membres du personnel scolaire ne pourront plus afficher de signes religieux ou idéologiques visibles dans l’exercice de leurs fonctions. Cette mesure concerne un large éventail de profils, allant des enseignants et directions aux agents administratifs, éducateurs, stagiaires, personnel technique ou encore travailleurs des centres psycho-médico-sociaux et des internats.

Dans les faits, cela implique l’interdiction de porter des éléments tels qu’un voile, une croix ou une étoile de David, mais aussi tout accessoire ou vêtement exprimant une appartenance politique ou philosophique.

Une dérogation est néanmoins prévue pour les enseignants de religion et de morale, pour lesquels ces signes peuvent s’inscrire dans le cadre pédagogique de leur mission.

Le dispositif s’appliquera aux écoles du réseau officiel – notamment Wallonie-Bruxelles Enseignement, ainsi qu’aux établissements communaux et provinciaux – et aux écoles libres non confessionnelles. Les écoles libres confessionnelles restent, quant à elles, en dehors du champ d’application.

Sur le plan politique, la majorité composée du MR et des Engagés a soutenu le texte. Les partis PS et Ecolo se sont abstenus, tandis que le PTB s’y est opposé.

Au-delà de la mesure elle-même, cette décision relance un débat plus large sur la place des convictions personnelles dans les institutions publiques et sur l’équilibre entre liberté individuelle et cadre collectif au sein de l’école.