Ένα μικρό ελληνικό νησί προσφέρει 500€ το μήνα για να ζήσετε εκεί

Η ιδέα μιας νέας ζωής σε ένα ήσυχο νησί ή σε ένα ορεινό ευρωπαϊκό χωριό μοιάζει για πολλούς ονειρική. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, δεν πρόκειται απλώς για όνειρο, αλλά για οργανωμένη πολιτική προσέλκυσης νέων κατοίκων με συγκεκριμένα οικονομικά κίνητρα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Αντικύθηρα. Οι τοπικές αρχές προσφέρουν σε όσους αποφασίσουν να εγκατασταθούν μόνιμα στο μικρό νησί μηνιαία οικονομική ενίσχυση 500 ευρώ για διάστημα δύο ετών, καλύπτοντας παράλληλα τη στέγαση και την παροχή γευμάτων. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης στήριξη για τη σχολική ένταξη παιδιών, μαθήματα ελληνικής γλώσσας για καλύτερη ενσωμάτωση, ενώ απευθύνεται και σε συνταξιούχους που επιθυμούν να αλλάξουν τόπο κατοικίας.

Πίσω από την ελκυστική πρόταση κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα. Τα Αντικύθηρα, όπως πολλές απομακρυσμένες περιοχές, αντιμετωπίζουν έντονη πληθυσμιακή μείωση, καθώς οι νεότερες γενιές μετακινούνται προς μεγαλύτερα αστικά κέντρα. Η πρόσβαση στο νησί γίνεται αποκλειστικά με πλοίο από την Κρήτη και τα δρομολόγια είναι περιορισμένα, στοιχείο που υπογραμμίζει τις πρακτικές δυσκολίες μιας μόνιμης εγκατάστασης.

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Στην Ιταλία, η περιφέρεια της Τοσκάνης προχώρησε τα τελευταία χρόνια σε οικονομικά κίνητρα στο πλαίσιο του προγράμματος «Residenzialità in Montagna 2024», προσφέροντας από 10.000 έως 30.000 ευρώ σε όσους αγόραζαν κατοικία σε έναν από τους 119 ορεινούς οικισμούς που συμμετείχαν στο σχέδιο. Οι περιοχές αυτές πλήττονται από διαρκή πληθυσμιακή αποδυνάμωση, με τους νέους να αναζητούν εργασία και προοπτικές σε μεγαλύτερες πόλεις.

Ακόμη πιο στοχευμένη ήταν η πρωτοβουλία του μεσαιωνικού χωριού Radicondoli, κοντά στη Σιένα, το οποίο προσέφερε έως 20.000 ευρώ για την εγκατάσταση σε κενές κατοικίες, καθώς και επιπλέον 6.000 ευρώ για έξοδα θέρμανσης και μετακίνησης. Ο πληθυσμός του χωριού έχει μειωθεί δραστικά τις τελευταίες δεκαετίες, από περίπου 3.000 κατοίκους σε λιγότερους από 1.000, γεγονός που ώθησε τις τοπικές αρχές να αναζητήσουν άμεσες λύσεις.

Στην Ισπανία, το ορεινό χωριό Ponga, στην περιοχή των Αστουριών, προσέφερε το 2023 σχεδόν 3.000 ευρώ σε νέους κατοίκους, ενώ προέβλεπε επιπλέον οικονομική ενίσχυση για οικογένειες στις οποίες γεννιόταν παιδί εντός του χωριού.

Οι πρωτοβουλίες αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο δημογραφικής κρίσης. Η γήρανση του πληθυσμού, η αστικοποίηση και η εγκατάλειψη της υπαίθρου οδηγούν στο κλείσιμο σχολείων, καταστημάτων και βασικών υπηρεσιών, απειλώντας τη βιωσιμότητα ολόκληρων περιοχών. Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, αρκετές τοπικές αρχές επιλέγουν να επενδύσουν σε οικονομικά κίνητρα, ελπίζοντας να αντιστρέψουν την τάση.

Ωστόσο, η εικόνα μιας ειδυλλιακής ζωής δίπλα στη θάλασσα ή σε ένα γραφικό χωριό συνοδεύεται και από προκλήσεις. Η περιορισμένη πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες, οι λιγότερες επαγγελματικές ευκαιρίες και οι δυσκολίες μετακίνησης αποτελούν παράγοντες που πρέπει να συνεκτιμηθούν. Τα προγράμματα αυτά δεν προσφέρουν απλώς αλλαγή διεύθυνσης, αλλά προϋποθέτουν και ουσιαστική αλλαγή τρόπου ζωής.

Σε κάθε περίπτωση, από τα Αντικύθηρα μέχρι την Τοσκάνη και τις Αστούριες, η Ευρώπη δείχνει πως οι τοπικές κοινωνίες αναζητούν δημιουργικούς τρόπους για να ξαναδώσουν ζωή σε τόπους που κινδυνεύουν να αδειάσουν, μετατρέποντας τη δημογραφική πρόκληση σε ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα.