Η Αμβέρσα αποκτά ξανά Έκθεση Βιβλίου επτά χρόνια μετά τη διακοπή της Boekenbeurs

Επτά χρόνια μετά την αναστολή της ιστορικής Boekenbeurs, η Αμβέρσα ετοιμάζεται να φιλοξενήσει ξανά Έκθεση Βιβλίου τον προσεχή Νοέμβριο. Η πανδημία του κορονοϊού, σε συνδυασμό με χρόνιες οικονομικές δυσκολίες, είχε οδηγήσει το 2020 την διοργανώτρια Boek.be στην οριστική διακοπή της διοργάνωσης, παρά το γεγονός ότι το 2019 είχε προσελκύσει ακόμη 123.000 επισκέπτες και πλησίαζε τα 90 χρόνια ιστορίας.

Η ακύρωση της έκδοσης του 2020 αποδείχθηκε καθοριστική. Η Boek.be δεν κατάφερε να εξασφαλίσει διάδοχο σχήμα για την Έκθεση Βιβλίου στην Antwerp Expo, ενώ και οι υπόλοιπες δραστηριότητές της τέθηκαν προς πώληση. Το 2021 πραγματοποιήθηκε μια πιο περιορισμένη διοργάνωση με τίτλο «LEES! Het Boekenfestival», επίσης στην Antwerp Expo, χωρίς όμως συνέχεια τα επόμενα χρόνια.

Από το 2021 και έπειτα, το κέντρο βάρους μεταφέρθηκε στο Κόρτραϊκ, στη Δυτική Φλάνδρα, όπου ξεκίνησε ένα νέο φεστιβάλ βιβλίου, προκαλώντας τότε αντιδράσεις στην Αμβέρσα. Εκπρόσωποι της πόλης είχαν επισημάνει ότι η πλειονότητα των επισκεπτών της παλιάς Έκθεσης προερχόταν από την Αμβέρσα και την ευρύτερη περιοχή της. Το 2023 η Φλάνδρα απέκτησε εκ νέου μια μεγάλη διοργάνωση με το Boektopia, το οποίο καθιερώθηκε στο Kortrijk Expo.

Η επιστροφή στην Αμβέρσα επιβεβαιώθηκε επισήμως από τη Φλαμανδή υπουργό Πολιτισμού Caroline Gennez, η οποία ανακοίνωσε ότι το Boektopia θα επεκταθεί φέτος και στη μητρόπολη του Σκάλδη. Η διοργάνωση στο Κόρτραϊκ θα πραγματοποιηθεί από τις 30 Οκτωβρίου έως τις 4 Νοεμβρίου, ενώ η έκδοση της Αμβέρσας θα λάβει χώρα από τις 10 έως τις 15 Νοεμβρίου, επαναφέροντας το βιβλίο στην Antwerp Expo.

Σύμφωνα με τη διευθύντρια του Boektopia, Lore Vanaudenhove, η διπλή διοργάνωση αποτελεί «μια λογική εξέλιξη» που θα επιτρέψει την προσέγγιση ευρύτερου κοινού σε ολόκληρη τη Φλάνδρα. Το Κόρτραϊκ προσελκύει κυρίως επισκέπτες από την Ανατολική και τη Δυτική Φλάνδρα, ενώ η Αμβέρσα αναμένεται να συγκεντρώσει κοινό από την ομώνυμη επαρχία, το Λιμβούργο και τη Φλαμανδική Βραβάνδη.

Η επιστροφή της Έκθεσης θεωρείται από τις τοπικές αρχές ως επαναφορά ενός θεσμού «στο φυσικό του περιβάλλον». Η αρμόδια για τον Πολιτισμό στην Αμβέρσα, Lien Van de Kelder, έχει υπογραμμίσει ότι η πόλη διαθέτει βαθιά βιβλιοφιλική παράδοση και ότι το Boektopia θα αποτελέσει κεντρικό γεγονός του Μήνα Βιβλίου τον Νοέμβριο. Στο ίδιο πνεύμα, η δήμαρχος Els van Doesburg έκανε λόγο για μια ιστορική συνέχεια πέντε αιώνων, από τον Christophe Plantin και τον Hendrik Conscience έως τη σύγχρονη εποχή, τονίζοντας ότι η Αμβέρσα υπήρξε διαχρονικά «πρωτεύουσα της ανάγνωσης» στη Φλάνδρα.

Με την επιστροφή της μεγάλης διοργάνωσης, η Αμβέρσα επιχειρεί να ανακτήσει τον ρόλο της ως σημείο αναφοράς για τους φίλους του βιβλίου, επανασυνδέοντας το παρελθόν με το παρόν ενός από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς θεσμούς της Φλάνδρας.

Anvers retrouve son Salon du livre sept ans après la fin de la Boekenbeurs
Boektopia s’installe à l’Antwerp Expo en novembre et marque le retour d’un rendez-vous culturel historique

Sept ans après l’arrêt de la mythique Boekenbeurs, Anvers s’apprête à renouer avec son Salon du livre. L’édition 2020, annulée en raison de la pandémie de coronavirus, avait porté un coup fatal à l’organisateur Boek.be, déjà fragilisé par des difficultés financières persistantes. Malgré un succès toujours notable en 2019 avec 123.000 visiteurs et une histoire proche des 90 ans, la foire n’avait pas survécu à cette crise.

Après l’abandon définitif du projet à l’Antwerp Expo et la mise en vente des autres activités de Boek.be, une tentative plus modeste avait vu le jour en 2021 sous le nom de « LEES! Het Boekenfestival ». L’initiative n’avait toutefois pas connu de seconde édition, laissant Anvers sans grand rendez-vous littéraire.

C’est alors Courtrai, en Flandre occidentale, qui est devenue dès 2021 le nouveau pôle du livre avec la création d’un salon alternatif. Cette délocalisation avait suscité des critiques à Anvers, où l’on rappelait que la majorité des visiteurs provenait historiquement de la métropole et de sa périphérie. En 2023, le festival Boektopia s’est consolidé à Kortrijk Expo, confirmant l’ancrage du nouvel événement.

La donne change en 2024. La ministre flamande de la Culture, Caroline Gennez, a annoncé que Boektopia s’étendrait désormais à Anvers. L’édition de Courtrai se tiendra du 30 octobre au 4 novembre, tandis que celle d’Anvers aura lieu du 10 au 15 novembre, renouant ainsi avec le site emblématique de l’Antwerp Expo.

Pour Lore Vanaudenhove, directrice de Boektopia, cette double implantation répond à une volonté d’élargir le public et de rassembler davantage de lecteurs à l’échelle flamande. Courtrai attire principalement un public de Flandre orientale et occidentale, tandis qu’Anvers devrait mobiliser les amateurs de livres issus de la province anversoise, du Limbourg et du Brabant flamand.

Les autorités locales saluent un « retour à l’habitat naturel » du Salon. L’échevine de la Culture, Lien Van de Kelder, voit dans Boektopia l’événement phare du Mois du livre à Anvers, destiné à stimuler la lecture dans tous les quartiers. La bourgmestre Els van Doesburg souligne, quant à elle, la tradition pluriséculaire de la ville, évoquant Christophe Plantin et Hendrik Conscience, figures majeures de son patrimoine littéraire.

Avec cette relance, Anvers ambitionne de réaffirmer son statut de capitale historique du livre en Flandre et de redonner à ce grand rendez-vous culturel la place qui fut longtemps la sienne.