Ψηφιακά σύνορα υπό πίεση: Ο EES δοκιμάζει την αντοχή των ευρωπαϊκών αεροδρομίων

Οι μεγαλύτεροι αεροπορικοί φορείς της Ευρώπης απευθύνουν προειδοποίηση με αποδέκτη την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: χωρίς άμεση αναθεώρηση του τρόπου εφαρμογής του Συστήματος Εισόδου/Εξόδου (Entry/Exit System – EES), το φετινό καλοκαίρι ενδέχεται να οδηγήσει σε παράλυση των συνοριακών ελέγχων στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια.

Με κοινή επιστολή προς τον Ευρωπαίο Επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Magnus Brunner, οι οργανισμοί ACI EUROPE, Airlines for Europe (A4E) και η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (IATA) κάνουν λόγο για «σοβαρή απόκλιση» μεταξύ της θεσμικής εικόνας επιτυχίας και της πραγματικής εμπειρίας των ταξιδιωτών.

Για τις Βρυξέλλες – έδρα τόσο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και κομβικού ευρωπαϊκού αεροδρομίου – το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό. Το Αεροδρόμιο των Βρυξελλών συγκαταλέγεται στα αεροδρόμια όπου ήδη καταγράφονται σημαντικές καθυστερήσεις.

Τι είναι το EES και γιατί προκαλεί εντάσεις

Το Entry/Exit System, που τέθηκε σε λειτουργία σε μεγάλο μέρος της ζώνης Σένγκεν από τον Οκτώβριο του 2025, αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ψηφιακής διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ.

Προβλέπει την υποχρεωτική καταγραφή βιομετρικών δεδομένων – δακτυλικών αποτυπωμάτων και εικόνας προσώπου – για υπηκόους τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των Βρετανών ταξιδιωτών.

Στην παρούσα φάση, το 35% των ταξιδιωτών εκτός ΕΕ που εισέρχονται στη Σένγκεν υποβάλλονται σε πλήρη καταγραφή. Σύμφωνα με τις αεροπορικές ενώσεις, αυτό ήδη μεταφράζεται σε αναμονές έως και δύο ωρών στους συνοριακούς ελέγχους αεροδρομίων.

Καθυστερήσεις έως τριών ωρών έχουν αναφερθεί σε μεγάλα αεροδρόμια της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ολλανδίας, της Πορτογαλίας, της Τσεχίας, της Εσθονίας, του Λουξεμβούργου – αλλά και του Βελγίου. Σε αρκετές περιπτώσεις, επιβάτες έχασαν ανταποκρίσεις.

Οι φορείς προειδοποιούν ότι αν η πλήρης, υποχρεωτική καταγραφή όλων των διελεύσεων εφαρμοστεί εντός Ιουλίου–Αυγούστου, οι ουρές ενδέχεται να ξεπεράσουν τις τέσσερις ώρες.

Τα τρία σημεία πίεσης

Στην επιστολή τους, οι οργανισμοί εντοπίζουν τρεις βασικούς λόγους που επιδεινώνουν την κατάσταση:

1. Χρόνια υποστελέχωση στα σημεία ελέγχου διαβατηρίων.

2. Τεχνολογικές δυσλειτουργίες, κυρίως στα αυτοματοποιημένα συστήματα.

3. Περιορισμένη χρήση της εφαρμογής προεγγραφής της Frontex από τα κράτη-μέλη, η οποία θα μπορούσε να μειώσει τον χρόνο ελέγχου.

Σε περιόδους αιχμής, όταν η επιβατική κίνηση στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια σχεδόν διπλασιάζεται, οι αδυναμίες αυτές πολλαπλασιάζονται.

Αίτημα για ευελιξία έως το 2026

Κεντρικό αίτημα του κλάδου είναι να επιβεβαιώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι τα κράτη Σένγκεν θα διατηρήσουν τη δυνατότητα μερικής ή πλήρους αναστολής του EES έως το τέλος Οκτωβρίου 2026.

Ο Κανονισμός 2025/1534 επιτρέπει προσωρινά μηχανισμούς αναστολής στο πλαίσιο της σταδιακής εφαρμογής. Ωστόσο, η ισχύς τους μετά τις αρχές Ιουλίου παραμένει ασαφής.

«Υπάρχει πλήρης αποσύνδεση μεταξύ της αντίληψης των ευρωπαϊκών θεσμών ότι το EES λειτουργεί ομαλά και της πραγματικότητας που βιώνουν οι ταξιδιώτες εκτός ΕΕ», τονίζουν σε κοινή δήλωσή τους οι Olivier Jankovec (ACI EUROPE), Ουρανία Γεωργουτσάκου (A4E) και Thomas Reynaert (IATA).

Για τον κλάδο, η ευελιξία δεν αποτελεί πολιτική παραχώρηση αλλά επιχειρησιακή αναγκαιότητα, ώστε να διαφυλαχθεί η εικόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως αποτελεσματικού και φιλόξενου προορισμού.

Τι σημαίνει αυτό για τους ταξιδιώτες

Μέχρι να ληφθούν αποφάσεις, οι επαγγελματίες του τουρισμού συστήνουν:

• Άφιξη νωρίτερα στο αεροδρόμιο, ειδικά σε ώρες αιχμής.

• Άμεση μετάβαση στον έλεγχο διαβατηρίων μετά το check-in και τον έλεγχο ασφαλείας.

• Πρόβλεψη για μεγαλύτερους χρόνους αναμονής σε αεροδρόμια με ήδη καταγεγραμμένα προβλήματα.

Καθώς ο Ιούλιος και ο Αύγουστος πλησιάζουν, η πίεση προς τις Βρυξέλλες αυξάνεται. Το διακύβευμα δεν αφορά μόνο την τεχνολογική μετάβαση της Ευρώπης σε ψηφιακά σύνορα, αλλά και την καθημερινή εμπειρία εκατομμυρίων επιβατών που περνούν από τις πύλες της.

Frontières numériques sous pression : l’EES met les aéroports européens à l’épreuve

Le secteur aérien appelle Bruxelles à plus de flexibilité avant un été à risque

Les principales organisations aériennes européennes tirent la sonnette d’alarme : sans révision urgente du déploiement du système d’entrée/sortie (Entry/Exit System – EES), le pic estival pourrait provoquer une paralysie des contrôles aux frontières dans les aéroports européens.

Dans une lettre conjointe adressée au Commissaire européen aux Affaires intérieures et à la Migration, Magnus Brunner, ACI EUROPE, Airlines for Europe (A4E) et l’Association internationale du transport aérien (IATA) dénoncent un « décalage total » entre la perception institutionnelle d’un système fonctionnel et la réalité vécue par les voyageurs.

Pour Bruxelles – siège de la Commission européenne et plateforme aéroportuaire majeure – l’enjeu est particulièrement concret. L’aéroport de Bruxelles figure parmi ceux où des retards significatifs ont déjà été signalés.

Un outil numérique aux ambitions élevées

Entré en vigueur dans une grande partie de l’espace Schengen en octobre 2025, l’EES constitue un pilier de la modernisation numérique des frontières extérieures de l’UE.

Le système impose l’enregistrement de données biométriques – empreintes digitales et image faciale – pour les ressortissants de pays tiers, y compris les voyageurs britanniques.

Actuellement, 35 % des voyageurs non européens sont concernés par cette procédure. Selon les organisations du secteur, cela entraîne déjà des temps d’attente pouvant atteindre deux heures.

Des retards allant jusqu’à trois heures ont été constatés dans plusieurs grands aéroports en Espagne, Italie, France, Allemagne, Pays-Bas, Portugal, République tchèque, Estonie, Luxembourg et Belgique. Certains passagers ont manqué leurs correspondances.

Si l’enregistrement obligatoire était généralisé en plein été, les files pourraient dépasser quatre heures dans certains aéroports.

Trois facteurs aggravants

Les organisations identifient trois causes majeures :

1. Un sous-effectif chronique aux postes de contrôle.

2. Des problèmes technologiques persistants, notamment liés à l’automatisation.

3. Une utilisation limitée de l’application de pré-enregistrement de Frontex par les États membres.

En période estivale, lorsque le trafic peut doubler, ces fragilités risquent d’être amplifiées.

Une demande de flexibilité jusqu’en 2026

Le secteur demande à la Commission européenne de confirmer que les États Schengen pourront suspendre partiellement ou totalement l’EES jusqu’à fin octobre 2026.

Si le règlement 2025/1534 prévoit des mécanismes temporaires dans le cadre du déploiement progressif, leur application au-delà de début juillet demeure incertaine.

« Il existe un décalage complet entre la perception des institutions européennes et la réalité vécue par les voyageurs non européens », ont déclaré conjointement Olivier Jankovec (ACI EUROPE), Ourania Georgoutsakou (A4E) et Thomas Reynaert (IATA).

Pour le secteur aérien, la flexibilité constitue une condition essentielle pour garantir le succès du système et préserver la réputation de l’Union européenne comme destination efficace et accueillante.

Ce que cela signifie pour les voyageurs

Dans l’immédiat, les professionnels conseillent :

• D’arriver plus tôt à l’aéroport, surtout aux heures de pointe.

• De se rendre directement au contrôle des passeports après l’enregistrement et la sécurité.

• De prévoir des délais supplémentaires dans les aéroports déjà sous tension.

À l’approche de l’été, Bruxelles se retrouve au cœur d’un équilibre délicat entre ambition numérique et réalité opérationnelle. L’enjeu dépasse la technique : il concerne l’expérience même de millions de voyageurs franchissant les frontières européennes.