Ένας αιώνας βελγικών σιδηροδρόμων σε… γραμματόσημα

Τα εκατό χρόνια από την ίδρυσή της ετοιμάζεται να τιμήσει η βελγική εθνική εταιρεία σιδηροδρόμων SNCB/NMBS με έναν ιδιαίτερο τρόπο: την κυκλοφορία μιας επετειακής σειράς γραμματοσήμων, σε συνεργασία με την ταχυδρομική υπηρεσία bpost. Η συλλεκτική έκδοση θα είναι διαθέσιμη από τις 26 Ιανουαρίου μέσω του ηλεκτρονικού καταστήματος της bpost και εντάσσεται στο ευρύτερο πρόγραμμα εκδηλώσεων που προετοιμάζονται ενόψει του 2026.

Το φύλλο των γραμματοσήμων περιλαμβάνει πέντε εμβληματικούς συρμούς, οι οποίοι αποτυπώνουν καθοριστικά στάδια της εξέλιξης του βελγικού σιδηροδρομικού δικτύου: από τις πρώτες σύγχρονες ατμομηχανές έως τις τεχνολογικές καινοτομίες της ηλεκτροκίνησης, της ταχύτητας και της άνεσης των επιβατών. Μέσα από τις απεικονίσεις, αναδεικνύεται η πορεία ενός αιώνα τεχνολογικής προόδου και μετασχηματισμού των μεταφορών στο Βέλγιο.

Η SNCB/NMBS ιδρύθηκε επίσημα στις 23 Ιουλίου 1926 και η επετειακή αυτή έκδοση λειτουργεί ως φόρος τιμής στην ιστορία, αλλά και στη διαχρονική σημασία των σιδηροδρόμων για τη χώρα. Η πρώτη εκτύπωση των γραμματοσήμων παρουσιάστηκε συμβολικά στο τυπογραφείο γραμματοσήμων της bpost στο Μέχελεν, με δύο συνοδούς τρένων να αποκαλύπτουν τη νέα σειρά, υπογραμμίζοντας τον ανθρώπινο δεσμό που ενώνει διαχρονικά τις σιδηροδρομικές και ταχυδρομικές υπηρεσίες.

Ιδιαίτερη θέση στη σειρά κατέχει το γραμματόσημο που απεικονίζει το Αυτόνομο Ταχυδρομικό Τρένο (Autonomous Postal Train – APT), το οποίο τέθηκε σε λειτουργία το 1967. Ο συγκεκριμένος συρμός λειτούργησε ως κινούμενο κέντρο διαλογής, επιτρέποντας στους ταχυδρομικούς υπαλλήλους να επεξεργάζονται αλληλογραφία εν κινήσει, έως και πέντε φορές ημερησίως, μεταξύ των βασικών κόμβων διανομής της χώρας. Η υπηρεσία παρέμεινε ενεργή μέχρι το 2003 και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της καινοτόμου συνεργασίας των δύο οργανισμών.

Η νέα έκδοση έρχεται επίσης να θυμίσει τη μακρά παράδοση των βελγικών σιδηροδρομικών γραμματοσήμων, η οποία ξεκινά το 1879, όταν η NMBS άρχισε να εκδίδει ειδικά γραμματόσημα για τη μεταφορά δεμάτων με τρένο. Με την πάροδο των δεκαετιών, τα γραμματόσημα αυτά χρησιμοποιήθηκαν και για άλλες ταχυδρομικές αποστολές. Οι τελευταίες εκδόσεις με επίσημη ταχυδρομική αξία κυκλοφόρησαν το 1987, ενώ από τη δεκαετία του 1990 η παραγωγή περιορίστηκε κυρίως σε συλλεκτικές σειρές, πριν το πρόγραμμα τερματιστεί οριστικά το 2015.

Η συνεργασία μεταξύ SNCB/NMBS και bpost συνεχίζεται σήμερα με πιο σύγχρονες μορφές. Το 2025, η bpost επέκτεινε το δίκτυο αυτόματων θυρίδων δεμάτων (bboxes), εγκαθιστώντας 270 μονάδες σε σιδηροδρομικούς σταθμούς σε ολόκληρη τη χώρα. Έτσι, περίπου οι μισοί σταθμοί του Βελγίου προσφέρουν πλέον τη δυνατότητα αποστολής, παραλαβής ή επιστροφής δεμάτων όλο το 24ωρο, ενσωματώνοντας τις ταχυδρομικές υπηρεσίες στην καθημερινή μετακίνηση των επιβατών.

Un siècle de chemins de fer belges en images

La SNCB/NMBS célèbre ses 100 ans avec une série de timbres commémoratifs

À l’approche de son centenaire, la Société nationale des chemins de fer belges (SNCB/NMBS) a choisi de célébrer cet anniversaire symbolique à travers une série de timbres commémoratifs, réalisée en collaboration avec l’opérateur postal bpost. Cette émission spéciale sera mise en vente à partir du 26 janvier via la boutique en ligne de bpost et s’inscrit dans un ensemble plus large d’initiatives prévues en amont de l’année 2026.

La feuille de timbres met à l’honneur cinq trains historiques emblématiques, illustrant les grandes étapes du développement du réseau ferroviaire belge. Des premières locomotives modernes aux progrès majeurs de la traction électrique, de la performance et du confort des voyageurs, chaque visuel raconte une partie de l’évolution technologique du rail au cours des cent dernières années.

Fondée le 23 juillet 1926, la SNCB/NMBS marque ainsi son centenaire en soulignant le rôle central du chemin de fer dans l’histoire industrielle et sociale du pays. Le lancement symbolique de la première impression a eu lieu dans l’imprimerie de timbres de bpost à Malines, où deux accompagnateurs de train ont dévoilé la nouvelle série, rappelant le lien humain et historique entre les mondes ferroviaire et postal.

La coopération entre les deux institutions est notamment illustrée par un timbre consacré au Train Postal Autonome (APT), mis en service en 1967. Véritable centre de tri mobile, ce train permettait aux agents postaux de traiter le courrier pendant les trajets, jusqu’à cinq fois par jour, entre les principaux centres de distribution du pays. Ce service innovant a été maintenu jusqu’en 2003.

Cette nouvelle émission rend également hommage à une tradition plus ancienne de timbres liés au rail en Belgique. Dès 1879, la NMBS avait commencé à produire des « timbres ferroviaires » destinés à l’acheminement de colis par train, avant que leur usage ne s’élargisse à d’autres envois postaux. Les dernières émissions dotées d’une valeur postale officielle datent de 1987, tandis que les séries produites à partir des années 1990 visaient surtout les collectionneurs, jusqu’à l’arrêt définitif du programme en 2015.

Aujourd’hui, la collaboration entre bpost et la SNCB/NMBS se poursuit sous une forme plus contemporaine. En 2025, bpost a considérablement développé son réseau de consignes automatiques pour colis, avec l’installation de 270 bboxes dans des gares à travers le pays. Cette extension permet aux voyageurs d’envoyer, de récupérer ou de retourner des colis 24h/24 dans environ la moitié des gares belges, intégrant les services postaux au cœur des déplacements quotidiens.