Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η εικόνα ενός τυφλού, αποστεωμένου άνδρα, ξυπόλυτου μέσα στο χιόνι, υποτίθεται στο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης του Flossenbürg. Με την πρώτη ματιά μοιάζει με αυθεντικό ιστορικό ντοκουμέντο· στην πραγματικότητα, πρόκειται για εικόνα που έχει δημιουργηθεί εξ ολοκλήρου από τεχνητή νοημοσύνη.

Η ομάδα Factcheck του AFP διαπιστώνει τους τελευταίους μήνες ραγδαία αύξηση τέτοιων παραπλανητικών δημοσιεύσεων στα κοινωνικά δίκτυα. Ειδικοί του Ολοκαυτώματος προειδοποιούν ότι τα ψευδή αυτά οπτικά τεκμήρια υπονομεύουν την αξιοπιστία της ιστορικής πραγματικότητας, είτε από αναθεωρητικά κίνητρα είτε για καθαρά οικονομικό όφελος.

Μεταξύ των εικόνων που γνώρισαν μεγάλη διαδικτυακή απήχηση περιλαμβάνεται και εκείνη μιας μικρής κοπέλας με σγουρά μαλλιά, παρουσιασμένης ως Hannelore Kaufmann, μιας 13χρονης από το Βερολίνο που φέρεται να πέθανε στο Άουσβιτς. Ωστόσο, καμία καταγεγραμμένη κρατούμενη με αυτό το όνομα δεν υπήρξε ποτέ. Αντίστοιχα, ο υποτιθέμενος «Hank», ένας Τσέχος βιολονίστας στο Άουσβιτς, αποδείχθηκε επίσης κατασκεύασμα τεχνητής νοημοσύνης — μια δημοσίευση που καταγγέλθηκε επισήμως από το ίδιο το μουσείο του στρατοπέδου.

«Με τη ραγδαία πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης, το φαινόμενο εντείνεται», τονίζει στο AFP ο Jens-Christian Wagner, ιστορικός και επικεφαλής του ιδρύματος που διαχειρίζεται τους χώρους μνήμης των Buchenwald και Mittelbau-Dora. Όπως επισημαίνει η ιστορικός Iris Groschek, που εργάζεται στα μνημεία μνήμης του Αμβούργου, στα τέλη του 2025 υπήρχαν λογαριασμοί που δημοσίευαν παραποιημένες εικόνες «σχεδόν κάθε λεπτό».

Ανοιχτή προειδοποίηση από θεσμούς μνήμης

Στις 13 Ιανουαρίου, μνημεία και ενώσεις μνήμης απηύθυναν ανοιχτή επιστολή προειδοποιώντας για τον «αυξανόμενο αριθμό» τέτοιων «πλήρως κατασκευασμένων» περιεχομένων. Οι υπογράφοντες διακρίνουν δύο βασικά κίνητρα: το οικονομικό και το πολιτικό.

Από τη μία πλευρά, λεγόμενες «φάρμες περιεχομένου» εκμεταλλεύονται τη συναισθηματική φόρτιση του Ολοκαυτώματος για να αποκομίσουν «κλικ και διαφημιστικά έσοδα» με ελάχιστο κόστος. Η ψευδής εικόνα του κρατούμενου στο Flossenbürg, για παράδειγμα, διακινήθηκε από λογαριασμό στο Facebook που ισχυριζόταν ότι «μοιράζεται αληθινές, ανθρώπινες ιστορίες από τις πιο σκοτεινές σελίδες της Ιστορίας».

Από την άλλη, υπάρχουν εικόνες που στοχεύουν ευθέως στη «σύγχυση των ιστορικών γεγονότων» και στη διάδοση αναθεωρητικών αφηγήσεων. Ο Wagner αναφέρει χαρακτηριστικά εικόνες κρατουμένων που εμφανίζονται «καλοθρεμμένοι», αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι συνθήκες στα στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν ήταν τόσο απάνθρωπες.

Το Κέντρο Εκπαίδευσης Anne Frank, με έδρα τη Φρανκφούρτη, καταγγέλλει ότι μέσω τέτοιων πρακτικών «το Ολοκαύτωμα αμφισβητείται, σχετικοποιείται ή οι ίδιοι οι νεκροί γελοιοποιούνται».

Πολύ πραγματικές συνέπειες

Η παραποίηση της Ιστορίας έχει, όπως τονίζουν οι ειδικοί, απτές επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται οι νεότερες γενιές την περίοδο του ναζισμού. Η Iris Groschek επισημαίνει ότι αυτό γίνεται αισθητό κατά τις επισκέψεις νέων στις τοποθεσίες μνήμης, ιδίως σε αγροτικές περιοχές της ανατολικής Γερμανίας, όπου —όπως σημειώνει ο Wagner— η ακροδεξιά σκέψη έχει καταστεί σε μεγάλο βαθμό κυρίαρχη.

Προκλητικά σχόλια, γέλια, απρεπείς στάσεις, αλλά και περιστατικά ναζιστικών χαιρετισμών και γκράφιτι με σβάστικες καταγράφονται όλο και συχνότερα. Αν και πρόκειται για μειοψηφία, «εμφανίζεται όλο και πιο αποθρασυμένη», προειδοποιούν οι υπεύθυνοι των χώρων μνήμης.

Τα ιδρύματα ζητούν από τις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης να συνεργαστούν ενεργά για την καταπολέμηση αυτών των ψευδών και να αποκλείσουν από τα προγράμματα monetisation τους λογαριασμούς που τα διακινούν για κερδοσκοπικούς ή προπαγανδιστικούς σκοπούς.

Ο Γερμανός υπουργός Πολιτισμού Wolfram Weimer υπενθυμίζει ότι ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) υποχρεώνει τις πλατφόρμες να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους. Ωστόσο, έως την παραμονή της Ημέρας Μνήμης, κανένας αμερικανικός κολοσσός —συμπεριλαμβανομένης της Meta— δεν είχε απαντήσει στα αιτήματα των μνημείων. Αντίθετα, η κινεζική TikTok δήλωσε ότι προτίθεται να αποκλείσει τους επίμαχους λογαριασμούς από τη monetisation και να εφαρμόσει «αυτοματοποιημένο έλεγχο».

Παρά ταύτα, στο Facebook, οι ψευδείς εικόνες της Hannelore και του Hank συνεχίζουν να κυκλοφορούν.

Des images falsifiées de la Shoah, générées par l’IA, se multiplient sur les réseaux sociaux et inquiètent

Historiens et institutions mémorielles alertent sur une déformation de l’Histoire et des dérives révisionnistes

Déportés inventés, scènes de camps de concentration créées de toutes pièces. La diffusion massive d’images liées à la Shoah générées par l’intelligence artificielle suscite une vive inquiétude parmi les historiens et les institutions mémorielles, qui mettent en garde contre une altération profonde de la vérité historique et la résurgence de récits révisionnistes.

L’un des exemples les plus frappants montre un homme aveugle, émacié et pieds nus, debout dans la neige du camp nazi de Flossenbürg. À première vue, l’image semble authentique. En réalité, elle a été entièrement produite par une IA.

L’équipe Factcheck de l’AFP constate, ces derniers mois, une multiplication rapide de ces contenus trompeurs sur les réseaux sociaux. Des spécialistes de la Shoah s’alarment : ces faux minent la crédibilité de la réalité historique, motivés tantôt par des intérêts idéologiques, tantôt par la recherche de profits.

Parmi les images devenues virales figure celle d’une fillette aux cheveux bouclés, présentée comme Hannelore Kaufmann, une Berlinoise de 13 ans prétendument morte à Auschwitz. Or, aucune victime de ce nom n’y a jamais été recensée. Autre exemple, « Hank », décrit comme un violoniste tchèque interné à Auschwitz, s’est révélé être un pur produit de l’IA — une publication dénoncée par le musée du camp lui-même.

« Avec les progrès exponentiels de l’intelligence artificielle, le phénomène s’amplifie », alerte Jens-Christian Wagner, historien et directeur de la fondation en charge des sites de Buchenwald et de Mittelbau-Dora. De son côté, l’historienne Iris Groschek, spécialisée dans les lieux de mémoire de Hambourg, souligne qu’à la fin de 2025, certains comptes publiaient des images truquées « presque à la minute ».

Une alerte officielle

Le 13 janvier, plusieurs mémoriaux et associations ont publié une lettre ouverte dénonçant le « nombre croissant » de contenus « entièrement inventés ». Ils identifient deux moteurs principaux : l’appât du gain et des objectifs politiques.

D’un côté, des « fermes à contenus » exploitent la charge émotionnelle de la Shoah pour générer « clics et revenus publicitaires ». La fausse image du détenu de Flossenbürg a, par exemple, été relayée par un compte Facebook affirmant diffuser « des histoires vraies et humaines issues des pages les plus sombres de l’Histoire ».

De l’autre, des images visent explicitement à brouiller les faits historiques et à diffuser des récits révisionnistes. Jens-Christian Wagner cite notamment des représentations de détenus « bien nourris », laissant entendre que les conditions de détention dans les camps n’étaient pas si inhumaines.

Le Centre éducatif Anne Frank, basé à Francfort, dénonce une Shoah « niée, relativisée ou tournée en dérision ».

Des conséquences bien réelles

Selon les historiens, ces manipulations ont des effets concrets sur la perception de la période nazie. Iris Groschek observe ces dérives lors de visites de jeunes dans les mémoriaux, notamment dans des zones rurales de l’est de l’Allemagne où, selon Wagner, la pensée d’extrême droite est devenue largement hégémonique.

Remarques provocatrices, attitudes irrespectueuses, saluts hitlériens ou graffitis à la croix gammée : les incidents se multiplient. Bien que minoritaires, ces comportements sont, selon les responsables des mémoriaux, de plus en plus assumés.

Les institutions mémorielles appellent donc les grandes plateformes à coopérer activement pour lutter contre ces falsifications et à exclure de la monétisation les comptes qui diffusent ces contenus à des fins commerciales ou de propagande.

Le ministre allemand de la Culture, Wolfram Weimer, rappelle que le Digital Services Act (DSA) européen impose aux plateformes d’assumer leurs responsabilités. À la veille de la Journée de commémoration, aucun géant américain — dont Meta — n’avait répondu aux mémoriaux. À l’inverse, TikTok a indiqué vouloir exclure les comptes concernés de la monétisation et mettre en place un système de « vérification automatisée ».

En attendant, sur Facebook, les images falsifiées de Hannelore et de Hank continuent de circuler.

The post Ψευδείς εικόνες του Ολοκαυτώματος από τεχνητή νοημοσύνη εξαπλώνονται στα κοινωνικά δίκτυα και προκαλούν ανησυχία appeared first on .

Παρά τη μακρά παράδοση του μέσου στον έλεγχο πληροφοριών με στόχο την ποιοτική ενημέρωση, η κ. Φράιβαλντ διαπιστώνει ότι «σε μια ανοιχτή κοινωνία χρειάζεται χρόνος για να ελεγχθούν τα γεγονότα, να ταξινομηθούν και να τοποθετηθούν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Πρόκειται για μια αδυναμία που εκμεταλλεύονται όσοι θέλουν να επιτεθούν στη δημοκρατία μέσω της παραπληροφόρησης και των ψεύτικων ειδήσεων». Τρόπους αντιμετώπισης αυτών των ψηφιακών προκλήσεων παραπληροφόρησης και διάδοσης ψευδών ειδήσεων διερεύνησε η Ε.Ε. πριν από λίγες ημέρες στο πλαίσιο του συνεδρίου «Fact-Checking in EU». Με το βλέμμα στις ευρωεκλογές του Μαΐου, απώτερος σκοπός της συνάντησης των 60 και πλέον κορυφαίων ερευνητών, ειδικών στη διασταύρωση ειδήσεων και διάψευση ψευδών δημοσιευμάτων, ήταν ο συντονισμός και συνεργασία ομάδων και οργανισμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Προσδοκίες και ανησυχία

«Είμαστε εδώ για να θέσουμε τα θεμέλια της συνεργασίας των Ευρωπαίων Fact-Checkers», διεμήνυσε ο Πάολο Τσεζαρίνι, επικεφαλής ψηφιακής τεχνολογίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με οδηγό προηγούμενες επιτυχημένες συνεργασίες αλλά και τεχνολογικά εργαλεία που υπόσχονται τη θεραπεία του προβλήματος, συμφωνήθηκε η ίδρυση ενός ευρωπαϊκού δικτύου «κυνηγών» των ψευδών ειδήσεων. Ανάμεσα στις προαναγγελίες δράσεων της Ε.Ε. με στόχο τον εντοπισμό και την καταστολή «όπλων προπαγάνδας» που αποκρύπτουν ορθές πληροφορίες, ο Αλέξιος Μαντζαρλής, επικεφαλής του International Fact-Checking Network (IFCN) του αμερικανικού ινστιτούτου Poynter, διατύπωσε την ανησυχία περί επαναλαμβανόμενης παρερμηνείας του τι ακριβώς σημαίνει fact-checking. Παρότι καλωσόρισε τη δέσμευση ομάδας διαπιστευμένων fact-checkers από το IFCN –το μεγαλύτερο μέχρι στιγμής δίκτυο σε αυτόν τον τομέα– για τη δημιουργία του συνασπισμού για ένα υγιές ψηφιακό οικοσύστημα με ορίζοντα τις ευρωεκλογές, τόνισε ότι «η ενδεχόμενη απεικόνιση της διασταύρωσης των ειδήσεων ως μέσου κατά των εχθρών της Ευρώπης» κινδυνεύει να λειτουργήσει πολωτικά στο εσωτερικό της Ενωσης, όπως συμβαίνει ήδη στις ΗΠΑ. Την ανησυχία του πυροδότησε, μεταξύ άλλων, η τοποθέτηση του προέδρου του Ευρωκοινοβουλίου Αντόνιο Ταγιάνι περί «μιας Ευρώπης που βρίσκεται υπό επίθεση». Ο επικεφαλής του IFCN επιθυμώντας να τονίσει ότι η ευθύνη μιας ενοποιημένης κοινότητας πολέμιων των fake news δεν είναι η προάσπιση της Ευρώπης, επανέλαβε το μότο της βραχύβιας πλατφόρμας FactCheckEU: «Μπορεί να αγαπάς την Ευρώπη, μπορεί και να τη μισείς, αλλά σε κάθε περίπτωση μάθε την αλήθεια».

Η Κορντέλια Φράιβαλντ, επικεφαλής του συγκεκριμένου τμήματος του γερμανικού περιοδικού.

«Από μόνος του ο έλεγχος ειδήσεων δεν πρόκειται να αποτρέψει την ενδυνάμωση ακροδεξιών λαϊκιστικών κινημάτων ή την επιρροή της κοινής γνώμης», σχολιάζει στην «Κ» η επικεφαλής του τμήματος Fact-checking στο «Spiegel». «Ο ρόλος μας, ως μέσα ενημέρωσης, στη λύση του προβλήματος και στην υπεράσπιση της δημοκρατίας είναι περιορισμένος», προσέθεσε πετώντας το μπαλάκι στους πολιτικούς.

Το παιχνίδι των ευθυνών αποκτά διαφορετική ερμηνεία υπό το πρίσμα της άκρως διαφωτιστικής εισήγησης της Τάλι Σάροτ, καθηγήτριας Γνωστικής Νευροεπιστήμης και Ψυχολογίας στο University College London. Σύμφωνα με την κ. Σάροτ, ανεξάρτητα από το πόσο μορφωμένος είναι ο δέκτης της πληροφορίας, είναι πολύ πιθανό να πιστέψει κάτι ως αληθές, αν εκ προοιμίου θέλει να το πιστέψει. Διατρέχοντας σειρά πειραματικών ερευνών του εργαστηρίου της, η κ. Σάροτ παρατήρησε ότι οι ιδέες συχνά παρεμβαίνουν και εμποδίζουν την αξιολόγηση βάσει αντικειμενικών κριτηρίων. Ο δέκτης τής εκάστοτε πληροφορίας δεν χρησιμοποιεί τις αναλυτικές του ικανότητες για να εντοπίσει το αληθές, ενώ όσο πιο ανεπτυγμένες είναι οι αναλυτικές του ικανότητες, τόσο πιο πιθανό να διαστρεβλώσει την αλήθεια με βάση τα πιστεύω του. Με αυτό το επιχείρημα, η κ. Σάροτ αντέκρουσε την πεποίθηση αρκετών ομιλητών ότι μία εκ των λύσεων για τον τερματισμό της παραπληροφόρησης είναι η εκπαίδευση των καταναλωτών της πληροφορίας στα εργαλεία ελέγχου της. Αντί αυτού προτείνει το «φιλτράρισμα» των fake news πριν φτάσουν στο κοινό.

Η ελληνική παρουσία

Αξιοσημείωτη ήταν η ελληνική παρουσία στο ευρωπαϊκό συνέδριο, με ενδεικτική την παρέμβαση του Athens Technology Center (ATC) που έχει επιλεγεί να συντονίσει την πλατφόρμα που θα συλλειτουργήσουν οι «ελληνικοί παίκτες». Σημαντικές ήταν οι παρατηρήσεις της «Ελληνικά Hoaxes», αλλά και του Εργαστηρίου TOPOS, μιας συνεργασίας της FightHoax και του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Επικοινωνίας (ECI). Οπως ανέφερε στην «Κ», ο επικεφαλής του Ινστιτούτου Μάριος Νόττας, στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών που στοχεύουν στη θεραπεία της διάδοσης των fake news, «το TOPOS πρότεινε τη δημιουργία μιας εφαρμογής για φορητές συσκευές που θα δίνει στους χρήστες επιλογή παρόχου τεχνολογίας (πλατφόρμας Fake News) κατηγοριοποιώντας την αξιοπιστία κάθε προβαλλόμενης είδησης».

Πηγή: kathimerini.gr

The post «Κυνηγούς» ψευδών ειδήσεων ετοιμάζουν οι Βρυξέλλες appeared first on .

The post Ελληνική «πατέντα» κατά των ψευδών ειδήσεων στο διαδίκτυο appeared first on .

Επόμενο βήμα είναι να πάρει τα δικαιώματα της ιδέας του μια μεγάλη εταιρεία κοινωνικού δικτύου, προκειμένου αυτή να αναλάβει να διαχωρίζει τις ψευδείς από τις αληθινές ειδήσεις στο χώρο του κυβερνοχώρου. Ο Λαρισαίος φοιτητής τους επόμενους μήνες αναμένεται να βρεθεί και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προκειμένου να δείξει πώς η τεχνολογία μπορεί να φέρει λύσεις σε τέτοια ευαίσθητα θέμα χωρίς να υπάρχει λογοκρισία. Και όλα αυτά μετά την απόφαση της Γερμανίας να θεσπίσει σύντομα νομοσχέδιο που θα δίνει το δικαίωμα σε διάφορες πλατφόρμες να αφαιρούν το περιεχόμενο από άρθρα που κρίνονται αβάσιμα.

«Αυτό είναι κάτι που με τιμά και ουσιαστικά επιβραβεύει τους κόπους και τις θυσίες μου. Η ιδέα μου είναι αυτή που θα σώσει πολλούς φορείς από ψευδές ειδήσεις», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο 20χρονος Λαρισαίος φοιτητής, Βαλεντίνος Τζέκας.

Ο ίδιος θεωρεί ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα θα πρέπει να ενσωματώσουν στα λειτουργικά τους και μεγάλοι διαδικτυακοί κολοσσοί, όπως είναι η Google και το Facebook που ρίχνουν δισεκατομμύρια δολάρια στην αγορά προκειμένου να περιορίσουν και να αντιμετωπίσουν το συγκεκριμένο πρόβλημα και σημειώνει: «Αυτό αποτελεί μια παγκόσμια καινοτομία. Ο αλγόριθμός του FightHoax.com έχει τη δυνατότητα μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου να “σκανάρει” κάθε είδους πληροφορία που είναι γραμμένη στο διαδίκτυο, βγάζοντας το συμπέρασμα αν είναι παραπλανητική είδηση».

Όσο για την καινοτόμα αυτή ιδέα, δεν φοβάται την αντιγραφή της ιδέας του από άλλους προγραμματιστές γιατί: «θα προσπαθήσουν σίγουρα να αντιγράψουν την ιδέα, τα δεδομένα και τον αλγόριθμο. Όμως αυτό μπορεί να γίνει ως ένα βαθμό. Ο αλγόριθμος έχει πολλές παραμέτρους και δεν θα μπορέσουν να τον αντιγράψουν στον ίδιο βαθμό».

Κάνοντας μια μικρή ανασκόπηση του ρόλου του διαδικτυακού ιστότοπου FightHoax.com, ο ίδιος αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ πως είναι: «ένα πολυεργαλείο που αναλύει άρθρα ειδήσεων και παρουσιάζει κατά πόσο έμπιστο είναι αυτό που διαβάζει ο αναγνώστης. Μπορεί να βοηθήσει δημοσιογράφους και τους καθημερινούς ανθρώπους να αναλύουν τις ειδήσεις που διαβάζουν. Με τη βοήθεια των μηχανών αναζήτησης, μπορεί να εκτελέσει μαζικές σαρώσεις σε ολόκληρο το ίντερνετ και να ανιχνεύσει τις ειδήσεις κατατάσσοντας στην θέση που ανήκουν».

Οι ψεύτικες ειδήσεις είναι ένα ζήτημα που απασχολεί μεγάλους ειδησεογραφικούς οργανισμούς και εταιρείες κοινωνικού δικτύου. «Το Facebook και η Google έχουν ήδη κάνει τα βήματα. Υπάρχουν ειδικά τμήματα που ελέγχουν τη ροή. Όμως όταν οι ειδήσεις παράγονται μαζικά και χιλιάδες κάθε μέρα χρειάζονται τη βοήθεια της τεχνολογίας που θα κάνει τη δουλειά τους πιο εύκολη και ασφαλή μέσα σε πολύ σύντομο χρόνο», τονίζει ο Λαρισαίος φοιτητής.

Η ιδέα δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια του προεκλογικού αγώνα των αμερικανικών εκλογών. «Όλο το προηγούμενο διάστημα ξαφνικά άρχιζαν να βγαίνουν ειδήσεις για τον Τραμπ, αλλά και για τους άλλους υποψηφίους που δεν ήταν αληθινά. Όταν ήθελα να μάθω κάτι για τον προεκλογικό αγώνα και τις δηλώσεις, έβλεπα ότι υπήρχαν πολλές ψευδείς ειδήσεις, με αποτέλεσμα να μην γνωρίζω ποια είναι η αληθινή. Τότε είχα διαβάσει ένα άρθρο στο περιοδικό Wired το οποίο έκανε μια έρευνα αποκαλύπτοντας πώς ένας φοιτητής έβγαζε χιλιάδες δολάρια κάθε μήνα δημοσιοποιώντας ψεύτικες ειδήσεις. Και αυτό είχε ως αποτέλεσμα να έχει χιλιάδες κλικ, που μεταφράζονταν σε χρήματα για τον ίδιο. Ο ίδιος φοιτητής άφησε τις σπουδές του γιατί έβγαζε χιλιάδες ευρώ. Το κακό είναι ότι οι άνθρωποι έχουν την τάση να πιστεύουν οτιδήποτε που διαβάζουν στο ίντερνετ. Εκεί αποφάσισα να κάνω κάτι για να μπλοκάρω τις ψευδείς ειδήσεις» ανέφερε.

Όσο για το μέλλον; «Θα παρουσιάσω το πρόγραμμά μου στο Χάρβαρντ, σε άλλα πανεπιστήμια του κόσμου, σε μεγάλες εταιρείες. Θα το παρουσιάσω και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Θα ήθελα όμως να αγοραστεί από κάποια μεγάλη εταιρεία η οποία θα έχει τη δυναμική να βάλει φρένο στις ψευδείς ειδήσεις του διαδικτύου».

Πηγή: ΑΠΕ/ΜΠΕ – lifo.gr

The post Φοιτητής από τη Λάρισα βάζει τέλος στις ψευδείς και παραπλανητικές ειδήσεις στον κυβερνοχώρο appeared first on .

Στο πάνελ της εκδήλωσης το οποίο συντόνισε ο Έλληνας ευρωβουλευτής τους ΣΥΡΙΖΑ έλαβαν μέρος, ο Αμερικανός Paul Horner, του οποίου οι ψευδείς ειδήσεις διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ, ο Γάλλος blogger και εκπαιδευτής Michel Christophe, η Ισπανίδα δημοσιογράφος Clara Jiménez, υποψήφια για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Δημοσιογραφίας 2017, ο Έλληνας ακαδημαϊκός, καθηγητής του τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ, Ανδρέας Βέγλης και η Ισπανίδα επικοινωνιολόγος και δημοσιογράφος, Lidia Ucher.

Ανοίγοντας την ημερίδα, ο Στ. Κούλογλου είπε τα ακόλουθα: «Είναι μια εκδήλωση που αφορά όχι μόνο την ενημέρωση των πολιτών, αλλά αφορά και τη δημοκρατία. Πρέπει εδώ σήμερα να συζητήσουμε και να καταλήξουμε σε ιδέες και προτάσεις για το πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτό το φαινόμενο. Σύμφωνα με μια τελευταία έρευνα που έγινε από το Buzzfeed, ένα αμερικανικό δίκτυο, κατά τους τρεις τελευταίους μήνες της προεκλογικής περιόδου στην Αμερική, στις είκοσι μεγαλύτερες σε διάδοση ειδήσεις, που δημοσιεύτηκαν στο Facebook, οι ψεύτικες κυριάρχησαν επί των πραγματικών. 8,7 εκ. άνθρωποι είδαν τις ψεύτικες και μόνο 7,5 είδαν τις αληθινές. Και ταυτόχρονα, το 85% αυτών των ψεύτικων ειδήσεων ήταν υπέρ του Τραμπ ή κατά της Χίλαρι Κλίντον.

Οι ψεύτικες ειδήσεις χρησιμοποιούνται από την ακροδεξιά και βλέπουμε σήμερα το ίδιο φαινόμενο να επαναλαμβάνεται στην προεκλογική εκστρατεία της Ολλανδίας. Άρα μας ενδιαφέρει. Το ίδιο συμβαίνει με το γεγονός, ότι οι άνθρωποι, και μετά ακόμα από τις εκλογές, εξακολουθούν να πιστεύουν στα ψεύτικα νέα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Π.χ. ότι ο Πάπας υποστήριξε στις εκλογές τον Τραμπ ή εξακολουθεί να τον υποστηρίζει ή ότι ο Ομπάμα έκοψε τα επιδόματα των βετεράνων Αμερικανών στρατιωτών για να τα δώσει στους Σύριους πρόσφυγες ή ότι η Μισέλ Ομπάμα είναι στην πραγματικότητα άντρας. Εξακολουθούν και το πιστεύουν ακόμη και αυτό.

Και τι γίνεται εδώ; Στην πραγματικότητα, είναι ότι όταν πεις μια ακραία, εξωφρενική είδηση, ο κόσμος στο διαδίκτυο έχει την τάση να «μπει» σ’ αυτή την είδηση — αν εγώ, π.χ. βάλω μια είδηση ότι ο Δημήτρης Παπαδημούλης, ο οποίος είναι Αντιπρόεδρος του Κοινοβουλίου κι είναι εδώ, εμφανίστηκε στην εκδήλωση για τα fake news γυμνός, όλοι θα «μπουν» να διαβάσουν την περίεργη αυτή είδηση. Αν πω ότι ξεκίνησε μια εκστρατεία για την ανεργία στην Ελλάδα θα μπουν πολύ λιγότεροι. Με τους μηχανισμούς της Google όμως και του Facebook, η είδηση αυτή, η ψεύτικη είδηση, θα έρθει πρώτη σε κάθε μορφή αναζήτησης που θα γίνει. Θα παραμείνει πρώτη, άρα στην πραγματικότητα θα μας προσφερθεί σαν πρώτη είδηση παρότι είναι μια ψεύτικη είδηση. Γιατί έτσι λειτουργεί ο αλγόριθμος της Google όμως και του Facebook.

Άρα έχουμε ένα πρόβλημα δημοκρατίας. Πώς θα το αντιμετωπίσουμε; Πέρα από τα μέτρα τα οποία λένε ότι θα πάρουν -τώρα το Facebook ξεκίνησε συνεργασία με μεγάλα έγκυρα μέσα ενημέρωσης, ώστε να εντοπίζονται οι ψεύτικες ειδήσεις και να γίνεται πληροφόρηση των χρηστών- πρέπει να πάρουμε κι άλλα μέτρα. Τα μέτρα αυτά είναι ασφαλώς να δούμε και τι μπορούμε να κάνουμε εδώ, μέσα στο Ευρωκοινοβούλιο, έτσι ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει μια ουσιαστική ενημέρωση γιατί λείπει από την Ευρωπαϊκή Ένωση ένα συνολικό εργαλείο ενημέρωσης. Ένας ενημερωτικός τηλεοπτικός σταθμός, μία σοβαρή ενημερωτική πλατφόρμα με την οποία να ενημερώνονται οι Ευρωπαίοι πολίτες.

Αλλά το άλλο που πρέπει να κάνουμε είναι να ρίξουμε βάρος στην εκπαίδευση. Είναι πολύ σημαντικό, όπως θα μας αναλύσει σε λίγο ο Michel Christophe, ένα πρόγραμμα που υπάρχει στη Γαλλία όπου οι μαθητές, ακόμη και του Δημοτικού σχολείου, μαθαίνουν να ξεχωρίζουν τις ψεύτικες ειδήσεις από τις πραγματικές. Κι αυτό το πρόγραμμα, νομίζω ότι πρέπει να το προτείνουμε ως πιλοτικό πρόγραμμα σε όλες τις χώρες της ΕΕ γιατί είναι απαραίτητο να μπορούμε από μικροί να ξεχωρίζουμε την αλήθεια από το ψέμα, την ψεύτικη είδηση από την πραγματική. Παλιότερα, ήταν απαραίτητο για την πρόοδο των κοινωνιών, οι άνθρωποι να γνωρίζουν γραφή κι ανάγνωση — το ΑΒ. Σήμερα απαραίτητο είναι να γνωρίζουν ψηφιακή γραφή και ανάγνωση. Να γνωρίζουν το ΑΒ γιατί μόνο έτσι μπορούν να είναι πραγματικά ενημερωμένοι πολίτες και ν’ αποφασίζουν με βάση την αλήθεια και τα πραγματικά τους συμφέροντα.»

Στη συνέχεια, ξεκινώντας από μια σκιαγράφηση του φαινομένου, ο Καθηγητής στο Τμήμα ΜΜΕ του ΑΠΘ, Ανδρέας Βέγλης είπε πως δεν πρόκειται για κάτι νέο, καθώς οι ψευδείς ειδήσεις άρχισαν να υπάρχουν ήδη από τότε που ξεκίνησαν να κυκλοφορούν και οι εφημερίδες. Επίσης, διαχώρισε τα είδη των ψευδών ειδήσεων ανάλογα με τον τρόπο που δημιουργούνται ή το στόχο που εξυπηρετούν. Σύμφωνα με τον κ. Βέγλη, αλγόριθμοι είναι αυτοί που διαχειρίζονται τις ειδήσεις που διακινούν οι πλατφόρμες, προσαρμοσμένοι στις προτιμήσεις και στις απόψεις των χρηστών. Όπως υποστήριξε, για την αντιμετώπιση του φαινομένου και τον περιορισμό των επιπτώσεων, χρειάζεται καταρχάς ενημέρωση του κοινού, έλεγχος από τις πλατφόρμες, διακοπή της χρηματοδότησης των διαφημίσεων στις εν λόγω αναρτήσεις αλλά και επιβεβαίωση από τα ΜΜΕ.

Ένα διαχωρισμό ανάμεσα σε καλές και κακές ψευδείς ειδήσεις επιχείρησε ο Paul Horner, o Αμερικανός δημοσιογράφος που, με μέσο το διαδίκτυο, όπλο τη σάτιρα και στόχο να εκπαιδεύσει και να διασκεδάσει το κοινό, ασχολείται για έξι και πλέον χρόνια με την παραγωγή και διάχυση ψευδών ειδήσεων. Ο Horner υποστήριξε μέσα από παραδείγματα, ότι η πρόθεση του ίδιου είναι καλή, αλλά υπάρχουν κι αυτοί που θα χρησιμοποιήσουν τις ψευδείς ειδήσεις με σκοπό το κέρδος ή την επιρροή. Χαρακτηριστικά για την περίπτωση του Ντ. Τραμπ, μίλησε για τον τρόπο με τον οποίο ο τελευταίος και οι υποστηρικτές του μεταχειρίστηκαν ψευδείς ειδήσεις ως αληθινές ή, αντίστροφα, κατέφυγαν στην απαξίωση ειδήσεων που δεν ήταν της αρεσκείας τους, χαρακτηρίζοντας τις ψευδείς, με απώτερο στόχο και στις δύο περιπτώσεις την εξυπηρέτηση της δικής τους ατζέντας. Καταλήγοντας, τόνισε πως πλέον η ακεραιότητα των δημοσιογράφων τίθεται σε αμφιβολία, όταν δεν ελέγχεται η αξιοπιστία κάθε είδησης.

Μιλώντας για τις γαλλικές προεδρικές εκλογές, τον κίνδυνο που ελλοχεύει από τη χρήση των ψευδών ειδήσεων για την έκβασή τους και διαπιστώνοντας το γεγονός ότι η γαλλική κοινή γνώμη είναι  ευαισθητοποιημένη για το φαινόμενο, ο Michel Christophe υποστήριξε ότι η καταστολή ως ένα από τα μέσα επίλυσης του φαινομένου-προβλήματος θέτει ζητήματα ελευθερίας της έκφρασης. Στο πλαίσιο αυτό, ο κριτικός εκπαιδευτής εξήγησε τον τρόπο με τον οποίο η γαλλική εφημερίδα Le Monde ανέπτυξε ένα σύστημα σήμανσης για να κατηγοριοποιούνται οι δικτυακοί τόποι και να ελέγχεται έτσι η αξιοπιστία του περιεχόμενου τους. Για τον ίδιο ωστόσο το κλειδί βρίσκεται στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης του καταναλωτή ειδήσεων μέσα από μεθόδους που αναπτύσσονται στη γαλλική Εκπαίδευση, όπως αυτή που παρουσίασε.

Η σχέση των ψευδών ειδήσεων με την πολιτική και την κοινωνία, τι σημαίνει αυτό για τη δημοκρατία  και την ανάγκη η δημοσιογραφία να αφιερωθεί εκ νέου στις αξίες που την διέπουν ήταν οι άξονες της ομιλίας της Lidia Ucher. Αν οι δημοσιογράφοι είναι ενωμένοι δεν υπάρχει κατάχρηση της εξουσίας, σε βάρος του κοινωνικού συνόλου, υποστήριξε.

Η  Clara Jiménez από την συνεργατική δημοσιογραφική πλατφόρμα Maldito Bulo, που έχει ως αποστολή τον εντοπισμό και τη διάψευση ψευδών ειδήσεων στο ισπανικό διαδίκτυο, εξήγησε πως το φαινόμενο πυροδοτούν δύο λόγοι: το οικονομικό συμφέρον και η ιδεολογία που γεννά προκαταλήψεις. Σύμφωνα με τη Jiménez, οι αναγνώστες πρέπει να εμπλακούν περισσότερο, να μοιραστούν ή να διαδώσουν μια είδηση υπεύθυνα.

Συνολικά, οι απόψεις συνέκλιναν προς λύσεις όπως η εκπαίδευση των πολιτών, ο περιορισμός των διαθέσιμων μέσων για τους δημιουργούς ψευδών ειδήσεων, ο διαρκής έλεγχος στις πλατφόρμες και στα κοινωνικά δίκτυα για τις πληροφορίες που διακινούνται (που έχει ανακοινωθεί αλλά δεν φαίνεται να εφαρμόζεται στην πράξη). Τόσο για την προστασία των πολιτών όσο και για την προστασία της δημοκρατίας, όπως ανέφερε μεταξύ άλλων ο Ισπανός ευρωβουλευτής Miguel Urban Crespo, ο οποίος και συνόψισε τα συμπεράσματα της εκδήλωσης.

Φωτογραφίες, βίντεο: Β. Κατσαρδής

The post Ημερίδα για τις ψευδείς ειδήσεις από την Ευρωομάδα της Αριστεράς στο Ευρωκοινοβούλιο. Απόψεις και συμπεράσματα appeared first on .