Ζήτω οι αρχαιολογικές ανασκαφές!

Σε πόλεις τόσο παλιές και ιστορικές όσο οι Βρυξέλλες και το Μέχελεν, η ευκαιρία για αστικούς μετασχηματισμούς οδηγεί συχνά σε αρχαιολογικές ανασκαφές. Στο κέντρο της πρωτεύουσας, ήταν η κατεδάφιση του θρυλικού Parking 58, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την κατασκευή του νέου διοικητικού κέντρου της πόλης των Βρυξελλών, που έδωσε την ευκαιρία στους αρχαιολόγους να παρέμβουν το 2019. Στο Μέχελεν, πρόκειται για έργα κοντά σε ένα αρχαίο υδάτινο ρεύμα, το Melaan, το οποίο έφερε στο φως αυτές τις ανακαλύψεις.

Ως κύριοι χρήστες του νερού, οι βαφείς αναπόφευκτα εγκαταστάθηκαν κατά μήκος των ποταμών. Στις Βρυξέλλες, η τοποθεσία βρίσκεται κοντά στο ιστορικό λιμάνι κατά μήκος του Senne, ενώ στο Μέχελεν, υπήρχαν πολλά βαφεία στις όχθες του Melaan. Η κατανόηση του Χρόνου είναι σχετική, ωστόσο, οι ανακαλύψεις έγιναν σε στρώματα που κυμαίνονται από τον 10ο έως τον 15ο αιώνα.

Σπάνια φυτά… στο Βέλγιο

Ο Lien Speleers εξηγεί ότι «Η ρεζεντά και το ριζάρι είχαν ήδη βρεθεί στο Βέλγιο στο παρελθόν, αλλά η ανακάλυψη της κρητίδας συνέβη για πρώτη φορά… Υπολείμματα είχαν ήδη ανακαλυφθεί σε γειτονικές χώρες και γνωρίζαμε ήδη, χάρη στις ιστορικές πηγές, ότι το φυτό αυτό χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή μπλε βαφής (σημ. Στην Ελλάδα είναι γνωστό και ως Λουλάκι) αλλά αυτή είναι η πρώτη φορά που βρήκαμε αρχαιολογικά στοιχεία επ” αυτού».

Οι ανασκαφές στις Βρυξέλλες επέτρεψαν επίσης να διευκρινιστούν οι απαρχές των βαφικών δραστηριοτήτων που χρονολογούνται στα μέσα του 12ου αιώνα, δηλαδή πολύ πριν από όσα αποκαλύπτουν οι ιστορικές πηγές.

Μερικά πολύ ενδιαφέροντα απόβλητα

Αν τα ποτάμια ήταν απαραίτητα για το εμπόριο των βαφείων, παρέχοντας τις απαραίτητες ποσότητες νερού, χρησίμευαν και ως πολύ πρακτικοί υπονόμοι για την απομάκρυνση των απορριμμάτων, στην πραγματικότητα, «Τα υπολείμματα είναι πιθανώς απόβλητα από βαφεία που δούλευαν κατά μήκος του ποταμού», εξηγεί ο αρχαιοβοτανολόγος.

Δείγματα που ανακαλύφθηκαν στις ανασκαφές των δύο πόλεων αποκάλυψαν πολλούς σπόρους και θραύσματα ριζών, που ενίοτε συνοδεύονταν κι από μικρούς καρπούς.

Αυτές οι ανακαλύψεις, που αποτελούν πλέον αρχαιολογικές μαρτυρίες, είναι εξαιρετικά σπάνιες και πολύτιμες γιατί τα φυτά που χρησιμοποιήθηκαν στη βαφή δεν διατηρούνται καλά, ιδιαίτερα της κρητίδας που ζυμώθηκαν για να εξαχθεί η ινδικοτίνη που έδινε αυτό το όμορφο μπλε χρώμα. Τα ίχνη αυτού του φυτού είναι τα πρώτα αρχαιολογικά στοιχεία στο Βέλγιο, «πράγμα που καθιστά αυτή την ανακάλυψη πραγματικά εξαιρετική», λέει ο Lien Speleers.

Μια λεπτομερής μελέτη που πραγματοποιήθηκε από τον Lien Speleer, σε συνεργασία με το Royal Institute for Cultural Heritage (IRPA), το urban.brussels, το Μουσείο Τέχνης & Ιστορίας στις Βρυξέλλες, το Μουσείο Hof van Busleyden στο Μέχελεν και το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, είναι διαθέσιμη (στα αγγλικά), εδώ.

The post Αρχαιολογική ανακάλυψη: τα μυστικά χρώματα των μεσαιωνικών βαφείων που ανακαλύφθηκαν σε Βρυξέλλες και Μέχελεν appeared first on .

Στις 25 Αυγούστου 1830, τα εδάφη που θα σχημάτιζαν αργότερα το Βέλγιο παρέμειναν μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου της Ολλανδίας. Την ημέρα αυτή, ο Γουλιέλμος ο Α”, πρίγκιπας του Οίκου της Οράγγης-Νασσάου, διοργανώνει ένα πάρτι για τα γενέθλιά του, ωστόσο ο πληθυσμός δεν είναι καθόλου σε εορταστική διάθεση.

Τουναντίον, μια ένταση πλανάται εδώ και αρκετό καιρό. Οι νοοτροπίες της Βόρειας και Νότιας επαρχίας φαίνονται να μην συμβιβάζονται. Έτσι, ο Νότος είναι Καθολικός, ενώ ο Βορράς παραμένει Προτεστάντης. Οι Καθολικοί διαμαρτύρονται για την ανάμειξη του Γουλιέλμου Α” στις θρησκευτικές υποθέσεις και οι φιλελεύθεροι για την έλλειψη ελευθεριών. Οι υψηλοί φόροι, η πείνα και η ανεργία προκαλούν επίσης μεγάλη ανησυχία στον πληθυσμό.

Σε αυτό το πλαίσιο ο Γουίλιαμ Α” ετοιμάζεται να γιορτάσει τα 59α γενέθλιά του. Το δημοτικό συμβούλιο της πόλης των Βρυξελλών αποφάσισε σοφά να παραιτηθεί από την ακριβή διοργάνωση του πάρτι και τα πυροτεχνήματα στο πάρκο. Όμως η παράσταση της όπερας «La Muette de Portici» στο Théâtre de la Monnaie διατηρήθηκε και έγινε η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.

Ήδη από την αρχή της παράστασης επικρατούσε μια αναστάτωση στην αίθουσα, αλλά στο άκουσμα της άριας «L’amour sacré de la patrie» εκρήγνυται. Μετά από συνεχόμενα χειροκροτήματα και κραυγές «Ζήτω η ελευθερία!, Ζήτω η Γαλλία!» οι θεατές βγαίνουν στους δρόμους. Σύντομα, όλο και περισσότεροι πολίτες προσχώρησαν στην ομάδα των επαναστατών. Οι αντάρτες αντιτίθενται σε οτιδήποτε αναφέρεται στη Βόρεια Ολλανδία και κρεμούν μια γαλλική σημαία για να συμβολίσουν τις αξίες και τις ελευθερίες της Γαλλικής Επανάστασης που περιορίστηκαν στα χρόνια της ολλανδικής κυριαρχίας.

Ελαιογραφία «Η κυρία Marie Abts κατασκευάζει την πρώτη βελγική σημαία, 26 Αυγούστου 1830″, του Emile Vermeersch

Η Marie Abts-Ermens

Αλλά μια μέρα αργότερα, στις 26 Αυγούστου 1830, δύο δημοσιογράφοι των Βρυξελλών, ο Edouard Ducpétiaux και ο Lucien Jottrand, είδαν τη γαλλική σημαία να κυματίζει στην Grand Place. Γεγονός που τους προβληματίζει: το Βέλγιο δεν προορίζεται να ξαναγίνει γαλλικό.

Ένας από αυτούς γνωρίζει ότι στη γωνία της rue Marché aux Herbes και της rue de la Colline, όχι μακριά από την Grand-Place, υπάρχει ένα κατάστημα υφασμάτων. Μπαίνουν στο κατάστημα του François Abts και ρωτούν τη σύζυγό του Marie Abts-Ermers αν έχει τρεις λωρίδες υφάσματος στα ακόλουθα χρώματα: μαύρο, κίτρινο και κόκκινο. Δεν επέλεξαν αυτά τα χρώματα τυχαία. Αυτή η τρίχρωμη σημαία εμφανίστηκε για πρώτη φορά κατά την επανάσταση της Βραβάνδης (1789-1790). Το μαύρο αντιπροσωπεύει τη θυσία των πολιτών που πολέμησαν για την ανεξαρτησία, το κίτρινο τον πλούτο του έθνους και το κόκκινο το αίμα που χύθηκε από τους ήρωες του έπους της ανεξαρτησίας.

Η Μαρί παίρνει 3 κομμάτια ύφασμα από μαλλί μερίνο και τα ράβει μεταξύ τους, γεννώντας τη νέα τρίχρωμη βελγική σημαία.

Σημαντική λεπτομέρεια: αυτή η τρίχρωμη σημαία δεν έχει την εμφάνιση που γνωρίζουμε σήμερα, καθώς τότε, στη «σημαία του Ducpétiaux» οι λωρίδες είναι οριζόντιες.

Έξι μήνες αργότερα, κατά τη διάρκεια του Εθνικού Κογκρέσου, η σημαία τροποποιήθηκε, διότι οι οριζόντιες γραμμές θύμιζαν πολύ την ολλανδική σημαία. Έτσι, η σημαία περιστρέφεται, αλλά αντί να πάει το κόκκινο στην αρχή (στην πλευρά του κονταριού δηλαδή), επιλέχθηκε το μαύρο. Η κάθετη διάταξη και το μαύρο ως πρώτο χρώμα της σημαίας -με κίτρινο και κόκκινο να έπονται- υιοθετήθηκαν οριστικά το 1831. Έτσι η βελγική σημαία απέκτησε τα χρώματα και τη σειρά που ξέρουμε ως σήμερα.

Η Marie Abts-Ermens πέθανε στο κατάστημά της στις Βρυξέλλες στις 11 Σεπτεμβρίου 1853. Μια χάλκινη πλάκα στήθηκε προς τιμήν της στη γωνία της rue Marché aux Herbes και της rue de la Colline, όπου αν περάσετε από το σημείο μπορείτε ακόμα να τη δείτε.

Ωστόσο, το όνομά της δεν εμφανίζεται σχεδόν καθόλου στα βιβλία της ιστορίας, αν και έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ιστορία του Βελγίου ως η μοδίστρα της πρώτης βελγικής σημαίας.

The post Η πρώτη τρίχρωμη σημαία του Βελγίου κατασκευάστηκε στις Βρυξέλλες; appeared first on .