Η διαδρομή διάρκειας 45 λεπτών αποτελεί ένα εντυπωσιακό ταξίδι στο εσωτερικό της Μεγάλης Πυραμίδας της Γκίζας στην Αίγυπτο, μέσα από την τεχνολογία VR (virtual reality). Πρόκειται για μια εμπειρία που ισορροπεί ανάμεσα στην ψυχαγωγία, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό, επιτρέποντας στους επισκέπτες να ανακαλύψουν την ιστορία με τρόπο βιωματικό.

Οι συμμετέχοντες φορούν πλήρη εξοπλισμό εικονικής πραγματικότητας και μπορούν να παρακολουθήσουν την ξενάγηση στα γαλλικά, τα ολλανδικά ή τα αγγλικά. Αν και η εμπειρία μπορεί να πραγματοποιηθεί ατομικά, συνιστάται η συμμετοχή σε μικρές ομάδες τεσσάρων ή πέντε ατόμων. Κατά τη διάρκεια της περιήγησης, τα μέλη της ομάδας παραμένουν σε επαφή μεταξύ τους, καθώς εκπροσωπούνται ψηφιακά από ολογραφικά άβαταρ σε μορφή αιγυπτιακής μούμιας.

Όπως σε κάθε σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον, προηγείται μια σύντομη εισαγωγή στους κανόνες και τους μηχανισμούς πλοήγησης. Στη συνέχεια, οι επισκέπτες μεταφέρονται στο αρχαιότερο από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου και το μοναδικό που διατηρείται σε μεγάλο βαθμό μέχρι σήμερα.

Ξεναγός σε αυτή την εικονική αποστολή είναι η Mona, λάτρης της αιγυπτιολογίας, η οποία προσκαλεί το κοινό να συμμετάσχει σε μια αρχαιολογική εξερεύνηση στο εσωτερικό της πυραμίδας που χτίστηκε γύρω στο 2600 π.Χ. ως τάφος του φαραώ Χέοπα. Καθώς η περιήγηση εξελίσσεται, το ταξίδι αποκτά και μυθολογικές διαστάσεις, προσφέροντας μια πολυεπίπεδη γνωριμία με τον αρχαίο αιγυπτιακό πολιτισμό μέσα στον χώρο και στον χρόνο.

Αν και δεν πρόκειται για ζωντανή επίσκεψη στις πυραμίδες, η εικονική πραγματικότητα παρέχει σημαντικά πλεονεκτήματα. Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να εισέλθουν ψηφιακά στον συνήθως κλειστό Θάλαμο της Βασίλισσας και να εξετάσουν την τρισδιάστατη δομή του μνημείου από οπτικές γωνίες που δεν είναι εφικτές σε μια φυσική επίσκεψη.

Η εμπειρία περιλαμβάνει ακόμη την εικονική ανάβαση στην κορυφή της πυραμίδας, η οποία φτάνει τα 146 μέτρα, προσφέροντας πανοραμική θέα στο σύγχρονο Κάιρο και στο αρχαιολογικό σύμπλεγμα της Γκίζας. Ωστόσο, η έντονη αίσθηση ύψους μπορεί να προκαλέσει ίλιγγο σε ορισμένους επισκέπτες. Για τον λόγο αυτό παρέχεται και εναλλακτική λειτουργία μειωμένης εικονικής κίνησης, ειδικά σχεδιασμένη για άτομα που είναι ευαίσθητα στη ζάλη.

Οι διοργανωτές προτείνουν στους συμμετέχοντες να κινηθούν ενεργά στον χώρο και να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες της εμπειρίας, παρατηρώντας από κοντά αναπαραστάσεις αρχαίων θρησκευτικών τελετών και άλλων στοιχείων της αιγυπτιακής ζωής.

Η έκθεση σχεδιάστηκε με τη συμβολή του αιγυπτιολόγου και καθηγητή του Harvard University, Peter Der Manuelian, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών στην έρευνα και την εκπαίδευση. Η υλοποίηση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τη γαλλική εταιρεία EXCURIO, που ειδικεύεται στις εμβυθιστικές εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας.

Η εμπειρία απευθύνεται σε παιδιά άνω των οκτώ ετών, με σύσταση για ηλικίες άνω των έντεκα, και είναι προσβάσιμη σε άτομα που χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο.

Horizon of Khufu

Από 14 Φεβρουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2026
Tour & Taxis, Shed 3
Avenue du Port 86C

Horizon of Khufu : une expérience immersive en réalité virtuelle au cœur des pyramides
Un voyage spectaculaire dans la Grande Pyramide de Gizeh désormais à Bruxelles

Après un lancement remarqué à l’Institut du Monde Arabe à Paris en juin 2022, l’exposition Horizon of Khufu s’installe à présent à Tour & Taxis à Bruxelles, proposant au public une immersion saisissante dans l’univers de l’Égypte antique grâce à la réalité virtuelle.

Cette expérience de 45 minutes invite les visiteurs à pénétrer virtuellement à l’intérieur de la Grande Pyramide de Gizeh. À la croisée du divertissement, de l’éducation et de la culture, le parcours offre une exploration interactive et pédagogique de l’un des monuments les plus fascinants de l’histoire.

Équipés d’un casque de réalité virtuelle complet, les participants peuvent suivre la visite en français, en néerlandais ou en anglais. L’expérience peut se vivre en solo, mais elle est particulièrement appréciable en petits groupes de quatre ou cinq personnes. Chaque visiteur apparaît sous la forme d’un avatar, représenté par une momie égyptienne holographique, permettant ainsi de conserver un contact visuel avec les autres membres du groupe tout au long du parcours.

Comme dans tout environnement immersif, une courte introduction aux règles et aux mécanismes de navigation précède le début de la visite. Les participants sont ensuite transportés au cœur du plus ancien des sept merveilles du monde antique, et le seul à avoir traversé les siècles en restant largement intact.

La visite est guidée par Mona, passionnée d’égyptologie, qui entraîne les visiteurs dans une exploration archéologique à l’intérieur de l’édifice construit vers 2600 avant J.-C. comme tombeau du pharaon Khéops. Au fil du parcours, l’expérience prend également une dimension mythologique, offrant une découverte de la civilisation égyptienne à travers l’espace et le temps.

Bien qu’il ne s’agisse pas d’une visite physique des pyramides, la réalité virtuelle présente plusieurs avantages. Elle permet notamment d’accéder virtuellement à la Chambre de la Reine, habituellement fermée au public, et d’observer la structure tridimensionnelle du monument sous des angles inédits.

Les visiteurs peuvent également gravir la pyramide, culminant à 146 mètres, et admirer une vue panoramique sur le Caire moderne ainsi que sur l’ensemble archéologique du plateau de Gizeh. Cette immersion sensorielle peut toutefois provoquer une sensation de vertige lors des passages en hauteur. Une option de confort, réduisant certains mouvements virtuels, est donc proposée aux personnes sensibles à la cinétose.

Les organisateurs encouragent les participants à se déplacer activement dans l’espace afin de profiter pleinement de l’expérience, notamment lors des reconstitutions de cérémonies religieuses de l’Égypte antique.

L’exposition a été conçue avec la collaboration de l’égyptologue et professeur à Harvard University, Peter Der Manuelian, fervent défenseur de l’intégration des nouvelles technologies dans la recherche et l’enseignement. Le projet a été développé en partenariat avec la société française EXCURIO, spécialisée dans les expériences immersives en réalité virtuelle.

L’expérience est accessible aux enfants à partir de huit ans, avec une recommandation pour les plus de onze ans. Elle est également adaptée aux personnes en fauteuil roulant.

Horizon of Khufu
À partir du 14 février
Tour & Taxis, Shed 3
Avenue du Port 86C

The post Horizon of Khufu: Ένα καθηλωτικό VR ταξίδι στην Πυραμίδα της Γκίζας, στις Βρυξέλλες appeared first on .

Ο Ιταλός μηχανικός Alberto Donini, μελετώντας τα ίχνη διάβρωσης των λίθων της πυραμίδας, κατέληξε σε παρατηρήσεις που αμφισβητούν τη συμβατική χρονολόγηση του μνημείου. Στην έρευνά του χρησιμοποίησε μια καινοτόμο προσέγγιση, τη λεγόμενη «μέθοδο σχετικής διάβρωσης», προκειμένου να εκτιμήσει τον χρόνο έκθεσης των λίθων στα φυσικά στοιχεία.

Η βασική αρχή της μεθόδου είναι απλή: όλες οι πέτρες διαβρώνονται σταδιακά από τις κλιματικές συνθήκες. Αν είναι γνωστός ο χρόνος έκθεσης μιας επιφάνειας, μπορεί να υπολογιστεί και ο ρυθμός διάβρωσής της. Στην περίπτωση της Πυραμίδας του Χέοπα –η οποία θεωρείται ότι ανεγέρθηκε περίπου το 2560 π.Χ.– η διάβρωση θα έπρεπε να αντανακλά δύο βασικές περιόδους: την εποχή της κατασκευής της και τον 14ο αιώνα μ.Χ., όταν αφαιρέθηκε μεγάλο μέρος της εξωτερικής επένδυσης, εκθέτοντας τα εσωτερικά στρώματα.

Ο Donini ανέλυσε δώδεκα σημεία στη βάση της πυραμίδας και συνέκρινε τα ίχνη φθοράς του ασβεστόλιθου με άλλα, ήδη χρονολογημένα δείγματα. Σύμφωνα με τα ευρήματά του, ορισμένες πέτρες εμφανίζουν ομοιότητες με υλικά εξαιρετικά μεγάλης ηλικίας. Η διάβρωση υποδηλώνει ότι ενδέχεται να ήταν εκτεθειμένες στο περιβάλλον ήδη από το τέλος της Παλαιολιθικής περιόδου, δηλαδή από την Προϊστορία.

Πιο συγκεκριμένα, η μελέτη εκτιμά ότι ορισμένα τμήματα της βάσης θα μπορούσαν να χρονολογούνται μεταξύ 6.000 και 40.000 ετών πριν από σήμερα. Αν και το εύρος αυτό είναι ιδιαίτερα μεγάλο, ο ίδιος ο ερευνητής διευκρινίζει ότι δεν πρόκειται για βεβαιότητα. Η στατιστική του ανάλυση δείχνει περίπου 68% πιθανότητα η βάση της πυραμίδας να έχει κατασκευαστεί μεταξύ 9.000 και 37.000 π.Χ. — μια εποχή κατά την οποία, σύμφωνα με τη σύγχρονη αρχαιολογία, ο άνθρωπος δεν διέθετε τις τεχνικές δυνατότητες για μνημειακή αρχιτεκτονική.

Μια «ανακυκλωμένη» πυραμίδα;

Φυσικά, η ιδέα ότι η σημερινή Πυραμίδα του Χέοπα είναι εξ ολοκλήρου προϊστορική θεωρείται ακραία. Τα αρχαιολογικά και ιστορικά δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι πρόκειται για τον τάφο του φαραώ Χέοπα της 4ης Δυναστείας, ο οποίος έζησε πριν από περίπου 4.600 χρόνια. Ωστόσο, η μελέτη επαναφέρει μια παλαιότερη, περιθωριοποιημένη υπόθεση: μήπως η πυραμίδα ανεγέρθηκε πάνω σε προϋπάρχον, πολύ αρχαιότερο μνημείο, επαναχρησιμοποιώντας πέτρες για τη βάση της;

Μια τέτοια «αρχιτεκτονική ανακύκλωση» δεν θα ήταν κάτι πρωτοφανές στην ιστορία, καθώς υπάρχουν πολλά παραδείγματα μνημείων που οικοδομήθηκαν πάνω σε παλαιότερες κατασκευές, όπως μεσαιωνικές εκκλησίες πάνω σε ρωμαϊκούς ναούς.

Η υπόθεση αυτή θα προϋπέθετε την ύπαρξη μιας προφαραωνικής αιγυπτιακής κοινωνίας ικανής να κατασκευάζει μεγάλα λίθινα έργα σε μια εποχή όπου, θεωρητικά, κάτι τέτοιο δεν παρατηρείται αλλού στον κόσμο. Πρόκειται για σενάρια που συχνά υιοθετούνται από συνωμοσιολογικές θεωρίες, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, και τροφοδοτούνται από τα αληθινά –αλλά ακόμη ανεξήγητα– μυστήρια της πυραμίδας.

Ο ίδιος ο Donini, πάντως, κρατά αποστάσεις από τέτοιες ερμηνείες. Αναγνωρίζει ότι η έντονη διάβρωση μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες: στο πιο υγρό κλίμα του παρελθόντος, στην άμμο που κάλυπτε τη βάση για αιώνες, αλλά και στη σύγχρονη ρύπανση και τον μαζικό τουρισμό.

Η μελέτη χαρακτηρίζεται από τον ίδιο ως προκαταρκτική και διερευνητική, καλώντας σε περαιτέρω έρευνες για την κατανόηση της ασυνήθιστης διάβρωσης. Δεν αποκλείεται, πάντως, η αναφορά σε μια «προϊστορική πυραμίδα» να λειτουργεί και ως τρόπος προσέλκυσης της προσοχής σε ένα επιστημονικό έργο που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

La pyramide de Khéops serait-elle antérieure à l’Égypte pharaonique ?

Une étude de l’Université de Bologne relance le débat sur l’âge réel du monument le plus emblématique de l’Antiquité

Et si la pyramide de Khéops n’avait pas été construite à l’époque des pharaons ? Et si la dernière merveille du monde antique encore debout était bien plus ancienne que ce que l’on pense ? C’est l’hypothèse audacieuse avancée par une récente étude de l’Université de Bologne, qui suscite déjà de nombreuses réactions.

En analysant l’érosion des blocs de pierre composant la pyramide, l’ingénieur italien Alberto Donini affirme avoir identifié des indices remettant en question la chronologie admise. Sa recherche repose sur une approche innovante, baptisée « méthode d’érosion relative », visant à estimer le temps d’exposition des pierres aux conditions environnementales.

Le raisonnement est le suivant : toutes les surfaces rocheuses s’érodent avec le temps sous l’effet du climat. Si l’on connaît la durée d’exposition d’une pierre, il est possible d’en déduire la vitesse d’érosion. Dans le cas de la pyramide, traditionnellement datée d’environ 2560 av. J.-C., cette érosion devrait refléter deux périodes clés : sa construction et le XIVe siècle, lorsque les pierres de revêtement ont été retirées, exposant les couches inférieures.

En étudiant douze points situés à la base du monument, Donini a comparé les traces d’usure du calcaire à d’autres échantillons datés. Certaines similitudes avec des pierres extrêmement anciennes l’ont conduit à envisager que certaines parties aient été exposées depuis la fin du Paléolithique.

Selon l’étude, certaines pierres pourraient ainsi dater de 6 000 à 40 000 ans, une estimation large que l’auteur reconnaît lui-même comme incertaine. Son analyse statistique suggère toutefois une probabilité de 68 % que la base de la pyramide ait été édifiée entre 9 000 et 37 000 av. J.-C., une période durant laquelle l’architecture monumentale est jugée improbable par l’archéologie moderne.

Loin de conclusions sensationnalistes, Donini souligne le caractère préliminaire de son travail et rappelle que de nombreux facteurs peuvent expliquer une érosion accélérée : climat ancien plus humide, accumulation de sable durant des siècles, pollution moderne ou encore pression touristique. L’étude appelle ainsi à des recherches complémentaires, tout en reconnaissant que l’évocation d’une pyramide « préhistorique » attire inévitablement l’attention sur un débat scientifique encore ouvert.

The post Μήπως η Πυραμίδα του Χέοπα είναι παλαιότερη από την φαραωνική Αίγυπτο; appeared first on .