Μία ακόμη πολιτιστική και γαστρονομική διαμάχη φαίνεται να ξεσπά ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, αυτή τη φορά με αφορμή τον παραδοσιακό πατσά, τη γνωστή σούπα από κοιλιά μοσχαριού που εδώ και αιώνες θεωρείται ιδανικό «γιατροσόφι» για το στομάχι αλλά και για το hangover μετά από έντονη νυχτερινή έξοδο.

Η νέα ένταση ξεκίνησε όταν ο Δημήτρης Τσαρούχας, ιδιοκτήτης ιστορικού καταστήματος πατσά στη Θεσσαλονίκη, κινήθηκε προς την κατεύθυνση διεκδίκησης αναγνώρισης του πιάτου από την UNESCO ως στοιχείου της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι ο πατσάς έχει βαθιές ρίζες στην αρχαία ελληνική παράδοση και ότι η ιστορία του φτάνει ακόμη και μέχρι την «Οδύσσεια» του Ομήρου. Για τον σκοπό αυτό, όπως δήλωσε στο Associated Press, συγκροτήθηκε ειδικός ιστορικός φάκελος με τη συμβολή πολιτιστικού συλλόγου και της συγγραφέως Λένας Οφλίδη, η οποία έχει ασχοληθεί εκτενώς με την ιστορία του συγκεκριμένου φαγητού.

Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, η συνταγή πέρασε από την αρχαία Ελλάδα στη βυζαντινή περίοδο και αργότερα υιοθετήθηκε και από την οθωμανική κουζίνα. Ο Τσαρούχας επικαλείται μάλιστα αποσπάσματα από την «Οδύσσεια», όπου γίνεται αναφορά σε γεμισμένες κοιλιές βοδιών κατά τη διάρκεια συμποσίου, θεωρώντας ότι πρόκειται για μία πρώιμη μορφή του σημερινού πατσά.

«Αν αυτό δεν είναι πατσάς, τότε τι είναι;» ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας παράλληλα ότι η πρωτοβουλία δεν έχει στόχο να δημιουργήσει αντιπαράθεση με την Τουρκία αλλά να αναδείξει μία κοινή γαστρονομική παράδοση που ενώνει τους λαούς.

Η αντίδραση στην Τουρκία υπήρξε άμεση και ιδιαίτερα έντονη. Εκπρόσωποι της τουρκικής γαστρονομικής κοινότητας κατηγόρησαν την Ελλάδα ότι επιχειρεί να «οικειοποιηθεί» ένα φαγητό που θεωρείται διαχρονικό κομμάτι της τουρκικής κουζίνας. Ο Τούρκος εστιάτορας Ali Turkmen δήλωσε ότι η σούπα işkembe αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της τουρκικής πολιτιστικής ταυτότητας εδώ και αιώνες.

Όπως ανέφερε, δεν είναι η πρώτη φορά που ξεσπά αντιπαράθεση ανάμεσα στις δύο χώρες γύρω από γαστρονομικά ζητήματα, θυμίζοντας τις παλαιότερες διαφωνίες για τον μπακλαβά, τον καφέ ή τα ντολμαδάκια.

Τουρκικά μέσα ενημέρωσης έσπευσαν επίσης να υπενθυμίσουν ιστορικές αναφορές του διάσημου Οθωμανού περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή, ο οποίος ήδη από τον 17ο αιώνα περιέγραφε πωλητές σούπας από πατσά στην Κωνσταντινούπολη, στοιχείο που — σύμφωνα με την τουρκική πλευρά — αποδεικνύει τη βαθιά σύνδεση του πιάτου με την οθωμανική και τουρκική παράδοση.

Η υπόθεση έρχεται να προστεθεί σε μία μακρά λίστα πολιτιστικών και γαστρονομικών διεκδικήσεων ανάμεσα στις δύο χώρες, οι οποίες μοιράζονται αιώνες κοινής ιστορίας και αλληλεπιδράσεων, ιδιαίτερα κατά την οθωμανική περίοδο.

Παρά την ένταση, δεν λείπουν και οι πιο συμφιλιωτικές φωνές και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου, που υποστηρίζουν ότι τέτοιες κοινές γεύσεις θα μπορούσαν να λειτουργούν περισσότερο ως γέφυρες πολιτισμού παρά ως αφορμές αντιπαράθεσης.

---

Grèce – Turquie : nouvelle querelle culinaire autour de la soupe de tripes et d’une possible reconnaissance par l’UNESCO

La volonté grecque de faire reconnaître le « patsa » comme élément du patrimoine culturel national provoque de vives réactions en Turquie

Les tensions gastronomiques entre la Grèce et la Turquie connaissent un nouvel épisode avec la célèbre soupe de tripes, connue sous le nom de « patsa » en Grèce et « işkembe » en Turquie. Ce plat populaire, traditionnellement consommé après les sorties nocturnes et réputé pour soulager les lendemains difficiles, se retrouve aujourd’hui au cœur d’un débat culturel et historique.

L’affaire a pris de l’ampleur après l’initiative du restaurateur grec Dimitris Tsarouhas, installé à Thessalonique, qui souhaite obtenir une reconnaissance de l’UNESCO pour cette spécialité en tant qu’élément du patrimoine culturel grec.

Pour défendre cette démarche, un important travail de recherche historique aurait été mené avec la participation d’associations culturelles et de l’autrice Lena Oflidis, spécialiste de l’histoire culinaire du plat. Selon leurs conclusions, les origines du patsa remonteraient à l’Antiquité grecque avant de traverser les siècles jusqu’à l’époque byzantine puis ottomane.

Le restaurateur grec affirme même retrouver des références proches de cette préparation dans certains passages de l’« Odyssée » d’Homère, évoquant des entrailles de bœuf préparées lors de banquets.

Du côté turc, ces déclarations ont rapidement suscité des critiques. Plusieurs représentants du secteur de la restauration estiment que l’işkembe fait partie intégrante de la tradition culinaire anatolienne depuis des générations et dénoncent une tentative d’appropriation culturelle.

Le restaurateur turc Ali Turkmen a rappelé que cette soupe occupe une place historique dans la gastronomie turque, comparant cette nouvelle controverse aux précédents différends entre les deux pays autour du baklava, du café ou encore des feuilles de vigne farcies.

Certains médias turcs ont également mis en avant les écrits du voyageur ottoman Evliya Çelebi, qui décrivait déjà au XVIIe siècle les vendeurs de soupe de tripes dans les rues d’Istanbul.

Au-delà du débat historique, cette affaire illustre une nouvelle fois la complexité des héritages culturels partagés entre les deux pays, profondément marqués par des siècles d’histoire commune.

Malgré les tensions, plusieurs voix appellent toutefois à considérer ces traditions culinaires comme un patrimoine méditerranéen partagé, capable de rapprocher les peuples plutôt que de nourrir les divisions.