Ο λόγος στον Γ. Μαγκλή:

Μετά από τα «Τα Τέσσερα πόδια του τραπεζιού» του Καμπανέλλη το 2023 και τη Λυσιστράτη του Αριστοφάνη το 2024, η ομάδα μας φέτος, με την επιλογή του έργου «Έρωτος Έργα Έωλα» (τίτλος πρωτοτύπου Love’s Labour’s Lost), από τα λιγότερο γνωστά αλλά εξαιρετικά χαριτωμένο έργο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, ευελπιστεί να συνεχίσει και επιβεβαιώσει την επιτυχή ερμηνεία όλο και πιο απαιτητικών έργων του κλασικού παγκόσμιου θεατρικού ρεπερτορίου.

Το έργο μας ο Σαίξπηρ το έγραψε στις αρχές της εικοσιπεντάχρονης συγγραφικής πορείας του (και συγκεκριμένα το 1594, που ήταν 30 ετών) και κατατάσσεται στο είδος της κωμωδίας, με μεγάλη δόση χιούμορ και ποίησης. Η υπόθεση, σε 5 πράξεις, εκτός από τις ιστορικές και πολιτικές πτυχές που έμμεσα εμπεριέχει, καταπιάνεται με τις θεμελιώδεις ανάγκες, λαχτάρες και αισθήματα εκάστου ανθρώπου, ανεξαρτήτως αξιώματος, κοινωνικής τάξης και επιπέδου μόρφωσης.

Οι 19 χαρακτήρες του έργου χωρίζονται σε 4 ομάδες (με σειρά εμφάνισης):
– τους άρχοντες και αξιωματούχους (ο Βασιλιάς της Ναβάρρας και η Πριγκίπισσα της Γαλλίας) συνοδευόμενους από πρόσωπα της αυλής τους,
– τον διασκεδαστή απόστρατο Ισπανό Aρμάδο με τον υπηρέτη του Σπόρο,
– τους «απλούς θνητούς χωρικούς» (Κούτρας και Ζακνέτα)
– και τις αρχές της κοντινής κωμόπολης: χωροφύλακας, δασοφύλακας, πάστορας και δάσκαλος.

Η καθεμία απ’ αυτές τις ομάδες θα διατρέξει τα διάφορα στάδια και πτυχές του έρωτα: το φλερτ, την αθωότητα, την προσμονή, την διεκδίκηση, την ζήλια, την αμηχανία… Η αρχική διαλεκτική διαμάχη των αρχόντων περί τήρησης του όρκου αποχής από γυναίκες και δραστικό περιορισμό τροφής και ύπνου, από την οποία διαμάχη θα καταλήξουν όλοι ερωτευμένοι, θα κορυφωθεί με την μονομαχία του Αρμάδο και του Κούτρα για τα μάτια της Ζακνέτας πριν όλοι τους προσγειωθούν από έναν από μηχανής αγγελιαφόρο.

Η ελισαβετιανή γλώσσα σε έντεχνη πρωτότυπη μετάφραση του επί 40 έτη θεατράνθρωπου και βραβευμένου από την Ελληνική Εταιρεία Μεταφραστών Λογοτεχνίας, σκηνοθέτη και ηθοποιού αυτού του έργου Αριστείδη Λαυρέντζου, τα κοστούμια εποχής, συνάμα η μουσική και το τραγούδι θα μας συνοδέψουν στο ταξίδι και τον αγώνα αυτογνωσίας γύρω από τις διάφορες πτυχές και συνέπειες του έρωτα.

Ένα δείγμα το ακόλουθο απόσπασμα από τον μονόλογο του Μπιρόν στην 4η πράξη:

« Στ’ όνομα της σοφίας, λέξη που όλοι οι άνθρωποι αγαπούν,
στ’ όνομα του έρωτα, λέξη που όλους τους γεμίζει αγάπη,
… ας χάσουμε μια και καλή τους όρκους, για να βρούμε τους εαυτούς μας,
αλλιώς θα χάσουμε τους εαυτούς μας για να τηρήσουμε τους όρκους.
… και ποιος μπορεί τον έρωτα να τον χωρίσει απ’ την αγάπη;»

Μην σας ξεγελάσουν τα επιφαινόμενα: θα εκπλαγείτε από κάθε ξεχωριστό και ιδιαίτερο χαρακτήρα του έργου τον οποίο θα προσπαθήσουμε πιστά να ερμηνεύσουμε. Υπήρξαν δυσκολίες τις οποίες αντιμετωπίσαμε ομαδικά, αυξάνοντας τους δεσμούς μεταξύ μας. Εμπιστευθείτε μας την αποψινή σας ψυχαγωγία, διασκέδαση και εμείς σας εγγυόμαστε μια δίωρη διαφυγή από την καθημερινότητα και μια ξεχωριστή ανάμνηση στην θεατρική σας εμπειρία.

Σας ευχαριστούμε θερμά για την τιμή της παρουσίας σας, τον αυθορμητισμό σας και το θερμό σας χειροκρότημα, τα οποία αποτελούν την μοναδική μα τόσο σημαντική αμοιβή μας ως εραστών του θεάτρου.

Τέλος επειδή η πραγματική ζωή, πέρα από τις δυσκολίες της, έχει και τις χαρές της, εύχομαι στον Αλέξανδρο, τον Βασίλη και την Τίνα σύντομα να επανέλθουν οι χαρές και στα επόμενα ταξίδια να είναι ξανά μαζί μας!

Με τις δέουσες ευχαριστίες και εκτίμηση,

Γιώργος Μαγκλής – «Κούτρας»

Φωτογραφίες: Αλ. Μιχαηλίδης / Newsville.be

The post Γ. Μαγκλής: «Θα εκπλαγείτε από κάθε ξεχωριστό και ιδιαίτερο χαρακτήρα του έργου!» appeared first on .

Με αφορμή την επερχόμενη πρεμιέρα, συνομιλήσαμε με τους τρεις ηθοποιούς της θεατρικής παραγωγής, την Μαρία Μερκούρη τον Γιώργη Καταλαγαριανάκη και τον Αντώνη Καστρισσιανάκη, από τους οποίους ζητήσαμε να μοιραστούν τις σκέψεις τους γύρω από το έργο, τη σχέση τους με τον ρόλο που ενσαρκώνουν αλλά και την εμπειρία τους από τις πρόβες. Τι σημαίνει να ερμηνεύεις σήμερα έναν χαρακτήρα γραμμένο τον 16ο αιώνα; Ποια είναι η πρόκληση πίσω από τις στιλιστικές και εκφραστικές απαιτήσεις του Σαίξπηρ; Και πώς μεταφράζεται το πνεύμα του έργου στο σήμερα, σε μια εποχή όπου ο έρωτας, η δέσμευση και η αναβολή έχουν άλλη βαρύτητα;

Αυτές και άλλες ερωτήσεις αποτέλεσαν την αφετηρία για μια ουσιαστική, ανθρώπινη συζήτηση γεμάτη χιούμορ, σκέψη και θεατρική αγάπη.

Μαρία Μερκούρη: «Το να συνεργαστώ με τον θεατράνθρωπο Αριστείδη Λαυρέντζο είναι μια εμπειρία και ένα σχολείο από μόνο του»

Έχοντας υπηρετήσει και διαπρέψει στο άθλημα του ταε-κβον-ντο, αποφάσισα σε αυτή την καμπή της ζωής μου, ότι ήθελα μια καινούργια πρόκληση, έναν καινούργιο στόχο, κάτι που δεν θα μου περνούσε ποτέ από το μυαλό μου πριν ότι θα μπορούσα να κάνω, και ήταν τελείως έξω από τον χαρακτήρα και τις σκέψεις μου.

Η πρόσκληση να συμμετάσχω στη θεατρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ ήρθε από κοινούς φίλους, που τους είχα δει σε παλαιότερες παραστάσεις και τους είχα θαυμάσει, να μεταμορφώνονται μπροστά στα μάτια μου σε ηθοποιούς κλάσης…

Έτσι ξεκίνησα πέρυσι με τη «Λυσιστράτη», δειλά, με τον ρόλο της Σπαρτιάτισσας Λαμπιτώς, και στη συνέχεια προστέθηκαν κι άλλοι…

H Μαρία Μερκούρη από την παράσταση της Λυσιστράτης (2024)

Για έναν αθλητή, η δοκιμασία του να εκτίθεται έχει ξεπεραστεί από τα πρώτα στάδια του πρωταθλητισμού. Το να μπορώ να συγκεντρώνομαι και να εκτελώ είναι προνόμιο που σου χαρίζουν οι πολεμικές τέχνες, έτσι δεν βρήκα την πρόκληση του θεατρικού σανιδιού δύσκολη.

Επιπλέον, συνεργάστηκα με ανθρώπους με μεγάλη εμπειρία και γνώσεις στο αντικείμενο, με μεράκι, κέφι και θέληση να μοιραστούν αυτές τις γνώσεις και να μυήσουν εμάς τους νέους στον μαγικό αυτόν χώρο που λέγεται Θέατρο.

Το να συνεργαστώ με τον θεατράνθρωπο Αριστείδη Λαυρέντζο είναι μια εμπειρία και ένα σχολείο από μόνο του, αφού το ταλέντο του και οι γνώσεις του δεν περιορίζονται σε μία κατηγορία — αυτή του μεταφραστή ή του σκηνοθέτη — αλλά θεωρώ ότι, με όλη αυτή την εξαιρετική δουλειά που κάνει, είναι μια θεατρική κατηγορία από μόνος του.

Φέτος, έχω την ευθύνη του ρόλου της πριγκίπισσας στο θεατρικό έργο του Σαίξπηρ «Έρωτος Έργα Έωλα», ένα έργο όχι και τόσο γνωστό του συγγραφέα, αλλά που περιέχει όλο του το μεγαλείο.

Είναι ένα έργο εποχής, ένα παιχνίδι μεταξύ ανδρών και γυναικών, με όλον τον ρομαντισμό και την αθωότητα του φλερτ εκείνης της εποχής, με στίχους υπέροχους από την πένα του Σαίξπηρ και την καταπληκτική μετάφραση στα ελληνικά του κυρίου Λαυρέντζου.

Θα προσπαθήσουμε, οι συνάδελφοί μου και εγώ, να σας μεταφέρουμε το πνεύμα εκείνης της εποχής, να σας ταξιδέψουμε πίσω, εκεί στο 1590, να σας θαμπώσουμε με τα όμορφα σκηνικά και κουστούμια της κυρίας Άντας Σωτηροπούλου και, τέλος, να σας μεταδώσουμε όλη αυτή τη μαγική ενέργεια χαράς που μπορεί να προσφέρει μια ωραία παράσταση.

Γιώργης Καταλαγαριανάκης: «Η συνοχή της ομάδας, η προσπάθεια των ηθοποιών να ερμηνεύσουν ένα τόσο δύσκολο και πολυπρόσωπο έργο σε πίεση χρόνου, είναι αξιοθαύμαστες»

Η κωμωδία αυτή του Σαίξπηρ μας μεταφέρει στην Αγγλία του 1600. Η διεθνής διπλωματία της Ευρώπης παίζεται με όρους γάμων ηγεμόνων, με συνοικέσιο ή και έρωτα. Η επιστήμη και η γνώση αρχίζουν να εδραιώνουν τον ρόλο τους και η αυθεντία του ιερατείου αμφισβητείται.

Ο συγγραφέας αντλεί έμπνευση από γεγονότα και γνωστούς χαρακτήρες της αριστοκρατίας της εποχής χωρίς φυσικά να τους κατονομάζει. Ξεκινά με ένα ανόητο διάταγμα, όρκο, του βασιλιά Ναβάρα και των ανδρών της αυλής του να αφιερωθούν στην μελέτη απαγορεύοντας την παρουσία γυναικών. Η παρέμβαση λογικής του Μπιρόν αποτυγχάνει. Το έργο διακωμωδεί αριστοτεχνικά τον περίπλοκο, συχνά επικίνδυνο, έρωτα της ανώτερης τάξης, τον ανεπιτήδευτο έρωτα της λαϊκής, και τον στείρο έρωτα των λογίων, των στρατιωτικών και του ιερατείου, της άσκοπης γνώσης για την γνώση. Τα τρία αυτά επίπεδα εμπλέκονται, σε έναν ωκεανό ποίησης, έξυπνων αστειοτήτων, απρόσμενων λογοπαιγνίων, θεατρικών ανατροπών, ηθικών συγκρούσεων με ή χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο, αλλά με αναπάντεχο τέλος.

Κλειδί στην υπόθεση, κινητήρας του έργου, είναι ο ρόλος του Μπουαγιέ. Έμπιστος του βασιλιά πατέρα της Πριγκίπισσας, κρατικός διπλωμάτης, εύστροφος, πανέξυπνος, προνοητικός, προξενητής, αγαπημένος συνοδός και φύλακας των γυναικών, αλλά και άξεστος, αδίστακτος όταν χρειαστεί, δεν αφήνει τίποτε να υποθηκεύσει το μέλλον καμιάς από τις γυναίκες που συνοδεύει. Οτιδήποτε συμβεί θα γίνει με τους δικούς του όρους. Κύριος βοηθός του η μοιραία μαυρομάτα Ροζαλίν, ο αντίστοιχος θηλυκός χαρακτήρας σε άψογο συναγωνισμό και συνεργασία. Μαζί θα κατατροπώσουν το βαρύ πυροβολικό του Ναβάρα, τον Μπιρόν, με τις γυναίκες να παίρνουν αποφασιστικά την θέση που τους αξίζει.

Η έμμετρη μετάφραση του σκηνοθέτη και η ήπια προσαρμογή στις δυνατότητες της ομάδας, τα κουστούμια και η μουσική, και η αντιμετώπιση αντιξοοτήτων αξίζουν τον έπαινο. Επίσης η συνοχή της ομάδας, η προσπάθεια των ηθοποιών να ερμηνεύσουν ένα τόσο δύσκολο και πολυπρόσωπο έργο σε πίεση χρόνου, είναι αξιοθαύμαστες.
Αντίστοιχη θα είναι η απόλαυση του θεατή κάτι που ισχύει για κάθε έργο του κλασσικού ρεπερτορίου.

Αντώνης Καστρισιανάκης: «Να παίζεις Shakespeare, μάλιστα το Love’s Labour’s Lost, είναι επικίνδυνη υπόθεση για ερασιτέχνες και ακόμη πιο επικίνδυνο σε μετάφραση στα ελληνικά.»

Ένας κίνδυνος είναι να μην αντιδράσει το κοινό όπως λέει η Πριγκίπισσα στην 5η πράξη: «Τα έργα αρέσουν πιο πολύ όταν δεν ξέρουν [οι ηθοποιοί] πώς να παίξουν.» Ελπίζουμε, ότι δε θα αποδειχτούμε υπερβολικά έωλοι, αίολοι και επιπόλαιοι, αναλαμβάνοντας το ρίσκο να ανεβάσουμε αυτό το έργο.

Τα υπονοούμενα και οι διφορούμενες εκφράσεις δίνουν και παίρνουν από την αρχή μέχρι το τέλος στη σαιξπηρική γλώσσα. Η μετάφρασή τους είναι συχνά εξαιρετικά δύσκολη. Αυτό ισχύει και για τη νέα απόδοση του αγγλικού τίτλου στα ελληνικά, «Έρωτα Έργα Έωλα», που επιχειρεί ο Αριστείδης Λαυρέντζος. Ταιριάζει, νομίζω, γιατί εκφράζει, επίσης διφορούμενα, την εξεζητημένη συχνά και πάντως άστατη, πλευρά των λόγων και έργων που εκτυλίσσονται και διακωμωδούνται.

Η κωμωδία, πέρα από τις πάμπολλες και διάσπαρτες κωμικές εκφράσεις, συνίσταται κυρίως στις αποκλίσεις που υπάρχουν ανάμεσα στα λόγια και στα έργα των κύριων ανδρικών χαρακτήρων. Η αποτυχία τους δεν είναι τόσο ότι γρήγορα υποχωρούν στο πάθος του έρωτα, από το οποίο υποτίθεται ότι επεδίωξαν ορκιζόμενοι να αποδεσμευτούν. Αποτυγχάνουν γιατί συστηματικά εξιδανικεύουν και έτσι υποσκάπτουν τον έρωτα. Προτιμούν – και στην πράξη – το θέατρο, την ερωτική παράσταση-κωμωδία. Οι ‘αγαπημένες’ τους είναι θεωρητικές υπάρξεις αντικείμενα του πόθου τους μάλλον παρά εντασσόμενες στην ύπαρξη και ζωή τους. Χωρίς οίκτο, τελικά, ο Σαίξπηρ τους προσγειώνει καλά όλους στην αδήριτη ανάγκη, δηλαδή στους όρους έμπρακτης αγάπης, που, αν δεν ακολουθήσουν, δε θα μπορούν να γνωρίζουν τον έρωτα, να τον μοιράζονται και να τον αναπτύσσουν.

Ο ρόλος του Σπόρου (Moth), του ανήλικου νεαρού χαρακτήρα που καλούμαι να μιμηθώ, εντάσσεται στη σαιξπηρική αυτή λογική. Ο Σπόρος είναι ένας συστηματικός αμφισβητίας. Παίζει με τις έννοιες των λέξεων. Γελοιοποιεί την έπαρση και την ύβρη. Αναγνωρίζει και δε διστάζει να φωνάξει τη γύμνια του Βασιλιά.»

 Πληροφορίες για την παράσταση, εδώ

Photos: Αλεξ. Μιχαηλίδης / Newsville.be

The post Μιλώντας με πρωταγωνιστές του «Έρωτος Έργα Έωλα» – Μια σπάνια Σαιξπηρική συνάντηση από τον ΘΕΣΠΙ appeared first on .

Η παράσταση «Έρωτος Έργα Έωλα» — η νέα ελληνική μετάφραση του σαιξπηρικού Love’s Labour’s Lost — δεν είναι απλώς ένα καλλιτεχνικό γεγονός, αλλά και μια πολιτιστική δήλωση: μια συνειδητή επιλογή να στραφεί το βλέμμα μας προς ένα λιγότερο γνωστό, αλλά εξαιρετικά πλούσιο έργο, το οποίο συνδυάζει ποίηση, λεκτικά παιχνίδια και φιλοσοφικό στοχασμό με την ανάλαφρη αύρα μιας κωμωδίας. Ο σκηνοθέτης μιλά για την πρόκληση της απόδοσης της σαιξπηρικής γλώσσας στα ελληνικά, για τον πειραματισμό με τη μετάφραση του τίτλου, για τις αισθητικές του επιλογές — όπως τα αυθεντικά κοστούμια εποχής — και για την απόφαση να τιμήσει το «θέατρο του λόγου» πάνω από τη σκηνική εντυπωσιοθηρία.

Μέσα από τις απαντήσεις του αναδεικνύονται πτυχές όχι μόνο της παράστασης, αλλά και της συνολικής στάσης του Αριστείδη Λαυρέντζου απέναντι στην τέχνη: η έμφαση στη συνεργασία, ο σεβασμός προς τον θεατή, η πίστη στη δύναμη του θεάτρου να μεταμορφώνει και να συγκινεί. Δεν λείπουν αναφορές στη διαχρονικότητα του έργου, στις γυναικείες παρουσίες που ενσαρκώνουν ανεξαρτησία και ευφυΐα, αλλά και στη μαγεία της θεατρικής δημιουργίας ως μιας ζωντανής διαδικασίας που ποτέ δεν σταματά.

Η συνέντευξη που ακολουθεί είναι περισσότερο από μια προβολή μιας επικείμενης θεατρικής βραδιάς. Είναι ένας ύμνος στην τέχνη του θεάτρου και στη δύναμή της να συνδέει χρόνους, τόπους και ανθρώπους.

Κύριε Λαυρέντζο, 40 χρόνια θεατρικής παρουσίας φέτος και αναμένουμε σε λίγες μέρες τον εορτασμό αυτού του σημαντικού προσωπικού ορόσημου την ίδια στιγμή με το ανέβασμα της νέας θεατρικής παράστασης της ομάδας ΘΕΣΠΙΣ. Μοιραστείτε μαζί μας, σκέψεις και συναισθήματα για την μεγάλη, πλούσια και παραγωγική αυτή περίοδο.

Αγαπητέ κύριε Δήμα, είναι τόσο πολλά αυτά που έχω ζήσει στο θέατρο τα 40 χρόνια από τις 20 Ιουνίου 1985 που πρωτοανέβηκα στη σκηνή μαζί με τους επίσης πρωτοανεβαίνοντες τότε στη σκηνή Απόστολο Ιωακειμίδη, Γιώργο Αλεξάκη, Ειρήνη Χαλκιά, Γιάννη Γαβρά, Γιώργο Στρογγύλη και άλλους (ελάχιστοι συνεχίζουμε ακόμα σήμερα), που μια εκτεταμένη απάντηση σε αυτή την ερώτησή σας θα αδικούσε τις υπόλοιπες σημαντικές και εύστοχες ερωτήσεις σας. Μέλος του Θεατρικού Εργαστηρίου Ευρωπαϊκών Οργάνων μέχρι το 1991 (το συνεχίζει άψογα ο Τάσος Νυχάς), βασικός ιδρυτής – μαζί με τους Γιάννη Οικονομίδη και Γιώργο Ανδρονίδη – του Ελληνικού Θεάτρου Βελγίου, που προκάλεσε δημιουργικό ανταγωνισμό με την προηγούμενη ομάδα (το έχει αναλάβει σήμερα η Ελένη Καξερή), στενή συνεργασία με τον Δημήτρη Αργυρόπουλο στο δεύτερο μισό της 10ετίας του 1990 για την τόνωση του θεάτρου της ομογένειας (το συνεχίζει σήμερα ο Δημήτρης Αργυρόπουλος), βασικός ιδρυτής του ΘΕΣΠΙ το 2002 με τη Δέσποινα Σαλτουρίδου που κοντά στα 90 της χρόνια την είδαμε επιτυχώς στη σκηνή το 2022 και το 2023. Κατόπιν, σκηνοθεσία έξι έργων με γαλλική θεατρική ομάδα εντός του ΘΕΣΠΙ (2003-2008), έναρξη της μεταφραστικής θεατρικής μου δραστηριότητας το 2005, την οποία δεν σταμάτησα ποτέ και είχα και μια πανελλήνια βράβευση το 2015. Σταθεροποίηση στο παγκόσμιο δραματολόγιο από το 2007, σπουδές θεάτρου αρχικά στην Αγγλία (online) και κατόπιν στο Πανεπιστήμιο της Louvain-la-Neuve, σπουδή των υπερτίτλων με τους υπευθύνους υπερτιτλισμού του φεστιβάλ της Αβινιόν, ώθηση σε άξιους συναδέλφους να κάνουν το βήμα για να προχωρήσουν παραπέρα από τη συνεργασία μαζί μου (Κυπριανός Μουτεβελής, Δημήτρης Στασινόπουλος και όχι μόνο), ουσιαστική υποστήριξη από την πρώτη στιγμή (2018) της πρωτοβουλίας του Τ. Νυχά για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, συμμετοχή σε θεατρικά συνέδρια διαφόρων πανεπιστημίων στο Βέλγιο και κυρίως του Πανεπιστημίου Αθηνών στην Ελλάδα με την ιδιότητα διδακτορικού φοιτητή. Τέλος, αρκετές θεατρικές δημοσιεύσεις σε διάφορους εκδοτικούς οίκους (Ταξιδευτής, Παπαζήσης κλπ.) Αυτά προς το παρόν και ζητώ συγγνώμη από τους συνεργάτες μου για τυχόν λάθη, αναπόφευκτα για τον καθένα, κατά τη διάρκεια μιας τόσο μακράς σταδιοδρομίας – αλλά πάντοτε με την προσπάθεια να επανορθώνουμε και να μας αγκαλιάζει όλους το θέατρο.

Άφησα τελευταία μια παράλληλη προς την εδώ ομάδα μου δραστηριότητα, την οποία ασκώ στην κωμόπολη της γέννησής μου, Μηλιανά Άρτας, από το 2001 αδιάκοπα μέχρι σήμερα, ανεβάζοντας εκεί κάθε χρόνο ένα έργο το καλοκαίρι (Αύγουστος). Σταθερή συνεργάτιδά μου στη διεύθυνση σκηνής, από την αρχή, η φιλόλογος Αγγελική Αρκουμάνη-Κούρτη. Με βοήθεια των δημοτικών αρχών για τα σκηνικά και τα ηχητικά-φωτισμούς, έχουμε κάνει με αρκετά από τα εκεί έργα μας μια μίνι τουρνέ σε όλα σχεδόν τα δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου, περιλαμβανομένης βεβαίως της πρωτεύουσάς του, Άνω Καλεντίνη Άρτας. Έχουμε ανοιχτή πρόσκληση από τους γειτονικούς Δήμους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναγνωρίζοντας αυτή μου τη θεατρική δραστηριότητα, χρηματοδότησε την ίδρυση στα Μηλιανά υπαίθριου θεάτρου 600 θέσεων. Σε αυτό παίζουμε από το 2017. Η παιδική ομάδα (15 άτομα) Μηλιανών είχε την πρόσκληση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο επισκέφθηκε τον Οκτώβριο 2023 με πρωτοβουλία του ευρωβουλευτή Μανώλη Κεφαλογιάννη. Θα προσπαθήσω να γράψω ένα αναλυτικότερο βιογραφικό με την ευκαιρία των 40 ετών μου στο θέατρο και να σας το στείλω την κατάλληλη στιγμή.

Που οφείλεται η μικρή δημοφιλία του, ίσως, πιο αμφίρροπου και πιο δυσεξήγητου απ’ όλα τα σαιξπηρικά δημιουργήματα το οποίο γράφτηκε την ίδια περίοδο με άλλα όπως το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» και το «Όνειρο θερινής νυκτός»;

Από τα 37 έργα που συγκροτούν το σύνολο του θεατρικού έργου του Σαίξπηρ, υπάρχουν πράγματι μερικά, όπως τα δύο που προαναφέρατε, και άλλα όπως π.χ. ο Άμλετ, ο Βασιλιάς Ληρ, η Δωδέκατη Νύχτα, ο Ριχάρδος ο 3ος , ο Οθέλλος, ο Έμπορος της Βενετίας, και ορισμένα άλλα, που μπορούν πράγματι να χαρακτηριστούν ως τα πιο δημοφιλή. Είναι όμως καλό για το θέατρο και τους ανθρώπους του, αλλά και για το θεατρόφιλο κοινό, να βγαίνουμε μερικές φορές από την «πεπατημένη» και να αναζητούμε κρυμμένους θησαυρούς και στα πιο «ταπεινά» έργα. Αυτό έκανα και εγώ για πρώτη φορά το 2006, όταν έπαιξα για πρώτη φορά έργο του Σαίξπηρ, και ήταν το πολύ λίγο γνωστό
Τέλος καλά όλα καλά. Η παράσταση έγινε στις Βρυξέλλες, στο θέατρο Résidence Palace, στα γαλλικά. Η παράσταση πήγε πολύ καλά και ο πλούτος που ανακαλύψαμε στο έργο ήταν τεράστιος. Πλοκή, κωμικότητα, ποίηση…
Όλα υπάρχουν σε αυτό το έργο, επίσης δε και μια ατάκα που πολλοί κριτικοί θεωρούν ως την ωραιότερη του όλου έργου του Σαίξπηρ (και την εκφωνεί ένας μεσαίος ρόλος και όχι ο πρώτος ρόλος – θα σας την πω μια άλλη φορά).
Το 2017, με τη Δωδέκατη Νύχτα, κάναμε μια επιλογή ενός πολύ δημοφιλούς έργου του, ίσως της ωραιότερης κωμωδίας όλων των εποχών, μαζί με τη Λυσιστράτη του Αριστοφάνη και ο Η σπουδαιότης να είσαι ο Έρνεστ – τα έχουμε παίξει και τα δύο, όπως γνωρίζετε.
Επιστρέφουμε λοιπόν τώρα σε ένα από τα «ταπεινά» έργα του Σαίξπηρ. Ελπίζουμε ότι το κοινό μας θα εκτιμήσει το γεγονός ότι τους βγάζουμε φέτος, με αυτό το έργο, από τις «λεωφόρους» και τους πηγαίνουμε στα κρυφά μονοπάτια του Σαίξπηρ. Για την ευχαρίστηση όλων μας, το κρυφό μονοπάτι του φετινού έργου περιέχει πρωτότυπους και αξιόλογους θησαυρούς:

α) Πολλή ποίηση. Είναι το έργο που περιέχει τον μεγαλύτερο αριθμό ομοιοκατάληκτων στίχων στο όλο έργο του Σαίξπηρ. Τους μεταφράσαμε με αντίστοιχες ελληνικές ομοιοκαταληξίες. Βεβαίως, οι φίλοι της ποίησης γνωρίζουν ότι η ομοιοκαταληξία δεν είναι το παν στην ποίηση – μερικές φορές δεν είναι καν ποίηση. Σημειώνουμε λοιπόν ότι η περίοδος συγγραφής του Έρωτα Έργα Έωλα (1594) είναι η ίδια με τα περισσότερα από τα ποιητικά έργα του Σαίξπηρ: Αφροδίτη και Άδωνις (1593), Ο βιασμός της Λουκρητίας (1594) και πολλά από τα Σονέτα του. Άλλωστε, 4 από τα σονέτα του αποτελούν κομμάτι του έργου – και θα τα ακούσετε στην παράσταση.
β) Η θεωρία του Σαίξπηρ για τον έρωτα περιλαμβάνεται σε αυτό το έργο. Θα την ακούσετε στην παράσταση.
γ) Η κωμωδία αυτή σατιρίζει και ταυτόχρονα απολαμβάνει τη λεκτική επίδειξη, οδηγώντας μεγάλους κριτικούς όπως ο Χάρολντ Μπλουμ να παρατηρήσουν ότι ξεπερνάει τον Μίλτον και τον Τζέιμς Τζόυς στη γλωσσική της πληθωρικότητα. Πρόκειται επίσης για μια κωμωδία που χτυπά τις τρέλες της νεολαίας και ιδίως την ανδρική ματαιοδοξία, χωρίς όμως να πέφτει σε τετριμμένη ηθικολογία. Το κέφι και η καλή διάθεση χρωματίζονται από την αίσθηση της παροδικότητας, του χρόνου και του θανάτου. Ο τελευταίος, σαν μια από τις πραγματικότητες της ζωής, εναλλάσσεται με την αρχή της ηδονής και κάνει να προκύπτει μια νέα ισορροπία, χωρίς να χάνεται ο έρωτας.
Ύστερα από την ανάλυση που προηγήθηκε, θα απαντήσω τηλεγραφικά στην ερώτησή σας: το έργο δεν είναι καθόλου αμφίρροπο. Δυσεξήγητο; Ναι. Απαιτεί εμβάθυνση; Ναι. Δυστυχώς πολλοί από μάς (περιλαμβάνω και τον εαυτό μου, όπως βλέπετε) παρασυρόμαστε μερικές φορές, άλλοι συχνότερα, άλλοι αραιότερα, από τις πιο εύκολες λύσεις και δεν κάνουμε τον κόπο να εμβαθύνουμε. Αυτή τη φορά αποφασίσαμε να εμβαθύνουμε, για το καλό του θεάτρου πιστεύουμε – αφού υπάρχουν και κορυφαίοι κριτικοί, όπως ο Χάζλιτ, που έγραψε ότι αν επρόκειτο να χαθούν όλες οι κωμωδίες του Σαίξπηρ και να διασωθεί μόνο μία, θα έπρεπε να είναι αυτή εδώ.
Θα αναφέρω και έναν τελευταίο παράγοντα ο οποίος συνέβαλε στην επιλογή μου: είναι η διαίσθηση, είναι η γοητεία που άσκησε το έργο επάνω μου από την πρώτη φορά που το διάβασα, εδώ και πολλά χρόνια, από τη μετάφραση του Στρατή Πασχάλη. Να λοιπόν που ήρθε η στιγμή να το ζωντανέψω, με την ομάδα μου και με τη νέα μου μετάφραση.

Το έργο φημίζεται για τη λεκτική του πολυπλοκότητα και τα λόγια παιχνίδια. Πώς αντιμετωπίσατε αυτή την πρόκληση στη σκηνική απόδοση, ώστε να παραμείνει κατανοητό και ζωντανό για το σύγχρονο κοινό;

Αυτό που ορθά ονομάζετε «λόγια παιγνίδια» – μερικές φορές απλά λογοπαίγνια – αρχίζουν από την πρώτη ατάκα του έργου. Ο Βασιλιάς της
Ναβάρρας (που δεν είναι άλλος από τον σύγχρονο του Σαίξπηρ μεγάλο Βασιλιά της Γαλλίας Ερρίκο 4ο , 1553-1610) απευθύνεται σε τρεις αυλικούς του, τους οποίους καλεί να κλειστούν μαζί στο παλάτι, μακριά από κάθε γυναικεία παρουσία, και με αυστηρή νηστεία και στέρηση ύπνου να αφοσιωθούν στη μελέτη της τέχνης της ζωής. Γιατί όλα αυτά; Ας πάρουμε μια γεύση από το πρωτότυπο:

Let fame, that all hunt after their lives,
live register’d upon our brazen tombs,
and then grace us in the disgrace of the death.

Υπογράμμισα τις λέξεις του λογοπαιγνίου: grace, disgrace. Θα πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος να αποδοθεί το λογοπαίγνιο στα ελληνικά. Ο σημαντικότατος Βασίλης Ρώτας, χαλκέντερος μεταφραστής του συνόλου του έργου του Σαίξπηρ πριν και μετά από τα μισά του 20 ου αιώνα, μεταφράζει:

Η δόξα που όλοι ενόσω ζουν την κυνηγάν,
ας ζήσει μπρουντζοχάραχτη στα μνήματά μας,
χαρά υστερνή στα χέρια του άχαρου θανάτου.

Έχει το «χαρά» και το «άχαρος». Όμως, πρώτον η χαρά που ζητά ο Βασιλιάς δεν είναι «υστερνή», αλλά διαρκείας – για μια αιωνιότητα, το λέει αυτολεξεί παρακάτω. Δεύτερον, σχετικά με την πολύ ποιητική λέξη «μπρουντζοχάραχτη», παρατηρούμε ότι δεν είναι η δόξα που ζητά ο Βασιλιάς να είναι «μπρουντζοχάραχτη», αλλά τα ίδια τα μνήματα να είναι από μπρούντζο, ήτοι τα πιο ασάλευτα και απρόσβλητα από τον χρόνο που είναι δυνατόν να υπάρξουν. Τρίτον, ο θάνατος είναι άχαρος όχι διότι δεν περιέχει «χαρά» αλλά διότι δεν περιέχει καμμία χάρη. Με αυτές τις σκέψεις, και πάντοτε ευγνώμονες προς τον Βασίλη Ρώτα που μας άνοιξε τον δρόμο και σε πολλά σημεία παραμένει αξεπέραστος, μεταφράζουμε:

Η φήμη που όλοι στη ζωή την κυνηγούν
ας χαραχτεί στα μπρούτζινά μας μνήματα,
να μας γεμίζει χάρη στο άχαρο του θανάτου.

Η «χάρη» και το «άχαρο». Με τον ίδιο τρόπο σκύψαμε σε κάθε λόγιο παιγνίδι του συγγραφέα στο έργο και στηριζόμενοι στον τεράστιο πλούτο της ελληνικής γλώσσας, αναζητήσαμε τις πιο κατάλληλες αναλογίες που μπορέσαμε να βρούμε.

Μια ματιά και στον μεταφραστή του έργου του 2001-2002, και ποιητή Στρατή Πασχάλη, που η μετάφρασή του παίχθηκε την ίδια χρονιά από την Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου:

Η φήμη που όλοι μια ζωή την κυνηγούν,
ας μείνει χαραγμένη στα μπρούτζινά μας μνήματα,
κι ας μας λαμπρύνει μες στη νύχτα του θανάτου.

Δύο μόνο παρατηρήσεις: Υπάρχει μια ασσυμετρία μεταξύ πρώτου στίχου. Που περιέχει 12 συλλαβές, και δεύτερου που περιέχει 15 συλλαβές, στον δε τρίτο στίχο λείπει το λογοπαίγνιο «grace-disgrace».

Αλήθεια ποια ήταν η διεργασία που ακολουθήσατε από τον πρωτότυπο τίτλο του έργου μέχρι την τελική μορφή που του αποδώσατε, Έρωτος Έργα Έωλα; Πως λειτούργησε η μεταφραστική σας ικανότητα σε αυτό το έργο;

Στον τίτλο έπρεπε να έχουμε κάτι ποιητικό, εύηχο, περίτεχνο και όσο το δυνατόν πιο κοντά στην έννοια του πρωτοτύπου. Οι προηγούμενοι Έλληνες μεταφραστές αρκέστηκαν να παραμείνουν, από σεβασμό – όπως ελέχθη, στον τίτλο του Ρώτα: Αγάπης Αγώνας Άγονος. Ευρηματικό, πράγματι, αφού έχει τρία αρχικά Α, όπως ο Σαίξπηρ τρία αρχικά Λ: Love’s Labour’s Lost. Και μάλιστα ο Ρώτας επιτυγχάνει τρία όμοια αρχικά όχι μόνο το πρώτο γράμμα αλλά και το δεύτερο: «Αγ». Έγιναν τεράστιες συζητήσεις στην ομάδα: Αφού οι Γάλλοι δεν επέμειναν σε αυτό – δεν το κατάφεραν, θα πω εγώ – και έβαλαν Peines d’amour perdues / Χαμένοι κόποι του έρωτα, γιατί εμείς να επιμένουμε και να χάνουμε και χρόνο ψάχνοντας λύση; Κάναμε λοιπόν μια πρώτη στάση στο «Έρωτος Έργα Ατελέσφορα». Το «Έρωτος» το θεωρήσαμε, και εξακολουθούμε να το θεωρούμε, σίγουρο: η λέξη με την οποία μιλάει η σύγχρονη γλώσσα μας για το αγγλικό love είναι κατά πολύ περισσότερο έρωτας και κατά πολύ λιγότερο αγάπη. Το «Έργα» επίσης είναι σωστό για να αποδώσει το «Labour», και μένει το «Ατελέσφορα» (=χωρίς αποτέλεσμα),το οποίο αποδίδει το νόημα του έργου αλλά δεν αρχίζει από Ε! Ακολουθούν τα «Έρωτος Έργα Επιπόλαια» το οποίο στείλαμε και στο newsville, και πράγματι τα «έργα έρωτος» των τεσσάρων ερωτευμένων ανδρών του έργου (και θα έλεγα και των αντίστοιχων γυναικών) χαρακτηρίζονται από επιπολαιότητα.
Βρήκαμε μάλιστα και μια αρχαία αναφορά στον Λουκιανό ο οποίος μιλάει για «επιπόλαιο έρωτα». Παρ’ όλα αυτά, η λέξη «επιπόλαια» δεν μας ικανοποίησε απόλυτα, και προσπαθήσαμε να την αλλάξουμε με το «Έρωτος Έργα Ατελείωτα» – με τη διπλή έννοια της λέξης ατελείωτα, ήτοι αυτά που δεν έχουν ολοκληρωθεί, που είναι μισοτελειωμένα, αλλά και αυτά που δεν τελειώνουν ποτέ. Ξεφεύγαμε όμως αρκετά από το «Lost» του Σαίξπηρ. Και ξαφνικά ήρθε το «Έωλα» (χωρίς θεμέλια, φευγαλέα όπως ο αέρας – το «έωλα» και το «αίολον» του θεού του αέρα Αιόλου έχουν την ίδια ρίζα), το οποίο μας ικανοποίησε περισσότερο από όλα τα προηγούμενα. Θα επικρατήσει αυτός ο τίτλος έναντι του μέχρι τώρα Αγάπης Αγώνας Άγονος; Έχουμε ένα προηγούμενο από τη Δωδέκατη Νύχτα ή Αυτό που Επιθυμείτε – με το οποίο, το 2017, αλλάξαμε για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα το μέχρι τότε Δωδέκατη Νύχτα ή Αυτό που Θέλετε (Προτιμάτε, Προαιρείσθε κλπ.). Το Θέατρο Τέχνης έπαιξε το έργο αυτό το 2023 με το δικό μας «Επιθυμείτε» και όχι με τα προηγούμενα. Ασφαλώς δεν πρόκειται για σύμπτωση.

Το «Έρωτος Έργα Έωλα» έχει γνωρίσει διάφορες μοντέρνες προσεγγίσεις – από μουσικές διασκευές μέχρι κινηματογραφικά ύφη. Επηρεαστήκατε από κάποια προηγούμενη ανάγνωση του έργου ή επιλέξατε να κινηθείτε σε έναν εντελώς δικό σας σκηνικό και αισθητικό κόσμο;

Όλες αυτές οι διασκευές και ερμηνείες είναι πολύ ενδιαφέρουσες και είδα αρκετές από αυτές. Τις σέβομαι, καθώς και τους δημιουργούς τους. Σε ένα τέτοιο έργο όμως που είναι κατ’ εξοχήν «θέατρο λόγου» και όχι θέατρο μουσικής ή σκηνικών εφφέ, εγώ αποφάσισα να υποστηρίξω με τις μικρές μου δυνάμεις και με τους 18 ενθουσιώδεις ηθοποιούς της ομάδας μου, καθώς και με την καταξιωμένη σκηνογράφο μας Άντα Σωτηροπούλου, τη μορφή του έργου όπως το πρωτοπαρουσίασε ο Σαίξπηρ, ήτοι ως θέατρο λόγου. Εκεί που υπάρχει τραγούδι, θα το έχουμε, και είναι ιδιαίτερης σημασίας. Αλλά η τέχνη που πρυτανεύει στο έργο είναι η ποίηση και όχι η μουσική. Άλλωστε, για να το πλησιάσουμε στην εποχή του Σαίξπηρ, επιλέξαμε – με πρωτοπόρο την Άντα – πανάκριβα κοστούμια της εποχής του Σαίξπηρ και όχι μεταγενέστερα, και όχι βέβαια σημερινά. Πολλοί παίζουν Σαίξπηρ με σημερινά κοστούμια και σε ορισμένα έργα αυτό γίνεται πιο εύκολα από άλλα, με σκοπό υποθέτω να φέρουν τον Σαίξπηρ πιο κοντά μας. Εμείς θα ταξιδέψουμε τον θεατή κοντά στην εποχή του Σαίξπηρ, κάνοντάς τον όμως να νιώσει ότι τα προβλήματα που θέτει το έργο είναι τα ίδια και σήμερα.

Υπήρξαν δυσκολίες κατά τη διάρκεια των προβών; Ποιος ο ρόλος της επικοινωνίας των μελών της θεατρικής ομάδας στη διάρκεια των προβών στο τελικό αποτέλεσμα που θα απολαύσουμε στο θέατρο Comédie Royale Claude Volter;

Αν κατάλαβα καλά το ερώτημά σας, δεν είχαμε προβλήματα επικοινωνίας που να δυσκολεύουν το ανέβασμα του έργου αλλά μόνο κάποιους γόνιμους διαλόγους που εμπλούτισαν την εργασία μας. Το μόνο σημαντικό πρόβλημα ήταν η αποχώρηση πολύ σημαντικού ηθοποιού για λόγους τελείως ξένους προς το θέατρο. Είμαστε πάντοτε σε επικοινωνία μαζί του αλλά μας ζήτησε ο ίδιος να γίνει αντικατάσταση, η οποία ευτυχώς έγινε με λύση που βρέθηκε στο εσωτερικό της ομάδας.

Το έργο εστιάζει στη σύγκρουση ανάμεσα στη γνώση και τον έρωτα. Πώς μεταφέρατε αυτόν τον θεματικό άξονα επί σκηνής; Αναδείξατε με κάποιο τρόπο τον στοχαστικό του χαρακτήρα;

Το ίδιο το έργο αναδεικνύει από μόνο του τον στοχαστικό του χαρακτήρα, κυρίως στη μεγαλύτερη ατάκα του έργου, η οποία περιλαμβάνεται στην 4η πράξη και είναι η μεγαλύτερη ατάκα στο σύνολο του έργου του Σαίξπηρ. Έχω τη μεγάλη τιμή να παίζω ο ίδιος αυτή την ατάκα (ρόλος Μπιρόν). Και υπάρχουν και άλλα σημαντικά κομμάτια του έργου προς αυτή την κατεύθυνση. Για εμένα που είμαι ένας άνθρωπος του βιβλίου (με τις χιλιάδες τόμους που έχω μαζέψει στο σπίτι μου σε σημείο που να δυσκολεύομαι να κυκλοφορώ), το έργο αυτό με χτυπά κατακέφαλα. Πράγματι στο έργο βλέπουμε τον έρωτα και τη γνώση να αντιμάχονται. Εγώ θα έλεγα να θυμηθούμε τον δικό μας Ηράκλειτο, που είπε να μην ανησυχούμε για τα τεντωμένα δύο άκρα των χορδών της λύρας, διότι μόνο με αυτό το «τέντωμα» μπορεί να υπάρξει αρμονία.

Σκηνοθεσία και ερμηνεία: Για ακόμα μία φορά θα σας δούμε σε διπλό ρόλο, αυτό του σκηνοθέτη και ηθοποιού. Ιστορικά αλλά και πρακτικά μιλώντας πόσο ρίσκο μπορεί να βάλει αυτό το γεγονός στο τελικό θεατρικό αποτέλεσμα;

Δεν σας κρύβω ότι μου έλειψε η σκηνή, από το 2018 που ερμήνευσα τον Ταρτούφο. Όχι, δεν υπάρχει ασυμβίβαστο για κάποιον – εμένα στην
προκειμένη περίπτωση, να είναι σκηνοθέτης σε μια παράσταση και ταυτόχρονα ηθοποιός. Το μόνο που του λείπει είναι να βλέπει τους ηθοποιούς από τη μεριά της πλατείας – από το κέντρο, που είναι η θέση του σκηνοθέτη. Θα προτιμούσα να ρωτήσετε τους συνεργάτες μου αν τους δημιουργεί πρόβλημα το να με έχουν ως συνηθοποιό και ταυτόχρονα ως σκηνοθέτη. Δεν έχω αισθανθεί κάτι τέτοιο. Από την ιστορία του θεάτρου υπάρχουν πολλά παραδείγματα που συνηγορούν υπέρ της άποψής μου, και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μάλιστα, μερικές φορές είναι και πλεονέκτημα να έχουν οι ηθοποιοί τον σκηνοθέτη δίπλα τους επί σκηνής, όταν ιδίως γνωρίζουν ότι ο ίδιος προέρχεται από τον χώρο της ηθοποιίας – όπως εγώ. Βεβαίως, χρειάζεται από την πλευρά του σκηνοθέτη η διακριτικότητα να μην προβάλλει προς τους ηθοποιούς επί σκηνής το βάρος του ρόλου του ως σκηνοθέτη, αλλά να φέρεται ως ένας απόλυτα ίσος με αυτούς.

Δεδομένου ότι οι γυναικείοι χαρακτήρες δείχνουν εξυπνάδα, αυτονομία και στρατηγική υπεροχή, επιλέξατε να δώσετε έμφαση σε κάποιον φεμινιστικό ή σύγχρονο κοινωνικό τόνο στη σκηνοθεσία σας; Αλήθεια πως έγινε η κατανομή των γυναικείων ρόλων σε αυτή τη θεατρική σας προσπάθεια;

Από τις πιο μοντέρνες πλευρές του έργου είναι ακριβώς το γεγονός ότι οι γυναίκες συμπεριφέρονται προς τους άνδρες ως ίσες προς ίσους – μπορεί και με «στρατηγική υπεροχή» – πού τη βρήκατε αυτή την επιτυχημένη λέξη; Οι σκηνικές μου οδηγίες είναι λίγες και γίνονται εύκολα αντιληπτές από γυναίκες του σήμερα: «δεν θα είστε γυναικούλες, αλλά γυναικείες προσωπικότητες».
Από αυτή την πλευρά το έργο μοιάζει με την περυσινή μας Λυσιστράτη και σίγουρα το παίξιμο της Λυσιστράτης βοήθησε. Μόνο που στο φετινό έργο ΟΛΕΣ οι γυναίκες είναι χειραφετημένες και όχι μόνο η Λυσιστράτη. Δεν έκανα κάποια ιδιαίτερη προσπάθεια για το μοίρασμα των γυναικείων ρόλων – ούτε και των ανδρικών. Εσείς θα τους δείτε όλους και θα μας πείτε αν κάναμε λάθη στη διανομή.

Τι συναισθήματα πιστεύτε πως θα πάρει ο θεατής μετά το πέσιμο της αυλαίας;

Είναι από τα έργα που ο θεατής νιώθει την ώθηση να γίνει καλύτερος. Επίσης παίρνει αρκετή ομορφιά και αυτή η ομορφιά είναι ωραίο εφόδιο ζωής. Το ότι θα περάσει μια ευχάριστη βραδιά, δεν το συζητούμε. Τέλος, κάναμε ό,τι μπορούσαμε και θα εξακολουθούμε να κάνουμε μέχρι το έργο (διότι μέχρι το άνοιγμα της αυλαίας της πρεμιέρας συνεχίζει να φτιάχνεται το έργο) για να μην κουράσουμε τον θεατή που οι χρονικές αντοχές του στη σημερινή εποχή είναι μικρότερες από ό,τι στην baroque εποχή του Σαίξπηρ.
Εάν τέλος ο θεατής φύγει με την ευγνωμοσύνη προς την ομάδα μας διότι του γνώρισε ένα έργο που άξιζε να γνωρίσει («πού ήταν αυτό το έργο μέχρι τώρα;»), τότε θα έχουμε σίγουρα πετύχει το σκοπό μας.

Πληροφορίες για τις παραστάσεις

Φωτογραφίες: Αλ.Μιχαηλίδης/Newsville.be

The post «Έρωτος Έργα Έωλα»: Μια συνομιλία με τον σκηνοθέτη Αριστείδη Λαυρέντζο για την τέχνη, τον Σαίξπηρ και τα 40 χρόνια θεάτρου appeared first on .

Οι καλύτερες μας ευχές στην ομάδα ΘΕΣΠΙΣ για την νέα αυτή προσπάθεια, την οποία θα απολαύσουμε στις 22, 23, 24, 25 Μαΐου 2025, στο θέατρο Comédie Royale Claude Volter.

Γράφει ο Αριστείδης Λαυρέντζος.

Μετά από την περυσινή παράσταση της Λυσιστράτης, που οι κριτικές χαρακτήρισαν ως μία από τις καλύτερες του ελληνικού θεάτρου στο Βέλγιο, ο θίασος ΘΕΣΠΙΣ ετοιμάζει για τον μήνα Μάιο 2025 την παράσταση ενός όχι αρκετά γνωστού στο κοινό έργου του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ. Love’s Labour’s Lost ο τίτλος του πρωτοτύπου – και με αποδεκτή από την Οξφόρδη παραλλαγή του τίτλου, Love’s Labours Lost. Παραθέτουμε παρακάτω εκτενή σημείωση για την επιλογή ελληνικού τίτλου, τα μέγιστα πιστού στο πρωτότυπο.

Ας δούμε περί τίνος πρόκειται στο έργο:

Ο Βασιλιάς της Ναβάρρας Φερδινάνδος (πρόσωπο της φαντασίας του Σαίξπηρ) αποφάσισε με όρκο, για τον ίδιο και για το βασίλειό του, μια
ασκητική ζωή για τρία χρόνια, αφιερωμένη στη μελέτη, με αποχή από τον έρωτα, σκληρή νηστεία και αϋπνία. Τρεις άρχοντές του κάνουν μαζί του τον ίδιο όρκο. Οι γυναίκες απαγορεύεται να πλησιάσουν σε λιγότερο από ένα μίλι απόσταση, και οι παραβάτες θα τιμωρηθούν με φυλάκιση, για δε τις γυναίκες προβλέπεται και αποκοπή της γλώσσας. Θα μπορέσουν άραγε να τηρήσουν τον όρκο ο Βασιλιάς και οι άρχοντές του; Τα πράγματα δυσκολεύουν μόλις φτάνουν από τη Γαλλία, για μια διαπραγμάτευση, η ωραία κόρη του Βασιλιά της Γαλλίας και οι τρεις εξίσου ωραίες κυρίες των τιμών της. Οι τέσσερις της Ναβάρρας ερωτεύονται κεραυνοβόλα τις τέσσερις Γαλλίδες και επινοούν
στρατηγήματα για να τις κατακτήσουν, αν και τους προβληματίζει και η δέσμευση που έχουν από τον όρκο τους. Θα είναι αυτά τα στρατηγήματα – έργα του έρωτά τους – τα κατάλληλα για να φτάσουν στο σκοπό τους; Η απάντηση θα δοθεί στη σκηνή, τόσο για το ερώτημα αυτό όσο και για το ρόλο ενός πέμπτου ζευγαριού, το οποίο αποτελεί ο φανφαρόνος Ισπανός ιππότης Αρμάδο και η χωριατοπούλα, από τη Ναβάρρα, Ζακνέτα.

Όποιες και να είναι οι απαντήσεις, η ομορφιά, η ποίηση και ο έρωτας διατρέχει το έργο από άκρου εις άκρο, αποτελώντας και έναν ύμνο για τη γυναίκα.

Τέσσερα χαρακτηριστικά δίστιχα από το έργο (Μπιρόν, σκηνή 4.3.316-323):

«Κάθε που τόλμησε ποιητής ν’ αγγίξει πένα για να γράψει, η μελάνη του αναμίχθηκε με του έρωτα το δάκρυ.
Οι στίχοι τότε γίνονται ικανοί να γοητεύσουν βάρβαρων αυτιά και να ενσταλάξουν στους τυράννους ταπεινότητα.
Πήρα τη γνώση αυτή απ’ των γυναικών τα μάτια.

Αστράφτουν πάντα τη φωτιά του Προμηθέα.
Αυτά είναι οι τέχνες, τα βιβλία, οι ακαδημίες, που δείχνουν, περιέχουνε και τρέφουνε τον κόσμο.»

Η φιλοδοξία μας είναι να συντελέσουμε με τις μικρές μας δυνάμεις να γίνει πιο γνωστό το ωραιότατο αυτό έργο της νεότητας του Σαίξπηρ (1594).

Η σκηνοθεσία, η μετάφραση και οι υπέρτιτλοι (αγγλικά και γαλλικά) είναι του Αριστείδη Λαυρέντζου. Τα σκηνικά και τα κοστούμια της Άντας Σωτηροπούλου. Τα μακιγιάζ της Βασιλικής Σπύρου. Τραγουδά η Κωνσταντίνα Σλακώνη και μια άλλη γυναίκα-έκπληξη.

Παίζουν οι ηθοποιοί (κατά σειρά εμφάνισης):

Βασίλης Πούλος, Κωνσταντίνος Μανιάτης, Αριστείδης Λαυρέντζος, Χάρης Ξενογιάννης, Γιώργος Μαγκλής, Κώστας Δερβένης, Αντώνης Καστρισιανάκης, Γιώργης Καταλαγαριανάκης, Μαρία Μερκούρη, Ανδριάνα Ασημακοπούλου, Ναταλία Καπετανάκη, Άννα Ρωμάνου, Κωστής Γεραρής, Δήμος Αγγελούσης, Αλέξανδρος Παναγιωτόπουλος, Τάσος Φιλιππίδης

Τόπος και ημερομηνίες παράστασης:
22, 23, 24 Μαΐου 2025, ώρα 8 μ.μ. και 25 Μαΐου 2025, ώρα 6 μ.μ., στο
θέατρο Comédie Royale Claude Volter, Avenue des Frères Legrain 98, 1150 Bruxelles

Media Sponsor : newsville.be

Τα εισιτήρια πωλούνται από την more.com στον σύνδεσμο, εδώ, καθώς επίσης και στον Περίπλου, rue Froissart 115, 1040 Bruxelles, τηλ. 022309335.
Κρατήσεις μπορούν να γίνουν και στο thespis.theatre@gmail.com και alavrentzos@gmail.com 

Σημείωση σχετικά με τη μετάφραση του τίτλου

Το έργο μεταφράστηκε στα ελληνικά εδώ και μισό αιώνα από τον χαλκέντερο μεταφραστή του όλου έργου του Σαίξπηρ Βασίλη Ρώτα, με τον τίτλο Αγάπης Αγώνας Άγονος, που – για λόγους σεβασμού του πρώτου μεταφραστή και όχι μόνο – έχει ακολουθηθεί και από τις μέχρι σήμερα τέσσερις γνωστές ελληνικές μεταφράσεις (Στρατής Πασχάλης, Ερρίκος Μπελιές, Μάγια Λυμπεροπούλου, Χριστίνα Μπάμπου-Παγκουρέλη – η τελευταία το 2019). Ο αναγνώστης παρατηρεί ότι τόσο το πρωτότυπο όσο και η μετάφραση του Ρώτα έχουν όμοια τα αρχικά των τριών λέξεων του τίτλου. LLL στο πρωτότυπο του Σαίξπηρ, ΑΑΑ (και μάλιστα Αγ Αγ Αγ) στη μετάφραση του Ρώτα. Οι γαλλικές μεταφράσεις δεν κατόρθωσαν ή δεν προσπάθησαν να επιτύχουν τίτλο με όμοια τα τρία αρχικά. Καθιέρωσαν λοιπόν τον τίτλο Peines
d’amour perdues (Χαμένοι κόποι του έρωτα). Στα γερμανικά έχουμε βρει δύο μεταφράσεις του τίτλου: Verlorene Liebesmüh (Χαμένος κόπος του έρωτα) και Liebes Leid und Lust (Πόνος και ευχαρίστηση του έρωτα), που τη θεωρούμε προτιμότερη, όχι μόνο για τη διατήρηση των τριών αρχικών L αλλά κυρίως για την επιτυχέστερη απόδοση του περιεχομένου. Πράγματι, υπάρχει στο έργο και ο πόνος του έρωτα, λόγω των αρνήσεων των κοριτσιών αλλά και λόγω της αρχικής απαγόρευση των ερωτικών σχέσεων, αλλά υπάρχει και η ευχαρίστηση, για τις περισσότερες από τις υπόλοιπες σκηνές.

Στη νέα μετάφραση του έργου στη νεοελληνική, την οποία έκανε ο Αριστείδης Λαυρέντζος για την παράσταση του Μαΐου 2025, θεώρησε σκόπιμο, με σύμφωνη γνώμη όλης της ομάδας, να αναμεταφράσει και τον τίτλο, διατηρώντας και το «παιχνίδι» των τριών πρώτων αρχικών, με Ε αυτή τη φορά:

ΕΡΩΤΟΣ ΕΡΓΑ ΕΩΛΑ

«Έωλα» είναι η νέα λέξη – και οριστική αυτή τη φορά – η οποία αντικαθιστά τη λέξη «Επιπόλαια», που δεν ήταν άστοχη (εξηγήσαμε άλλωστε τους λόγους στην προηγούμενη δημοσίευση του newsville.be), η λέξη όμως «έωλα» είναι περισσότερο περίτεχνη, ποιητική, εύηχη και ευρηματική. Σημαίνει κάτι το μετέωρο, το αθεμελίωτο, ξεπερασμένο, ακατάλληλο και συνεπώς χαμένο (βλ. και λεξικά Μπαμπινιώτη για το σχολείο και το γραφείο, Τριανταφυλλίδη, Ακαδημίας Αθηνών κλπ). Έχουμε και την ομόφωνη σύμφωνη γνώμη κάποιων σημαντικών σεβαστών μας αυθεντιών του θεάτρου από την ελληνική πρωτεύουσα. Σας περιμένουμε με χαρά στην παράσταση!

Α.Λ.

Εορτασμός των 40 ετών του Αριστείδη Λαυρέντζου στο θέατρο

Θα θέλαμε να ενημερώσουμε τους αναγνώστες του newsville.be και τους θεατές του έργου μας ότι ο σκηνοθέτης μας και Πρόεδρος της ομάδας ΘΕΣΠΙΣ Αριστείδης Λαυρέντζος συμπληρώνει εφέτος 40 χρόνια στο θέατρο (1985-2025). Έχοντας αρχίσει με την ομάδα του Θεατρικού Εργαστηριού Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από την πρώτη του παράσταση, 20 Ιουνίου 1985 στις Βρυξέλλες, έκανε μια μεγάλη διαδρομή, με κυριότερο σταθμό την ίδρυση της ομάδας ΘΕΣΠΙΣ το 2002, μαζί με άλλους θεατρόφιλους, Έλληνες και ξένους. Αυτό το γεγονός νομίζουμε ότι αξίζει να γιορτασθεί, και η παράστασή μας του Μαΐου θα είναι μια ευκαιρία να το κάνουμε. Περισσότερες λεπτομέρειες, στην πορεία προς την παράσταση και στο πρόγραμμα της παράστασης.

The post Έρωτος Έργα Έωλα, του Ουίλιαμ Σαίξπηρ: το φετινό έργο του ΘΕΣΠΙ Βρυξελλών appeared first on .

Η πασίγνωστη κωμωδία του William Shakespeare, στην οποία η πραγματικότητα μπλέκεται με το όνειρο και οι κόσμοι των ξωτικών, των νεαρών εραστών, των μυθικών βασιλιάδων και του καθημερινού λαού συναντιούνται με κοινό παρονομαστή τον έρωτα και τις απρόβλεπτες ανατροπές του!

Σκηνοθεσία: Κυπριανός Μουτεβελής
Βοηθός σκηνοθέτη: Χρύσα Μπαλτζάκη
Σκηνικά – Κοστούμια – Μακιγιάζ: Κυπριανός Μουτεβελής

ΠΑΙΖΟΥΝ (με αλφαβητική σειρά):
Χρήστος Αϊβαλιώτης, Έλενα Αντωνιάδου, Σμαρώ Γαϊτανά, Ειρήνη Δίγκα, Χρήστος Δρούβης, Γιώργος Καπετανάκης, Βίκυ Καρκάνη, Αιμιλία Κίτσιου, Μαρίνα Κουκουλανάκη, Σοφία Κουμαριανού, Σταμάτης Κυθραιώτης, Χριστίνα Λάμπρη-Γαϊτανά, Γιώργος Μακροδημήτρης, Αλέξης Μεγάλος, Κωστής Νιάκαρος, Μαρία Παπούλια, Απόστολος Σαραντίδης, Αλεξάνδρα Σαρρηγεωργίου, Κωνσταντίνα Σλακώνη, Γιολάντα Στούμπου, Στέλλα Στρατάκη, Γιώργος Φωτεινίδης-Ρεθεμιωτάκης, Αριάδνη Χόρτη

Σχεδιασμός αφίσας: Φώτης Δορκοφύκης
Μουσική: Βίκυ Καρκάνη
Μουσική για το νανούρισμα των ξωτικών: Κορίνα Hamilton-Fowle
Χορογραφία/κινησιολογία: Αλεξάνδρα Σαρρηγεωργίου
Επιμέλεια κειμένου – υπερτίτλων: Κυπριανός Μουτεβελής – Χρύσα Μπαλτζάκη

ΟΝΕΙΡΟ ΘΕΡΙΝΗΣ ΝΥΚΤΟΣ – A Midsummer Night’s Dream

Πέμπτη 8 Ιουνίου στις 20:00
Παρασκευή 9 Ιουνίου στις 20:00
Σάββατο 10 Ιουνίου στις 20:00
και Κυριακή 11 Ιουνίου στις 18:00

Θέατρο “de Lijsterbes”
Lijsterbessenbomenlaan 6, 1950 Kraainem

ΥΠΕΡΤΙΤΛΟΙ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΛΛΑΝΔΙΚΑ

Εισιτήρια μέσω VIVA, εδώ

Μέρος των εσόδων θα διατεθεί για φιλανθρωπικούς σκοπούς.

Χορηγοί: Le Syrtaki Wavre (Μέγας Χορηγός), Lambros Lines, Eurocreta Finance, To Meli, Amvrosia Cousina, Souvlakeri, MVBeauty Art, Pâtisserie Nikolas Koulepis, Fiduciaire Fiskophil
Χορηγοί Επικοινωνίας: Newsville, SuperGreeks, βιβλιοπωλείο Περίπλους

The post Όνειρο Θερινής Νυκτός: η κωμωδία του Σέξπιρ από την θεατρική ομάδα ΑλΜΑ appeared first on .

ΔΩΔΕΚΑΤΗ ΝΥΧΤΑ ή ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΠΙΘΥΜΕΙΤΕ ▪ TWELFTH NIGHT or WHAT YOU WILL

Η αρχή της ιστορίας

Περί το 1500 μ.Χ., μα θα μπορούσε να είναι και σήμερα. Ο Δούκας Ορσίνο κυβερνά την Ιλλυρία, ομάδα ενετοκρατούμενων πόλεων των ανατολικών ακτών της Αδριατικής, μεταξύ σημερινής Κροατίας και Ηπείρου – στα όρια του φανταστικού στην πένα του Σαίξπηρ. Στο παλάτι του φτάνει ντυμένη αγόρι η Βιόλα (με το όνομα “Σεζάριοˮ), σωσμένη από κοντινό ναυάγιο (πλοίο προσφύγων;) Έτσι ντυμένη, μοιάζει ακόμα πιο πολύ με το δίδυμο αδελφό της Σεμπαστιάν που ήταν στο ίδιο πλοίο – κι αρχίζει να λειτουργεί το κλειδί του έργου, οι επιθυμίες, What You Will (1): Η Βιόλα επιθυμεί τον Δούκα, ντυμένη όμως αγόρι πώς να τον κερδίσει; ή μήπως και αυτό υποσυνείδητα συντελεί; Όταν εκείνος την/τον στέλνει “πρέσβη του έρωτά τουˮ στην πενθούσα ωραία Ολίβια, η τελευταία την επιθυμεί όπως τη βλέπει, ως αγόρι (ή ίσως και ως κορίτσι;) και τα πράγματα περιπλέκονται.

(1) will, πρώτη έννοια = desire, επιθυμώ. Βλ. David Crystal, Shakespeare’s Words, Penguin, 2004, σελ. 518.

Η συνέχεια

Δυό ακόμα επιθυμούν την κόμισσα Ολίβια: ο απολαυστικά αδέξιος Σερ Άντριου – της τον παρουσιάζει ο γλεντζές θείος της Σερ Τόμπυ (που το πιοτό είναι η κύρια επιθυμία του) και τον εκμεταλλεύεται γι’αυτή την εκδούλευση· κρυφά την επιθυμεί και ο αυστηρός, ευσυνείδητος, φιλόδοξος επιστάτης της Μαλβόλιο. Η εορταστική ατμόσφαιρα του Δωδεκαημέρου, με γλεντοκόπια και μουσική («τροφή του έρωτα» την αποκαλεί ο Ορσίνο), συμβάλλει ώστε η κυρία των τιμών Μαρία, που επιθυμεί τον Σερ Τόμπυ, να σκαρφιστεί μαζί με εκείνον, τον Σερ Άντριου και τη σαρκαστική Φαμπιάνα από την Ιταλία, μια παγίδα για τον Μαλβόλιο, εκδίκησή τους για τους φραγμούς που βάζει στις επιθυμίες τους. Εκείνος, τιμωρούμενος, αναδεικνύεται σε ένα από τα κορυφαία πρόσωπα του έργου.

Ο σοφός γελωτοποιός (“τρελόςˮ) Φέστε, ελληνικής ίσως καταγωγής, έχει αποστασιοποιηθεί από τις επιθυμίες (εκτός από λίγο κρασί και νομίσματα) και είναι πανταχού παρών: και στου Ορσίνο, και στης Ολίβιας – τα δύο μέρη που διαδραματίζεται το έργο. “Η τρέλα διατρέχει την οικουμένη σαν τον ήλιο: ακτινοβολεί παντούˮ. Με γλωσσικές ακροβασίες και εμψύχωσή του στις διασκεδάσεις, λειτουργεί ως Άρχοντας της Αταξίας («Lord of Misrule»). Όταν ο δίδυμος Σεμπαστιάν, διασωθείς και αυτός, καταφθάνει, δεν τον αναγνωρίζει ούτε καν ο Φέστε: τον συγχέουν όλοι με την αδελφή του Βιόλα/Σεζάριο. Ο πειρατής Αντόνιο, που έσωσε τον Σεμπαστιάν και τον λατρεύει (η αγάπη είναι αμοιβαία), με τη σύλληψή του αποδεικνύει ότι υπάρχουν νόμοι σε αυτή τη χώρα και ότι και οι παράνομοι αγαπούν.

Η Ιλλυρία αλλάζει μετά την άφιξη των διδύμων. Λιγότερη μοιρολατρεία, διευθέτηση συγκρουόμενων επιθυμιών και φως στα πρόσωπα και τις καρδιές, για να υπάρξει αίσιο τέλος.

Η καινούργια μας μετάφραση (εκδίδεται ήδη σε βιβλίο)
Πιστή στο πρωτότυπο, βασίζεται στα σαιξπηρικά λεξικά, σε πολλές σχολιασμένες εκδόσεις του έργου και μεταφράσεις, ελληνικές και ξενόγλωσσες, και στην εκφορά του λόγου στις πρόβες. Η σκηνοθεσία προβάλλει το σύνολο των θεμάτων (επιθυμίες, έρωτα, διασκέδαση, φιλία, σύγχυση ταυτοτήτων και έννοιας λέξεων…) αυτής της διαχρονικής κωμωδίας, τη διαρκώς εξελισσόμενη ψυχολογία των ηρώων και την ποίηση, χιούμορ, ρυθμό της.

Σκηνοθεσία-μετάφραση: Αριστείδης Λαυρέντζος. Σκηνογραφία-αφίσα: Άντα Σωτηροπούλου. Φωτισμοί: Sébastien Couchard. Μακιγιάζ: Κυπριανός Μουτεβελής. Μουσική: Αλέξανδρος Ζερβάκης. Βackstage: Κωνσταντίνα Κατριμπούζα. Υπέρτιτλοι (αγγλ., γαλλ.): Νάντια Σάννα.

Ηθοποιοί (κατά σειρά εμφάνισης): Δημήτριος Στασινόπουλος, Κυπριανός Μουτεβελής, Νίκος Αγάθος, Δαμιανός Γιαννής, Κορίνα Hamilton, Δήμος Αγγελούσης, Τάκης Καλατζής, Άρτεμις Χατζή, Χρήστος Δρούβης, Αριστείδης Λαυρέντζος, Μελίνα Στρούγγη, Ελένη Αγγελούση, Βασίλης Μάγνης, Αναστάσιος Τσιρπουχτσίδης, Κωστής Γεραρής, Ανδριάνα Ασημακοπούλου.

ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 1⁄2 ώρες (μαζί με διάλειμμα). Κατάλληλο για όλους. 
Επικοινωνία 0475902701.

Μέρος των εσόδων διατίθεται για κοινωφελείς σκοπούς

Στην παράσταση της Κυριακής 14/5 τιμούμε τα 60 χρόνια της ελληνικής μετανάστευσης στο Βέλγιο που εορτάζονται με σειρά εκδηλώσεων της Ελληνικής Κοινότητας Βρυξελλών.

11 με 15 Μαΐου 2017 – Θέατρο Comédie Claude Volter

avenue des Freres Legrain 98, 1150 Bruxelles

Ώρες παραστάσεων
11, 12, 13 και 15 Μαΐου στις 20.00
Κυριακή 14 Μαΐου στις 18.00

Υπότιτλοι σε αγγλικά / γαλλικά
Εισιτήρια: 15Ε (προπώληση), 17Ε (ταμείο), 11Ε (μειωμένο)
Διάθεση εισιτηρίων: Periple – rue Froissart 115 / τηλ. 02 2309335 και από τα μέλη της ομάδας στο thespis.theatre@gmail.com η στα τηλ. 0475 902701 και 0496 247008

Οι συντελεστές μιλούν για την παράσταση, στην κάμερα του Newsville.be:

The post Η «Δωδέκατη Νύχτα» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ από τον θίασο ΘΕΣΠΙΣ appeared first on .