Η συλλογή, γνωστή ως «συλλογή Χόιερ», περιλαμβάνει συνολικά 262 φωτογραφίες τραβηγμένες στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1943-1944, καθώς και ορισμένα έντυπα τεκμήρια. Οι εικόνες απεικονίζουν όχι μόνο τη μαζική εκτέλεση στην Καισαριανή, αλλά και σκηνές από την κατεχόμενη Αθήνα και την καθημερινότητα υπό τη γερμανική κατοχή.

Επιβεβαιώθηκε η αυθεντικότητα

Αντιπροσωπεία του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού μετέβη στο Έβεργκεμ και προχώρησε σε επιτόπια εξέταση του υλικού. Όπως ανακοινώθηκε, η μακροσκοπική αξιολόγηση από έμπειρα στελέχη του υπουργείου και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα των φωτογραφιών και των εγγράφων.

Μετά την εξέταση, υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη, ενώ η συλλογή αποσύρθηκε από διαδικτυακή πλατφόρμα δημοπρασιών όπου είχε αρχικά αναρτηθεί προς πώληση, με την τιμή να έχει ανέλθει σε χιλιάδες ευρώ πριν διακοπεί η διαδικασία λόγω των αντιδράσεων.

Στόχος η ένταξη στην εθνική κληρονομιά

Το ελληνικό κράτος επιδιώκει την οριστική απόκτηση και ένταξη της συλλογής στο εθνικό πολιτιστικό απόθεμα, ώστε το υλικό να διαφυλαχθεί, να καταστεί προσβάσιμο για ιστορική έρευνα και να συμβάλει στη συλλογική μνήμη.

Ο συλλέκτης, ο οποίος δηλώνει έμπορος αλλά και ιστορικός, ανέφερε ότι επιθυμεί οι φωτογραφίες να «ωφελήσουν τον ελληνικό λαό και τη συλλογική του μνήμη». Δεν έχουν δοθεί ακόμη λεπτομέρειες σχετικά με το τίμημα ή το χρονοδιάγραμμα της οριστικής μεταβίβασης, ούτε έχει αποσαφηνιστεί πού θα εκτεθούν οι φωτογραφίες όταν ολοκληρωθεί η συμφωνία.

Η εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή θεωρείται μία από τις βαρύτερες ναζιστικές θηριωδίες στην Ελλάδα κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και έχει αναγνωριστεί ως στοιχείο εθνικής ιστορικής κληρονομιάς.

Η ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού

Ακολουθεί ολόκληρη η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ:

«Σήμερα, στο Δημαρχείο του Έβεργκεμ, η αντιπροσωπεία του Υπουργείου Πολιτισμού συναντήθηκε με τον συλλέκτη Τιμ Ντε Κράνε. Η αντιπροσωπεία εξέτασε το σύνολο της συλλογής Χόιερ, η οποία αποτελείται από 262 φωτογραφίες, τραβηγμένες στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της θητείας του, το 1943-1944, καθώς και κάποια έντυπα που ο ίδιος είχε περιλάβει σε αυτή. Η μακροσκοπική εξέταση, από έμπειρα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα του υλικού. Υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών».

Accord de principe pour le retour en Grèce des photos du massacre de Kaisariani

Un accord préliminaire a été conclu entre le ministère grec de la Culture et un collectionneur belge établi à Evergem concernant un ensemble exceptionnel de clichés datant de l’occupation allemande en Grèce.

La collection — composée de 262 photographies prises en 1943 et 1944, accompagnées de plusieurs documents imprimés — comprend notamment des images de l’exécution de 200 résistants grecs dans le quartier de Kaisariani, près d’Athènes, le 1er mai 1944. Cet épisode figure parmi les crimes les plus marquants commis par les forces nazies en Grèce durant la Seconde Guerre mondiale.

Expertise et confirmation de l’authenticité

Une délégation grecque s’est rendue en Belgique afin d’examiner l’intégralité du fonds. Selon la communication officielle du ministère, l’analyse menée par des responsables expérimentés et des experts indépendants a confirmé l’authenticité du matériel.

À l’issue de cette vérification, un accord de principe a été signé et la collection a été retirée d’un site de ventes en ligne où elle avait initialement été proposée aux enchères, suscitant de vives réactions en Grèce comme à l’étranger.

Vers une intégration au patrimoine national

Les autorités grecques souhaitent désormais acquérir officiellement l’ensemble afin de l’intégrer au patrimoine culturel national. L’objectif est double : garantir la conservation à long terme des documents et permettre leur accès aux chercheurs ainsi qu’au public dans le cadre du travail de mémoire.

Le collectionneur, qui se présente à la fois comme marchand et historien, a déclaré vouloir que ces archives « bénéficient au peuple grec et à sa mémoire collective ». Les modalités financières et le calendrier de transfert définitif n’ont pas encore été rendus publics, pas plus que le lieu où les photographies pourraient être exposées à l’avenir.

Ce dossier revêt une dimension hautement symbolique pour la Grèce, la fusillade de Kaisariani occupant une place centrale dans la mémoire nationale de la période de l’Occupation.

The post Προσύμφωνο με τον βέλγο συλλέκτη για τις φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής – Επιβεβαιώθηκε η αυθεντικότητά τους appeared first on .

Από τις 16 Φεβρουαρίου έως τις 10 Δεκεμβρίου 2023, για πρώτη φορά στο Βέλγιο, ένα μουσείο ανατρέχει χρονολογικά και θεματικά την ιστορία της δίωξης ομοφυλόφιλων και λεσβιών υπό το Τρίτο Ράιχ με βάση μια πλούσια συλλογή εγγράφων, τα οποία -ως επί το πλείστον- παρουσιάζονται για πρώτη φορά δημόσια. Αυτή η έκθεση, που σχεδιάστηκε από το Shoah Memorial στο Παρίσι, με τη συμβολή του Kazerne Dossin, δημιουργήθηκε υπό την επιστημονική διεύθυνση της ιστορικού, Florence Tamagne.

Δεν ήταν παρά μόνο οι τελευταίες δεκαετίες, κατά τις οποίες έχουν δημοσιευθεί σημαντικές ιστορικές μελέτες που παρέχουν πληροφορίες για τις διώξεις των ομοφυλόφιλων και των λεσβιών κατά τη διάρκεια του Β” Παγκοσμίου Πολέμου.

«Στο Βέλγιο ειδικά, είναι ακόμα μια κρυφή ιστορία», εξηγεί ο διευθυντής του Kazerne Dossin, Tomas Baum. «Είχα δει την έκθεση στο Shoah Memorial στο Παρίσι και με εντυπωσίασε. Για πολλούς ανθρώπους, η ιστορία του Ολοκαυτώματος είναι απλή: από την μια πλευρά ο Χίτλερ, από την άλλη η δίωξη του εβραϊκού λαού και οι θάλαμοι αερίων. Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Η ιστορία είναι πολυεπίπεδη».

Βασισμένη σε μια ποικιλία εγγράφων -τα περισσότερα από τα οποία δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ στο Βέλγιο- αυτή η έκθεση στοχεύει να απαντήσει σε πολλά ερωτήματα τοποθετώντας τη δίωξη ομοφυλόφιλων γυναικών και ανδρών υπό το ναζιστικό καθεστώς σε ένα ευρύ γεωγραφικό πλαίσιο – ακόμα και αν το Βέλγιο, η Γερμανία, η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες, είναι προνομιούχες – και μακροπρόθεσμα.

Οι ομοφυλόφιλοι (άνδρες και γυναίκες) έχουν βιώσει ετερογενείς τύχες. Κάποιοι επέλεξαν την εξορία, άλλοι έκαναν διπλή ζωή. Στη Γερμανία, από τους σχεδόν 100.000 ομοφυλόφιλους που βρίσκονται στο αρχείο του καθεστώτος, περίπου 50.000 καταδικάστηκαν. Μεταξύ 5.000 και 15.000 στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπου οι περισσότεροι χάθηκαν, αν και η μοίρα τους θα μπορούσε να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το στρατόπεδο, αλλά και με την ημερομηνία εγκλεισμού τους. Οι Λεσβίες παρέμειναν εκτός του πεδίου εφαρμογής του νόμου, εκτός από ορισμένες περιοχές, όπως η Αυστρία, και ορισμένες απελάθηκαν ως «αντικοινωνικές» ή «κομμουνίστριες».

Δείχνοντας την έκταση των ναζιστικών διώξεων, αλλά και τον πλούτο των γκέι και λεσβιακών υποκουλτούρων που υπήρχαν ήδη στις αρχές του 20ου αιώνα, η έκθεση ανταποκρίνεται σε ένα ζήτημα μνήμης.

Υπάρχει, φυσικά, και η επιστημονική διάσταση, δεδομένου ότι οι αναλήθειες και οι λανθασμένες αναγνώσεις συνεχίζουν να κυκλοφορούν.

Ξεκινώντας με την υπενθύμιση των πρώτων ομοφυλοφιλικών κινημάτων από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τη δεκαετία του 1930, η έκθεση στη συνέχεια πραγματεύεται τη δίωξη των ομοφυλόφιλων, κυρίως υπό το ναζιστικό καθεστώς και σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο, και παρουσιάζει ένα πανόραμα καταστολής σε άλλες χώρες. Τέλος σε ζητήματα μνήμης και αναγνώρισης από το τέλος του Β” Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τις πιο πρόσφατες περιόδους.

* Το Kazerne Dossin στο Mechelen είναι ένα μνημείο, μουσείο και κέντρο τεκμηρίωσης του Ολοκαυτώματος και των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Homosexuels et lesbiennes dans l’Europe nazie

16 Φεβρουαρίου με 10 Δεκεμβρίου 2023

Kazerne Dossin – αίθουσα ισογείου
Goswin de Stassartstraat 153, 2800 Mechelen

Διάρκεια έκθεσης: 1 ώρα
Περισσότερες πληροφορίες, εδώ. 

The post Μια έκθεση στο Kazerne Dossin εξιστορεί τις διώξεις των ομοφυλόφιλων ανδρών και γυναικών στη ναζιστική Ευρώπη appeared first on .

To σημείωμα του Μαρσέλ Νατζαρή πριν και μετά την αποκατάσταση

Ασύλληπτοι βασανισμοί

Ο Ντατζαρή περιγράφει πώς οι άνθρωποι «στριμωγμένοι σαν σαρδέλες» οδηγούνταν στους θαλάμους αερίων. Όπως αναφέρει στην επιστολή του ο Νατζαρή, η δουλειά των Εβραίων φυλάκων άρχιζε μετά από μισή ώρα, όταν άνοιγαν οι πόρτες και έπρεπε να μαζέψουν τα νεκρά κορμιά για να τα ρίξουν στη συνέχεια στους φούρνους του Κρεματορίου. Ένα ανθρώπινο σώμα καταλήγει να είναι 640 γραμμάρια στάχτης, έγραφε ο Νατζαρή προκαλώντας μέχρι σήμερα αποτροπιασμό για τα ναζιστικά εγκλήματα. Το σημείωμα-επιστολή του Μαρσέλ Νατζαρή βρέθηκε σε άθλια κατάσταση το 1980. Μόνο μετά την αποκατάστασή του από ειδικούς, που διήρκεσε χρόνια, μπορεί κανείς να το διαβάσει. Η σπανιότητα και η ιστορική του σημασία κάνουν το εύρημα ξεχωριστό, ανέφερε στη DW o ρωσικής καταγωγής ιστορικός Πάβελ Πολιάν.

Το ιστορικό ντοκουμέντο μεταφράστηκε στα γερμανικά και δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού του Ινστιτούτου Σύγχρονης Ιστορίας με έδρα το Μόναχο (IfZ). Πρόκειται για ένα από τα εννιά συνολικά αυτοτελή γραπτά ντοκουμέντα που έχουν βρεθεί θαμμένα στο Άουσβιτς, εξήγησε στη DW o Π. Πολιάν. Τα κείμενα αυτά, που έχουν συνταχθεί μόλις από πέντε μέλη της ομάδας Sonderkommando, «είναι τα πιο σημαντικά, κεντρικής σημασίας ντοκουμέντα για το Ολοκαύτωμα».

Ομαδικά εισιτήρια για τα τρένα του θανάτου που οδηγούσαν από Θεσσαλονίκη στο Άουσβιτς

Τεράστια ιστορική αξία

Ο Πάβελ Πολιάν μελέτησε το εν λόγω ντοκουμέντο για πάνω από δέκα χρόνια και δημοσίευσε στη συνέχεια τα αποτελέσματα της έρευνάς του στο βιβλίο «Μηνύματα μέσα από τις στάχτες» (Scrolls form the Ashes). Όπως ανέφερε ο ίδιος στη DW αντίστοιχα μηνύματα έχουν βρεθεί προς το παρόν μόνο στο Άουσβιτς, τα περισσότερα μάλιστα εξ αυτών είχαν συνταχθεί μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου 1945, αμέσως μετά την απελευθέρωση του στρατοπέδου. Το σημείωμα του Νατζαρή ήταν το τελευταίο που βρέθηκε. Σύμφωνα με τον Πολιάν είναι μάλλον απίθανο να βρεθούν στο μέλλον άλλα αντίστοιχα ντοκουμέντα. Ενδιαφέρον έχει επίσης το εξής στοιχείο: από τους συνολικά 2000 κρατούμενους που εκτελούσαν χρέη βοηθών στα κρεματόρια, μόλις πέντε έγραψαν και έθαψαν σημειώματα. Ο Νατζαρή ήταν ο μόνος που επέζησε.

Το πρωτότυπο σημείωμα εντοπίστηκε τυχαία το 1980 από έναν φοιτητή που έκανε ανασκαφές κοντά στο πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα σημειώματα που ήταν γραμμένα στην εβραϊκή γλώσσα, το σημείωμα του Νατζαρή ήταν στα ελληνικά. Μόλις όμως ένα 10 με 15% του κειμένου ήταν δυνατό να διαβαστεί, εξαιτίας του γεγονότος ότι είχε αλλοιωθεί μέσα στα 35 χρόνια που ήταν θαμμένο στο χώμα. Το πρωτότυπο παρέμεινε στο Μουσείο Μνήμης του Άουσβιτς-Μπιρκενάου. Μόλις το 2013 ένας νεαρός Ρώσος με ειδίκευση στο IT κατάφερε να αποκαταστήσει τα ίχνη μελανιού και να κάνει και πάλι ευανάγνωστο το κείμενο. «Πλέον μπορούμε να διαβάσουμε το 85 με 90% του κειμένου» αναφέρει ο Πολιάν. Ο ίδιος αναφέρει επίσης ότι αναμένεται μέσα στο Νοέμβριο η μετάφραση του σημειώματος και στα αγγλικά.

Για την ιστορία, ο Μαρσέλ Νατζαρή μετά τον πόλεμο επέστρεψε στην Ελλάδα. Το 1951 μετανάστευσε με τη σύζυγό του στις ΗΠΑ, όπου και εργάστηκε ως ράφτης. Στο βιβλίο του «Χρονικό»  (κυκλοφόρησε μόλις το 1992) κατέγραψε τις εμπειρίες του στο Άουσβιτς χωρίς όμως να αναφερθεί στο παλιό εκείνο χειρόγραφο σημείωμα. Πέθανε το 1971 σε ηλικία 54 ετών.

Πηγή: Ντάγκμαρ Μπράιτενμπαχ / Δήμητρα Κυρανούδη – dw.com

The post Ένα συγκλονιστικό ελληνικό ντοκουμέντο στο Άουσβιτς appeared first on .