Το άγαλμα του έφιππου Λεοπόλδου Α” στο Drie Gapers της Οστάνδης προκαλεί διαμάχη λόγω της σύνδεσής του με την αποικιακή ιστορία του Βελγίου. Αν και ο Λεοπόλδος Α” δεν ενεπλάκη στο Ελεύθερο Κράτος του Κονγκό, ήταν ο γιος του Λεοπόλδος Β” που το κυβέρνησε και το άγαλμα θεωρείται σύμβολο του πόνου που προκλήθηκε εκείνη την εποχή. Εκατομμύρια άνθρωποι στο Κονγκό υπέστησαν της θηριωδίες του βέλγου μονάρχη, ο οποίος εφάρμοζε απάνθρωπες πρακτικές όπως το κόψιμο των χεριών. Ακτιβιστές βανδάλισαν το άγαλμα για να διαμαρτυρηθούν και να τονίσουν τον αντίκτυπο των αποικιακών ενεργειών του Βελγίου.

Πώς αντιμετωπίζει η Οστάνδη τη διαμάχη γύρω από το άγαλμα του Λεοπόλδου και την αποικιακή κληρονομιά;

Το 2019, η πόλη της Οστάνδης αποφάσισε να κρατήσει το άγαλμα του Λεοπόλδου Α”, αλλά το έβαλε σε ένα νέο πλαίσιο για να αντιμετωπίσει τη διαμάχη γύρω από αυτό. Αντί να απομακρυνθεί το άγαλμα, οι αξιωματούχοι της πόλης πρόσθεσαν πληροφορίες για να βοηθήσουν τους επισκέπτες να μάθουν για το αποικιακό παρελθόν του Βελγίου και τον πόνο που προκάλεσε. Ο στόχος ήταν να ενθαρρύνει τις συζητήσεις για αυτή τη δύσκολη σελίδα της ιστορίας του, διατηρώντας το άγαλμα ως μέρος της ιστορίας αυτής. Μια επιλογή που έγινε μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των μνημείων που σχετίζονται με σκληρές ιστορίες, με την μερίδα του κόσμου πάντα διχασμένη: ορισμένοι ζητούν την απομάκρυνσή τους (των μνημείων), ενώ άλλοι πιστεύουν ότι πρέπει να μένουν και να ευαισθητοποιούν και να ενημερώνουν.

Το 2023, η Οστάνδη ξεκίνησε ένα έργο για την αποικιοκρατία, που επέλεξε ο επιμελητής Pieter Boons. Το νικητήριο σχέδιο είναι του Βρετανού καλλιτέχνη Hew Locke και περιλαμβάνει πέντε ιστούς με σύμβολα που συνδέονται με την αποικιακή ιστορία. Παραδείγματα είναι μια σφιγμένη γροθιά για τα εργοστάσια καουτσούκ που σχετίζονται με την εκμετάλλευση των πόρων του Κονγκό. Οι αξιωματούχοι της πόλης και οι ντόπιοι επέλεξαν το σχέδιο και το έργο εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2025.

The post Διαμάχη για το άγαλμα του Λεοπόλδου στην Οστάνδη appeared first on .

Για πρώτη φορά από το 2019, μετά την πανδημία του Covid-19 που ακυρώθηκαν όλες ή τουλάχιστον η συντριπτική πλειοψηφία των εκδηλώσεων -το 2020 και το 2021-, μεγάλης κλίμακας εορταστικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται και πάλι στο Βέλγιο, με την κορύφωση των εορτασμών να γίνεται στις Βρυξέλλες.

Τι γιορτάζει όμως το Βέλγιο αυτήν την ημέρα;

Παρόλο που το Βέλγιο έγινε ανεξάρτητο κράτος το 1830, η εθνική εορτή χρονολογείται από το 1831, όταν ορκίστηκε και ο πρώτος βασιλιάς της χώρας.

Μετά τη Βελγική Επανάσταση το 1830, που οδήγησε στην ανεξαρτησία της χώρας, το Εθνικό Κογκρέσο αποφάσισε να κάνει το Βέλγιο βασίλειο.

Στις 4 Ιουνίου 1831, το ίδιο Εθνικό Κογκρέσο εξέλεξε τον Λεοπόλδο του Σαξ-Κόμπουργκ-Γκότα ως τον πρώτο βασιλιά των Βελγών.

Η είσοδος του Λεοπόλδου Α” στο Βέλγιο ξεκίνησε στις 16 Ιουλίου 1831 όταν ταξίδεψε με βάρκα από την αγγλική πόλη Ντόβερ στο Καλαί της Γαλλίας, απ” όπου εν συνεχεία μεταφέρθηκε στο βελγικό μεθοριακό χωριό De Panne στην ακτή την επόμενη μέρα.

Ταξίδεψε περαιτέρω στις πόλεις της χώρας, όπως η Μπριζ και η Γάνδη, και στις 21 Ιουλίου 1831, έδωσε τον όρκο του στο σύνταγμα ως ο πρώτος βασιλιάς των Βελγών, σε τελετή στην Place Royale στις Βρυξέλλες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός πως ο Λεοπόλδος, πρωτού δεχθεί να γίνει βασιλιάς του Βελγίου, του είχε προσφερθεί ο ελληνικός θρόνος από τις Μεγάλες Δυνάμεις. Εκείνος, παρά την αρχική του αποδοχή, τελικώς απέρριψε την πρότασή τους, αποδεχόμενος το 1831 τον θρόνο του νεοσύστατου βελγικού κράτους. Τόσο οι Μεγάλες Δυνάμεις όσο και οι Βέλγοι πολιτικοί ενέκριναν την υποψηφιότητά του. Τελικά βασιλιάς της Ελλάδας ορίστηκε ο Όθων της Βαυαρίας.

Ο Λεοπόλδος ορκίστηκε Βασιλιάς των Βέλγων στις 21 Ιουλίου 1831, μια ημερομηνία που τιμάται έκτοτε ως Εθνική Ημέρα του Βελγίου. Η βασιλεία του σημαδεύτηκε από τις προσπάθειες των Ολλανδών να καταλάβουν το Βέλγιο και, αργότερα, από τον εσωτερικό πολιτικό διχασμό μεταξύ φιλελεύθερων και Καθολικών. Ως Προτεστάντης, ο Λεοπόλδος θεωρήθηκε φιλελεύθερος και ενθάρρυνε τον οικονομικό εκσυγχρονισμό του Βασιλείου, παίζοντας σημαντικό ρόλο στη δημιουργία του πρώτου σιδηροδρομικού δικτύου και στην επακόλουθη εκβιομηχάνιση. Ως αποτέλεσμα των ασαφειών του Βελγικού Συντάγματος, ο Λεοπόλδος μπόρεσε να επεκτείνει μέχρι ένα σημείο τις βασιλικές του εξουσίες. Έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο στην καταστολή της Εξέγερσης του 1848 στη χώρα. Πέθανε το 1865 και τον διαδέχθηκε ο γιος του, Λεοπόλδος Β΄.

The post Τι γιορτάζει σήμερα το Βέλγιο; appeared first on .

«Αφήνοντας τους καλλιτέχνες ελεύθερους», μέχρις ότου αποφασιστεί η οριστική τύχη του αγάλματος, και ο δημόσιος διάλογος θα παραμείνει ζωντανός και η δικαιολογημένη οργή θα βρει δίοδο να διοχετευτεί με εποικοδομητικό τρόπο. τόνισε ο De Lille μιλώντας στην Bruzz.

Το άγαλμα, που παρουσιάζει τον αμφιλεγόμενο μονάρχη έφιππο, έχει υποστεί σειρά βανδαλισμών το τελευταίο διάστημα, με τις φωνές να τάσσονται υπέρ της απομάκρυνσής του από τον δημόσιο χώρο. Ωστόσο καμιά σχετική απόφαση δεν έχει παρθεί ακόμα, συνεπώς για τον Bruno De Lille, όσο διαρκεί αυτή η κατάσταση, ο ίδιος προτείνει να δοθεί στους καλλιτέχνες.

Ο δημοτικός σύμβουλος (Πράσινοι) επιπλέον, πρότεινε και την ονοματοδοσία των νέων δρόμων από ανθρώπους που πρωτοστάτησαν στην μάχη κατά της αποικιοκρατίας και των φυλετικών διακρίσεων. Πρότεινε επίσης την ανάπλαση της πλατείας Lumumba ώστε να γίνει μεγαλύτερη, αποτίοντας έναν πραγματικό φόρο τιμής στον δολοφονημένο πρώην πρωθυπουργό του Κονγκό.

Στο ίδιο δημοτικό συμβούλιο, όπου ο κος De Lille μοιράστηκε τις απόψεις αυτές, η φιλελεύθερη παράταξη του MR (Mouvement Réformateur) πρότεινε την διατήρηση όλων των αγαλμάτων στον δημόσιο χώρο, εκφράζοντας το επιχείρημα πως όλα είναι κομμάτι της ιστορίας, είτε καλά είτε άσχημα.

Ωστόσο, πρότειναν την τοποθέτηση ειδικών εκπαιδευτικών πινακίδων για να συνοδεύουν τα έργα, ούτως ώστε «να αντικατοπτρίζουν την πολυπλοκότητα των προσώπων».

Τα αγάλματα που θυμίζουν το αποικιοκρατικό παρελθόν του Βελγίου συνεχίζουν να γίνονται πρωτοσέλιδο, καθώς πολλά έχουν βανδαλιστεί ή καταστραφεί σε όλη τη χώρα τις τελευταίες εβδομάδες.

Ο υπουργός Εξωτερικών των Βρυξελλών, Pascal Smet, εξέφρασε την θέληση να δημιουργήσει μια ομάδα εργασίας η οποία θα επιφορτιστεί με το θέμα της απομάκρυνσης των αγαλμάτων από το δημόσιο χώρο, με τον ίδιο να δείχνει πρόθυμος προς αυτή την λύση.

Νωρίτερα, ο υπουργός των Βρυξελλών Bernard Clerfayt πρότεινε να διατηρηθεί το άγαλμα του Λεοπόλδου II στην Place du Trône, αλλά να ανεγερθεί ακριβώς δίπλα του κι ένα μνημείο που να τιμά όλα τα θύματα του αποικισμού. «Η αφαίρεση συμβόλων από την ιστορία δεν θα κάνει τους ανθρώπους εξυπνότερους», τόνισε.

Photo: Newsville.be

The post Πρόταση για επίσημη εικαστική παρέμβαση στο άγαλμα του Λεοπόλδου appeared first on .

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται και στην συνοπτική παρουσίαση, στο οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Οι πιο ηλικιωμένοι λέγανε ότι έπραξα σωστά, οι νεότεροι έλεγαν ότι ήταν πολύ κρίμα να εξοντωθεί ένας ελέφαντας απλώς επειδή σκότωσε έναν κούλη. […] Ωστόσο αναρωτιόμουνα συχνά αν κανένας άλλος είχε καταλάβει ότι πυροβόλησα τον ελέφαντα μόνο και μόνο επειδή δεν ήθελα να φανώ ηλίθιος.

Αν και συχνά θεωρείται ως μια μεταφορά και κριτική της αυτοκαταστροφικής λογικής που αποτέλεσε τη βάση του βρετανικού ιμπεριαλισμού, οι σιωπές στο δοκίμιο του Όργουελ μιλούν περισσότερο από τα λόγια του. Δεν γίνεται παρά να αισθανθείς άβολα μπροστά στην απεικόνιση του αποικιοκράτη ως το απόλυτο θύμα της ιστορίας.

Ερχόμαστε, λοιπόν στο Σήμερα. Ένας ταριχευμένος ελέφαντας αποτελεί το κεντρικό θέμα στην αίθουσα «Τοπία & Βιοποικιλότητα» του Βασιλικού Μουσείο Κεντρικής Αφρικής, μέσα στο πάρκο Tervuren. To Mουσείο στεγάζεται σε ένα επιβλητικό παλάτι, μια μικρογραφία των Βερσαλλιών, που χτίστηκε το 1897 με αφορμή την τότε Διεθνή Έκθεση των Βρυξελλών.

Η έκθεση, με οικοδεσπότη τον μονάρχη Λεοπόλδο τον 2ο, παρουσίασε «θησαυρούς» από τις αποικίες του Βελγίου. Ανάμεσά τους κι έναν ανθρώπινο «ζωολογικό κήπο», όπου 267 κονγκολέζοι παρουσιάζονταν σαν εκθέματα. Επτά εξ αυτών έχασαν τότε τη ζωή τους, λόγω των συνθηκών, και πετάχτηκαν σε μαζικούς τάφους.

Όσο για τον ελέφαντα; Αυτός θανατώθηκε λίγες δεκαετίες αργότερα, για άλλη μια Διεθνή Έκθεση, με ακόμα μια θλιβερή παρουσία ενός «ανθρώπινου ζωολογικού κήπου». Ήταν το 1958, έχοντας πλέον φτάσει στο 2ο μισό του 20ου αιώνα. Ήταν η ίδια Διεθνής Έκθεση για την οποία κατασκευάστηκε και το Atomium, που έμελλε να γίνει το σήμα κατατεθέν των Βρυξελλών.

Μετά την ανεξαρτητοποίηση του Κονγκό, το 1960, το Μουσείο παρέμεινε, ίσως για να θυμίζει το τελευταίο αποικιακό μουσείο της Ευρώπης.

Και ύστερα, φτάνουμε στο 1998. Ήταν η χρονιά που εκδόθηκε το βιβλίο «Το Φάντασμα του Βασιλιά Λεοπόλδου» του Άνταμ Χότσιλντ (Adam Hochschild: King Leopold’s Ghost). O Χότσιλντ καταθέτει έναν παθιασμένο απολογισμό των πεπραγμένων των αποικιοκρατών στο Βελγικό Κονγκό. Το βιβλίο εξετάζει τη συγκλονιστική ιστορία της νυν Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, εστιάζοντας σε έναν από τους μεγαλύτερους εγκληματίες όλων των εποχών, το Βασιλιά Λεοπόλδο Β.

Το μουσείο έκλεισε το 2013 για να ανοίξει εκ νέου μετά από πέντε χρόνια ανακαίνισης. Μία μόνιμη έκθεση -ρατσιστικού περιεχομένου- έφυγε και την θέση της πήραν αντικείμενα τέχνης, θέματα για τον πολιτισμό και τις γλώσσες και την κουλτούρα της Αφρικής. Ωστόσο, ακόμα και σήμερα, τα θύματα της αποικιακής βίας στερούνται τη φωνή και τη μνήμη. Κι ο ελέφαντας εξακολουθεί να στέκεται εκεί. Παρά τους άρρηκτους δεσμούς του μουσείου με το αποικιακό παρελθόν – όχι μόνο λόγω της ουσίας του ως τόπου της ιστορικής κατανόησης αλλά, στην περίπτωση αυτή, από την ίδια τη θέση και την προέλευσή του – μόνο ένα δωμάτιο είναι αφιερωμένο στην ιστορία του Κονγκό. Ένα ακόμα μικρότερο κομμάτι αφορά τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν εκεί. Και οι παραλείψεις αυτές φέρνουν στο νου την συμπεριφορά του Όργουελ απέναντι στους βιρμανούς. Η σχεδόν ολοκληρωτική υποδούλωση ενός πληθυσμού περιγράφεται ευφημιστικά ως «βία μεγάλης κλίμακας».Παρά την ομόφωνη παραδοχή ότι ο αριθμός των ανθρώπινων απωλειών κυμαίνεται από 5 έως 15 εκατομμύρια, το συνολικό «έλλειμμα του πληθυσμού» θεωρείται ότι ανέρχεται σε πολλές εκατοντάδες χιλιάδες, ίσως ακόμη και αρκετά εκατομμύρια.Παρόλο που είναι ευρέως διαθέσιμες, οι εικόνες των θυμάτων του Λεοπόλδου δεν εμφανίζονται πουθενά. Όπως πουθενά δεν θα βρει κανείς καμία αναφορά στις διεθνείς αντιδράσεις, πόσο μάλλον στην τοπική αντίσταση. Οι Κονγκολέζοι έχουν γίνει μια υποσημείωση στην δικιά τους την Ιστορία.Και σαν κερασάκι στην τούρτα. Ένας χάρτης με όλες τις ευρωπαϊκές αποστολές στο Κονγκό, που συνοδεύεται από την επιγραφή:
Ouvrir à la civilisation la seule partie de notre globe où elle n’ait point encore pénétré, percer les ténèbres qui enveloppent des populations entières, c’est une croisade digne de ce siècle de progrès. Léopold II, 1876.

Κι όμως, ήταν ο ίδιος ο Λεοπόλδος που άπλωσε το σκοτάδι σε έναν ολόκληρο λαό. Κι η τελευταία του νίκη δεν είχε έρθει ακόμα. Όταν παρέδωσε το Κονγκό στο Βέλγιο, το 1908, κατέστρεψε όλα τα αρχεία και κάθε ίχνος που μαρτυρούσε τις θηριωδίες του. «Μπορούν να πάρουν το Κονγκό μου, αλλά δεν θα μάθουν ποτέ τι έκανα εκεί».

Τα θύματα του Λεοπόλδου Β” δεν μπόρεσαν να έχουν φωνή, όσο έζησαν. Είναι τα σώματά τους που βασανίστηκαν, η ελευθερία που τους στερήθηκε, η αξιοπρέπειά τους που καταστράφηκε. Ας είναι όλα αυτά η δική μας μνήμη.

Πηγή: brusselstimes.com
Photos: wikipedia / AfricaMuseum facebook page

The post «Πυροβολώντας έναν Ελέφαντα»: Ιστορία και μνήμη στο μουσείο του Tervuren appeared first on .

To φιλμ θα βασίζεται στο βιβλίο «King Leopold’s Ghost», του αμερικάνου ιστορικού, δημοσιογράφου και συγγραφέα Adam Hochschild. Το βιβλίο, το οποίο έγινε μπεστ-σέλερ (εκδόθηκε το 1998) διερευνά την εκμετάλλευση που υπέστη το -τότε Βελγικό- Κονγκό, μεταξύ των ετών 1885 και 1908 και τις θηριωδίες που διαπράχθηκαν την περίοδο αυτή. Ήταν τέτοια η απήχηση του βιβλίου, που θεωρείται ότι συνέβαλε στην παγκόσμια ευαισθητοποίηση του κοινού για τα αποικιακά θέματα.

Η ταινία θα έχει ως επίκεντρο τις ιστορίες τριών αντρών – ενός μαύρου Αμερικανού ιεραποστόλου, ενός βρετανού ερευνητή-δημοσιογράφου και ενός ιρλανδού κατασκόπου – ο οποίος καταγγέλλει την κατάσταση στο Κονγκό και η συνεργασία τους αποτελεί τη βάση για ένα από τα πρώτα κινήματα υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ιστορία.

Ο Farhad Safinia έχει ήδη δεχτεί κρούση για να γράψει το σενάριο, ενώ ο Άφλεκ που αναλαμβάνει και ρόλο παραγωγού στην ταινία, θα έχει επίσης ως συμπαραγωγούς ονόματα όπως τον Μάρτιν Σκορσέζε και τον Χάρι Μπελαφόντε.

Ο Μπεν Άφλεκ μπορεί να τυγχάνει αναγνώρισης ως επιτυχημένος ηθοποιός και σκηνοθέτης, ωστόσο κάτι που δεν είναι ευρέως γνωστό για αυτόν, είναι ο ρόλος του ως συνιδρυτής στην αμερικάνικη ΜΚΟ, Eastern Congo Initiative. Σκοπός της οργάνωσης αυτή είναι υποστήριξη και χορήγησης βοήθειας  στον λαό του ανατολικού Κονγκό.

Πηγή: brusselstimes.com

The post Ο Μπεν Άφλεκ ετοιμάζει ταινία για το Κονγκό, επί ηγεμονίας Λεοπόλδου του 2ου appeared first on .

Κατά την βόλτα του στο Μουσείο, το βλέμμα του έπεσε σε ένα μικρό πορτρέτο, ενός γενειοφόρου άνδρα, που η συνοδευτική λεζάντα εξηγούσε πως πρόκειται για τον βασιλιά Λεοπόλδο τον 2ο, του Βελγίου, που έμεινε γνωστός στην ιστορία για τις θηριωδίες που διέπραξε σαν «ιδιοκτήτης» του Κονγκό. Ο Pastor όμως το ήξερε αυτό το πορτρέτο. Το ανακάλεσε στη μνήμη του από τα φοιτητικά του χρόνια, σαν σπουδαστής Καλών Τεχνών, και ήταν σίγουρος πως δεν αναπαριστά τον βέλγο μονάρχη. Ο άνδρας με την πυκνή γενειάδα είναι ο Αύγουστος Ροντέν (Auguste-René Rodin) ο φημισμένος γάλλος γλύπτης.

«Λατρεύω τον Ροντέν κι έχω επισκεφθεί το μουσείο του στο Παρίσι πολλές φορές», λέει ο Pastor. «Σαν φοιτητής, ήμουν παθιασμένος με τον Ροντέν. Με το που είδα το πορτρέτο, άρχισα να ψάχνω εικόνες του στο Google. Πράγματι, το πορτρέτο μοιάζει με τον Λεοπόλδο, αλλά δεν είναι αυτός». Στην συνέχεια, φεύγοντας από το Μουσείο, ο Luis Pastor συνέχισε την έρευνα του. Ήταν πεπεισμένος πως η μινιατούρα στο μουσείο είναι λάθος, το μόνο που απέμενε ήταν να βρει τις αποδείξεις. «Αυτό που το επιβεβαίωσε, ήταν τα μάτια», εξηγεί ο Pastor. «Ο Ροντέν είχε γαλάζια μάτια, ενώ ο Λεοπόλδος καστανά. Έπειτα, είναι και το σχήμα των αυτιών. Μίλησα με διάφορους φίλους, ιστορικούς τέχνης, οι οποίοι βέβαια με αντέκρουσαν. Για ποιο λόγο να έχουν μικρογραφία του Ροντέν;».

Κάπου εκεί λοιπόν είναι που μπήκαν στο παιχνίδι τα social media. Συγκεκριμένα το twitter, μιας και ο Pastor ανέβασε εκεί την φωτογραφία, παραθέτοντας τις πληροφορίες που είχε συλλέξει, και ζητώντας από το Μουσείο Lazaro Galdiano να αναθεωρήσουν τις πληροφορίες της λεζάντας τους.

@Museo_Lazaro siento ser plasta, pero de verdad creo que es Auguste Rodin el de la miniatura 1 que tenéis en la sala de miniaturas.
No solo es que se parece MUCHO, también comparte el mismo color de ojos. (Sigue) pic.twitter.com/TcUBh9PtU5

— LuisPas (@Luis_pastor) 2 Ιουνίου 2019

  Το Μουσείο, προς έκπληξη του Pastor, απάντησε, αναφέροντας πως θα μελετήσει το θέμα και προς ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη όλων, ύστερα από λίγες ημέρες επιβεβαίωσε πως πράγματι το πορτρέτο ανήκει στον διάσημο γάλλο γλύπτη, κι όχι στον βέλγο μονάρχη.

#FelizMartes Ya tenemos «veredicto» definitivo: tras numerosos análisis comparativos con retratos de ambos personajes, la miniatura, con número de inventario 3711, pasa a ser el retrato del escultor Auguste Rodin ¡muchas gracias a @Luis_pastor por plantearlo! #arte #art pic.twitter.com/ur63rxHniD

— MuseoLázaroGaldiano (@Museo_Lazaro) 4 Ιουνίου 2019

Η επιμελήτρια του Μουσείο Lazaro Galdiano, μιλώντας στο δίκτυο ABC, τόνισε πως «είμαστε πολύ χαρούμενοι που ο Pastor μας το επεσήμανε, μετά από τόσες δεκαετίες. Μάλιστα, ενημερώσαμε και το Musée Rodin στο Παρίσι!».

Un pequeño homenaje a @Luis_pastor: ya está la cartela cambiada en el Gabinete de miniaturas. Ya podemos decir que tenemos un «pequeño retrato» de Auguste #Rodin ¡gracias Luis!#miniatures #miniaturepainting #miniature #arte #art pic.twitter.com/y1bNk369ml

— MuseoLázaroGaldiano (@Museo_Lazaro) 5 Ιουνίου 2019

Τώρα το μόνο που απομένει, είναι να ανακαλυφθεί και ποιος κρύβεται πίσω από την δημιουργία του πορτρέτου αυτού.

Με πληροφορίες από: guardian, rtbf.be, courrierinternational.com 

The post O Λεοπόλδος του Βελγίου, ο Αύγουστος Ροντέν… κι ένας ισπανός γραφίστας appeared first on .

Η παγκόσμια έκθεση του 1958, ήταν μια λαμπρή γιορτή της μεταπολεμικής Ευρώπης με ό,τι αυτό συνεπάγεται όσον αφορά τα επιτεύγματα της τεχνολογικής κυρίως, προόδου.

Σύμφωνα με τον Guardian, το γεγονός αυτό, του «ανθρώπινου ζωολογικού κήπου» διατηρεί μέχρι σήμερα μια «σημαντική θέση στη συλλογική μνήμη του βελγικού λαού». Εξού και σε μία προσπάθεια επαναπροσέγγισης, επαναπροσδιορισμού του αποικιακού παρελθόντος του, το Βέλγιο οργανώνει σειρά εκδηλώσεων στο φουτουριστικό τοπόσημο των Βρυξελλών, το Atomium*.

Η έκθεση μαύρων ανδρών, γυναικών και παιδιών σε «φυσικές συνθήκες» για την «εκπαίδευση και διασκέδαση» των λευκών Ευρωπαίων, έμελε να είναι ο τελευταίος «ανθρώπινος ζωολογικός κήπος» στον κόσμο.

Το 1958, το Βέλγιο εξακολουθούσε να διαφεντεύει το Κονγκό** -μια χώρα περίπου 80 φορές μεγαλύτερη από το μέγεθος του και την ίδια στιγμή, πηγή μεγάλης εθνικής υπερηφάνειας. Το πλούσιο σε ορυκτά κράτος της Κεντρικής Αφρικής δεν ήταν «μόνο» εξαιρετικά προσοδοφόρο οικονομικά, αλλά το γεγονός ότι ήταν αποικία του Βελγίου, του μικρού ευρωπαϊκού κράτους που ζούσε στη σκιά της Βρετανίας και της Γαλλίας, προσέδιδε στη χώρα κύρος.

Ο πολιτικός κόσμος του Βελγίου έβλεπε την Expo ’58 σαν μία πρώτης τάξεως ευκαιρία να παρουσιάσει στον πλανήτη μια καλογυαλισμένη εικόνα του Βελγικού Κονγκό.

«Kongorama»

Στην είσοδο του Ατόμιουμ -που στήθηκε ως «απάντηση» στον γαλλικό Πύργο του Άιφελ- και βεβαίως, στο πιο κεντρικό σημείο της έκθεσης, οι Βέλγοι είχαν στήσει επτά περίπτερα αφιερωμένα στο Κονγκό -στις εξορύξεις, τις μεταφορές και τη γεωργία- γνωστό ως «Kongorama».

Κάπου εκεί, μέσα σε «τροπικούς κήπους», «τοποθετούσαν» καθημερινά άνδρες, γυναίκες και παιδιά, ντυμένους με παραδοσιακές φορεσιές, σαν σε βιτρίνα, η οποία χωριζόταν από τους επισκέπτες με μία περίφραξη από μπαμπού.

Δεν επρόκειτο για κάποια καινοτομία. Ανθρώπινοι ζωολογικοί κήποι παρουσιάζονταν σε τακτική βάση στη Δύση ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα, στο Λονδίνο, το Όσλο και το Αμβούργο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, είναι ότι το 1906 στη Νέα Υόρκη, ένας νεαρός Κονγκολέζος με ακανόνιστα δόντια εκτέθηκε στον ζωολογικό κήπο του Μπρονξ, στο σημείο που ήταν οι πίθηκοι.

Το καλοκαίρι του 1897, ο βασιλιάς Λεοπόλδος ο ΙΙ, έφερε στις Βρυξέλλες 267 Κονγκολέζους. Τους έβαλε να κωπηλατούν με τα κανό τους στις βασιλικές λίμνες του αποικιακού Μουσείου Tervuren, ανατολικά των Βρυξελλών και οι Βέλγοι έσπευσαν: 1,3 εκατ. άτομα -από τα 4 εκατ. του συνολικού πληθυσμού- πήγαν να  απολαύσουν το «σόου» περπατώντας πάνω σε μία γέφυρα από σχοινιά προκειμένου να εξασφαλίσουν την καλύτερη δυνατή θέα.

Το καλοκαίρι εκείνο ήταν ιδιαιτέρως ψυχρό. Επτά από τους Κονγκολέζους πέθαναν από πνευμονία και γρίπη. Οι Βέλγοι πέταξαν τα σώματα τους σε ένα μαζικό τάφο στο τοπικό νεκροταφείο, χωρίς καμία σήμανση.

Αλλά ήταν τόσο μεγάλη η δημοφιλία του «ζωολογικού κήπου» και άλλων παρόμοιων «εκθεμάτων» ώστε λίγο αργότερα δημιουργήθηκε στο ίδιο σημείο μόνιμη έκθεση. Αρχικά έλαβε το όνομα Μουσείο του Κονγκό, πλέον ονομάζεται Βασιλικό Μουσείο για την Κεντρική Αφρική.

Η έκθεση του 1958 ήταν μικρότερης κλίμακας, αλλά παρόμοιου περιεχομένου. Οι Βέλγοι έστησαν ένα «τυπικό» χωριό, στο οποίο υποτίθεται ότι οι Κονγκολέζοι περνούσαν τις μέρες τους φτιάχνοντας χειροποίητες κατασκευές στις αχυρένιες καλύβες τους, ενώ οι λευκοί άνδρες και γυναίκες περνούσαν, τούς χάζευαν και ως επί το πλείστον, τούς χλεύαζαν.

Όπως έγραφε ένας δημοσιογράφος της εποχής «στην περίπτωση κατά την οποία δεν υπήρχε αντίδραση, τους έριχναν νομίσματα ή περνούσαν από τα ανοίγματα της περίφραξης, μπανάνες». Σύμφωνα με άλλο δημοσίευμα «οι νέγροι στους ζωολογικούς κήπους» ήταν προσφιλές θέμα συζήτησης.

Για τις ανάγκες της έκθεσης έφεραν από την Αφρική 598 Κονγκολέζους: 273 άνδρες, 128 γυναίκες και 197 παιδιά (συνολικά 183 οικογένειες).

Η δρ Sarah Van Beurden, ιστορικός με πεδίο έρευνας την Κεντρική Αφρική, σημειώνει μάλιστα ότι, η αρμόδια υπηρεσία ήταν «ιδιαιτέρως ανήσυχη όσον αφορά την παραμονή ενός τόσο μεγάλου αριθμού Κονγκολέζων στο Βέλγιο». Στο απομονωμένο κτίριο που τους κρατούσαν -και από το οποίο τους πήγαιναν και τους έφερναν από την Έκθεση- οι Αφρικανοί διαμαρτυρήθηκαν τόσο για την καθημερινή κακοποίηση την οποία υφίσταντο, ως εκθέματα, όσο και για επιμέρους θέματα όπως η στέγαση τους στον περιορισμένο χώρο που τους είχαν στοιβάξει. Μέχρι τον Ιούλιο, οι περισσότεροι δεν άντεξαν και γύρισαν στην πατρίδα τους. Ο «ανθρώπινος ζωολογικός κήπος» έκλεισε και η έκθεση συνεχίστηκε. Έμελε να είναι ο τελευταίος, καθώς το 1960 το Κονγκό απέκτησε την ανεξαρτησία του.

Αλλά για τον Guido Gryseels, γενικό διευθυντή του Βασιλικού Μουσείου για την Κεντρική Αφρική (RMCA), η μάχη κατά των προκαταλήψεων που ήταν στον πυρήνα της ιδέας του «ζωολογικού κήπου» βρίσκεται στην κορυφή των προτεραιοτήτων του.

Θέλουν να ξεχάσουν το Ολοκαύτωμα στο Κονγκό 

Την 1η Δεκεμβρίου, μετά από μια ανακαίνιση που κόστισε 75 εκατ. ευρώ, το RMCA θα ανοίξει ξανά τις πύλες του στο κοινό μετά από πέντε χρόνια. Το Μουσείο διαθέτει ένα νέο κέντρο επισκεπτών και ένα τεράστιο υπόγειο που διπλασίασε τον εκθεσιακό χώρο του σε 11.000 τετραγωνικά μέτρα. Αλλά πέρα από τον κτιριακό μετασχηματισμό, μια πολύ πιο σημαντική αλλαγή είναι προ των πυλών.

Όταν το 2001, ο Gryseels ανέλαβε τη διεύθυνση του Μουσείου, η μόνιμη έκθεση ελάχιστα είχε αλλάξει από τη δεκαετία του 1920. Που σημαίνει ότι επί της ουσίας, παρουσίαζε το αφήγημα μίας αποικιοκρατικής χώρας που «έφερε το φως εκεί που πριν υπήρχε σκοτάδι».

«Επί 100 χρόνια είμαστε ένα ίδρυμα για την αποικιοκρατία. Για τους περισσότερους Βέλγους η πρώτη γνωριμία τους με την Αφρική γίνεται στο μουσείο μας και η αρχική εικόνα είναι ότι ο λευκός άνθρωπος είναι ανώτερος από τον μαύρο άνθρωπο. Ότι δηλαδή, πήγαμε εκεί για να τους εκπολιτίσουμε. Οι Αφρικανοί παρουσιάζονται στο μουσείο γυμνοί με ένα δόρυ στο χέρι, χωρίς καμία αναφορά στον δικό τους πολιτισμό» λέει ο Gryseels.

Η αδράνεια του μουσείου οφείλεται, κατά τον διευθυντή της, στο γεγονός ότι οι Βέλγοι στην πραγματικότητα αρνούνται να κοιτάξουν στο αποικιακό παρελθόν τους.

«Πρόκειται για ένα πολύ ευαίσθητο θέμα. Κάθε βελγική οικογένεια έχει τουλάχιστον ένα μέλος της που έχει εργαστεί στο Κονγκό. Μπορεί να ήταν ιεραπόστολος, μπορεί δάσκαλος, μπορεί υπάλληλος της δημόσιας διοίκησης. Όποιον Βέλγο και να ρωτήσετε θα σας απαντήσει ότι κάποιος δικός του ήταν στο Κονγκό. Είναι μια συζήτηση έντονα συναισθηματικά φορτισμένη».

Ο Gryseels εξηγεί ότι ο δημόσιος διάλογος για το αποικιακό παρελθόν ξεκίνησε στο Βέλγιο πολύ αργά, με τη δημοσίευση του βιβλίου του καθηγητή Δημοσιογραφίας στο Μπέρκλεϊ, Adam Hochschild, με τίτλο «King Leopold’s Ghost» το 1998. Πρόκειται για το χρονικό ενός Ολοκαυτώματος, από τα μεγαλύτερα εγκλήματα των λευκών στην Αφρική, που ξεχάστηκε σκοπίμως.

«Η συζήτηση άνοιξε σιγά σιγά. Όμως ακόμα και το εκπαιδευτικό πρόγραμμα στα βελγικά σχολεία μέχρι πρόσφατα ήταν στη γραμμή ότι ‘εμείς πήγαμε τον πολιτισμό’» λέει ο Gryseels.

Υπάρχουν φωνές από τη διασπορά του Κονγκό που ζητούν τον «αποχαρακτηρισμό» του μουσείου, ακόμη και το κλείσιμό του. Αλλά ο Gryseels λέει ότι η δουλειά του τους επόμενους εννέα μήνες είναι να αφηγηθεί μια νέα ιστορία για τον ρόλο του Βελγίου στο Κονγκό.

Σύμφωνα με τον Guardian, την ημέρα των εγκαινίων ο υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου θα αναφερθεί κατά την ομιλία του στο αποικιακό παρελθόν του Βελγίου παρουσία δε, της βασιλικής οικογένειας.

«Έχουμε ευθύνη να ασχοληθούμε με τη στάση που οι περισσότεροι Βέλγοι έχουν υιοθετήσει ότι, είναι ανώτεροι από τους μαύρους», δηλώνει ο Gryseels. «Αυτό αλλάζει. Αλλά θα πάρει λίγο χρόνο…» καταλήγει.

* Το Ατόμιουμ που κατασκευάστηκε το 1958 -σχεδιασμένο αρχικά για να διαρκέσει μόνο έξι μήνες, όσο η  Εχpο 1958- είναι ένα μνημείο με ύψος 103 μ. που αναπαριστά την κυψελίδα ενός κρυστάλλου σιδήρου, μεγεθυμένη κατά 165 δισεκατομμύρια φορές, που τελικώς επέζησε και κατέστη δημοφιλές τουριστικό θέλγητρο, σε σημείο που κατά κάποιους συγκαταλέγεται στα εθνικά σύμβολα του Βελγίου. Στα τέλη του 1950, καθώς η υφήλιος εισερχόταν στην εποχή των διαστημικών ταξιδιών, το σχέδιο του αρχιτέκτονα Αντρέ Ουότερκιν αποτελούσε τον τέλειο αντικατοπτρισμό της νέας εποχής. Καθεμιά από τις εννέα σφαίρες που το αποτελούν είναι ένα μουσείο με διάμετρο 18 μέτρα. Όλες οι σφαίρες συνδέονται με ανελκυστήρες.

** Οι Βέλγοι άρχισαν να εξερευνούν το Κονγκό τη δεκαετία του 1870, αρχικά με τον Σερ Χένρι Μόρτον Στάνλεϊ, ο οποίος ανέλαβε το «εγχείρημα» με επιχορήγηση του βασιλιά Λεοπόλδου ΙΙ του Βελγίου. Ο Λεοπόλδος σχεδίαζε να γίνει το Κονγκό αποικία. Απέκτησε επισήμως τα δικαιώματα του Κονγκό στο Συνέδριο του Βερολίνου το 1885, το μετέτρεψε σε ιδιόκτητη έκταση -σήμερα θα το λέγαμε, προσωπική εταιρεία- και το ονόμασε Ελεύθερο Κράτος του Κονγκό. Το 1908, το Βελγικό Κοινοβούλιο, αν και δίστασε αρχικά, λύγισε από την διεθνή πίεση (ιδιαίτερα της Βρετανίας) και κατέλαβε το ελεύθερο κράτος από τον βασιλιά Λεοπόλδο. Τις 18 Οκτωβρίου, το Βελγικό Κοινοβούλιο υπερψήφισε την προσάρτηση του Κονγκό ως βελγική αποικία. Την περίοδο 1885-1908, πέντε έως οκτώ εκατομμύρια Αφρικανοί πέθαναν εξαιτίας της απάνθρωπης εκμετάλλευσής τους από τους αποικιοκράτες Βέλγους.

Πηγή: tvxs.gr / theguardian.com

The post Ζωολογικοί κήποι με ανθρώπους: το εφιαλτικό αποικιακό παρελθόν του Βελγίου appeared first on .

Πρόκειται για σπαθί ιππικού, το οποίο ανήκε στην οικογένεια Greiner για επτά περίπου γενιές. Ο Gustave Greiner, πρώτος κάτοχος του σπαθιού, ήταν ο προσωπικός γραμματέας του πρώτου βασιλιά των Βέλγων, του Λεοπόλδου Α”, και εικάζεται πως το σπαθί του δόθηκε από τον ίδιο τον Βασιλιά σαν ένδειξη ευγνωμοσύνης για τις υπηρεσίες του. Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο, το συγκεκριμένο σπαθί να το έφερε ο Λεοπόλδος κατά την τελετή της στέψης του.

Παρόλα αυτά, αμφισβητείται το κατά πόσο το εν λόγω ξίφος ανήκε πράγματι στον Λεοπόλδο, καθώς στα επίσημα πορτρέτα του βασιλιά, το ξίφος που φέρει είναι διαφορετικό. Βέβαια κάποιοι λένε πως πρόκειται για το ίδιο, με την διαφορά ότι στα πορτρέτα το ξίφος βρίσκεται σε θήκη η οποία πλέον έχει χαθεί.

Όσον αφορά την δημοπρασία, το ποσό εκκίνησης ήταν στα €3,000. Οι προσφορές γίνονταν τηλεφωνικά και μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας, για να φτάσει στα €6,600, σύμφωνα με τον Οίκο Bernaerts, που βρίσκεται στην Αμβέρσα.

Ωστόσο, μαζί με το κόστος της δημοπρασίας και τα διάφορα τέλη, το ποσό που θα δόσει τελικά ο αγοραστής εκτιμάται να φτάσει τα €8,318.

Πηγή: xpats.com

The post €6,600 για σπαθί που πιθανώς να ανήκε στον Λεοπόλδο τον Α” appeared first on .