Για να επανέλθουμε στα της ονομασίας: Οι ρωμαίοι ήταν αυτοί που έφτιαξαν το καλαντάρι όπως (σχεδόν) το ξέρουμε και σήμερα, οπότε διόλου περίεργο το ότι ονομάτισαν όλους τους μήνες (πάλι σχεδόν) από τους θεούς και τις θεές. Ο Ιούνιος δεν αποτελεί εξαίρεση, όπως είδαμε. Κι όπως φαίνεται και στον χάρτη του Jakub Marian (δείτε τον εδώ σε πλήρη ανάλυση), η συντριπτική πλειοψηφία των ευρωπαϊκών γλωσσών, έχουν δανειστεί την ονομασία του εν λόγω μήνα από την θεά Juno.

Ας δούμε ποιοι διαφοροποιούνται.

Πολωνοί (czerwiec), Ουκρανοί (čérven’), Τσέχοι (červen), Λευκορώσοι (cervjen) έχουν ονομασίες η ρίζα των οποίων ανάγεται στην σλαβική λέξη για το χρώμα κόκκινο (*čьrvenъ στην Πρωτο-σλαβική). Αυτό ίσως σχετίζεται με το γεγονός πως στις χώρες αυτές είναι η εποχή που τα κόκκινα φρούτα, όπως μήλα, φράουλες, κεράσια, ωριμάζουν.

Στα κροατικά, ο Ιούνιος είναι lipanj, η κροατική λέξη για την τριανταφυλλιά, που ανθίζει κατά τον μήνα αυτό. Στα λιθουανικά διαλέγουν άλλο δέντρο, την σημύδα, που στην γλώσσα τους είναι birželis.

Το ιρλανδικά Meitheamh, το ουαλικό Mehefin, το βρετόνικο Mezheven και το κορνουαλικό Metheven, όλα προκύπτουν από την πρώτο-κελτική ρίζα *medyo-samīno, που σημαίνει μεσοκαλόκαιρο. Αντιθέτως το σκοτσέζικο / γαελικό  Ògmhios προκύπτει από τα òg (“νέος”) + mìos (“φεγγάρι”).

Στα φινλανδικά ο Ιούνιος είναι kesäkuu, λέξη που ετυμολογείται από το kesä που σημαίνει καλοκαίρι (συν την κατάληξη –kuu που σημαίνει μήνας).

Στην γειτονική Τουρκία, έχουν το harizan, λέξη αραμαϊκή η οποία έχει περάσει στα τουρκικά μέσω των αραβικών. Harizan είναι το θέρισμα, το οποίο δεν προξενεί εντύπωση αν σκεφτούμε πως η λαϊκή ονομασία του Ιούνιου στα ελληνικά είναι Θεριστής.

Στα αλβανικά, είναι qershor, από την λέξη qershi που είναι το κεράσι, ενώ οι Βάσκοι χρησιμοποιούν τον όρο ekain, το οποίο πιθανολογείται πως ανάγεται στο eki (ήλιος) και στο +gain (κορυφή, ζενίθ).

Για το τέλος, αφήνουμε μια διάλεκτο, αυτή της Σαρδινίας, όπου είναι η μοναδική ρωμανική γλώσσα που δεν χρησιμοποιεί την λέξη που ανάγεται στο Juno. Εκεί, λοιπόν, ο Ιούνιος είναι Làmpadas, που όπως όλα δείχνουν προκύπτει από την λατινική λέξη lampada, που σημαίνει φανός, φανάρι (όπως και η δική μας λαμπάδα).

Πηγή: jakubmarian.com
Φωτογραφία εξωφύλλου: πίνακας «Θερισμός στην Προβηγκία», V. van Gogh, λάδι σε καμβά, 1888. 

The post Ο Ιούνιος στις γλώσσες της Ευρώπης appeared first on .

Στην ελληνική παράδοση, ο λαός έχει δώσει ονόματα στον μήνα Ιούνιο που έχουν σχέση είτε με την εποχή του χρόνου, είτε με τις αγροτικές εργασίες που σχετίζονται με αυτόν. Τον λένε Θεριστή γιατί είναι ο μήνας του θερισμού· Λιοτρόπη και Αγιογιαννίτη από τη μεγάλη γιορτή του Άη Γιάννη του Προδρόμου και τη σχέση της γιορτής με τη θερινή τροπή του Ήλιου, το θερινό ηλιοστάσιο με τη μεγαλύτερη ημέρα του χρόνου· Φανιστή από τις φωτιές που ανάβουν τηνπαραμονή της γιορτής του Άη Γιάννη για να υποδηλώσουν την πίστη στον φωτοδότη και ζωοδότη Ήλιο· Ριζικάρη για τις πολύμορφες μαντικές πράξεις όπως ο Κλήδονας και το αμίλητο νερό που γίνονται με σκοπό να φανερωθεί, ιδιαίτερα στις κοπέλες, το ριζικό, η τύχη τους.
Έθιμα που ξεκινάνε από τις δοξασίες, την παράδοση και που εμπλέκονται με τη λογοτεχνία, την ποίηση, τη μουσική, τις εικαστικές τέχνες; Μας κινούν το ενδιαφέρον και την περιέργεια για να ανακαλύψουμε τι συνοδεύει το λαό στην μακρόχρονη πορεία του και στην εξέλιξή του. Έτσι, μπορούμε να αξιοποιήσουμε τις γνώσεις και τις εμπειρίες του παρελθόντος, να αξιολογήσουμε το παρόν και να σχεδιάσουμε το μέλλον.

Συντελεστές:
Επιμέλεια χορών: Γιώργος Χατζής
Μουσική διδασκαλία: Χρήστος Γκακούδης
Μουσικοί: Αγγελική Μούντζια, Χρήστος Γκακούδης, Γιώργος Μπαλκάμος, Ανδρέας Τάκης
Video: Γιάννης Οικονομίδης
Επεξεργασία ήχου: Αλέξανδρος Γιάκας
Κείμενα -Καλλιτεχνική επιμέλεια: Μαρία Καραχάλιου

«Τ” Άη Γιαννιού του Θεριστή, του Φανιστή, του Ριζικάρη, να “ναι μεγάλη η χάρη».
Κυριακή 7 Ιουνίου
Ώρα :  15:30
Θέατρο GC de Kam
Beekstraat 172, 1970 Wezembeek-Oppem).

Εισιτήρια:
-Periple
Rue Froissart 115, 1040. Tel. +32 2 230 93 35)
-στους εκπροσώπους του ΛΕΒ (0485 52 30 37)

Τιμές εισιτηρίων: Ενήλικες 12 ευρώ και παιδιά 7 ευρώ.

ΧΟΡΗΓΟΣ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ:
INTRASOFT INTERNATIONAL

The post «Τ” Άη Γιαννιού του Θεριστή, του Φανιστή, του Ριζικάρη, να “ναι μεγάλη η χάρη». appeared first on .