Η παράσταση παρουσιάστηκε στις 20 Ιουνίου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου 2026, με όλα τα εισιτήρια να έχουν εξαντληθεί. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα συμβολική στιγμή, καθώς η Εθνική Λυρική Σκηνή επέστρεψε για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, έναν από τους σημαντικότερους χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας, γνωστό διεθνώς για τη μοναδική του ακουστική.

Στο επίκεντρο της παράστασης βρέθηκε η τραγική μορφή της Μήδειας, της ηρωίδας της ελληνικής μυθολογίας που, συντετριμμένη από την προδοσία και κυριευμένη από οργή, οδηγείται στην ακραία πράξη της παιδοκτονίας. Το έργο του Κερουμπίνι, βασισμένο στην τραγωδία του Ευριπίδη, είχε ουσιαστικά αναβιώσει τον 20ό αιώνα χάρη στη συγκλονιστική ερμηνεία της Μαρίας Κάλλας, η οποία το συνέδεσε για πάντα με το όνομά της.

Τον πρωταγωνιστικό ρόλο ανέλαβε η διακεκριμένη Ιταλίδα μεσόφωνος Άννα Πιρότσι, η οποία κλήθηκε να βαδίσει στα χνάρια μιας από τις μεγαλύτερες μορφές της παγκόσμιας όπερας. Η ίδια έχει δηλώσει ότι δεν επιδίωξε να μιμηθεί την Κάλλας, αν και παραδέχεται πως εμπνεύστηκε από ορισμένες χαρακτηριστικές σκηνικές κινήσεις της, τις οποίες θεωρεί διαχρονικά δραματικές και εκφραστικές.

Όπως επισημαίνουν οι συντελεστές της παραγωγής, η νέα «Μήδεια» δεν αποτελεί μια απλή αναπαράσταση του παρελθόντος, αλλά μια προσπάθεια να μεταφερθεί η αισθητική και η δύναμη εκείνης της ιστορικής παράστασης στο σήμερα. Άλλωστε, η φετινή καλλιτεχνική θεματική της Εθνικής Λυρικής Σκηνής είναι «Από την κληρονομιά του παρελθόντος στην όπερα του μέλλοντος».

Ένα τεράστιο εγχείρημα ανασύστασης

Η αναβίωση της παραγωγής του 1961 αποτέλεσε αποτέλεσμα μιας ερευνητικής προσπάθειας που διήρκεσε περίπου τρία χρόνια. Οι δημιουργοί βασίστηκαν στα προσωπικά σημειωματάρια του σπουδαίου σκηνοθέτη Αλέξη Μινωτή, καθώς και στα πρωτότυπα σχέδια του Γιάννη Τσαρούχη, ο οποίος είχε σχεδιάσει τα σκηνικά και τα κοστούμια της ιστορικής παράστασης.

Παρότι υπήρχαν πολύτιμες σημειώσεις για τις χορωδίες, τη χορογραφία και τους κομπάρσους, οι πληροφορίες για τους βασικούς ερμηνευτές ήταν περιορισμένες. Επιπλέον, δεν σώζεται κανένα κινηματογραφημένο υλικό από την παράσταση του 1961, γεγονός που ανάγκασε τους δημιουργούς να στηριχθούν σχεδόν αποκλειστικά σε ασπρόμαυρες φωτογραφίες της εποχής.

Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να αποδοθεί πιστά η αισθητική της δεκαετίας του 1960 χωρίς να μοιάζει ξεπερασμένη ή ξένη προς το σύγχρονο κοινό. Σύμφωνα με τους υπεύθυνους της παραγωγής, στόχος ήταν να διατηρηθεί η αυθεντικότητα του έργου, ενώ παράλληλα να αποκτήσει νέα ζωή μέσα από τη σημερινή σκηνική προσέγγιση.

Τα αυθεντικά κοστούμια που άντεξαν στον χρόνο

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσαν τα κοστούμια της αρχικής παραγωγής, πολλά από τα οποία διατηρούνται μέχρι σήμερα σε εξαιρετική κατάσταση. Περίπου 150 αυθεντικές ενδυμασίες του 1961 χρησιμοποιήθηκαν ως πρότυπο για τη νέα παραγωγή, ενώ ορισμένες εμφανίστηκαν και επί σκηνής.

Οι υπεύθυνοι των κοστουμιών αναφέρουν ότι αρκετά από τα υφάσματα της εποχής δεν παράγονται πλέον, γεγονός που τους υποχρέωσε να αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις, να βάψουν υφάσματα ή να τα επεξεργαστούν ειδικά ώστε να αποκτήσουν την αίσθηση και την πατίνα του χρόνου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο βαρύτονος Τάσης Χριστογιαννόπουλος, ο οποίος στον ρόλο του βασιλιά Κρέοντα φόρεσε αυθεντικό κοστούμι από την παραγωγή του 1961, δημιουργώντας μια μοναδική σύνδεση ανάμεσα στις δύο εποχές.

Μια παράσταση που τιμά την ιστορία της Επιδαύρου

Για τις ανάγκες της παραγωγής λήφθηκαν ειδικά μέτρα προστασίας του αρχαίου θεάτρου, με τη σκηνή να καλύπτεται προσεκτικά ώστε να διαφυλαχθεί το μνημείο. Παράλληλα, στον αρχαιολογικό χώρο φιλοξενείται έκθεση αφιερωμένη στις ιστορικές παραστάσεις της «Μήδειας» που είχαν δοθεί στην Επίδαυρο τον Αύγουστο του 1961.

Αν και ο αριθμός των κομπάρσων ήταν μικρότερος σε σχέση με την πρώτη παραγωγή –τότε συμμετείχαν ακόμη και νεαροί που υπηρετούσαν τη στρατιωτική τους θητεία– το αποτέλεσμα κατάφερε να μεταφέρει το ίδιο αίσθημα μεγαλοπρέπειας και συγκίνησης.

Η επιστροφή της «Μήδειας» στην Επίδαυρο δεν αποτέλεσε απλώς μια καλλιτεχνική αναβίωση. Ήταν ένας φόρος τιμής στη Μαρία Κάλλας, στην ιστορία της ελληνικής λυρικής τέχνης και στη διαχρονική δύναμη των αρχαίων μύθων να συγκινούν και να εμπνέουν το κοινό, ακόμη και έξι δεκαετίες αργότερα.

The post Η «Μήδεια» επέστρεψε στην Επίδαυρο 65 χρόνια μετά τη θρυλική Κάλλας appeared first on .

Καθώς οι μέρες περνούν, η δημιουργικότητα των χορευτών του Μπαλέτου της ΕΛΣ ανθίζει και τα σπίτια τους μετατρέπονται σε στούντιο χορού, όπου δημιουργείται μια νέα –εξ αποστάσεως– χορογραφία.

Για λίγο ακόμα #menoumespiti αλλά δεν σταματάμε να χορεύουμε.
Πρωτότυπη μουσική σύνθεση: Θοδωρής Ρέγκλης

The post Οι χορευτές της Λυρικής μένουν σπίτι και προσφέρουν θέαμα appeared first on .

Το πρόγραμμα διασυνδέει πρωτοπόρους σύγχρονους εικαστικούς και σκηνοθέτες ή/και παραγωγούς ταινιών με τη «ζωντανή» εκτέλεση ορχηστρικής μουσικής. Μέσα από έργα που αποτελούν καρπούς νέων αναθέσεων, κάθε καλλιτέχνης συνομιλεί με το έργο ενός κλασικού συνθέτη απαλλαγμένος από τις συνήθεις οπερατικές συμβάσεις και την αφήγηση, πραγματοποιώντας άνοιγμα προς ένα κοινό που μπορεί να μην έχει ασχοληθεί προηγουμένως με την όπερα.

Εκτυλισσόμενη μέσα στη σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής όπου δεν θα υπάρχουν σκηνικά και κοστούμια, η αφηρημένη αυτή αλληλεπίδραση ενδυναμώνεται από το στοιχείο που λείπει επιτρέποντας στις ατομικές απαντήσεις των καλλιτεχνών να ωθήσουν τη μουσική εκτέλεση και το κοινό σε νέες και διαφορετικές κατευθύνσεις.

Η πρώτη ανάθεση λοιπόν, για το 2019, πραγματοποιήθηκε με τον Έλληνα καλλιτέχνη Νίκο Ναυρίδη. Έργο του έχουμε δει και στις Βρυξέλλες, καθώς το 2014 συμμετείχε στην ομαδική έκθεση «No Country for young men. Contemporary Greek art in time of Crisis«, στο BOZAR (σε επιμέλεια Κατερίνας Γρέγου), ενώ πέρσι γνωρίσαμε και τον ίδιο με αφορμή την ατομική του έκθεση «When you Sing«, στην γκαλερί Bernier-Eliades στην place Châtelain.

Η περφόρμανς, με τίτλο «Noli me Tangere» φιλοξενήθηκε στον καινούριο χώρο της Λυρικής Σκηνής, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, για τρεις διπλές παραστάσεις (5 Ιανουαρίου, 3 και 10 Φεβρουαρίου 2019).

Ο Νίκος Ναυρίδης στοχάστηκε πάνω στην ιδέα της σκηνής ως μέσου εκτέλεσης, του σώματος ως διάμεσου ανάμεσα στον ήχο και τη μουσική, αλλά και στον ρόλο του κοστουμιού της όπερας ως άδειου σώματος, που χρησιμοποιείται επί σειρά ετών σε διάφορες παραγωγές.

Στο πρώτο μέρος της παρουσίασης, το κοινό οδηγήθηκε, ανά ομάδες, από τα παρασκήνια πάνω στη σκηνή όπου είχε στηθεί και η Ορχήστρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Ζιάβρα. Κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του έργου Kindertotenlieder (Τραγούδια για τα νεκρά παιδιά)  του Gustav Mahler, το κοινό παρακολούθησε από τη σκηνή, μια ανατρεπτική χορογραφημένη περφόρμανς που έλαβε χώρα στην πλατεία του θεάτρου, κατά την οποία 40 περφόρμερς τοποθέτησαν δεκάδες κοστούμια στις θέσεις των θεατών. Μετά το τέλος του έργου, το κοινό οδηγήθηκε στην πλατεία και έλαβε τις θέσεις του ανάμεσα στα άδεια κοστούμια, τα οποία ο Ναυρίδης χειρίστηκε ως άπνοες οντότητες προσδίδοντας τους έναν τρισδιάστατο και πνευματικό χαρακτήρα. Από τις θέσεις αυτές το κοινό παρακολούθησε την ερμηνεία του έργου …Quasi una fantasia… του György Kurtág.

Σε μια κατανυκτική ατμόσφαιρα απόλυτης ησυχίας, όπου η αμηχανία εναλλασσόταν με την ενεργή συμμετοχή, μοιάζει να βρήκε το στόχο της η επιθυμία του Ναυρίδη, όπως την κατέγραψε στο σημείωμα του: «Θα ήθελα όσο διαρκεί το Noli me Tangere, το θέατρο να γίνεται αντιληπτό σαν μοναδικός τόπος αντιπαράθεσης του κοινού με το σώμα του. Το θέατρο σαν συλλογική παράθεση εαυτών».

H επιμέλεια του έργου ήταν της Ελίνας Κουντούρη, Διευθύντριας του ΝΕΟΝ και του Γιώργου Κουμεντάκη, Καλλιτεχνικού Διευθυντή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Φωτογραφίες: Δημ. Ναυρίδης / Newsville / NEON

The post Ο εικαστικός Νίκος Ναυρίδης με το «Noli me Tangere» στην σκηνή της Λυρικής appeared first on .