Από την αποικιοκρατία στην αποαποικιοποίηση – και πέρα από αυτήν
Η αφήγηση ξεκινά από τον 15ο αιώνα και φτάνει μέχρι τη σύγχρονη εποχή, αναδεικνύοντας την ιστορική εξέλιξη της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν, μεταξύ 1945 και 1980, περισσότερες από 80 χώρες κατέκτησαν την ανεξαρτησία τους, συχνά μέσα από αιματηρούς αγώνες και συγκρούσεις. Ωστόσο, η έκθεση θέτει το ερώτημα αν αυτή η διαδικασία σήμανε όντως το τέλος της επιρροής των πρώην αποικιακών δυνάμεων ή αν αυτή συνεχίστηκε με νέες, λιγότερο ορατές μορφές.

Τέσσερις ενότητες που συνδέουν παρελθόν και παρόν
Μέσα από τέσσερα θεματικά κεφάλαια, το “Postcolonial?” αναδεικνύει πώς τα αποικιακά μοντέλα εξακολουθούν να επηρεάζουν κρίσιμους τομείς όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η στέγαση, η αστυνόμευση και η πολιτική. Η έκθεση φωτίζει όχι μόνο τις δομές εξουσίας του παρελθόντος, αλλά και τους τρόπους με τους οποίους αυτές επιβιώνουν ή μετασχηματίζονται στο παρόν.

Ένας διάλογος ανάμεσα σε αντικείμενα και σύγχρονη τέχνη
Συνολικά, παρουσιάζονται 195 ιστορικά αντικείμενα και έγγραφα, τα οποία συνδιαλέγονται με 25 σύγχρονα έργα τέχνης, δημιουργώντας μια δυναμική σύνδεση ανάμεσα στο τότε και το τώρα. Παράλληλα, οκτώ προσωπικές μαρτυρίες σε βίντεο αποτυπώνουν τις πολυεπίπεδες συνέπειες της αποικιοκρατίας στις ζωές ανθρώπων, μέσα από ιστορίες που αγγίζουν ζητήματα όπως η επιβίωση, η μνήμη και η θεραπεία μέσω της τέχνης.

Η ευρωπαϊκή ιστορία μέσα από μια νέα οπτική
Όπως επισημαίνει η διευθύντρια του μουσείου, Constanze Itzel, η προσέγγιση αυτή συμβάλλει στην ανάδειξη μιας πλευράς της ευρωπαϊκής ιστορίας που συχνά παραμένει στο περιθώριο: μια ιστορία που περιλαμβάνει βία, εκμετάλλευση και γενοκτονίες, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας της ηπείρου.

Μια εμπειρία πέρα από την απλή επίσκεψη
Η έκθεση συνοδεύεται από παράλληλες δράσεις, όπως καλλιτεχνικές και μουσικές performances, ξεναγήσεις και ειδικές εκδηλώσεις, με την εναρκτήρια βραδιά να δίνει τον τόνο μιας εμπειρίας που ξεπερνά την παραδοσιακή μουσειακή επίσκεψη. Το “Postcolonial?” δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις, αλλά ανοίγει έναν απαραίτητο διάλογο για το πώς το παρελθόν συνεχίζει να διαμορφώνει το παρόν και το μέλλον.

Le passé colonial de l’Europe au cœur d’une réflexion contemporaine

L’héritage colonial appartient-il réellement à l’histoire ou continue-t-il d’influencer nos sociétés actuelles ? C’est la question centrale posée par l’exposition “Postcolonial?”, présentée à la Maison de l’Histoire européenne à Bruxelles. Accessible gratuitement du 17 avril 2026 au 14 mars 2027, cette exposition invite les visiteurs à explorer les traces persistantes du colonialisme dans le monde d’aujourd’hui.

Une histoire longue, des conséquences durables
Le parcours retrace l’évolution de l’expansion européenne depuis le 15e siècle jusqu’aux mouvements d’indépendance du XXe siècle. La période de décolonisation massive après 1945, marquée par l’émancipation de dizaines de pays, est abordée comme un tournant majeur. Pourtant, loin de marquer une rupture totale, cette phase a souvent laissé place à des formes d’influence plus discrètes, mais toujours actives.

Comprendre les héritages dans nos sociétés actuelles
Structurée en quatre parties, l’exposition met en lumière la manière dont les héritages coloniaux continuent d’imprégner des domaines essentiels comme les politiques publiques, les systèmes éducatifs, les structures sociales ou encore les pratiques institutionnelles. Elle propose ainsi une lecture critique des continuités entre passé impérial et réalités contemporaines.

Objets, œuvres et récits pour raconter autrement l’histoire
Le dispositif réunit près de 200 objets historiques et plus de vingt œuvres contemporaines, offrant un dialogue visuel et intellectuel entre différentes époques. À cela s’ajoutent huit témoignages filmés, qui donnent une dimension humaine à cette histoire en racontant des parcours marqués par la mémoire, la résilience ou encore la reconstruction.

Repenser le récit européen
Selon la directrice Constanze Itzel, cette exposition participe à rééquilibrer le récit historique européen en intégrant pleinement des chapitres longtemps marginalisés. Elle rappelle que l’histoire du continent ne peut être comprise sans évoquer les violences, exploitations et dominations qui ont accompagné son expansion pendant plusieurs siècles.

Une expérience immersive et engagée
Au-delà de l’exposition elle-même, une programmation culturelle riche accompagne l’événement, mêlant performances artistiques, visites guidées et rencontres, dès la soirée d’ouverture. “Postcolonial?” propose ainsi une expérience immersive qui invite à questionner les certitudes et à envisager autrement les liens entre histoire et actualité.

The post Η νέα έκθεση στο Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ιστορίας ανοίγει τον διάλογο για την αποικιοκρατία appeared first on .

Η έκθεση προσεγγίζει την κληρονομιά του ευρωπαϊκού αποικιακού συστήματος μέσα από ένα πολυεπίπεδο αφήγημα, συνδυάζοντας έργα σύγχρονης τέχνης, ιστορικά αντικείμενα και προσωπικές μαρτυρίες. Το αποτέλεσμα είναι ένας εκθεσιακός διάλογος που δεν περιορίζεται στο παρελθόν, αλλά συνδέει άμεσα την ιστορία με τις σημερινές κοινωνικές και πολιτικές πραγματικότητες της Ευρώπης.

Το εκθεσιακό parcours αναπτύσσεται σε τέσσερις ενότητες. Αρχικά εξετάζονται τα δομικά θεμέλια του ευρωπαϊκού αποικιακού συστήματος, ακολουθεί η περίοδος της κατάρρευσης των αυτοκρατοριών, στη συνέχεια η ανεξαρτησία των αποικιοκρατούμενων χωρών, ενώ η τελευταία ενότητα, με τον τίτλο «Και τώρα;», εστιάζει στο παρόν. Εκεί αναλύεται πώς η φυλετική σκέψη και οι αποικιακές λογικές συνεχίζουν να τροφοδοτούν δομικές ανισότητες σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η στέγαση, η αστυνόμευση και η πολιτική συμμετοχή.

Παρότι μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεκάδες αποικίες απέκτησαν την ανεξαρτησία τους, η αποικιακή «μήτρα εξουσίας» δεν εξαφανίστηκε. Τα ίχνη της παραμένουν ορατά στον σύγχρονο κόσμο, διαμορφώνοντας σχέσεις, αντιλήψεις και ανισότητες. Όπως σημειώνει η Constanze Itzel, διευθύντρια της Maison de l’Histoire Européenne, η ενασχόληση με την αποικιακή ιστορία συμβάλλει στη διόρθωση των ανισορροπιών που χαρακτηρίζουν τις κυρίαρχες αφηγήσεις για το ευρωπαϊκό παρελθόν, αναδεικνύοντας μια ιστορία τεσσάρων αιώνων που περιλαμβάνει βία, γενοκτονίες και συστηματική εκμετάλλευση ανθρώπων και φυσικών πόρων σε παγκόσμια κλίμακα.

Η έκθεση «Postcolonial?» καλεί το κοινό να επανεξετάσει τι σημαίνει να είσαι Ευρωπαίος σήμερα, να τοποθετήσει με ειλικρίνεια την Ευρώπη στον παγκόσμιο χάρτη και να φανταστεί νέους τρόπους συνύπαρξης και συλλογικής ζωής. Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή έως τον Μάρτιο του 2027, ενώ παράλληλα θα πλαισιωθεί από εκδηλώσεις και δράσεις που, σύμφωνα με το μουσείο, φιλοδοξούν να ενισχύσουν τις «αποαποικιακές φωνές» στον δημόσιο διάλογο.

Héritage colonial : une Europe encore façonnée par son passé

L’exposition “Postcolonial ?” interroge le présent à la Maison de l’Histoire Européenne

L’histoire coloniale appartient-elle réellement au passé européen ou continue-t-elle d’influencer les sociétés contemporaines ? À partir du 17 avril, la Maison de l’Histoire Européenne à Bruxelles propose une réflexion approfondie avec l’exposition « Postcolonial ? », consacrée aux héritages durables du colonialisme européen.

À travers une scénographie mêlant créations artistiques contemporaines, objets historiques et témoignages personnels, l’exposition explore la manière dont l’expérience coloniale a façonné des structures politiques, sociales et culturelles toujours actives aujourd’hui. Le propos dépasse le simple cadre historique pour interroger directement les mécanismes d’inégalités qui traversent encore l’Europe.

Le parcours se déploie en quatre grands chapitres. Il débute par l’analyse des fondations structurelles du colonialisme européen, avant d’aborder la fin des empires et les processus d’indépendance des pays décolonisés. La dernière section, intitulée « Et maintenant ? », se concentre sur le présent et met en lumière la persistance de schémas de pensée hérités de l’époque coloniale. Ceux-ci continuent d’alimenter des déséquilibres dans des domaines clés tels que l’enseignement, les soins de santé, le logement, les pratiques policières ou encore la vie politique.

Si l’après-guerre a vu de nombreuses colonies accéder à la souveraineté, les logiques de pouvoir issues de la colonisation n’ont pas disparu. Elles se sont transformées et réinscrites dans le monde contemporain. Pour Constanze Itzel, directrice du musée, aborder cette histoire permet de rééquilibrer les récits dominants sur le passé européen, en reconnaissant une histoire marquée pendant quatre siècles par la violence, les génocides et l’exploitation massive des populations et des ressources naturelles.

Avec « Postcolonial ? », la Maison de l’Histoire Européenne invite les visiteurs à repenser leur rapport à l’identité européenne, à examiner de manière critique la place du continent dans le monde et à imaginer de nouvelles formes de coexistence. Visible jusqu’en mars 2027, l’exposition sera accompagnée d’un programme d’activités et de rencontres destiné à prolonger la réflexion et à faire entendre des perspectives décoloniales au sein de l’espace public.

The post Πώς το αποικιακό παρελθόν συνεχίζει να διαμορφώνει την Ευρώπη του σήμερα; appeared first on .

Το άγαλμα του έφιππου Λεοπόλδου Α” στο Drie Gapers της Οστάνδης προκαλεί διαμάχη λόγω της σύνδεσής του με την αποικιακή ιστορία του Βελγίου. Αν και ο Λεοπόλδος Α” δεν ενεπλάκη στο Ελεύθερο Κράτος του Κονγκό, ήταν ο γιος του Λεοπόλδος Β” που το κυβέρνησε και το άγαλμα θεωρείται σύμβολο του πόνου που προκλήθηκε εκείνη την εποχή. Εκατομμύρια άνθρωποι στο Κονγκό υπέστησαν της θηριωδίες του βέλγου μονάρχη, ο οποίος εφάρμοζε απάνθρωπες πρακτικές όπως το κόψιμο των χεριών. Ακτιβιστές βανδάλισαν το άγαλμα για να διαμαρτυρηθούν και να τονίσουν τον αντίκτυπο των αποικιακών ενεργειών του Βελγίου.

Πώς αντιμετωπίζει η Οστάνδη τη διαμάχη γύρω από το άγαλμα του Λεοπόλδου και την αποικιακή κληρονομιά;

Το 2019, η πόλη της Οστάνδης αποφάσισε να κρατήσει το άγαλμα του Λεοπόλδου Α”, αλλά το έβαλε σε ένα νέο πλαίσιο για να αντιμετωπίσει τη διαμάχη γύρω από αυτό. Αντί να απομακρυνθεί το άγαλμα, οι αξιωματούχοι της πόλης πρόσθεσαν πληροφορίες για να βοηθήσουν τους επισκέπτες να μάθουν για το αποικιακό παρελθόν του Βελγίου και τον πόνο που προκάλεσε. Ο στόχος ήταν να ενθαρρύνει τις συζητήσεις για αυτή τη δύσκολη σελίδα της ιστορίας του, διατηρώντας το άγαλμα ως μέρος της ιστορίας αυτής. Μια επιλογή που έγινε μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των μνημείων που σχετίζονται με σκληρές ιστορίες, με την μερίδα του κόσμου πάντα διχασμένη: ορισμένοι ζητούν την απομάκρυνσή τους (των μνημείων), ενώ άλλοι πιστεύουν ότι πρέπει να μένουν και να ευαισθητοποιούν και να ενημερώνουν.

Το 2023, η Οστάνδη ξεκίνησε ένα έργο για την αποικιοκρατία, που επέλεξε ο επιμελητής Pieter Boons. Το νικητήριο σχέδιο είναι του Βρετανού καλλιτέχνη Hew Locke και περιλαμβάνει πέντε ιστούς με σύμβολα που συνδέονται με την αποικιακή ιστορία. Παραδείγματα είναι μια σφιγμένη γροθιά για τα εργοστάσια καουτσούκ που σχετίζονται με την εκμετάλλευση των πόρων του Κονγκό. Οι αξιωματούχοι της πόλης και οι ντόπιοι επέλεξαν το σχέδιο και το έργο εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2025.

The post Διαμάχη για το άγαλμα του Λεοπόλδου στην Οστάνδη appeared first on .

Οι συζητήσεις για την αποκατάσταση και την επιστροφή αντικειμένων από την περίοδο της αποικιοκρατίας συνεχίζονται εδώ και αρκετό καιρό. Από το 2022, το Βέλγιο διαθέτει νομικό πλαίσιο για την επιστροφή αντικειμένων που λεηλατήθηκαν κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας, κυρίως από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Αυτά τα αντικείμενα βρίσκονται στην κατοχή του κράτους, κυρίως στο AfricaMuseum.

Βία, κλοπή και χειραγώγηση

«Μερικά από τα αντικείμενα της συλλογής μας είναι το δίχως άλλο αμφιλεγόμενα και αποκτήθηκαν μέσω βίας, κλοπής ή χειραγώγησης», λέει ο διευθυντής του μουσείου, Bart Ouvry. «Θέλουμε να είμαστε απολύτως διαφανείς σχετικά με αυτό».

Ο Ouvry, πρώην διπλωμάτης που ηγείται του μουσείου από το 2022, επισκέφτηκε τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό τον Σεπτέμβριο για να συζητήσει το θέμα με την υπουργό Πολιτισμού του Κονγκό, Catherine Kathungu Furaha. Έκτοτε, η χώρα έχει συστήσει μια εθνική επιτροπή υπεύθυνη για τον επαναπατρισμό πολιτιστικών αγαθών, αρχείων και ανθρώπινων λειψάνων, κονγκολέζικης προέλευσης.

Η ίδια η έκθεση επικεντρώνεται στην έρευνα που πραγματοποιήθηκε στα αντικείμενα για να ανακαλύψει πώς κατέληξαν στο Βέλγιο, χρησιμοποιώντας εργαλεία όπως ετικέτες δωρεών, ανάλυση μεταδεδομένων και προφορική ιστορία. Η ReThinking Collections παρουσιάζει περίπου 60 αντικείμενα που έχουν υποβληθεί σε τέτοια έρευνα.

Στο επίκεντρο μιας συλλογής βρίσκεται ένα άγαλμα από την περιοχή Μπόμα του Κονγκό, το οποίο λεηλατήθηκε και μεταφέρθηκε στο Βέλγιο το 1878. Υπάρχουν επίσης κομμάτια αγγείων από τάφους και ένα περιδέραιο που ανήκει σε έναν σημαντικό Αφρικανό έμπορο. Η έκθεση καλύπτει τις περιόδους πριν, κατά και μετά τον αποικισμό.

«Η έρευνα δεν μπορεί να απαντήσει σε κάθε ερώτηση για κάθε αντικείμενο. Πολλά κομμάτια θα παραμείνουν «σιωπηλά κομμάτια», όπου δεν είναι δυνατό να εντοπιστεί πλήρως η προέλευσή τους», λέει η επιστήμονας Sarah Van Beurden. «Ως εκ τούτου, το ερώτημα εάν ένα αντικείμενο πρέπει να επιστραφεί δεν θα πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από την έρευνα για την προέλευσή του. Θα έπρεπε να υπάρχουν κι άλλα μονοπάτια που θα μπορούν να δώσουν απαντήσεις».

Η έκθεση θα διαρκέσει έως τα τέλη Σεπτεμβρίου. Aναλυτικές πληροφορίες, εδώ. 

The post Η νέα έκθεση στο AfricaMuseum ρίχνει φως στην έρευνα για την προέλευση της συλλογής appeared first on .

Η κίνηση έρχεται στον απόηχο των ευρύτερων προσπαθειών για την αποαποικιοποίηση του δημόσιου χώρου, που σημαίνει μια επαναξιολόγηση της δημόσιας περιουσίας που τιμά ή με κάποιο τρόπο αποτίει φόρο τιμής σε ανθρώπους που ήταν υπεύθυνοι για τις φρικαλεότητες που έλαβαν χώρα υπό την περίοδο της αποικιοκρατίας.

Ορισμένοι υποστηρίζουν την πλήρη αφαίρεση τέτοιων αναφορών και την αλλαγή των ονομάτων, όπως έγινε στην περίπτωση της μετονομασίας του τούνελ Leopold II σε Annie Cordy. Άλλοι πιστεύουν ότι η τοποθέτηση πινακίδων ή πλακάτ που προσθέτουν περιεχόμενο και επεξήγηση είναι μια πιο ορθή αντιμετώπιση του ζητήματος.

Το Etterbeek αποφάσισε να πράξει το τελευταίο, ακολουθώντας τις προτάσεις μιας επιτροπής κατοίκων και πολιτικών φορέων του δήμου, η οποία πέρασε 18 μήνες συζητώντας το διχαστικό ζήτημα.

Εκτός από την προσθήκη πλαισίου στη δημόσια περιουσία με αποικιακή σύνδεση, το Etterbeek θα διοργανώνει μια εκδήλωση κάθε χρόνο που επικεντρώνεται στον αποικισμό και την αποαποικιοποίηση.

«Αυτή η εκδήλωση θα πρέπει να διοργανωθεί με τη συμβολή από ακαδημίες τέχνης, συλλόγους και σχολεία», δήλωσε ο δήμαρχος του Etterbeek, Vincent De Wolf (MR).

Μια ομάδα εμπειρογνωμόνων που είναι «όσο το δυνατόν ουδέτεροι» θα παράσχει το πλαίσιο για μεμονωμένους χώρους ή σημεία με στόχο να ολοκληρωθεί πριν από τις τοπικές εκλογές, τον Οκτώβριο του 2024.

The post Το Etterbeek προσθέτει εξηγήσεις σε αμφιλεγόμενα ονόματα δρόμων και μνημεία appeared first on .

Το αποικιακό παρελθόν του Βελγίου και των Βρυξελλών είναι πλέον ορατό με διάφορους τρόπους στο αστικό τοπίο της πόλης. Αρκεί να δει κανείς τα αγάλματα ή τα ονόματα δρόμων, αλλά και τοποθεσίες και κτίρια. Πολλές πόλεις, συμπεριλαμβανομένων των Βρυξελλών, δεν έχουν επί του παρόντος ξεκάθαρη θέση σχετικά με τη θέση αυτών των συμβόλων.

Οι Βρυξέλλες επιθυμούν να το πράξουν αυτό, αποτελώντας ταυτόχρονα πηγή έμπνευσης διεθνώς. Αυτό το σχέδιο δράσης εγκρίθηκε από την κυβέρνηση των Βρυξελλών την περασμένη εβδομάδα.

Με την παρότρυνση του Υφυπουργού Πολεοδομίας και Κληρονομιάς των Βρυξελλών, Pascal Smet, συστάθηκε μια ομάδα εργασίας στα τέλη του 2020, αποστολή της οποίας ήταν να ξεκινήσει το απαραίτητο brainstorming για τα σύμβολα που συνδέονται με τον αποικισμό και την περίοδο της αποικιοκρατίας, στο δημόσιο χώρο.

Αυτή η 20μελής ομάδα εργασίας απαρτιζόταν από άτομα από οργανώσεις και τον ακαδημαϊκό κόσμο, πλαισιωμένα από εκπροσώπους των διοικήσεων των Βρυξελλών που εργάζονται στον δημόσιο χώρο. Μετά από πολλές εποικοδομητικές συναντήσεις, η ομάδα εργασίας διατύπωσε τις συστάσεις της πέρυσι. Αυτές οι συστάσεις χρησίμευσαν ως βάση για την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου σχεδίου δράσης που αποτελείται από 14 συγκεκριμένες κινήσεις για την αποαποικιοποίηση του δημόσιου χώρου των Βρυξελλών. Αυτές οι ενέργειες εγκρίθηκαν από την κυβέρνηση των Βρυξελλών την περασμένη εβδομάδα και παρουσιάστηκαν σήμερα Τρίτη, 30 Μαΐου στο Κοινοβούλιο των Βρυξελλών.

Το σχέδιο δράσης «Προς την αποαποικιοποίηση του δημόσιου χώρου στην περιοχή των Βρυξελλών-Πρωτεύουσας» περιλαμβάνει 14 συγκεκριμένες δράσεις που βρίσκονται στο στάδιο της έναρξης. Πρόκειται για το πρώτο μεγάλο και  συγκεκριμένο βήμα για την αποαποικιοποίηση του δημόσιου χώρου, απαραίτητη προϋπόθεση για την αποαποικιοποίηση και της ίδιας της κοινωνίας, η οποία απαιτεί μια συνεχή κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική διαδικασία. Ο στόχος είναι να αναπτυχθεί μια συμπεριληπτική περιφέρεια, όπου κάθε κάτοικος των Βρυξελλών νιώθει ότι αναγνωρίζεται και εκτιμάται.

Το σχέδιο δράσης συμπληρώνει το Περιφερειακό Σχέδιο Δράσης κατά του Ρατσισμού, πρωτοβουλία της Υφυπουργού των Βρυξελλών, Nawal Ben Hamou.

Το σχέδιο δράσης

Μεταξύ αυτών των δράσεων προβλέπεται η δημιουργία επιτροπής υποστήριξης για την παρακολούθηση του σχεδίου δράσης «Προς την αποαποικιοποίηση του δημόσιου χώρου στην Περιφέρεια των Βρυξελλών-Πρωτεύουσας», μια συντονιστική ομάδα αποαποικιοποίησης, αλλά και μελέτη για την ανάπτυξη ενός κέντρου ερμηνείας αποαποικιοποίησης.

Αναφέρεται επίσης η δημιουργία μνημείου για τα θύματα της αποικιοκρατίας, καθώς και η δημιουργία χώρου για αγάλματα που δοξάζουν τον αποικισμό. Άλλες ενέργειες που αναφέρονται: προβληματισμός για μία ή περισσότερες επίσημες ετήσιες ημέρες μνήμης του αποικιακού παρελθόντος ή δράσεις ευαισθητοποίησης ως μέρος των Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

The post Ένα νέο σχέδιο δράσης για την αποαποικιοποίηση του δημόσιου χώρου στις Βρυξέλλες appeared first on .

Έντεκα προτάσεις με ρατσιστικές προεκτάσεις και πολυάριθμα άρθρα στον Τύπο που αφηγούνται πρόσφατα περιστατικά φέρνουν τους επισκέπτες απέναντι σε αυτό το φαινόμενο που εξακολουθεί να διατηρεί τις ρίζες του στις σημερινές κοινωνίες. Περισσότερες δραστηριότητες θα προστεθούν τις επόμενες εβδομάδες και μήνες, όπου θα εξεταστεί κριτικά το παρελθόν, το παρόν και ο μελλοντικός ρόλος του μουσείου και επιστημονικού ιδρύματος.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη AfricaMuseum (@africamuseumbe)

Για τον γενικό διευθυντή, Bart Ouvry, το AfricaMuseum σκοπεύει να εκπληρώσει την κοινωνική του αποστολή, ενώ το ίδρυμα υπήρξε κάποτε αντικείμενο κριτικής για το όραμά του, που κάποτε ήταν πολύ διαποτισμένο με αποικιακές εικόνες. «Είναι ένας χώρος εκπαίδευσης, προβληματισμού και συζήτησης για τον ρατσισμό, ο οποίος συνδέεται με το αποικιακό παρελθόν του μουσείου μας», εξήγησε η Salomé Ysebaert, συντονίστρια του έργου. «Ως αποικιακό ίδρυμα και εργαλείο προπαγάνδας, το AfricaMuseum συνέβαλε στη δημιουργία και τη διάδοση ρατσιστικών στερεοτύπων. Μια μελέτη της Unia που δημοσιεύθηκε το 2011 έδειξε ξεκάθαρα ότι ο ρατσισμός που στρέφεται εναντίον ανθρώπων υποσαχάριας καταγωγής επηρεάζεται έντονα από την αποικιακή ιστορία. Ο ρατσισμός μπορεί να θεωρηθεί ως μια κληρονομιά της σκλαβιάς και της αποικιοκρατίας».

Ως εκ τούτου, το μουσείο έχει την ευθύνη να αναγνωρίσει το παρελθόν του και να προσφέρει ένα μέρος για να σκεφτούμε τον ρατσισμό, καταλήγει. «Αυτός ο χώρος βρίσκεται σε ένα ουσιαστικό σημείο διέλευσης για όλους τους επισκέπτες, γιατί μεταφέρει ένα μήνυμα που βρίσκεται στο επίκεντρο της εντολής μας», πρόσθεσε ο Bart Ouvry. «Θέλουμε να μεταδώσουμε ορισμένες αξίες και να εργαστούμε για καλύτερες σχέσεις μεταξύ των πολιτών της Αφρικής και της Ευρώπης».

The post Το AfricaMuseum στο Tervuren εγκαινιάζει έναν νέο χώρο για τον ρατσισμό appeared first on .

Το περιστατικό μπορεί να φαίνεται ασήμαντο. Κι όμως είναι αποκαλυπτικό. Σε ένα μάθημα του 4ου έτους αφιερωμένο στη δυναστεία, κάθε μαθητής είχε το καθήκον να κάνει μια παρουσίαση για ένα μέλος της βασιλικής οικογένειας. Για να τα βοηθήσει, ο δάσκαλος παρέχει στα παιδιά ένα σύντομο εισαγωγικό κείμενο με θέμα «Ο Λεοπόλδος Β” και το Κονγκό». Σε αυτό το κείμενο, που υποβάλλεται σε παιδιά ηλικίας 9-10 ετών, μπορούμε να διαβάσουμε ειδικότερα: «Ο Λεοπόλδος στέλνει (στο Κονγκό) Βέλγους αξιωματικούς να φυγαδεύσουν τους Άραβες που πουλούσαν Αφρικανούς ως σκλάβους». Ή αλλού: «Οι Βέλγοι παρέμειναν στο Κονγκό μέχρι το 1960. Άλλοι βοηθούν τους Αφρικανούς να αναπτυχθούν και τους σέβονται, άλλοι τους περιφρονούν και τους θεωρούν κατώτερους».

«Αποικιακή προπαγάνδα»

Πρόκειται, με απλά λόγια, για την τυπική παλιά συνταγή της αποικιακής προπαγάνδας. Οι δάσκαλοι από την πλευρά τους δεν εντρυφούν στο ζήτημα, αλλά όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, αυτό είναι το τελευταίο πρόβλημα. Το υλικό εξάλλου παρέχεται από σχετικούς ιστοτόπους, που όπως αποδεικνύεται έχουν περιεχόμενο… περασμένων δεκαετιών.

Η διδασκαλία της ιστορίας του βελγικού αποικισμού δεν είναι ακόμη υποχρεωτική στα σχολεία της Βαλλονίας – Βρυξελλών. «Μερικοί δάσκαλοι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν αυτά τα ζητήματα, αλλά δεν έχουν είτε την σχετική κατάρτιση ή δεν διαθέτουν τα εργαλεία για να το κάνουν. Δεν κατακρίνω τους δασκάλους. Αυτό το παράδειγμα δείχνει πόσο μακριά είμαστε και πόση δουλειά πρέπει να γίνει», σχολιάζει ο Romain Landmeters, διδακτορικός φοιτητής ιστορίας του FNRS και επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Saint-Louis. Ειδικός στην ιστορία του βελγικού αποικισμού, παρενέβη ως ειδικός στη διαπανεπιστημιακή ομάδα εργασίας « Passé colonial de la Belgique ». Η τελευταία παρουσίασε πρόσφατα τα συμπεράσματα και τις συστάσεις της, όπως και η Ειδική Κοινοβουλευτική Επιτροπή του Κονγκό, αρμόδια για την εξέταση του ρόλου του Βελγίου στο Κονγκό, τη Ρουάντα και το Μπουρούντι κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας, επαναφέροντας το θέμα της μετάδοσης αυτής της περιόδου της ιστορίας.

«Ως εκ τούτου, πολλοί δάσκαλοι προτιμούν να ασχολούνται με την ιστορία του αποικισμού άλλων χωρών κι όχι του Βελγίου. «Δεν έχουμε επίσημο νούμερο», προσθέτει ο Julien Truddaïu, ειδικός σε θέματα μετα-αποικιοκρατίας και συντονιστής του κινήματος PAC (Agir par la Culture), «…αλλά συνειδητοποιούμε σύμφωνα με τις μικρές έρευνες που κάναμε ότι το θέμα περνά πολύ συχνά στην άκρη και τελικά πολλοί μαθητές δεν μελετούν τον βελγικό αποικισμό στο σχολείο. Αυτή είναι μια τεράστια έλλειψη, που έχει εντοπιστεί εδώ και καιρό».

Η Υπουργός Παιδείας της Ομοσπονδίας Βαλλονίας-Βρυξελλών είναι πλήρως αφοσιωμένη σε μια συνολική αναθεώρηση των προτύπων για τη διδασκαλία του βελγικού αποικισμού και είναι αισιόδοξη για το θέμα. Αυτή η δέσμευση ορίζεται στη δήλωση κοινοτικής πολιτικής 2019-2024. Όμως, όσον αφορά την δευτεροβάθμια εκπαίδευση, η αναθεώρηση των σημείων αναφοράς δεν είναι προς το παρόν στην ατζέντα. Το υπουργικό συμβούλιο της υπουργού Caroline Désir (PS) το επιβεβαιώνει. Αυτό είναι θεμελιώδες, επιμένει ο Romain Landmeters, επειδή στις μεγαλύτερες τάξεις, οι νέοι έχουν φτάσει στην ωριμότητα που απαιτείται για να μπορέσουν να ακουμπήσουν αυτό το θέμα.

Καθυστερήσεις μετά τις πολιτικές συζητήσεις

Από την άλλη πλευρά, επί του παρόντος διορθώνεται ένα άλλο σύστημα αναφοράς που αφορά τη διδασκαλία της αποικιακής ιστορίας: το σύστημα αναφοράς των ανθρωπιστικών επιστημών (ιστορία, γεωγραφία, οικονομία, κοινωνικές επιστήμες), η αναθεώρηση του οποίου ξεκίνησε από την προηγούμενη νομοθετική περίοδο. Εδώ, αφορά το σύνολο του εκπαιδευτικού συστήματος, από την 1η δημοτικού έως την δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Έχει παρουσιαστεί δύο φορές στην κυβέρνηση, χωρίς όμως να έχει ακόμη επικυρωθεί. «Η πλειονότητα μπλοκάρει σε έναν ορισμένο αριθμό σημείων, τα οποία δεν συνδέονται με το αποικιακό ζήτημα, αλλά με άλλα θέματα, ιδίως τη θέση του φύλου ή της οικολογίας σε αυτό το πλαίσιο αναφοράς, τα οποία επομένως θα πρέπει να επανεξεταστούν», επισημαίνει ο Kalvin Soiresse (Ecolo), μέλος του Κοινοβουλίου της Ομοσπονδίας Βαλλονίας-Βρυξελλών. Αυτό επιβεβαιώνεται από το υπουργικό συμβούλιο της υπουργού Caroline Désir, η οποία βεβαιώνει ότι για το αποικιακό ζήτημα, δεν υπάρχει πλέον καμία συζήτηση σήμερα. Έτσι, περιεχόμενο που σχετίζεται με την ιστορία του αποικισμού θα προσφέρεται σε μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από το 2027.

Το θέμα προφανώς και παραμένει ευαίσθητο. Ως εμπειρογνώμονας, ο Romain Landmeters διευκρινίζει: «Οι συνάδελφοί μου ειδικοί και εγώ πρέπει να παλέψουμε ώστε να μπουν τα βασικά στοιχεία της ιστορίας του βελγικού αποικισμού στο σχολείο». Σύμφωνα με τους ειδικούς, σε γενικές γραμμές, το σύνολο των προτάσεων παρουσιάζει μια καθαρά γραμμική και τελολογική θεώρηση της ιστορίας, χωρίς κριτική οπτική. Για να μην αναφέρουμε το πολύ ευρωπαϊκοκεντρικό όραμα της πειθαρχίας. Η υπουργός θέλει να το δουλέψει. Μένει να δούμε πώς θα μεταφραστούν στην πράξη όλα αυτά.

Και μέχρι το 2027;

Έξι χρόνια είναι πολλά. Εν τω μεταξύ, «πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή άλλες ταχύτερες δράσεις και έργα», εξηγεί η Caroline Désir. Πολλοί δάσκαλοι ήδη ασχολούνται με αυτήν την περίοδο της ιστορίας, λέει. Τα εργαλεία υπάρχουν, αλλά είναι ελάχιστα γνωστά και πρέπει να εκτιμώνται και να αναπτύσσονται.

Φωτογραφίες: Newsville.be

The post Η διδασκαλία της αποικιακής ιστορίας του Βελγίου: στις καλένδες μέχρι το…2027 appeared first on .

«Αφήνοντας τους καλλιτέχνες ελεύθερους», μέχρις ότου αποφασιστεί η οριστική τύχη του αγάλματος, και ο δημόσιος διάλογος θα παραμείνει ζωντανός και η δικαιολογημένη οργή θα βρει δίοδο να διοχετευτεί με εποικοδομητικό τρόπο. τόνισε ο De Lille μιλώντας στην Bruzz.

Το άγαλμα, που παρουσιάζει τον αμφιλεγόμενο μονάρχη έφιππο, έχει υποστεί σειρά βανδαλισμών το τελευταίο διάστημα, με τις φωνές να τάσσονται υπέρ της απομάκρυνσής του από τον δημόσιο χώρο. Ωστόσο καμιά σχετική απόφαση δεν έχει παρθεί ακόμα, συνεπώς για τον Bruno De Lille, όσο διαρκεί αυτή η κατάσταση, ο ίδιος προτείνει να δοθεί στους καλλιτέχνες.

Ο δημοτικός σύμβουλος (Πράσινοι) επιπλέον, πρότεινε και την ονοματοδοσία των νέων δρόμων από ανθρώπους που πρωτοστάτησαν στην μάχη κατά της αποικιοκρατίας και των φυλετικών διακρίσεων. Πρότεινε επίσης την ανάπλαση της πλατείας Lumumba ώστε να γίνει μεγαλύτερη, αποτίοντας έναν πραγματικό φόρο τιμής στον δολοφονημένο πρώην πρωθυπουργό του Κονγκό.

Στο ίδιο δημοτικό συμβούλιο, όπου ο κος De Lille μοιράστηκε τις απόψεις αυτές, η φιλελεύθερη παράταξη του MR (Mouvement Réformateur) πρότεινε την διατήρηση όλων των αγαλμάτων στον δημόσιο χώρο, εκφράζοντας το επιχείρημα πως όλα είναι κομμάτι της ιστορίας, είτε καλά είτε άσχημα.

Ωστόσο, πρότειναν την τοποθέτηση ειδικών εκπαιδευτικών πινακίδων για να συνοδεύουν τα έργα, ούτως ώστε «να αντικατοπτρίζουν την πολυπλοκότητα των προσώπων».

Τα αγάλματα που θυμίζουν το αποικιοκρατικό παρελθόν του Βελγίου συνεχίζουν να γίνονται πρωτοσέλιδο, καθώς πολλά έχουν βανδαλιστεί ή καταστραφεί σε όλη τη χώρα τις τελευταίες εβδομάδες.

Ο υπουργός Εξωτερικών των Βρυξελλών, Pascal Smet, εξέφρασε την θέληση να δημιουργήσει μια ομάδα εργασίας η οποία θα επιφορτιστεί με το θέμα της απομάκρυνσης των αγαλμάτων από το δημόσιο χώρο, με τον ίδιο να δείχνει πρόθυμος προς αυτή την λύση.

Νωρίτερα, ο υπουργός των Βρυξελλών Bernard Clerfayt πρότεινε να διατηρηθεί το άγαλμα του Λεοπόλδου II στην Place du Trône, αλλά να ανεγερθεί ακριβώς δίπλα του κι ένα μνημείο που να τιμά όλα τα θύματα του αποικισμού. «Η αφαίρεση συμβόλων από την ιστορία δεν θα κάνει τους ανθρώπους εξυπνότερους», τόνισε.

Photo: Newsville.be

The post Πρόταση για επίσημη εικαστική παρέμβαση στο άγαλμα του Λεοπόλδου appeared first on .

Ο Τεν Τεν, δημοφιλής ήρωας των κόμικς του βέλγου σκιτσογράφου Hergé (καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του κομίστα Georges Remi), έχει μπει στο στόχαστρο πολλών στη χώρα, οι οποίοι τον εγκαλούν (όπως και τον εκλιπόντα πλέον δημιουργό του) για διαιώνιση ρατσιστικών στερεοτύπων.

Οι οπαδοί της πολιτικής ορθότητας διαμαρτύρονται ειδικά για ένα συγκεκριμένο κόμικ: την ιστορία «Ο Τεν Τεν στο Κονγκό», η οποία γράφτηκε το 1931, μεσούσης της βελγικής αποικιοκρατίας και στην οποία οι Αφρικανοί παρουσιάζονται υποτιμητικά.

Λόγου χάρη, ο μαύρος βοηθός του Τεν Τεν στο Κονγκό παρουσιάζεται σαν ελαφρώς χαζούλης και χωρίς προτερήματα, κάνοντας, όπως ισχυρίζονται πολλοί, τους αναγνώστες να πιστεύουν μέχρι σήμερα ότι οι μαύροι δεν έχουν… εξελιχθεί νοητικά.

Η αλήθεια είναι πάντως ότι και ο ίδιος ο Ερζέ, αρκετά πριν πεθάνει, το 1983, το είχε χαρακτηρίσει ως «ένα νεανικό αμάρτημα το οποίο αντικατόπτριζε τις προκαταλήψεις της εποχής».

To τεύχος «O Τεν Τεν στο Κονγκό» εκδόθηκε πρώτη φορά το 1931

Ακόμη και έτσι όμως, πολλοί είναι εκείνοι που σήμερα εξακολουθούν να… φρίττουν με σκηνές του κόμικ όπως εκεί όπου μια μαύρη γυναίκα υποκλίνεται στον Τεν Τεν λέγοντάς του: «Λευκός κύριος πολύ καλός».

Ή μια άλλη σκηνή που εμφανίζει τον Τεν Τεν να παραδίδει μαθήματα Γεωγραφίας σε μικρά Κονγκολεζάκια λέγοντάς τους «θα σας μιλήσω σήμερα για την πατρίδα σας: το Βέλγιο».

Και σε μία άλλη όπου ο Τεν Τεν ρωτάει τους μικρούς μαύρους πόσο κάνει 2+2, δηλώνοντας εκ των προτέρων ότι «αποκλείεται να το γνωρίζουν». Φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά που το εν λόγω κόμικ γίνεται στόχος διαμαρτυρίας.

Το 2010 ένας νεαρός Κονγκολέζος είχε ζητήσει να απαγορευθεί η κυκλοφορία του στο Βέλγιο, ενώ το 2007 η βρετανική Επιτροπή για τη Φυλετική Ισότητα είχε ζητήσει την απαγόρευσή του επειδή περιέχει «εικόνες και λόγια φριχτής ρατσιστικής προκατάληψης».

Το συγκεκριμένο κόμικ πάντως, στην Βρετανία τουλάχιστον, έχει μεταφερθεί από τα τμήματα παιδικών βιβλίων στον τομέα με τα βιβλία ενηλίκων με μια χάρτινη ταινία που προειδοποιεί για τα «στερεότυπα της εποχής».

«Ας αποκαταστήσουμε την Ιστορία»

Η απόφαση για την απομάκρυνση του αγάλματος του Λεοπόλδου Β’ ελήφθη μετά την κινητοποίηση αρκετών χιλιάδων ανθρώπων σε ολόκληρο το Βέλγιο, κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων που οργανώθηκαν ενάντια στον ρατσισμό και αποτίοντας φόρο τιμής στον Τζορτζ Φλόιντ, τον 46χρονο Αφροαμερικανό που έχασε τη ζωή του στα τέλη Μαΐου στη Μινεάπολη.

Το άγαλμα του Λεοπόλδου είχε βανδαλιστεί στις αρχές Ιουνίου, όπως και πολλά άλλα γλυπτά που αναπαριστούν τον πρώην βασιλιά του Βελγίου.

Ο Λεοπόλδος Β’, απόγονος της γερμανικής δυναστείας της Σαξονίας-Κόμπουργκ, έχει μείνει στη μνήμη των κατοίκων της χώρας για τον αποικισμό του Κονγκό (η σημερινή Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό), μια χώρα που αποτέλεσε για μεγάλο χρονικό διάστημα ιδιοκτησία του.

Στο όνομα της «εκπολιτιστικής αποστολής» του Βελγίου στο Κονγκό, ο Λεοπόλδος εγκαθίδρυσε στην αφρικανική χώρα ένα καθεστώς που όπως περιγράφουν οι ιστορικοί χαρακτηρίσθηκε για την βαναυσότητά του και το οποίο βασιζόταν στην εκμετάλλευση του καουτσούκ μέσα από την καταναγκαστική εργασία.

Μια ομάδα Βέλγων με την ονομασία «Let’s Repair History» απαιτεί την απομάκρυνση από κάθε δημόσιο χώρο στις Βρυξέλλες όλων των αγαλμάτων του Λεοπόλδου Β’, εγκαλώντας τον πρώην μονάρχη για την «εξόντωση» εκατομμυρίων Κογκολέζων.

Πηγή: Protagon.gr

The post Μετά τον βασιλιά Λεοπόλδο Β”, σειρά έχει ο «ρατσιστής» Τεν Τεν appeared first on .