Πρόκειται για μια ιταλοβελγική συμπαραγωγή η οποία διαδραματίζεται το 1961. «Η ταινία αφηγείται την παγκόσμια ιστορία των μεταναστών που ήρθαν στο Γκενκ και στο Μπέρινγκεν για να δουλέψουν στα ορυχεία», εξηγεί ο Rudi Haselaars του μη κερδοσκοπικού σωματείου Feniks, που έχει αναλάβει την προβολή της ταινίας στη μεγάλη οθόνη. «Η ταινία φαίνεται από τη σκοπιά των παιδιών, κάτι που της δίνει επιπλέον ευαισθησία».

Μάλιστα, το τραγούδι της ταινίας ερμηνεύει ο Σαλβατόρε Ανταμό, οι γονείς του οποίου υπήρξαν επίσης μετανάστες από την Ιταλία (από το Κομίζο της Σικελίας) με τον πατέρα του να εργάζεται ως ανθρακωρύχος.

Η ταινία, αν και γυρίστηκε το 2007, δεν προβλήθηκε ποτέ στο Βέλγιο. Κυκλοφόρησε βέβαια σε dvd, ωστόσο δεν έπαιξε ποτέ στην μεγάλη οθόνη. Κάτι που θα συμβεί τώρα, 17 χρόνια μετά. Συγκεκριμένα, η ταινία θα προβληθεί στο Γκενκ και στο Μπέρινγκεν, όπου πραγματοποιήθηκαν και τα γυρίσματα, στις 5 Δεκεμβρίου στο Pathé C-Mine στο Winterslag αλλά και στις 8 Δεκεμβρίου στο Roxy στο Koersel.

Την ταινία σκηνοθέτησε ο Fulvio Wetzl και εκτός από τους Damiano και Lemmens, εμφανίζονται ακόμα οι Franco Nero, Valeria Vaiano και Cosimo Fusco.

The post Μια ταινία για τους ανθρακωρύχους του Λιμβούργου κάνει πρεμιέρα στο Βέλγιο, 17 χρόνια μετά τα γυρίσματα appeared first on .

Της Άννας Στεργίου

Το όνειρο κράτησε τον Χρήστο Παππά απ” το Κουκλέσι Ιωαννίνων. Γεννήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1940 και ανήκει στην «παλαιά φρουρά» Ελλήνων μεταναστών του Βελγίου. Πέντε χρόνια εργάστηκε στα νιάτα του σ” ένα απ” τα περίπου 280 ορυχεία κάρβουνου που διέθετε τότε το Βέλγιο και σήμερα έχουν κλείσει.

Μόλις απολύθηκε από φαντάρος το 1962, πήγε στο γραφείο ευρέσεως εργασίας στα Ιωάννινα. Ζήτησε να πάει στη Γερμανία, αλλά του είπαν πως δεν υπήρχαν θέσεις κι έπρεπε να περιμένει. Μόνη εναλλακτική λύση, τ” ανθρακωρυχεία του Βελγίου. «»Θες να πας;» μου είπαν. Κάθε φορά που έμπαινα στο ορυχείο έκανα τον σταυρό μου να βγω ζωντανός».

Στις στοές κουβαλούσε ξύλα ή άλλα υλικά. Γαλαρίες υπήρχαν απ” τα 500 μέτρα κάτω απ” το έδαφος ώς τα 1.200. «Βρήκαμε Έλληνες, που ήταν εκεί από το 1957. Δεν υπολογίζαμε τον κίνδυνο, αλλά τα λεφτά», λέει ο κ. Παππάς.

Η γαλλική γλώσσα άγνωστη. «Πηγαίναμε για να πάρουμε ένα αβγό, «κακαρίζαμε» σαν την κότα, αλλά οι Βέλγοι δεν μας κακόπαιρναν. Περίμεναν ώσπου να τους πούμε τι θέλουμε. Ήταν φιλόξενος εδώ ο κόσμος. Είχαν κι αυτοί τις διαφορές τους, οι Βαλόνοι και οι Φλαμάνοι (Φλαμανδοί). Οι Βαλόνοι ήταν ρατσιστές. Οι Φλαμάνοι μας φέρνονταν πιο ωραία…».

Οι απάνθρωπες στοές

Στη βιομηχανική ζώνη του Βελγίου, τ” απομεινάρια από τις εγκαταστάσεις είναι ζωντανά. Βαγόνια, ράγες, δεξαμενές νερού, μικροί λοφίσκοι σχηματισμένοι από τα χώματα που έβγαιναν απ” τις γαλαρίες, τα κανάλια που οδηγούσαν στην Αμβέρσα. Το τελευταίο ορυχείο ορυκτού κάρβουνου έκλεισε το 1974 και η περιοχή μαράζωσε, σε σημείο σήμερα η ανεργία ν” αγγίζει το 20%.

Οι Έλληνες που διαβιούν σήμερα στο Βέλγιο υπολογίζονται σε περίπου 20.000. Φυσικά, αρκετοί εξ αυτών είναι κοινοτικοί υπάλληλοι, αλλά υπάρχουν και οι «παλιοί» που εργάστηκαν κυρίως στα ανθρακωρυχεία και αργότερα σε εργοστάσια. Με τον καιρό άνοιξαν μαγαζιά, καφενεία. Ήρθαν κι άλλοι, έφεραν τις οικογένειες. Σήμερα, δεν λείπουν τα ελληνικά ταβερνάκια και τα σουβλατζίδικα, ιδίως στην πίσω πλευρά της Γκραντ Πλας αλλά και τα «καλά» εστιατόρια.

Η ιστορία των Ελλήνων ανθρακωρύχων αποτελεί ένα μεγάλο κεφάλαιο, της βιομηχανικής εργασίας, που δεν έχει γραφτεί ακόμη. Άλλοι Έλληνες έζησαν την κόλαση πολύ νωρίτερα σε ανθρακωρυχεία της βόρειας Αμερικής, στο Τρινιντάντ και το Λόου Μπλου του Κολοράντο. Στο Βέλγιο τα ορυχεία ήταν κυρίως στο Σαρλερουά, το Βερβιέ, τη Λιέγη…

Ίσως στα χρονικά να μην υπάρχει άλλο προηγούμενο. Εργασιακά δικαιώματα μαζί με τους ανθρακωρύχους απέκτησαν και τα άλογα, στο Βέλγιο 

Ζωντανό αποτύπωμα των ορυχείων σήμερα, το μουσείο ανθρακωρύχων-μεταλλουργίας στη Λιέγη αλλά και οι μνήμες των ανθρώπων. Στ” ανθρακωρυχεία δούλεψαν διάφορες «φυλές», ενώ τον 19ο αιώνα υποχρεώνονταν να δουλέψουν εκεί, ξένοι κατάδικοι. Βασικά εργατικά δικαιώματα πήραν οι ανθρακωρύχοι του Βελγίου κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου και ζήτησαν ανάλογα δικαιώματα και για τ” άλογα που είχαν μαζί τους στις γαλαρίες. Αυτό σήμαινε αποχή απ” την εργασία το Σαββατοκύριακο και άδεια 15 ημερών τον χρόνο, μας εξήγησε ο δρ Γιάννης Παπαδόπουλος, γιατρός, Έλληνας του Βελγίου τρίτης γενιάς. Η μεγάλη έκρηξη στις Μαρσινέλες στο Σαρλερουά, που είχε συμβεί 8 Αυγούστου 1956, είχε αποτέλεσμα να σκοτωθούν 262 άτομα, ανάμεσά τους και Έλληνες.

«Τα εργατικά δυστυχήματα και τα ατυχήματα ήταν σε πρώτη διάταξη, όταν γκρεμίζονταν κομμάτια γαλαρίας κυρίως από τις εκρήξεις. Αυτό είχε αποτέλεσμα να παθαίνουν κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και ακρωτηριασμούς. Πολλοί πέθαιναν κυρίως λόγω της συγκέντρωσης άνθρακα στους πνεύμονες, μιας χρόνιας, επικίνδυνης ασθένειας, της πνευμονικής ανθράκωσης», εξηγεί ο κ. Παπαδόπουλος.

Διευθυντής της εντατικής σε παιδιατρικό νοσοκομείο του Βελγίου, μιλά εντυπωσιακά καλά την ελληνική γλώσσα. Ο παππούς του, αγροφύλακας απ” το Προδρόμι Παραμυθιάς Θεσπρωτίας, έφυγε το 1956, σε αναζήτηση καλύτερης ζωής στο Βέλγιο. Επέστρεψε στην Ελλάδα, πήρε την οικογένεια και εγκαταστάθηκε στο Μπλατόν. Παρότι η επίσημη σύμβαση με το ελληνικό κράτος είχε γίνει το 1957, υπήρχαν Έλληνες που είχαν έρθει και νωρίτερα.

Ο Γιάννης Κασιμάκης γεννήθηκε στις 13 Αυγούστου 1938 στους Αγίους Θεοδώρους Γρεβενών, στο Διάκο. Πήγε ένας συμπατριώτης του μετανάστης κι έγραψε γράμμα στο χωριό ότι αγόρασε δικό του αυτοκίνητο. «Τα “χασα. Αυτός είχε αυτοκίνητο κι εγώ δεν είχα να φάω…».

Δικαίωμα στ” όνειρο

Αποφάσισε να πάρει των ομματιών του, ν” αφήσει τα πρόβατα και να φύγει. «Πήγα κι έφτιαξα και τα δόντια μου, γιατί αλλιώς θα μ” έκοβαν στις εξετάσεις. Ο νομός Γρεβενών τότε ήταν μαζί με τον νομό Κοζάνης. Υποβάλαμε τα χαρτιά στην Κοζάνη και μας ειδοποίησαν σ” ένα μήνα να πάμε για τις συμβάσεις. ήταν τότε οι συμβάσεις του Κόκκινου, ενός νησιώτη από την Κάλυμνο. Μέσα σε 15 ημέρες, αν δεν σου άρεσε στο ορυχείο, μπορούσες να γυρίσεις πίσω και τα έξοδα ήταν όλα καλυμμένα…».

«Ήρθαμε διαμέσου Αθηνών, κόντεψα να πεθάνω μες στο καράβι», συνεχίζει ο Γιάννης Κασιμάκης. «Από την Ιταλία απ” το Πρίντεζι, με τρένο κι από κει μας πήγαν Σαρλερουά. Ηθελα να μείνω και για το πανηγύρι στο χωριό μου. Έφυγα 7 Σεπτεμβρίου κι έφτασα στις 27. Είκοσι ημέρες ταξίδι. Νομίζω πήγαμε με το «Κολοκοτρώνης». Όλοι τότε μ” αυτό πήγαιναν».

Στις γαλαρίες δεν θα ξεχάσει ποτέ το βουητό απ” το ανοιχτό ασανσέρ που τους κατέβαζε στα έγκατα της γης. «Μας έπιαναν τ” αυτιά μας», αφηγείται. «Τρία χρόνια δούλεψα στα ορυχεία. Έτσι ήταν τότε η σύμβαση, αν παντρευόσουν, έκανες μόνο τρία χρόνια, αλλιώς αν ήσουν ελεύθερος έκανες πέντε. Παντρεύτηκα, όμως, έπιασα δουλειά στο εργοστάσιο, ανοίξαμε πλυντήρια-καθαριστήρια με τη γυναίκα μου. Το καλό με το Βέλγιο ήταν ότι σου έδινε γρήγορα δικαιώματα. Μπορούσες να φέρεις τη γυναίκα σου, τα παιδιά σου. Τώρα εμείς έχουμε και τις δύο υπηκοότητες».

Έλληνας του Βελγίου κι ο Νικόλαος Λαζαρίδης, που γεννήθηκε στις 6 Αυγούστου 1938, στην Αριδαία Πέλλας, στην Άψαλο. Δεν είχε κάνει κανονικά τα χαρτιά του. Πούλησε ένα δαμάλι και μ” αυτά τα λεφτά έβγαλε διαβατήριο σαν τουρίστας κι ήρθε στο Βέλγιο με 150 δολάρια στην τσέπη. Οι μέρες περνούσαν, προσπαθούσε να βρει δουλειά. Μάταια. Δεν ήξερε τη γλώσσα, τα λεφτά τελείωναν κι είχε αφήσει πίσω οικογένεια· γυναίκα και παιδί. Ώσπου βρέθηκε ένας Κύπριος, λέει, καλή του ώρα, και τον πήγε να δουλέψει σε φάμπρικα. Μόλις έπιασε δουλειά εγκρίθηκαν αμέσως και τα χαρτιά. Έφτιαχνε βρύσες από μπρούντζο, στο Άντερλεχτ…

Σήμερα όλοι έχουν φτιάξει όμορφες οικογένειες, παιδιά, άλλοι και εγγόνια, έχουν κάνει το κουμάντο τους και μοιράζουν τη ζωή τους, καλοκαίρι-χειμώνα, ανάμεσα σε δύο πατρίδες. Από τις λιγοστές περιπτώσεις που η ιστορία των ανθρακωρύχων έχει αίσιο τέλος.

Πηγή: enet.gr

The post Στου Βελγίου τις …Ελληνοστοές appeared first on .

Βρέθηκαν ξανά στις υπόγειες στοές του βελγικού ανθρακωρυχείου Blegny, θυμήθηκαν τις ατέλειωτες ώρες που πέρασαν στο σκοτάδι με μόνο φως εκείνο πάνω στο κράνος τους, ένιωσαν την υγρασία να διαπερνάει το κορμί τους για ακόμη μία φορά…

Ηταν μια επίσκεψη-φόρος τιμής στους ανθρακωρύχους του Βελγίου, οι οποίοι ποτέ δεν γιόρτασαν την εργατική Πρωτομαγιά. Την ξενάγηση οργάνωσε το Ελληνικό και Διαπολιτιστικό Κέντρο των Βρυξελλών, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα 60 χρόνια από την υπογραφή της ελληνοβελγικής σύμβασης εργασίας, με βάση την οποία Ελληνες ανειδίκευτοι εργάτες στέλνονταν οργανωμένα για εργασία στα ορυχεία του Βελγίου. Για τον εορτασμό των 60 χρόνων, αρκετές είναι οι εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στο Βέλγιο, από την Ελληνική Κοινότητα και το Ελληνικό Κέντρο, υπό την αιγίδα της πρεσβείας της Ελλάδας.

Περισσότερα από 40 άτομα, Ελληνες πρώτης, δεύτερης, ακόμη και τρίτης γενιάς, αλλά και Βέλγοι πολίτες συμμετείχαν στην ιδιότυπη πρωτομαγιάτικη εκδρομή, τιμώντας τους ανθρώπους που εργάστηκαν κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες για να δώσουν ενέργεια στην Ευρώπη των προηγούμενων δεκαετιών. Ομως για τον 79χρονο Αντώνη Τσιμόπουλο, τον 77χρονο Αποστόλη Πεχλεβανίδη και τον συνομήλικό του Γιώργο Σαρακιανό, η επίσκεψη αυτή ήταν πιο προσωπική: και οι τρεις πέρασαν χρόνια της ζωής τους βγάζοντας κάρβουνο σε παρόμοια υπόγεια άλλων ανθρακωρυχείων. Περπατώντας ξανά ανάμεσα στους σταλακτίτες της στοάς, οι ηλικιωμένοι θυμήθηκαν λεπτομέρειες της παλιάς ζωής τους, όταν μόλις 22 ετών κατέβαιναν με το ασανσέρ περίπου ένα χιλιόμετρο κάτω από την επιφάνεια της γης σε ανθρακωρυχεία της Βαλλωνίας…

Ο Γιώργος Σαρακιανός από τις παραλίες και τη φύση της Χαλκιδικής βρέθηκε να δουλεύει στα 1.800 μέτρα κάτω από τη γη. «Δεν φοβήθηκα καθόλου», επιμένει. Αλλοι δεν είχαν την ίδια δύναμη. Εγκατέλειπαν με την πρώτη ευκαιρία

Η ιστορία τους δεν διαφέρει από εκείνη των περίπου 10-15.000 Ελλήνων που από τα μέσα της δεκαετίας του ’50 έπαιρναν τον δρόμο της ξενιτιάς. Οπως είπαν, η μετανάστευση ήταν η μόνη τους επιλογή. «Η φτώχεια ήταν μεγάλη στην Ελλάδα. Μετά τον στρατό, ήθελα να φύγω, δεν υπήρχε κάτι να κάνω. Ηθελα να πάω στη Γερμανία, αλλά χρειαζόταν μέσον. Εγώ δεν είχα. Οταν έμαθα ότι μπορούσα να έρθω στο Βέλγιο, δεν το σκέφτηκα δεύτερη φορά», λέει στο «Εθνος» ο Αντώνης Τσιμόπουλος από το Πλατανόρεμα Κοζάνης.

«Ημουν αποφασισμένος να αντέξω. Πολλοί δεν τα κατάφεραν, έφυγαν τη δεύτερη μέρα. Εγώ δεν είχα άλλη επιλογή», μας λέει ο Αποστόλης Πεχλεβανίδης από το Σιδηρόκαστρο Σερρών, που περιγράφει πώς επιτήδειοι συμπατριώτες μας κατάφερναν να βγάζουν κέρδος σε βάρος εκείνων που δεν είχαν πού την κεφαλήν κλίναι.

«Εφτιαξα ένα κοστούμι να φοράω πριν φύγω από την Ελλάδα. Κατάφερα να το ξεπληρώσω με τα χρήματα που έβγαλα στο Βέλγιο. Τόση φτώχεια υπήρχε», λέει χαρακτηριστικά ο Γιώργος Σαρακιανός που κατάγεται από τον Αγιο Νικόλαο Χαλκιδικής. Η πιο δυνατή τους ανάμνηση ήταν όταν στοιβάχτηκαν για πρώτη φορά στο ασανσέρ που θα τους οδηγούσε στο υπόγειο όπου θα δούλευαν. «Ηταν τόσο γρήγορα, που ένιωθες την καρδιά σου να μετακινείται», είπαν.

Αναμνήσεις
Με αφορμή την ξενάγηση, οι τρεις ανθρακωρύχοι θυμήθηκαν με ευγνωμοσύνη τα χρόνια που έμειναν στα υπόγεια. Κι ας έβγαιναν τόσο μαύροι που ούτε οι γυναίκες τους δεν τους αναγνώριζαν, ας αρρώστησαν από τις συνθήκες εργασίας -του κύριου Γιώργου του λείπει μισό δάκτυλο από εργατικό ατύχημα-, ας περνούσαν τις ώρες τους με τα ποντίκια που τους «έσωζαν» όταν υπήρχε διαρροή γκαζιού. Οι ίδιοι νιώθουν ικανοποίηση που κατάφεραν να ζήσουν μια καλή ζωή μετά και να βοηθήσουν την οικογένειά τους…

Οταν απολύθηκε από τον στρατό, ο Αντώνης Τσιμόπουλος έγραψε στο απολυτήριό του: «Δεν γνωρίζω πού θα βρεθώ, δεν έχω εργασία». «Ημουν αποφασισμένος να φύγω», είπε.

Oι αριθμοί

10-15.000 Ελληνες υπολογίζεται ότι εργάστηκαν συνολικά στις υπόγειες στοές του Βελγίου ως ανθρακωρύχοι.

155 ανθρακωρυχεία λειτουργούσαν στο Βέλγιο τη δεκαετία του ’50.

10-12 μέτρα σε ένα δευτερόλεπτο! Με αυτήν την ταχύτητα κατέβαινε το ασανσέρ στις στοές.

Κάρβουνο και εισιτήρια τρένου μπόνους στον μισθό

«Συνηθίζουν να λένε οι ανθρακωρύχοι ότι μας πούλησαν για μερικά κιλά κάρβουνο. Το λένε γιατί η Ελλάδα λάμβανε κάποια χρήματα και κάποια κιλά κάρβουνο για κάθε εργάτη. Δεν είναι έτσι», εξηγεί στο «Έθνος» ο Σάκης Δημητρακόπουλος, πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου και γιος ανθρακωρύχου ο ίδιος.

«Οι εργαζόμενοι λάμβαναν, πέραν του μισθού, κάρβουνο για τις ανάγκες της οικογένειάς τους και 12 εισιτήρια τρένου για όλο το Βέλγιο. Για την Ελλάδα, αυτό που είχε σημασία, ήταν ότι η ανεργία μειώθηκε και πως για πολλά χρόνια, το συνάλλαγμα των Ελλήνων μεταναστών συνέβαλλε καθοριστικά στη μείωση του ελλείμματος του ελληνικού ισολογισμού», λέει.

Η ελληνοβελγική σύμβαση εργασίας υπογράφηκε το 1957. Νωρίτερα, οι Ιταλοί ήταν οι περισσότεροι εργάτες των ορυχείων. Ένα δυστύχημα στο Μαρσινέλ του Βελγίου που κόστισε τη ζωή σε 262 εργάτες -ανάμεσά τους και έξι Έλληνες-, έκανε τους Ιταλούς εργάτες να μην επιθυμούν να μεταναστεύουν. Και τότε ήταν που οι βελγικές Αρχές στράφηκαν προς την Ελλάδα.

«Τα συνδικάτα φρόντιζαν ώστε όλοι οι εργαζόμενοι -ανεξαρτήτως καταγωγής- να έχουν ίσα δικαιώματα», εξηγεί ο Σ. Δημητρακόπουλος.

Πολλοί μετανάστες που άντεξαν, απέκτησαν -μετά τα πρώτα πέντε χρόνια που υποχρεωτικά εργάζονταν στις στοές- μια καλή ζωή…

Ο Αποστόλης Πεχλεβανίδης θυμάται ότι «τα χρήματα που πήρα από το πρώτο βδομαδιάτικο ήταν περισσότερα από εκείνα που είχα με κόπο μαζέψει για το ταξίδι στο Βέλγιο».

Στα σύνορα Βελγίου-Αυστραλίας

Η οικογένεια της Φρειδερίκης Κότσογλου είχε στις αρχές του ’60 πέντε παιδιά. Ήθελαν να πάνε στην Αυστραλία, αλλά οι ιατρικές εξετάσεις που απαιτούνταν ήταν πολύ αυστηρές. Η μικρή της αδερφή ήταν άρρωστη, οπότε η οικογένεια «κόπηκε» για τη μακρινή ήπειρο. Ενημερώθηκε ωστόσο ότι υπήρχε το ενδεχόμενο του Βελγίου. «Είναι κοντά στην Αυστραλία;», ρώτησε ο πατέρας της. «Είναι», απάντησε η υπεύθυνη του γραφείου εργασίας στην Κοζάνη. Και κάπως έτσι βρέθηκαν στο Βέλγιο.

Ελληνες ανθρακωρύχοι που εργάστηκαν στο Βέλγιο από τη δεκαετία του ’50 και μετά καθώς και Ελληνες δεύτερης και τρίτης γενιάς βρέθηκαν στην εκδήλωση στο Blegny.

Πηγή: ethnos.gr

The post Συγκινητική επιστροφή στις στοές του μόχθου στο Βέλγιο appeared first on .

Όταν τους ακούς να περιγράφουν τη ζωή τους δεν μπορείς παρά να θυμηθείς τους στίχους από τα τραγούδια του Καζαντζίδη. «Στις φάμπρικες της Γερμανίας και στου Βελγίου τις στοές, πόσα παιδιά σκληρά δουλεύουν και κλαίνε οι μάνες, αχ, μοναχές…».

Οι διηγήσεις τους συμπεριλαμβάνουν κομμάτια της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας: τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον Εμφύλιο, τη φτώχεια, την προσφυγιά, τη μετανάστευση, τη σκληρή δουλειά κάτω από τη γη, αλλά και ένα καινούργιο ξεκίνημα, μία νέα πατρίδα, έναν τόπο που πλέον είναι και δικός τους. Οι ανθρακωρύχοι του Βελγίου υπενθυμίζουν πόσο πρόσφατα είναι τα γεγονότα που «σημάδεψαν» τον Ελληνισμό, αλλά και πως έξω από τα σύνορα της χώρας οι ελληνικές κοινότητες γράφουν ακόμη τη δική τους ένδοξη ιστορία…

Περισσότεροι από 4.000 χιλιάδες Ελληνες ζουν σήμερα στο Λιμβούργο, τη φλαμανδική περιοχή του Βελγίου, όπου από τη δεκαετία του ’50 ξεκίνησαν να έρχονται κύματα ανθρακωρύχων από την Ελλάδα. Δεν ήταν μόνο εδώ που υπήρξε κύμα μεταναστών από τη φτωχή ελληνική επαρχία.

Από τη δεκαετία του ’50, τόσο στη Φλάνδρα (ολλανδόφωνο Βέλγιο) όσο και στη Βαλλωνία (γαλλόφωνο), οι στοές στα 1.000 μέτρα κάτω από τη γη, με τη μαύρη σκόνη και τον λιγοστό αέρα, «φιλοξένησαν» χιλιάδες Ελληνες εργάτες. Ηρθαν να προστεθούν στους πληθυσμούς των Ιταλών που δούλευαν ήδη στα «πόστα» και που, το 1953, το εργατικό ατύχημα στο ορυχείο Μαρσινέλ περιόρισε την παρουσία τους.

Ο Ιωάννης Κέκης (αριστερά), ο οποίος είναι σήμερα πρόεδρος της ελληνικής κοινότητας στο Γκενκ, όταν δούλευε ως εργάτης σε ένα από τα ορυχεία της περιοχής.

«Κύμα» μετανάστευσης
«Μετά το δυστύχημα, οι Ιταλοί δεν ήθελαν πια να έρχονται και οι Βέλγοι θέλησαν να επεκτείνουν τα συμβόλαια και σε άλλες εθνικότητες, ξεκινώντας από τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Τον Μάιο του 1955 γίνεται η πρώτη μαζική μεταφορά με 2.645 άτομα, ενώ την επόμενη χρονιά έρχονται ακόμη 2.342. Τον Ιούλιο του 1957, υπογράφεται η ελληνοβελγική συμφωνία, που αφορούσε αποκλειστικά την πρόσληψη ανθρακωρύχων. Εκείνη τη χρονιά, πηγαίνουν 7.801, κάνοντας το Βέλγιο την πρώτη ευρωπαϊκή χώρα στην οποία μετανάστευσαν Ελληνες μεταπολεμικά», εξηγεί στο «Εθνος της Κυριακής» η Μαρία Δερμιτζάκη, συγγραφέας του ολλανδόφωνου βιβλίου «Ελληνες στο Λιμβούργο».

Το βιβλίο που συμπεριλαμβάνει αφηγήσεις και φωτογραφικό υλικό από ανθρακωρύχους, τους συγγενείς και τους απογόνους τους χρηματοδοτήθηκε από τον βελγικό οργανισμό «Erfgoedcel Mijn-Erfgoed» και την περιφέρεια του Λιμβούργου και συνοδεύτηκε από μία έκθεση που επισκέφτηκαν 4.000 άνθρωποι ?όχι μόνο Ελληνες, κυρίως Βέλγοι- και ένα ντοκιμαντέρ της Μ. Δερμιτζάκη με τίτλο Ελληνες στο Λιμβούργο. Ολο το υλικό της έρευνας βρίσκεται σήμερα αποθηκευμένο σε ειδικό αρχείο, ενώ το βιβλίο «φιγουράρει» σε όλες τις δημόσιες βιβλιοθήκες της Φλάνδρας. Το δε βιβλίο αποτελεί υπόδειγμα για παρόμοιες καταγραφές της πληθυσμιακής ιστορίας του Βελγίου.

Αρχικά, το βελγικό κράτος δεχόταν μόνο άνδρες ως εργάτες, όμως σύντομα έγινε αντιληπτό ότι τα χρήματα… επιστρέφουν στην Ελλάδα. «Το 1960 η πολιτική ευνόησε την επανασύνδεση των οικογενειών, ώστε να επενδύσουν εκεί τις οικονομίες τους», εξηγεί η Μ. Δερμιτζάκη. «Τότε ήρθαν και οι γυναίκες και τα παιδιά τους. Ενδεικτικά, το 1961 οι Ελληνες του Βελγίου είναι 9.797, αλλά οι γυναίκες αποτελούν το 4.797. Οι περισσότερες εργάστηκαν στη Φορντ, αλλά και στην κατασκευή κεραμικών στην Ολλανδία».

Το «Εθνος της Κυριακής» επισκέφθηκε την πόλη Γκενκ, τη μεγαλύτερη του Λιμβούργου, όπου σήμερα ζουν τουλάχιστον 3.500 άνθρωποι ελληνικής καταγωγής. «Αν και τα επτά ορυχεία της ευρύτερης περιοχής έχουν πλέον κλείσει, οι σιδερένιοι πύργοι ?πάντα σε ζευγάρι- που ξεχωρίζουν από την πόλη θυμίζουν ότι εκεί από κάτω υπήρχαν ορυχεία, τα οποία σήμερα έχουν μετατραπεί σε πολιτιστικά κέντρα, εμπορικά mall ή περιβαλλοντικά πάρκα για ντόπιους και τουρίστες», μας λένε η Καίτη Πανταζή και ο Ζος Χέρμανς, παιδιά ανθρακωρύχων που έχουν ιδρύσει έναν σύλλογο για τον Ελληνισμό στην κοντινή πόλη Μάας Μέχελεν του Λιμβούργου.

Σε στρατόπεδα συγκέντρωσης
«Ηρθα από το Διδυμότειχο το 1963. Υπήρχε μεγάλη φτώχεια τότε, όπως και τώρα, δεν υπήρχαν δουλειές στην Ελλάδα. Πήγα στην Αθήνα, από εκεί με το καράβι στην Ιταλία και τελικά με τρένο ώς τη Λιέγη. Εκεί ήταν το κέντρο διανομής που μας έστελνε στα διάφορα ανθρακωρυχεία. Εμένα με έστειλαν στο Βίντενσλακ», διηγείται στο «Εθνος της Κυριακής» ο Σταύρος Τσαφάκης. «Ημουν τρεις μήνες νιόπαντρος όταν έφυγα. Λίγους μήνες μετά, έφερα και τη σύζυγο εδώ. Οταν έβγαινα από τη στοά, δεν με αναγνώριζε. Μόνο τα μάτια μου ήταν άσπρα, όλος ο υπόλοιπος ήμουν μαύρος. Δούλευα στα 1.050 μέτρα βάθος. Κάθε μέρα λέγαμε: θα βγούμε άραγε στον ήλιο ξανά;».

Ολοι οι εργάτες έμεναν σε παράγκες, πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης αρχικά Γερμανών στρατιωτών. Αργότερα, η εταιρεία έφτιαξε σπίτια, τα οποία νοίκιαζε στους εργάτες.

«Ο πατέρας μου ήταν αντάρτης στη Βουλγαρία. Διωγμοί και φόβος. Ερχονταν οι Μάηδες στο σπίτι, χτυπούσαν τη μάνα μου κι εγώ έκλαιγα. Μεγαλώνοντας, είχα δύο αδέρφια και έπρεπε να δουλέψω. Παρότι υπήρχε το θέμα με τα πολιτικά φρονήματα, κατάφερα να έρθω», μας λέει ο Θανάσης Κωστίδης, επίσης από τον Εβρο. «Αλλαξα πολλά ορυχεία, βαριά δουλειά. Αλλά έφερα τη μάνα και την αδερφή μου, αγόρασα σπίτι, παντρεύτηκα, έκανα δικά μου παιδιά. Συνολικά 25 χρόνια στις στοές. Κι ενώ ήμασταν πάντα αγαπημένοι, κατά τη διάρκεια της χούντας, στείλαν ρουφιάνους εδώ και μας διέλυσαν. Εγώ δεν πήγα για 7 χρόνια στην Ελλάδα. Κάποιοι πήγαν και τους πήραν το διαβατήριο και δεν μπορούσαν να επιστρέψουν. Εγώ δεν πήγα καθόλου από φόβο», θυμάται ο Θ. Κωστίδης.

«Δεν υπήρχε ρατσισμός»
Εκτός από Ελληνες, Ιταλούς και Ισπανούς, λίγο αργότερα προστέθηκαν Μαροκινοί και Τούρκοι. «Δεν υπήρχε ρατσισμός μεταξύ μας. Ημασταν οικογένεια. Ετσι κι αλλιώς, στη στοά, όλοι μαύροι γινόμασταν», λέει με αφοπλιστική ειλικρίνεια ο Αντώνης Παπαδόπουλος από το Σοφικό Εβρου. Ηταν ναυτικός και ήρθε, όπως λέει, κατά λάθος στο Βέλγιο. Ερωτεύτηκε σφόδρα τη γυναίκα του και έμεινε. «Η βασική γλώσσα του ορυχείου ήταν τα ιταλικά. Θυμάμαι ήταν τόσο χαμηλή η στοά που δούλευα, που δεν χωρούσα να περάσω.Στα 1.040 μέτρα κάτω… Οταν βγαίναμε, πηγαίναμε στα καφενεία και πίναμε».

Ο Γιώργος Αθανασιάδης από την Ορεστιάδα έφτασε την ημέρα «που ο Παναθηναϊκός έπαιζε στο Γουέμπλεϊ. Σημαδιακή ημερομηνία». Ηταν κι αυτός ναυτικός, αλλά έγινε… ερωτικός μετανάστης στο Γκενκ, όταν ερωτεύτηκε την κόρη ανθρακωρύχου Ελευθερία Μπουφίλιου.

Το στέκι της Ελληνικής Κοινότητας στο Γκενκ.

Η ζωή «εκεί κάτω»
«Αρχικά δούλευα στο ορυχείο και στη Φορντ, λίγο αργότερα επέλεξα το ανθρακωρυχείο, κυρίως για οικονομικούς λόγους. Θυμάμαι την αλληλεγγύη μεταξύ των εργατών, δεν υπάρχει σήμερα αυτό. Τον ελεύθερο χρόνο μου έπαιζα στην ελληνική ποδοσφαιρική ομάδα, τη Δόξα, είμαι από τους ιδρυτές. Δεν μετάνιωσα, ζω με την οικογένειά μου και είμαι ευχαριστημένος», επιμένει.

«Την πρώτη φορά που κατεβαίνεις στη στοά έχεις άγχος, αγωνία και φόβο. Ο πατέρας μου ήταν επίσης ανθρακωρύχος και μου έλεγε να μην κάνω αυτή τη δουλειά. Αλλά συνολικά είχα 10 άτομα από την οικογένειά μου που δουλεύαμε σε ανθρακωρυχεία», λέει ο Μανώλης Καφφάτος με καταγωγή από την Κρήτη. «Εγώ τελείωσα την τεχνική σχολή των ορυχείων και ήξερα. Τρία χρόνια ήμουν σε στοές και 15 χρόνια επιστάτης. Ο μισθός ήταν καλός και, αν πρόσεχες, δεν υπήρχε θέμα. Εκεί κάτω, όταν βλέπαμε ποντίκια, σήμαινε ότι όλα πήγαιναν καλά…», συμπληρώνει.

Ο Σαράντος Φαραντάκης από τα Χανιά ήρθε αρχικά για να σπουδάσει, αλλά η ζωή είχε άλλα σχέδια. «Οποιος κατεβαίνει κάτω, αρχικά έχει ναυτία, νιώθεις την υγρασία, δεν νιώθεις καλά. Σιγά σιγά συνηθίζεις. Δεν ήταν μόνο στις στοές, και στην πόλη υπήρχε παντού σκόνη. Απλωνες την μπουγάδα και γινόταν μαύρη! Είχα διάφορα ατυχήματα, έσπασα το πόδι μου μέσα, αρρώστησα με δυναμίτη. Θυμάμαι ενός Ιταλού μια φορά τού κόπηκε το δάχτυλο. Το “πιασα να μην πέσει κάτω και κουνιόταν ακόμα. Ακόμη το θυμάμαι. Αλλά όλα καλά», μας λέει. Από δίπλα του, ο γιος του Νεκτάριος που είχε την τύχη να μην ακολουθήσει το δύσκολο επάγγελμα του πατέρα του θυμάται τις σειρήνες από τις οποίες καταλάβαιναν ότι υπήρχε ακόμη ένα ατύχημα μέσα σε στοά…

Τον είχαν για νεκρό
«Θυμάμαι τον «αντεράκια» από το ορυχείο. Τον είχαν καταπλακώσει πέτρες και όλοι πίστεψαν ότι ήταν νεκρός, τον είχαν βάλει στο νεκροτομείο. Κατά λάθος, πήγε ένας γιατρός και τον άκουσε να αναπνέει. Του έφτιαξαν τα έντερα και έζησε. Γι” αυτό τον λέγαμε έτσι», θυμάται ο Αντώνης Παπαδόπουλος.

ethnos.gr

The post Το «Ελληνικό» χωριό των ανθρακωρύχων στο Βέλγιο appeared first on .