Η βασιλόπιτα είναι ένα γλυκό που παρασκευάζεται ειδικά για την αλλαγή του χρόνου. Κατά την παρασκευή της, κρύβεται μέσα στη ζύμη ένα νόμισμα, το λεγόμενο φλουρί, και στη συνέχεια κόβεται σε κομμάτια για όσους παρευρίσκονται στη γιορτή. Εκείνος που θα βρει το φλουρί θεωρείται ότι θα έχει τύχη τη νέα χρονιά και συχνά λαμβάνει κι ένα μικρό δώρο, συνήθως ένα γούρι. Παραδοσιακά, κόβεται επίσης ένα κομμάτι για τον Χριστό ή τον Άγιο Βασίλειο, καθώς και ένα για το ίδιο το σπίτι.

Η κοπή της βασιλόπιτας γίνεται συνήθως στο τέλος του πρωτοχρονιάτικου γεύματος, το μεσημέρι της 1ης Ιανουαρίου. Ωστόσο, σχεδόν πάντα υπάρχει βασιλόπιτα και στο πρωτοχρονιάτικο ρεβεγιόν, λίγο μετά την αλλαγή του χρόνου. Πολλοί Έλληνες έχουν δύο βασιλόπιτες: μία για το βράδυ της Πρωτοχρονιάς με φίλους και μία για το οικογενειακό τραπέζι της επόμενης ημέρας. Παράλληλα, κοπές βασιλόπιτας πραγματοποιούνται και σε χώρους εργασίας, συλλόγους, σωματεία και κάθε είδους οργανισμούς.

Η κλασική βασιλόπιτα, σύμφωνα με την ελληνική γαστρονομική παράδοση, θυμίζει γλυκό ψωμί, πολύ κοντά στο τσουρέκι, με μαγιά, βούτυρο, αυγά και αρωματικά όπως μαστίχα και μαχλέπι. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής και η βασιλόπιτα τύπου κέικ, καθώς είναι πιο εύκολη στην παρασκευή και ιδιαίτερα αγαπητή στις νεότερες γενιές.

Στην όψη της, η βασιλόπιτα μπορεί να πασπαλίζεται με άχνη ζάχαρη, να καλύπτεται με γλάσο ή σοκολάτα και να διακοσμείται με τον αριθμό της νέας χρονιάς από αμύγδαλα, ζάχαρη, σοκολάτα ή ρόδι. Πολλοί εξακολουθούν να προτιμούν τη σπιτική βασιλόπιτα, συχνά βασισμένη σε οικογενειακή συνταγή που περνά από γενιά σε γενιά, αν και τα ζαχαροπλαστεία προσφέρουν πλέον αμέτρητες επιλογές.

Πέρα από τη «κλασική» γλυκιά βασιλόπιτα, υπάρχουν και πολλές τοπικές παραλλαγές. Σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας, η βασιλόπιτα είναι αλμυρή και παίρνει τη μορφή πίτας, με γέμιση που διαφέρει ανάλογα με τον τόπο. Στη Θεσσαλία συναντάμε κοτόπιτα, στη Θράκη κρεατόπιτα, ενώ στην Καβάλα πίτες με τυρί ή πράσο. Στη Ζάκυνθο, αντί για πίτα ή γλυκό ψωμί, κόβεται κουλούρα με κρασί και σταφίδες, συνήθως την παραμονή των Χριστουγέννων.

Η παράδοση της βασιλόπιτας συνδέεται άμεσα με τον Άγιο Βασίλειο, του οποίου η μνήμη τιμάται την 1η Ιανουαρίου. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές παραδόσεις όπου παρόμοια γλυκά καταναλώνονται στα Θεοφάνια (χαρακτηριστικό παράδειγμα η galette des rois στον γαλλόφωνο κόσμο), στην Ελλάδα η βασιλόπιτα κόβεται την Πρωτοχρονιά, καθώς ο Άγιος Βασίλειος είναι ο κατεξοχήν φορέας των δώρων και των ευχών για τον νέο χρόνο.

Ο Μέγας Βασίλειος, επίσκοπος Καισαρείας τον 4ο αιώνα, ήταν γνωστός για το φιλανθρωπικό του έργο και τη φροντίδα του προς τους φτωχούς. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν χρειάστηκε να επιστραφούν πολύτιμα αντικείμενα που είχαν συγκεντρωθεί από τον λαό, ο Άγιος Βασίλειος ζήτησε να ψηθούν ψωμιά μέσα στα οποία έκρυψε τα τιμαλφή, ώστε κάθε άνθρωπος να βρει αυτό που του ανήκε. Έτσι γεννήθηκε, σύμφωνα με την ορθόδοξη παράδοση, το έθιμο της βασιλόπιτας και του φλουριού.

Vasilopita: le dessert qui commence l’année

En Grèce, les fêtes de fin d’année sont indissociables des grandes tablées familiales et des saveurs traditionnelles. Viandes, pommes de terre, salades, melomakarona et kourabiedes occupent une place de choix durant les fêtes, mais le dessert emblématique du Nouvel An reste sans conteste la vasilopita.

La vasilopita est un gâteau spécialement préparé pour célébrer la nouvelle année. Lors de sa préparation, on cache à l’intérieur un petit objet, le flouri, généralement une pièce de monnaie. Le gâteau est ensuite découpé en parts pour toutes les personnes présentes. Celui ou celle qui découvre le flouri est censé bénéficier de chance tout au long de l’année et reçoit souvent un petit cadeau porte-bonheur. Traditionnellement, une part est également réservée au Christ ou à Saint Basile, ainsi qu’à la maison elle-même.

La vasilopita est le plus souvent servie à la fin du repas du Nouvel An, le 1er janvier à midi. Toutefois, elle est presque toujours coupée également lors du réveillon du Nouvel An, juste après le passage à la nouvelle année. Beaucoup de Grecs préparent ainsi deux vasilopitas : l’une pour le réveillon entre amis et l’autre pour le repas familial du lendemain. En dehors du cadre privé, des vasilopitas sont également coupées dans les entreprises, les associations et les clubs.

La recette traditionnelle de la vasilopita s’apparente à un pain brioché, proche du tsoureki, à base de levure, de beurre, d’œufs et parfumé à la mastiha et au mahleb. Depuis quelques décennies, une version plus proche du cake s’est largement répandue, notamment en raison de sa simplicité et de sa popularité auprès des jeunes générations.

La vasilopita est souvent décorée de sucre glace, de glaçage ou de chocolat, et ornée du chiffre de la nouvelle année réalisé avec des amandes, du sucre, du chocolat ou des graines de grenade. Beaucoup privilégient encore la version faite maison, parfois issue d’une recette familiale transmise de génération en génération, même si les pâtisseries proposent aujourd’hui une grande variété de choix.

Il existe également de nombreuses variantes régionales. Dans certaines régions, la vasilopita est salée et prend la forme d’une tourte. En Thessalie, on prépare souvent une tourte au poulet, en Thrace une tourte à la viande, tandis qu’à Kavala, les versions au fromage ou au poireau sont courantes. Sur l’île de Zakynthos, la tradition veut que l’on coupe une kouloura, un pain aux raisins à base de vin, généralement la veille de Noël.

La tradition de la vasilopita est étroitement liée à Saint Basile, dont la fête est célébrée le 1er janvier. Contrairement à d’autres traditions européennes où des gâteaux similaires sont consommés à l’Épiphanie, la vasilopita est associée au Nouvel An en Grèce, Saint Basile étant considéré comme le porteur des dons et des bénédictions de la nouvelle année.

Saint Basile de Césarée, évêque du IVe siècle, était célèbre pour sa générosité et son engagement envers les plus démunis. Selon la tradition orthodoxe, afin de restituer des objets précieux collectés auprès de la population, il aurait fait cuire des pains dans lesquels il avait dissimulé ces biens, permettant à chacun de retrouver ce qui lui appartenait. C’est de cette légende que serait née la tradition de la vasilopita et du flouri.

The post Η βασιλόπιτα: το γλυκό που ανοίγει τη χρονιά appeared first on .

Πέραν τούτου, ωστόσο, φαίνεται πως αρκετές ιστορίες έπαιξαν το ρόλο τους ώστε να εμπνεύσουν αυτό το ετήσιο δώρο. Η παλαιότερη χρονολογείται από το 1560. Σύμφωνα με μία εξ αυτών, ο βασιλιάς Κάρολος Θ΄ και η μητέρα του Αικατερίνη των Μεδίκων έλαβαν ένα μιγκέ από έναν ιππότη κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στο Dauphiné. Λέγεται ότι ο βασιλιάς εκτίμησε την χειρονομία και έκτοτε άρχισε να προσφέρει αυτά τα λουλούδια στις κυρίες της αυλής του κάθε χρόνο.

Μια άλλη ιστορία θέλει τη μητέρα του να είναι αυτή που εμπιστεύτηκε στον ίδιο ιππότη μια αποστολή και ότι όταν εκείνος επέστρεψε με κρίνο της κοιλάδας, το πρόσφερε στη συνέχεια στον βασιλιά…

Κάποιοι λένε ότι το να προσφέρεις ένα κρίνο έγινε δημοφιλές στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν οι μεγάλοι παριζιάνοι μόδιστροι πρόσφεραν ένα κλαδάκι από το διάσημο λουλούδι σε όλες τις γυναίκες, κυρίως στις εργαζόμενες και τις πελάτισσές τους, κάθε 1η Μαΐου. Αυτή η χειρονομία ενέπνευσε τον Christian Dior, έναν μεγάλο λάτρη του συγκεκριμένου άνθους.

Και μια μάλλον δυσάρεστη θεωρία

Αλλά σήμερα, 1η Μαΐου, το κρίνο της κοιλάδας και η Ημέρα της εργατικής Πρωτομαγιάς, είναι όλα συνδεδεμένα. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, αυτή η συσχέτιση είναι σχετικά πρόσφατη. Προηγουμένως, το λουλούδι της Ημέρας ήταν η églantine (είδος άγριου τριαντάφυλλου), ένα φωτεινό κόκκινο λουλούδι προς τιμήν των εργατών που σκοτώθηκαν από τον στρατό κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης στη βόρεια Γαλλία, την 1η Μαΐου του 1891.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής ο στρατάρχης Πεταίν αποφάσισε να ανατρέψει αυτό το έθιμο, το οποίο θεωρούσε πολύ αριστερό και επαναστατικό για τα γούστα του. Έτσι, ήταν αυτός που μετονόμασε τη γιορτή σε «Ημέρα της Εργασίας» και επέλεξε να αντικαταστήσει το κόκκινο λουλούδι με το ανοιξιάτικο λευκό ξαδελφάκι του. Το λουλούδι αυτό αποτελεί επομένως κληρονομιά του καθεστώτος του Βισύ.

Μάλλον προτιμάμε την ιστορία του Καρόλου Θ” ή του Κριστιάν Ντιόρ…

The post Πρωτομαγιά: το έθιμο του μιγκέ στον γαλλόφωνο κόσμο – ποιες οι επικρατέστερες θεωρίες; appeared first on .

Για να κατανοήσουμε την προέλευση του Πάσχα, πρέπει να πάμε πολύ πριν από την αρχή του Χριστιανισμού, στην Αρχαιότητα. Οι Αιγύπτιοι και οι Πέρσες συνήθιζαν να δίνουν ο ένας στον άλλο αυγά, αληθινά αυγά που είχαν βάψει. Το αυγό θεωρούνταν σύμβολο γονιμότητας, αναγέννησης και νέας ζωής — έννοιες που συνδέονται με την άνοιξη. Οι γαλάτες δρυίδες έβαφαν τα αυγά κόκκινα για να τιμήσουν τον ήλιο. Ήταν λοιπόν ένας τρόπος να γιορτάσουν της ανάστασης της φύσης. Μια παράδοση που πέρασε αργότερα και στους Ρωμαίους.

Αυτές οι παγανιστικές παραδόσεις συνδέθηκαν με το Πάσχα, αφενός επειδή και αυτό πέφτει συνήθως την Άνοιξη, αφετέρου διότι και το Πάσχα συντελείται μια άλλη ανάσταση, αυτή του Ιησού.

Μια άλλη εξήγηση που δίνεται συνδέεται με τη Σαρακοστή, τις 40 ημέρες πριν από το Πάσχα. Μέχρι τον 17ο αιώνα η Εκκλησία απαγόρευε την κατανάλωση αυγών κατά την περίοδο αυτή. Τα αυγά φυλάσσονταν, λοιπόν, και μοιράζονταν με τη λήξη της Σαρακοστής.

Λουδοβίκος ΙΔ” και διακοσμημένα αυγά

Η διακόσμηση των αυγών έγινε γρήγορα παράδοση, κυρίως χάρη στον βασιλιά Λουδοβίκο ΙΔ” στη Γαλλία. Κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, έπρεπε να του φέρουν το μεγαλύτερο αυγό που γεννήθηκε στο βασίλειό του. Και την ημέρα του Πάσχα μοίραζε στους αυλικούς του αυγά βαμμένα με φύλλα χρυσού.

Η παράδοση της σοκολάτας εμφανίστηκε πολύ αργότερα, τον 18ο αιώνα. Η αρχική ιδέα ήταν να αδειάζουν τα αυγά μετά τη Σαρακοστή και να τα γεμίζουν με σοκολάτα. Με τον εκδημοκρατισμό της τιμής του κακάο το 1800, οι σοκολατοποιοί άρχισαν να δημιουργούν αληθινά μικρά αυγά, αποκλειστικά από σοκολάτα, σε προσαρμοσμένα καλούπια.

Στα μέσα του 19ου αιώνα, με τη βιομηχανική επανάσταση και τις τεχνικές επεξεργασίας της σοκολάτας, βιομηχανίες όπως η Cadbury στην Αγγλία, έκαναν τα σοκολατένια αυγά δημοφιλή στο ευρύ κοινό.

Σήμερα, η παράδοση συνεχίζεται και διαφοροποιείται: σοκολατένιες κότες, σοκολατένιες καμπάνες (γιατί οι καμπάνες δεν χτυπούν στις εκκλησίες μεταξύ της Μεγάλης Πέμπτης και της Κυριακής του Πάσχα και ο θρύλος λέει ότι πάνε ταξίδι στη Ρώμη), σοκολατένια κουνέλια (γιατί στη Γερμανία το κουνέλι είναι το σύμβολο της άνοιξης και ο θρύλος λέει ότι γεννούσε αυγά στους κήπους!).

Όποια και αν είναι η μορφή, το σημαντικό είναι να το απολαύσεις. Η περίοδος του Πάσχα είναι η πιο προσοδοφόρα εποχή του χρόνου για τους σοκολατοποιούς.

The post Ξέρετε από πού προέρχεται η παράδοση των πασχαλινών αυγών; appeared first on .

Πριν γίνει, ωστόσο, χριστιανική γιορτή, αυτό το έθιμο έλκει την καταγωγή του στην αρχαία Ρώμη. Την εποχή εκείνη, περίπου στις 15 Φεβρουαρίου, γιορτάζανε τα Λουπερκάλια (Lupercalia), γιορτή αφιερωμένη στον Θεό Λούπερκους, που είναι κάτι αντίστοιχο με τον θεό Πάνα των αρχαίων Ελλήνων. Κατά τη διάρκεια αυτής της γιορτής, οι πιστοί διέσχιζαν τους δρόμους ενώ κουβαλούσαν μαζί τους δάδες. Αργότερα, στον 5ο αιώνα, ο Πάπας Γελάσιος Α, αποφάσισε να αλλάξει αυτή την παράδοση. Οι δάδες αντικαταστάθηκαν με τα ευλογημένα κεριά (έτσι βγήκε και το όνομα Chandeleur) και μοίραζαν κρέπες (ή μάλλον κάτι σαν τηγανίτες, περισσότερο) στους προσκυνητές που έφθαναν στη Ρώμη. Αυτή η παράδοση έχει αλλάξει από τότε. Τώρα, για τους Χριστιανούς, η Chandeleur είναι η γιορτή λατρείας του Ιησού.

Σε κάθε περίπτωση, στη Γαλλία και το Βέλγιο, η κοσμική παράδοση της κατανάλωσης τηγανίτων κατά τις ημέρες εκείνες συνδέεται με την αφθονία των σοδειών. Κι αυτό, διότι σύμφωνα με ενα παλιό μύθο, εάν την ημέρα της Chandeleur δεν γίνονταν κρέπες, η σοδειά του σιταριού όλης της χρονιάς θα καταστρεφόταν.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Clélia Chatelain Food & Photo (@clelia_13_)

Ένας άλλος συμβολισμός είναι ότι το στρογγυλό σχήμα της κρέπας θυμίζει τον ηλιακό δίσκο, κάτι που παραπέμπει στην επιστροφή της άνοιξης μετά το σκοτάδι και το κρύο του χειμώνα.

Μάλιστα, ακόμη και σήμερα υπάρχει ένα συγκεκριμένο έθιμο που σχετίζεται με την παρασκευή της κρέπας. Σύμφωνα με αυτό, κατά την ετοιμασία, η κρέπα πρέπει να αναποδογυρίζεται στον αέρα με το δεξί χέρι, ενώ στο αριστερό να βαστιέται ένα χρυσό νόμισμα, κάτι που υπόσχεται ευημερία όλο το χρόνο.

Στο Βέλγιο έχει διατηρηθεί η συνήθεια της τηγανίτας για την ημέρα του Chandeleur (ενώ στη Γαλλία φτιάχνουν ως επί το πλείστον κρέπες, είτε αλμυρές είτε γλυκές), ενώ όλα τα κεριά στο σπίτι πρέπει να παραμένουν αναμμένα, σύμφωνα με το έθιμο.

The post Chandeleur: ποια η προέλευση της ημέρας αυτής, που εορτάζεται κάθε 2 Φεβρουαρίου; appeared first on .