Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την έναρξη επίσημης έρευνας κατά του Grok, του chatbot τεχνητής νοημοσύνης της πλατφόρμας X (πρώην Twitter) του Ίλον Μασκ, με αντικείμενο τη διασπορά παράνομου περιεχομένου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συγκεκριμένα τη μαζική παραγωγή και κυκλοφορία κατασκευασμένων σεξουαλικού χαρακτήρα εικόνων, συμπεριλαμβανομένων εικόνων γυναικών και ανηλίκων.
Η έρευνα διεξάγεται στο πλαίσιο του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA) και θα εξετάσει κατά πόσο η πλατφόρμα X έχει τηρήσει τις υποχρεώσεις της όσον αφορά τη διαχείριση κινδύνων, τον έλεγχο περιεχομένου και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των χρηστών.
Συντηρητικά μέτρα και διατήρηση στοιχείων
Η Κομισιόν έχει ήδη χαρακτηρίσει τις εικόνες γυμνών γυναικών και παιδιών που διακινούνται μέσω της πλατφόρμας ως παράνομες και αποτρόπαιες, ενώ διέταξε το X να διατηρήσει όλα τα εσωτερικά έγγραφα και δεδομένα που σχετίζονται με το Grok έως το τέλος του 2026. Πρόκειται για παράταση εντολής διατήρησης στοιχείων που είχε αποσταλεί στην πλατφόρμα ήδη από το προηγούμενο έτος και αφορά τόσο τους αλγορίθμους όσο και τη διάδοση παράνομου περιεχομένου.
Όπως τόνισε η ιρλανδή ευρωβουλεύτρια Ρετζίνα Ντόχερτι, η οποία χαιρέτισε την απόφαση της Επιτροπής, «όταν υπάρχουν αξιόπιστες πληροφορίες ότι συστήματα τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται για να βλάψουν γυναίκες και παιδιά, η ευρωπαϊκή νομοθεσία οφείλει να εφαρμόζεται χωρίς καθυστέρηση».
Υπενθυμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη επιβάλει πρόστιμο 120 εκατ. ευρώ στο X για παραβιάσεις του DSA, παρά τις έντονες αντιδράσεις και τις πολιτικές πιέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλες έρευνες και διεθνής πίεση
Η ευρωπαϊκή έρευνα έρχεται να προστεθεί σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες εκτός ΕΕ. Στις αρχές Ιανουαρίου, η βρετανική ρυθμιστική αρχή Ofcom ανακοίνωσε επίσης την έναρξη έρευνας για τη χρήση του Grok στη δημιουργία εικόνων που ενδέχεται να συνιστούν πορνογραφικό ή κακοποιητικό υλικό, με τη βρετανική κυβέρνηση να ζητά από την πλατφόρμα «επείγουσες λύσεις».
Η γαλλική απάντηση: όρια στην πρόσβαση των ανηλίκων
Στο ίδιο ευρωπαϊκό κλίμα αυστηροποίησης, η Εθνοσυνέλευση της Γαλλίας υιοθέτησε σχέδιο νόμου που απαγορεύει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε παιδιά και εφήβους κάτω των 15 ετών, με στόχο την προστασία της ψυχικής και σωματικής τους υγείας.
Το νομοσχέδιο, το οποίο υποστηρίζεται από την κυβέρνηση του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία και αναμένεται να εξεταστεί από τη Γερουσία. Αν υιοθετηθεί οριστικά, η Γαλλία θα γίνει η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που θεσπίζει δεσμευτικό ηλικιακό όριο για τη χρήση των κοινωνικών δικτύων.
Ένα σαφές μήνυμα προς τις πλατφόρμες
Η έρευνα κατά του Grok και η γαλλική νομοθετική πρωτοβουλία αποτυπώνουν μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στροφή προς αυστηρότερη ρύθμιση της ψηφιακής σφαίρας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει πλέον αποφασισμένη να επιβάλει κανόνες, ιδίως όταν η τεχνητή νοημοσύνη και οι μεγάλες πλατφόρμες εμπλέκονται στη διάδοση περιεχομένου που θίγει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την ασφάλεια των ανηλίκων.
L’IA sous surveillance européenne
La Commission enquête sur Grok, tandis que la France renforce la protection des mineurs
La Commission européenne a annoncé l’ouverture d’une enquête formelle contre Grok, le chatbot d’intelligence artificielle intégré à la plateforme X d’Elon Musk, pour des soupçons de diffusion de contenus illégaux au sein de l’Union européenne. L’enquête porte notamment sur la création et la circulation massive d’images à caractère sexuel générées par l’IA, y compris des images représentant des femmes et des mineurs.
Cette procédure s’inscrit dans le cadre du Digital Services Act (DSA), la législation européenne visant à responsabiliser les grandes plateformes numériques. La Commission examinera si X a respecté ses obligations en matière de gestion des risques, de modération des contenus et de protection des droits fondamentaux.
Conservation des données et responsabilité des plateformes
Face à la gravité des faits signalés, la Commission a ordonné à la plateforme X de conserver l’ensemble des documents internes et des données liés à Grok jusqu’à fin 2026. Cette mesure conservatoire prolonge une décision antérieure concernant les algorithmes de la plateforme et la diffusion de contenus illicites.
Selon la députée européenne irlandaise Regina Doherty, il est essentiel que « la législation européenne soit appliquée sans délai lorsque des technologies d’intelligence artificielle sont utilisées pour nuire aux femmes et aux enfants ».
L’affaire intervient dans un contexte déjà tendu, l’Union européenne ayant infligé récemment une amende de 120 millions d’euros à X pour non-respect du DSA.
Un mouvement plus large de régulation
L’initiative européenne fait écho aux démarches engagées au Royaume-Uni, où l’autorité de régulation Ofcom a également lancé une enquête sur l’utilisation de Grok pour produire des images susceptibles de relever de la pornographie ou de l’exploitation sexuelle.
Dans ce climat de vigilance accrue, la France a franchi un pas supplémentaire sur le plan législatif. L’Assemblée nationale a adopté un projet de loi interdisant l’accès aux réseaux sociaux aux moins de 15 ans, afin de protéger leur santé mentale et leur développement.
Soutenu par le président Emmanuel Macron, le texte doit encore être examiné par le Sénat. S’il est définitivement adopté, la France deviendra le premier pays européen à instaurer un âge minimum légal pour l’utilisation des plateformes sociales.
Vers une régulation plus ferme de l’IA
Entre l’enquête visant Grok et l’initiative française, un message clair se dessine : l’Union européenne entend renforcer son contrôle sur les technologies numériques et l’intelligence artificielle, en particulier lorsque leur usage met en péril la dignité humaine et la sécurité des plus jeunes.