Σημαντικές εξελίξεις που αφορούν την οδική κυκλοφορία, τη στάθμευση και τη χρήση οχημάτων βρίσκονται σε εξέλιξη στις Βρυξέλλες και σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Από αλλαγές στις ζώνες στάθμευσης σε τέσσερις δήμους της πρωτεύουσας, μέχρι νέα αυστηρότερα μέτρα για οδηγούς χωρίς άδεια και πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από τα πρόστιμα της Ζώνης Χαμηλών Εκπομπών (LEZ), το τοπίο για τους οδηγούς διαμορφώνεται εκ νέου.
Τέλος στο δωρεάν πάρκινγκ σε τέσσερις δήμους των Βρυξελλών
Από τις 2 Φεβρουαρίου, αλλάζει το καθεστώς στάθμευσης σε τέσσερις δήμους των Βρυξελλών: Jette, Koekelberg, Ganshoren και Berchem-Sainte-Agathe. Οι μέχρι πρότινος μπλε ζώνες, όπου επιτρεπόταν δωρεάν στάθμευση έως δύο ώρες με τη χρήση δίσκου, μετατρέπονται σε πράσινες ζώνες επί πληρωμή.
Στο πλαίσιο της αλλαγής, έχουν τοποθετηθεί νέοι παρκόμετρα και ενημερωτικά «τοτέμ» στους δρόμους των δήμων. Οι κάτοχοι κάρτας κατοίκου (carte riverain) δεν επηρεάζονται από το νέο σύστημα.
Υπάρχουν ωστόσο εξαιρέσεις: η περιοχή γύρω από την πλατεία Place du Miroir στο Jette παραμένει σε γκρίζα ζώνη, δηλαδή στην ακριβότερη κατηγορία στάθμευσης, ενώ ορισμένες μπλε ζώνες διατηρούνται σε καθαρά οικιστικές περιοχές.
Στις πράσινες ζώνες, το κόστος στάθμευσης διαμορφώνεται ως εξής:
-
1,80 ευρώ για την πρώτη ώρα
-
3,70 ευρώ για τη δεύτερη ώρα (σύνολο 5,50 ευρώ για δύο ώρες)
-
2,70 ευρώ για κάθε επιπλέον ώρα
Η χρέωση ισχύει από τις 09:00 έως τις 20:00, με εξαίρεση το Koekelberg, όπου η πληρωμή επεκτείνεται έως τις 21:00. Προβλέπεται μεταβατική περίοδος προσαρμογής κατά την πρώτη εβδομάδα εφαρμογής του μέτρου.
Κατάσχεση οχήματος για οδήγηση χωρίς άδεια
Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, ένα νέο νομοσχέδιο που έχει ήδη εγκριθεί από την Επιτροπή Μεταφορών φέρνει σημαντική σκλήρυνση της νομοθεσίας για όσους οδηγούν χωρίς έγκυρη άδεια. Εφόσον το νομοσχέδιο γίνει νόμος, οι δικαστές θα υποχρεούνται να διατάσσουν την κατάσχεση του οχήματος κάθε οδηγού που συλλαμβάνεται να οδηγεί χωρίς άδεια, εκτός αν υπάρχει σοβαρός και τεκμηριωμένος λόγος, όπως έκτακτο ιατρικό περιστατικό.
Η πρωτοβουλία ανήκει στον ομοσπονδιακό βουλευτή του φλαμανδικού εθνικιστικού κόμματος N-VA, Wouter Raskin, ο οποίος υποστηρίζει ότι στόχος είναι να πληγούν οι επαναλαμβανόμενοι και επικίνδυνοι παραβάτες εκεί «όπου πραγματικά πονάει». Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας Vias από το 2019, οι οδηγοί που αγνοούν απαγορεύσεις οδήγησης είναι εκείνοι που παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά υποτροπής και εμπλέκονται δυσανάλογα συχνά σε τροχαία ατυχήματα.
Το μέτρο δεν θα εφαρμόζεται όταν το όχημα ανήκει σε τρίτο πρόσωπο. Όπως σημειώνει ο εισηγητής του νομοσχεδίου, η ρύθμιση δεν αποτελεί πανάκεια, αλλά στέλνει σαφές μήνυμα ότι η αντικοινωνική και επικίνδυνη οδική συμπεριφορά δεν είναι πλέον ανεκτή.
Πολιτική αντιπαράθεση για τα πρόστιμα της Ζώνης Χαμηλών Εκπομπών
Παράλληλα, έντονες πολιτικές συζητήσεις προκαλεί πρόταση του κόμματος MR για τη μείωση των προστίμων που επιβάλλονται σε οδηγούς που παραβιάζουν τους κανόνες της Ζώνης Χαμηλών Εκπομπών (LEZ) στις Βρυξέλλες. Η πρόταση έχει κατατεθεί προς γνωμοδότηση στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο διαθέτει προθεσμία 30 ημερών για να εκδώσει άποψη.
Από την 1η Ιανουαρίου, απαγορεύεται η κυκλοφορία πετρελαιοκίνητων οχημάτων Euro 5 και βενζινοκίνητων Euro 2 στην πρωτεύουσα, με περίπου 30.000 οδηγούς να επηρεάζονται. Από την 1η Απριλίου, οι παραβάτες θα αντιμετωπίζουν τριμηνιαία πρόστιμα ύψους 350 ευρώ, μετά από απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου που ακύρωσε προηγούμενη διετή αναβολή των κυρώσεων, κρίνοντας ότι έβλαπτε τη δημόσια υγεία.
Το MR προτείνει νέα τρίμηνη αναβολή των προστίμων και σημαντική μείωση των ποσών: 15 ευρώ για τους πρώτους δύο μήνες, 25 ευρώ από τον τρίτο έως τον έκτο μήνα και 50 ευρώ στη συνέχεια. Σήμερα, τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως τα 1.400 ευρώ ετησίως, ενώ με τη νέα πρόταση το ανώτατο όριο θα περιοριζόταν στα 600 ευρώ.
Η πρόταση προβλέπει επίσης έναν μήνα «περιόδου χάριτος» χωρίς πρόστιμα, παρά το γεγονός ότι η αυστηροποίηση των κανόνων είχε ανακοινωθεί εδώ και χρόνια και είχε ήδη δοθεί επιπλέον ετήσια παράταση. Τα μειωμένα πρόστιμα θα αφορούν μόνο την πιο πρόσφατη κατηγορία απαγορευμένων οχημάτων, τα οποία –σύμφωνα με το MR– ρυπαίνουν λιγότερο.
Από την πλευρά τους, οι Πράσινοι (Groen) αντιδρούν έντονα, υποστηρίζοντας ότι η πρόταση ουσιαστικά αποδυναμώνει το σύστημα κυρώσεων και δημιουργεί νομική ασάφεια. Όπως τονίζουν, δεν υπάρχει λόγος νέας αλλαγής, καθώς οι οδηγοί έχουν ήδη επωφεληθεί από επαρκή μεταβατική περίοδο.
Changements majeurs en matière de circulation routière à Bruxelles
Nouvelles règles de stationnement, durcissement des sanctions pour conduite sans permis et débat autour des amendes de la zone basse émission
Plusieurs évolutions importantes concernant la circulation routière, le stationnement et l’usage des véhicules sont actuellement en cours à Bruxelles et au niveau fédéral. De la fin du stationnement gratuit dans plusieurs communes de la capitale à l’introduction de mesures plus strictes contre les conducteurs sans permis, en passant par les discussions politiques autour des amendes liées à la zone de basses émissions (LEZ), le cadre réglementaire pour les automobilistes est en pleine mutation.
Fin du stationnement gratuit dans quatre communes bruxelloises
À partir du 2 février, le régime de stationnement change dans quatre communes de la Région bruxelloise : Jette, Koekelberg, Ganshoren et Berchem-Sainte-Agathe. Les zones bleues, qui permettaient jusqu’ici deux heures de stationnement gratuit avec disque, passent en zones vertes payantes.
Dans ce contexte, de nouveaux horodateurs ainsi que des dispositifs d’information ont été installés dans l’espace public. Les détenteurs d’une carte riverain ne sont pas concernés par ces changements.
Certaines exceptions subsistent néanmoins. Aux abords de la place du Miroir à Jette, la zone reste classée en zone grise, soit la plus coûteuse. Par ailleurs, quelques zones bleues sont maintenues dans certains quartiers résidentiels.
Dans les zones vertes, les tarifs sont fixés à 1,80 euro pour la première heure, 3,70 euros pour la deuxième heure, soit un total de 5,50 euros pour deux heures, puis 2,70 euros par heure supplémentaire. Le stationnement est payant de 9h à 20h, à l’exception de Koekelberg où la tarification s’étend jusqu’à 21h. Une période de transition est prévue durant la première semaine d’application.
Confiscation automatique des véhicules en cas de conduite sans permis
Au niveau fédéral, un nouveau projet de loi, déjà approuvé par la commission parlementaire des Transports, prévoit un durcissement significatif des sanctions à l’encontre des conducteurs circulant sans permis valide. Une fois le texte entré en vigueur, les magistrats seront tenus d’ordonner la confiscation du véhicule de toute personne surprise au volant sans permis, sauf justification valable, telle qu’une urgence médicale.
Le texte est porté par le député fédéral Wouter Raskin (N-VA), qui affirme vouloir s’attaquer en priorité aux récidivistes les plus dangereux. Une étude réalisée en 2019 par l’institut de sécurité routière Vias montre en effet que les conducteurs qui bravent une interdiction de conduire présentent un risque élevé de récidive et sont surreprésentés dans les statistiques d’accidents.
La confiscation ne s’appliquera toutefois pas lorsque le véhicule appartient à un tiers. Selon l’auteur du projet, la mesure ne prétend pas résoudre tous les problèmes de sécurité routière, mais elle permet d’envoyer un signal clair : les comportements antisociaux et dangereux sur la route ne seront plus tolérés.
Vers une réduction des amendes de la zone de basses émissions ?
Parallèlement, une proposition du parti MR visant à réduire les amendes liées au non-respect des règles de la zone de basses émissions (LEZ) à Bruxelles alimente un vif débat politique. Le texte a été soumis au Conseil d’État, qui dispose d’un délai de 30 jours pour rendre son avis.
Depuis le 1er janvier, les véhicules diesel Euro 5 et essence Euro 2 sont interdits de circulation dans la capitale, une mesure qui concerne environ 30.000 automobilistes. À partir du 1er avril, ces derniers s’exposeront à des amendes trimestrielles de 350 euros, suite à une décision de la Cour constitutionnelle ayant annulé le report de deux ans voté fin 2024, au motif qu’il portait atteinte à la santé publique.
Le MR propose désormais de repousser l’application des sanctions de trois mois supplémentaires et d’en réduire fortement le montant : 15 euros pour les deux premiers mois, 25 euros du troisième au sixième mois, puis 50 euros par la suite. Actuellement, les amendes peuvent atteindre jusqu’à 1.400 euros par an ; le plafond serait ramené à 600 euros dans le cadre de cette réforme.
La proposition prévoit également un mois sans sanctions afin de laisser davantage de temps aux automobilistes pour s’adapter, malgré le fait que le durcissement des règles de la LEZ ait été annoncé de longue date et qu’un report d’un an ait déjà été accordé. Les amendes réduites ne concerneraient que la catégorie la plus récente de véhicules interdits, jugés moins polluants par le MR.
Cette initiative est vivement critiquée par les écologistes, qui estiment qu’elle viderait le système de sanctions de sa substance et introduirait une nouvelle insécurité juridique. Selon eux, les automobilistes ont déjà bénéficié d’un délai suffisant et aucune modification supplémentaire n’est nécessaire.