Στις Βρυξέλλες, το Festival Matrimiel έρχεται να φωτίσει μια μορφή γνώσης που συχνά παραμένει αόρατη: τη σοφία και τις δεξιότητες των μεγαλύτερων γυναικών, όπως αυτές μεταδίδονται από γενιά σε γενιά. Από τις 8 έως τις 10 Μαΐου, το φεστιβάλ φιλοξενείται σε δύο χώρους στο Ixelles, προτείνοντας ένα πολυδιάστατο πρόγραμμα που συνδυάζει εργαστήρια, παραστάσεις και αφηγήσεις ζωής.
Στον πυρήνα του φεστιβάλ βρίσκεται η έννοια της μητρογραμμικής κληρονομιάς, δηλαδή της γνώσης που περνά από μητέρα σε κόρη και από γιαγιά σε εγγονή. Δραστηριότητες όπως το κέντημα, το πλέξιμο, η χρήση φαρμακευτικών φυτών και η παρασκευή ψωμιού αποκτούν εδώ νέα σημασία, καθώς παρουσιάζονται όχι απλώς ως καθημερινές πρακτικές, αλλά ως πολιτιστικά εργαλεία μνήμης και ταυτότητας. Παράλληλα, διοργανώνονται συζητήσεις που εξετάζουν τις οικογενειακές σχέσεις και αναζητούν δρόμους συμφιλίωσης.
Η καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ, εμπνευσμένη από την προσωπική εμπειρία και τη σχέση με τη μητέρα της, επισημαίνει ότι τέτοιες δεξιότητες κινδυνεύουν να χαθούν, αν δεν μεταδοθούν ενεργά. Το Festival Matrimiel φιλοδοξεί ακριβώς αυτό: να δημιουργήσει έναν χώρο όπου η μετάδοση γνώσης γίνεται πράξη και εμπειρία.
Ο ίδιος ο τίτλος του φεστιβάλ (Matrimiel) συνδυάζει την έννοια της μητρικής κληρονομιάς με το «μέλι», παραπέμποντας στη συμβολική εικόνα των μεγαλύτερων μελισσών που επιστρέφουν στην κυψέλη για να θρέψουν τις νεότερες. Με τον ίδιο τρόπο, οι γυναίκες που μοιράζονται τη γνώση τους ανανεώνονται μέσα από αυτή τη διαδικασία, αποδεικνύοντας ότι η μετάδοση είναι μια ζωντανή και δυναμική πράξη.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης τρεις παραστάσεις που διερευνούν τις γυναικείες γενεαλογίες και τις σύνθετες οικογενειακές σχέσεις, καθώς και μια «ζωντανή βιβλιοθήκη», αφιερωμένη στις ιστορίες γυναικών από τη διασπορά. Μέσα από αυτές τις αφηγήσεις, το κοινό καλείται να ανακαλύψει διαφορετικές εμπειρίες και πολιτισμικές διαδρομές.
Η συνολική αισθητική του φεστιβάλ είναι σχεδιασμένη ώστε να τοποθετεί τις μεγαλύτερες γυναίκες στο κέντρο της κοινότητας, αναγνωρίζοντας τον ρόλο τους ως φορείς γνώσης και εμπειρίας. Παρότι το φεστιβάλ εστιάζει στη γυναικεία εμπειρία, παραμένει ανοιχτό σε όλους, με ορισμένα εργαστήρια να απευθύνονται αποκλειστικά σε γυναίκες και άλλα να υποδέχονται οικογένειες και επισκέπτες κάθε ηλικίας.
Οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται στο SAFFCA, στην Abbaye de la Cambre για τα εργαστήρια, και στο Hôtel de Wouters για τις παραστάσεις, μετατρέποντας το Ixelles σε έναν χώρο συνάντησης της μνήμης, της τέχνης και της συλλογικής εμπειρίας.
Festival Matrimiel : transmettre les savoirs des femmes, entre mémoire et création
Un événement bruxellois dédié à l’héritage féminin et à la transmission intergénérationnelle
À Bruxelles, le Festival Matrimiel met en lumière une richesse souvent ignorée : les savoirs accumulés par les femmes au fil des générations. Du 8 au 10 mai, à Ixelles, cet événement propose une immersion dans un univers où ateliers, performances et récits de vie se rencontrent pour célébrer la transmission.
Au cœur du projet se trouve l’idée d’un héritage matrilinéaire, transmis de mère en fille, de grand-mère à petite-fille. Broderie, crochet, plantes médicinales ou encore fabrication du pain sont ici réinterprétés comme des vecteurs culturels et identitaires, bien au-delà de leur dimension quotidienne. Des espaces de discussion sont également prévus pour aborder les relations familiales et explorer des pistes de réconciliation.
À l’origine du festival, une réflexion née d’une expérience personnelle : celle d’un savoir maternel risquant de disparaître faute de transmission. Le Festival Matrimiel se veut ainsi un lieu où ces connaissances peuvent être partagées, expérimentées et réinventées.
Le nom même de l’événement associe la notion de patrimoine matrilinéaire à celle du « miel », en référence aux abeilles âgées qui nourrissent les plus jeunes au sein de la ruche. Une métaphore forte pour illustrer une idée centrale : transmettre, c’est aussi se renouveler.
Trois performances viennent enrichir le programme en explorant les lignées féminines et les dynamiques familiales complexes, tandis qu’une « bibliothèque vivante » donne la parole à des femmes issues de diasporas, offrant un regard pluriel sur les expériences et les identités.
La scénographie du festival place les femmes âgées au cœur du dispositif, soulignant leur rôle essentiel dans la vie des communautés. Bien que centré sur les femmes, l’événement est ouvert à tous, avec des activités adaptées à différents publics.
Les ateliers se tiennent au SAFFCA, à l’Abbaye de la Cambre, tandis que les performances sont accueillies à l’Hôtel de Wouters, faisant d’Ixelles un véritable carrefour de mémoire, de transmission et de création contemporaine.