Από εθνικό σε ευρωπαϊκό φαινόμενο

Αυτό που διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία είναι η κλίμακα των εξελίξεων. Οι πιέσεις δεν περιορίζονται πλέον σε μεμονωμένες χώρες, αλλά επεκτείνονται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Γαλλία, η Stellantis ανακοίνωσε τον τερματισμό της παραγωγής στο Poissy μετά το 2027, ενώ η Renault σχεδιάζει σημαντικές περικοπές στο ανθρώπινο δυναμικό της. Παράλληλα, η Volkswagen έκλεισε το εργοστάσιό της στη Δρέσδη, σηματοδοτώντας μια ιστορική καμπή για τον όμιλο.

Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία λειτουργεί περίπου στο 55% της δυναμικότητάς της, γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη πλεονάζουσας παραγωγικής βάσης. Στο Βέλγιο, όπου άλλοτε λειτουργούσαν πολλαπλά εργοστάσια, σήμερα παραμένει ουσιαστικά μόνο η μονάδα της Volvo στη Γάνδη, γεγονός που αναδεικνύει τη σταδιακή αποδυνάμωση του κλάδου σε εθνικό επίπεδο.

Τα μαθήματα της βαριάς βιομηχανίας

Η εξέλιξη αυτή θυμίζει την πορεία άλλων βιομηχανικών τομέων στο Βέλγιο, όπως η εξόρυξη άνθρακα στο Λιμβούργο ή η χαλυβουργία στη Λιέγη, στο Σαρλερουά και στο Clabecq. Οι τομείς αυτοί δεν κατέρρευσαν απότομα, αλλά υπέστησαν μια μακρά περίοδο σταδιακής συρρίκνωσης, μέσα από αλλεπάλληλες «προσαρμογές» που τελικά οδήγησαν στην απώλεια της παραγωγικής τους βάσης.

Αν και η αυτοκινητοβιομηχανία έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, η σύγκριση αυτή επανέρχεται όλο και συχνότερα, καθώς η παραγωγή μετακινείται προς περιοχές με χαμηλότερο κόστος και διαφορετικές στρατηγικές ανάπτυξης.

Ανταγωνισμός και γεωοικονομικές μεταβολές

Η ενίσχυση της παρουσίας διεθνών κατασκευαστών στην ευρωπαϊκή αγορά αποτελεί έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα. Εταιρείες από την Ασία επεκτείνονται δυναμικά, δημιουργώντας παραγωγικές μονάδες εντός Ευρώπης, με στόχο τόσο την καλύτερη πρόσβαση στην αγορά όσο και την αντιμετώπιση εμπορικών περιορισμών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η BYD, η οποία πρόκειται να κατασκευάζει πλέον στην Ουγγαρία και σύντομα στην Τουρκία. Όχι για να γίνει πιο… ευρωπαϊκή, αλλά για να παρακάμψει τους τελωνειακούς δασμούς ενώ παράλληλα προμηθεύει την τοπική αγορά. Οι κινεζικές μάρκες καταλαμβάνουν τώρα το 6% της ευρωπαϊκής αγοράς, με σχεδόν 800.000 οχήματα να αναμένονται το 2025, σχεδόν διπλάσια από το προηγούμενο έτος.  Το μερίδιό τους αυξάνεται αισθητά, αντανακλώντας τη μεταβολή των παγκόσμιων ισορροπιών.

Παράλληλα, η μετάβαση προς την ηλεκτροκίνηση συνοδεύεται από διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις. Στην Ευρώπη, οι στόχοι και τα χρονοδιαγράμματα έχουν τροποποιηθεί τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αστάθεια και επαναπροσδιορισμό στρατηγικών. Αντίθετα, άλλες οικονομίες έχουν ακολουθήσει πιο σταθερή πορεία, επενδύοντας συστηματικά σε νέες τεχνολογίες και παραγωγικές δυνατότητες.

Το ερώτημα της επόμενης ημέρας

Για το Βέλγιο, οι εξελίξεις αυτές δεν αποτελούν απλώς μια διεθνή τάση, αλλά μια πραγματικότητα με άμεσες αναφορές στο πρόσφατο παρελθόν του. Η εμπειρία από τη συρρίκνωση της βαριάς βιομηχανίας λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την κατανόηση των σημερινών αλλαγών.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αυτοκινητοβιομηχανία φαίνεται να βρίσκεται σε μια καθοριστική μεταβατική φάση, όπου η ισορροπία μεταξύ ανταγωνιστικότητας, τεχνολογίας και πολιτικών επιλογών παραμένει ανοιχτό ζήτημα. Το κατά πόσο οι τρέχουσες προσαρμογές θα οδηγήσουν σε σταθεροποίηση ή σε βαθύτερη αναδιάρθρωση του κλάδου είναι ένα ερώτημα που παραμένει χωρίς σαφή απάντηση.

The post Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία σε καμπή: αναδιάρθρωση ή βαθύτερη μεταμόρφωση; appeared first on .

Ο υφυπουργός Τουρισμού Κώστας Κουμής υπογράμμισε ότι η χώρα «ήταν, είναι και θα παραμείνει ασφαλής προορισμός», επιδιώκοντας να καθησυχάσει τις ανησυχίες της διεθνούς τουριστικής αγοράς. Ωστόσο, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι το κλίμα αβεβαιότητας έχει ήδη επηρεάσει τη ζήτηση. Σύμφωνα με τη Σοφία Ευθυμίου, εκπρόσωπο της εταιρείας βραχυχρόνιων μισθώσεων Saaiman Stays, μέσα σε μία εβδομάδα καταγράφηκαν ακυρώσεις από 13 επισκέπτες, οι οποίες αντιστοιχούν σε περίπου 50 διανυκτερεύσεις και συνεπάγονται απώλεια που φτάνει το 35% των αναμενόμενων εσόδων.

Ταξιδιωτικές οδηγίες και ανησυχίες ασφαλείας

Στο κλίμα αυτό συνέβαλε και η πρόσφατη ενημέρωση των ταξιδιωτικών οδηγιών από το Foreign, Commonwealth and Development Office (FCDO) του Ηνωμένου Βασιλείου στις 5 Μαρτίου 2026. Η ανακοίνωση αναφερόταν σε επίθεση με drone που σημειώθηκε λίγες ημέρες νωρίτερα στη στρατιωτική βάση της RAF στο Ακρωτήρι.

Παρότι η ενημέρωση δεν συνδέει άμεσα το περιστατικό με τη γενικότερη κατάσταση στη Μέση Ανατολή ή στον Περσικό Κόλπο, επισημαίνει ότι η περιφερειακή κλιμάκωση δημιουργεί σημαντικούς κινδύνους για την ασφάλεια και μπορεί να προκαλέσει διαταραχές στις μετακινήσεις. Οι εξελίξεις αυτές έχουν ενισχύσει την αίσθηση αβεβαιότητας σε ένα μέρος της τουριστικής αγοράς.

Ένα πλήγμα μετά από χρονιά-ρεκόρ

Η συγκυρία αυτή έρχεται σε αντίθεση με την εντυπωσιακή πορεία του κυπριακού τουρισμού το 2025, όταν οι αφίξεις επισκεπτών αυξήθηκαν κατά 12,2% και έφτασαν στο ιστορικό υψηλό των 4,53 εκατομμυρίων ταξιδιωτών.

Ωστόσο, όπως σημείωσε ο δημοτικός γραμματέας της Αγίας Νάπας, Φώτος Κίκιλλος, στο διεθνές τουριστικό συνέδριο ITB Berlin στις αρχές Μαρτίου, οι επαγγελματίες του κλάδου αρχίζουν να διαπιστώνουν σημάδια επιβράδυνσης. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, ήδη καταγράφονται ακυρώσεις και μια γενικότερη αίσθηση επιφυλακτικότητας μεταξύ των επισκεπτών.

Μέτρα καθησυχασμού και πρακτικά προβλήματα στις μετακινήσεις

Οι κυπριακές αρχές προσπαθούν να περιορίσουν την ανησυχία των ταξιδιωτών. Το Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων ανακοίνωσε την απαγόρευση χρήσης drones από ιδιώτες, επιτρέποντας μόνο κυβερνητικές επιχειρήσεις, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας.

Παράλληλα, ένα σημαντικό μέρος των ακυρώσεων ενδέχεται να οφείλεται όχι τόσο στον φόβο των ταξιδιωτών, όσο σε πρακτικά εμπόδια μετακίνησης. Οι Ισραηλινοί τουρίστες, που το 2025 αντιστοιχούσαν στο 13% των συνολικών αφίξεων, αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω των περιορισμών στον εναέριο χώρο και των ακυρωμένων πτήσεων από πόλεις όπως η Χάιφα και το Tελ Αβίβ προς τα αεροδρόμια της Λάρνακας και της Πάφου.

Αναστολές πτήσεων έχουν καταγραφεί επίσης προς και από το Aμάν στην Ιορδανία, τη Bηρυττό στον Λίβανο, το Ντουμπάι στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ντόχα στο Κατάρ.

Δύο πιθανά σενάρια για την πορεία της τουριστικής ζήτησης

Αναλυτές της Oxford Economics εξετάζουν δύο πιθανά σενάρια για την εξέλιξη της τουριστικής ζήτησης στην περιοχή. Στο πρώτο, το αρνητικό κλίμα περιορίζεται σταδιακά και υποχωρεί μέχρι το τέλος Ιουνίου. Στο δεύτερο, η επιφυλακτικότητα των ταξιδιωτών παρατείνεται μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Οι επαγγελματίες του τουρισμού στην Κύπρο ελπίζουν ότι θα επικρατήσει το πιο αισιόδοξο σενάριο, ώστε η φετινή τουριστική περίοδος να μην επηρεαστεί σημαντικά.

LE TOURISME À CHYPRE FACE AUX INCERTITUDES LIÉES AUX TENSIONS AU MOYEN-ORIENT
Annulations de réservations et inquiétudes des voyageurs malgré les assurances des autorités que l’île reste une destination sûre

Français

La situation géopolitique au Moyen-Orient commence à avoir des répercussions sur l’activité touristique à Chypre. Située à proximité d’Israël, l’île constitue le territoire de l’Union européenne le plus proche de cette zone sensible. Cette position géographique alimente certaines inquiétudes parmi les voyageurs, ce qui se traduit déjà par un ralentissement des réservations.

Le vice-ministre du Tourisme, Costas Koumis, a toutefois tenu à rassurer le public international en affirmant que Chypre « a toujours été et restera une destination sûre ». Malgré ces déclarations, plusieurs professionnels du secteur observent un climat de prudence. Sophia Efthymiou, responsable de la société de locations de courte durée Saaiman Stays, a indiqué que treize clients avaient annulé leurs séjours en une semaine, soit environ cinquante nuitées perdues et une baisse estimée à près de 35 % du chiffre d’affaires prévu.

Des avertissements de voyage qui alimentent la prudence

La mise à jour des conseils aux voyageurs par le Foreign, Commonwealth and Development Office (FCDO) du Royaume-Uni, publiée le 5 mars 2026, a également contribué à renforcer cette prudence. Le document mentionne notamment une attaque de drone survenue quelques jours plus tôt à la base militaire britannique RAF Akrotiri, située sur l’île.

Sans établir de lien direct avec les tensions au Moyen-Orient, l’avis souligne néanmoins que l’escalade régionale peut entraîner des risques sécuritaires et provoquer des perturbations dans les déplacements internationaux. Ce contexte a contribué à fragiliser la confiance d’une partie des voyageurs.

Un secteur qui sortait d’une année exceptionnelle

Ces incertitudes interviennent alors que le tourisme chypriote venait d’enregistrer une année particulièrement positive. En 2025, l’île avait accueilli 4,53 millions de visiteurs, soit une hausse de 12,2 % par rapport à l’année précédente et un record historique pour la destination.

Cependant, lors du salon international du tourisme ITB Berlin au début du mois de mars, le secrétaire municipal d’Ayia Napa, Fotos Kikillos, a reconnu que certains acteurs du secteur commençaient à constater des annulations et une certaine hésitation parmi les voyageurs.

Des mesures pour rassurer les visiteurs

Afin de répondre aux préoccupations liées à la sécurité, les autorités chypriotes ont annoncé l’interdiction de l’utilisation de drones par des particuliers, à l’exception des opérations menées par les services gouvernementaux. Cette décision vise à limiter les risques et à renforcer le sentiment de sécurité sur l’île.

Dans le même temps, une partie du recul des réservations pourrait s’expliquer par des difficultés logistiques plutôt que par la crainte des touristes. Les voyageurs israéliens, qui représentaient environ 13 % des arrivées en 2025, rencontrent actuellement des obstacles pour rejoindre l’île en raison de la fermeture de certains espaces aériens et de l’annulation de vols entre Haïfa ou Tel-Aviv et les aéroports de Larnaca et de Paphos.

Des suspensions de liaisons aériennes concernent également Amman en Jordanie, Beyrouth au Liban, Dubaï aux Émirats arabes unis et Doha au Qatar.

Des perspectives encore incertaines

Les analystes du cabinet Oxford Economics envisagent deux scénarios possibles pour l’évolution de la demande touristique dans la région. Dans le premier, le climat d’inquiétude s’atténuerait progressivement d’ici la fin juin. Dans le second, cette prudence pourrait se prolonger jusqu’en septembre.

Pour les professionnels du tourisme chypriote, l’espoir est évidemment de voir la situation se stabiliser rapidement afin que la saison touristique ne soit que temporairement affectée.

The post Πώς ο πόλεμος στο Ιράν επηρεάζει τον τουρισμό στην Κύπρο appeared first on .

Οι σύγχρονοί του στη Ρωσία όπου έζησε και έκανε μια μοναδική επαγγελματική καριέρα στη ρωσική διπλωματική υπηρεσία την ταραχώδη περίοδο 1809-1822, με τους ναπολεόντειους πολέμους και το Συνέδριο της Βιέννης, θυμούνται τον Καποδίστρια ως έναν ήσυχο, ντροπαλό και ευγενικό άνθρωπο, που φαινόταν μάλλον ασυνήθιστος για τα αριστοκρατικά σαλόνια της Αγίας Πετρούπολης της εποχής.**

Ήταν λεπτός, μάλλον ψηλός, ντυμένος εξ ολοκλήρου στα μαύρα, με το χλωμό πρόσωπό του να αποτελεί δείγμα ελληνικής ανδρικής ομορφιάς. Η σκούρα ενδυμασία και η χλωμή, κλασική φιγούρα ζωντάνευαν από εκφραστικά, μεγάλα μαύρα μάτια, που η αυστηρότητά τους απαλυνόταν από τη λευκότητα της γραβάτας και των προσεκτικά χτενισμένων μαλλιών του. Ορισμένες βασικές ιδιότητές του – καλοσύνη, σεμνότητα, εργατικότητα, καλλιέργεια και ευφυΐα – διαμόρφωσαν και το στυλ εργασίας του και της ευρύτερης προσέγγισής του στα σύνθετα θέματα, το οποίο συνίστατο σε προσεκτική αναζήτηση συμβιβασμού και συμφωνίας μεταξύ όλων των μερών.

Ο Καποδίστριας απέδιδε κατά κανόνα την έκρηξη των κρίσεων και των επαναστάσεων της εποχής του στα πολιτικά λάθη κυβερνήσεων που είχαν εγκαθιδρύσει τυραννικά ή άδικα καθεστώτα, στις αδικίες και προκλήσεις της απολυταρχίας, στην αύξηση των ανισοτήτων, στην κακή οικονομική κατάσταση, στην κακοδιοίκηση, στις διώξεις των φιλελεύθερων, ενίοτε μετριοπαθών ή ριζοσπαστών αντιπάλων των καθεστώτων. Τέτοιες κυβερνήσεις δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν ούτε στα ζητήματα των υπηκόων τους ούτε στις λειτουργίες τους στην εξωτερική ή την εσωτερική πολιτική σκηνή.

Εν τούτοις φαίνεται να εξετάζει μετά τις επαναστάσεις του 1820 και τις απόψεις που κυριαρχούσαν σε κύκλους της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, συμπεριλαμβανομένων και διπλωματών, σύμφωνα με τις οποίες οι επαναστάσεις ήταν αποτέλεσμα συνομωσιών επαναστατών, καρμπονάρων, μυστικών εταιρειών και αξιωματικών που εκμεταλλεύονταν την πλειοψηφία των στρατιωτών και των λαϊκών μαζών.

Ο Καποδίστριας έχει χαρακτηριστεί είτε υποστηρικτής της πεφωτισμένης μοναρχίας/ δεσποτείας, είτε της συνταγματικής μοναρχίας/ δημοκρατικής διακυβέρνησης, καθώς και της ανάπτυξης της φιλελεύθερης εξωτερικής πολιτικής της Ρωσίας κατά την περίοδο 1815-1822. Όλες σχεδόν οι θεωρήσεις συγκλίνουν ότι ο Καποδίστριας πίστευε ότι η ανώτατη εκτελεστική εξουσία πρέπει να είναι ισχυρή και να μπορεί να δρα απερίσπαστη, ώστε ο κάτοχος της να μπορεί να αντιταχθεί στην κοινή γνώμη και να εφαρμόσει αντιδημοφιλείς μεταρρυθμίσεις, όταν ήταν απαραίτητες, και να τις ολοκληρώσει.

Ο ανδριάντας του Ιωάννη Καποδίστρια στο Ναύπλιο (έργο Μιχάλη Τόμπρου, 1932).

Ο Καποδίστριας, αν και θεωρούσε αποτελεσματικότερη την ισχυρή, πεφωτισμένη και απερίσπαστη εξουσία, φαίνεται πάντως ότι ακολουθούσε πραγματιστικές και μη δογματικές προσεγγίσεις που ενίοτε φαίνονται «φιλελεύθερες», «προοδευτικές» ή και «συντηρητικές» ή «αυταρχικές», επηρεασμένες από τον Διαφωτισμό, αλλά και ρεαλιστικά κινούμενες εντός του πολιτικού και ιστορικού πλαισίου της εποχής, των ισορροπιών και των ανταγωνισμών των Μεγάλων Δυνάμεων, της νέας πραγματικότητας και των κοινωνικών δυνάμεων εντός των κρατών. Σε αυτή την ευέλικτη, σύνθετη προσέγγιση, περίοπτη θέση έχει η προσπάθεια ορθότερης διαχείρισης της επιδίωξης εκ μέρους του της ανεξαρτησίας της Ελλάδος.

Παρά την προσήλωσή του στις αρχές της μοναρχικής εξουσίας, ο Καποδίστριας όχι μόνο δεν ήταν αντίπαλος του Συντάγματος και των δημοκρατικών θεσμών, αλλά οι πολιτικές παρεμβάσεις και τα κείμενά του του εμπεριέχουν συχνά στοιχεία συνταγματικότητας.

Είναι πάγια η θέση του ότι προϋπόθεση για την ομαλή εξουσία του μονάρχη είναι η χορήγηση, μετριοπαθούς Συντάγματος, όχι ως προϊόντος επανάστασης, αλλά άνωθεν, που θα εμπεριέχει τους θεμελιώδεις νόμους της Πολιτείας και θα καθορίζει τα δικαιώματα και τα καθήκοντα του μονάρχη και των υπηκόων του, ώστε να προστατεύονται από την τυραννία και την ανομία.

Οι σχετικές θέσεις του είναι πάντα ιδιαίτερα επεξεργασμένες, καθώς δίνει έμφαση στις συγκεκριμένες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες και συνήθειες, το ιστορικό επίπεδο και τις παραδόσεις κάθε χώρας. Για αυτό, ενώ υποστηρίζει και προτείνει Σύνταγμα για την Ισπανία το 1815, κατακρίνει το φιλελεύθερο- επαναστατικό Σύνταγμα του 1812, ως «αποκομμένο από την πραγματικότητα, ακατάλληλο για την Ισπανία που δεν αντιστοιχούσε στα ήθη και τις παραδόσεις του ισπανικού λαού, ταυτοχρόνως μη ρεαλιστικό ως προς τις προκλήσεις της διακυβέρνησης».

Ειδικότερα, εκτός από τον κεντρικό ρόλο του στην Ελβετία το 1813-14, της οποίας οργάνωσε την κρατική υπόσταση και τη διαρκή ουδετερότητα, ως απεσταλμένος του Τσάρου, υποστήριξε τη «Συνταγματική Χάρτα» του 1814 στη Γαλλία, το Σύνταγμα της Πολωνίας του 1815, ενώ προσπάθησε να προωθήσει Συντάγματα και στην Ισπανία, ήδη από την Παλινόρθωση το 1814, και σε ιταλικά κράτη, ιδίως μετά τις επαναστάσεις του 1820-21.

Το γραφείο και το κάθισμα του Ιωάννη Καποδίστρια όπως εκτίθενται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

Όμως κατά τον Καποδίστρια, η εισαγωγή φιλελεύθερων και συνταγματικών θεσμών από μόνη της δεν εγγυάται την κοινωνική ειρήνη και δεν μπορεί αυτόματα να αποκαταστήσει τον σεβασμό προς την κυβέρνηση. Η κυβέρνηση πρέπει να διασφαλίζει την ευημερία, τη βελτίωση της ζωής των υπηκόων της και την ικανοποίησή τους.

Ταυτοχρόνως, πέραν της πρόληψης των κρίσεων και των επαναστάσεων και την αποκατάσταση της τάξης ο Καποδίστριας εξέτασε με διεισδυτικό τρόπο τα ευρύτερα προβλήματα των χωρών που επίσης έπρεπε να αντιμετωπισθούν.
Ο Καποδίστριας τόνιζε πάντα στα κείμενά του τη σημασία των μελετημένων μεταρρυθμίσεων για επίτευξη προόδου και σταθερότητας. Αντιλαμβανόμενος όμως ότι τα αποτελέσματα ορισμένων μεταρρυθμίσεων θα εκδηλωθούν πλήρως σε μεγάλο χρονικό διάστημα, θεωρούσε ότι κύριο κριτήριο για τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας ορισμένων μέτρων είναι η μετριοπάθεια, η βιωσιμότητα, η προώθηση των βασικών στόχων και η ικανοποίηση όλων των μερών.

Ο Καποδίστριας, έδινε πάντα μεγάλη σημασία στην κοινή γνώμη και την ανάγκη σεβασμού της εκ μέρους της εξουσίας. Γνωρίζοντας ότι κάθε πολιτικό γεγονός προκαλεί μια ορισμένη απήχηση στη κοινωνία, που μπορεί να είναι καταλυτική για την επιτυχία ή αποτυχία ενός προτεινόμενου μέτρου, θεωρούσε σκόπιμη την πλήρη ενημέρωση της κοινής γνώμης για τις πράξεις και σχέδια της διοίκησης και επέμενε ότι η κυβέρνηση έπρεπε να εξηγεί τις πράξεις της στους υπηκόους της δημοσιεύοντας και σχολιάζοντας τα διάφορα μέτρα. Όπως έλεγε, ορισμένες πολιτικές πράξεις, ακόμη και οι πιο ορθές είναι καταδικασμένες σε αποτυχία, εάν έχει σχηματιστεί αρνητική κοινή γνώμη για αυτές, ενώ άλλες προτάσεις μπορούν να επιτύχουν, αν υποστηρίζονται από τον πληθυσμό.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται, σε κάποιο μέτρο, η ευνοϊκή στάση του σε διανοούμενους της εποχής του που θα μπορούσαν να προωθήσουν αποτελεσματικότερα κάποιες ιδέες ή σχέδια. Θεωρούσε το κομψό ύφος των έργων τους και τις ρητορικές τους ικανότητες σημαντικό μέσο πειθούς τόσο στο εσωτερικό, όσο και στη διπλωματική εργασία.

Τα ανωτέρω συνδέονται με την επανειλημμένη επίκλησή του στην κατανόηση και προσαρμογή στις κρατούσες συνθήκες, που δεν ταυτίζονται πάντα με τις προηγούμενες. Θεωρούσε ότι η κατάσταση στην Ευρώπη είχε αλλάξει μετά τη γαλλική επανάσταση και τους ναπολεόντειους πολέμους και οι διάφορες απολυταρχικές παλινορθώσεις, χωρίς λήψη υπόψη των νέων συνθηκών και υιοθέτηση κάποιων συνταγματικών πλαισίων, δεν θα είχαν επιτυχία και βιωσιμότητα, ούτε κοινωνική και οικονομική αποτελεσματικότητα για την πρόοδο των χωρών.

Έχοντας ισχυρή αίσθηση του ιστορικού χρόνου, ο Καποδίστριας πίστευε ότι τα πολιτικά γεγονότα και οι διαδικασίες έχουν ιστορικούς λόγους και καταβολές και είναι εξαιρετικά δύσκολο να αλλάξουν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Θεωρούσε ότι τα γεγονότα του παρόντος είναι το αποτέλεσμα των γεγονότων που προηγήθηκαν. Επομένως, για να κρίνουμε για ορισμένα γεγονότα, είναι απολύτως απαραίτητο να κατανοήσουμε τα προηγούμενα.

Η δημιουργία ενός «συστήματος συλλογικής ασφαλείας» και αρχικώς «ηθικής», και όχι κατασταλτικής αντίδρασης στις επαναστάσεις και τις κρίσεις, αναπτύχθηκε από τον Καποδίστρια ως ενδεχόμενη βάση για περαιτέρω ανάπτυξη και ενίσχυση των διεθνών σχέσεων, της ευρωπαϊκής ενοποίησης ή του διεθνούς δικαίου. Δεν είναι υπερβολικό να λεχθεί ότι η «ευρωπαϊκή ενότητα/συμμαχία», και το «σύστημα συλλογικής ασφάλειας» που πρότεινε μαζί με τον Τσάρο Αλέξανδρο Α’ υπήρξαν μεγάλη καμπή στην αντίληψη και εξέλιξη των διεθνών σχέσεων.

Ο Καποδίστριας τόνιζε ως διπλωματική προτεραιότητα στις διεθνείς κρίσεις τα ειρηνικά συλλογικά μέτρα, σημειώνοντας ότι καταστολή/ένοπλη επέμβαση μπορούσε να επιτραπεί μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όταν δεν υπήρχαν άλλες λύσεις. Επιπλέον, η συλλογικότητα των ενεργειών θα αποτελούσε εγγύηση ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν από μία ή περισσότερες Δυνάμεις για την ικανοποίηση ιδιοτελών συμφερόντων τους. Αυτές οι συλλογικές ενέργειες έπρεπε να πραγματοποιηθούν με βάση την «παγκόσμια ένωση/ συμμαχία» των ευρωπαϊκών δυνάμεων, η οποία, κατά την άποψη του Καποδίστρια, είχε πράγματι διαμορφωθεί ή ήταν υπό διαμόρφωση στην Ευρώπη μετά το 1815.

Η δολοφονία του Καποδίστρια (πίνακας του Διονύσιου Τσόκου)

Ο Καποδίστριας δεν υπήρξε μόνο έναν άνθρωπος που συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη της ρωσικής διπλωματίας, υπηρετώντας την από το 1809, αναδειχθείς αργότερα σε Κρατικό Σύμβουλο και προαχθείς σε συν-Υπουργό Εξωτερικών το 1815，αλλά ένας μοναδικός Έλληνας πατριώτης που προώθησε με κάθε τρόπο τα συμφέροντα και την ανεξαρτησία της Ελλάδας. Είτε προσπαθώντας να επηρεάσει τον Τσάρο και άλλους εκπροσώπους Δυνάμεων υπέρ της Ελλάδας, είτε παρέχοντας κάθε αρωγή στην ανάπτυξη των Ελλήνων (αρωγή μέσω της «Φιλομούσου Εταιρείας», αρωγή για σπουδές Ελλήνων φοιτητών, οικοδόμηση εκκλησιών, συγκέντρωση δωρεών για τις ανάγκες της επανάστασης κ.λπ.) είτε ως πρώτος κυβερνήτης της το 1827-1831.

Η μοίρα του Καποδίστρια, ενός ξεχωριστού ανθρώπου, ταυτόχρονα οραματιστή και ρεαλιστή, που συνδύαζε μοναδικά την ακεραιότητα, τις αρχές, την αρετή, την εμπειρία και τη μόρφωση, ήταν δραματική. Δεν βρήκε επαρκή κατανόηση, έστω και αν έφθασε στα ανώτατα αξιώματα, ούτε στη Ρωσία ούτε στην Ελλάδα, όπου πέθανε από χέρια δολοφόνων. Αποδείχθηκε υπερβολικά φιλελεύθερος για τον Ρώσο Τσάρο, ενώ ορισμένοι Έλληνες τον κατηγόρησαν για τάση προς αυταρχικές μεθόδους διακυβέρνησης.

Σήμερα, χιλιάδες δρόμοι, πλατείες, πανεπιστήμια, ιδρύματα, ινστιτούτα κλπ. σε όλη την Ελλάδα φέρουν το όνομά του. Επιπλέον, τριάντα χρόνια μετά τη δολοφονία του, αποφασίστηκε η οικοδόμηση μιας ελληνορθόδοξης εκκλησίας στην Αγία Πετρούπολη προς τιμή του και η χρηματοδότησή της έγινε με προσφορές από όλη τη Ρωσία το 1864. Κατά τη διάρκεια των εορτασμών για την 300ή επέτειο της Αγίας Πετρούπολης, έγιναν τα αποκαλυπτήρια ενός μνημείου για τον Ιωάννη Α. Καποδίστρια, τιμώντας το σπουδαίο έργο και προσφορά του.

————————————-

*O Διονύσιος Καλαμβρέζος είναι ο πρώην πρέσβυς της Ελλάδας στο Βέλγιο
**Το κείμενο αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο Ρώσοι ιστορικοί και διανοητές προσλαμβάνουν και ερμηνεύουν τον Καποδίστρια, ιδίως της περιόδου 1809-1822, όταν υπηρέτησε στη ρωσική διπλωματική υπηρεσία.

The post Ο Ι.Α.Καποδίστριας με τη ματιά Ρώσων διανοητών appeared first on .

Η Ελληνική Ιστορία είναι γεμάτη πρόσωπα που άφησαν τεράστια παρακαταθήκη στην παγκόσμια κληρονομιά. Και αν το ψάξεις, θα δεις ότι δεν υπάρχει κυριολεκτικά κανένας επιστημονικός, καλλιτεχνικός ή πολιτιστικός τομέας που να μην τον έχει «τερματίσει» κάποιος Έλληνας ή Ελληνίδα κάποτε. Ένας τέτοιος ήταν και ο Ιωάννης Καποδίστριας, του οποίου το διπλωματικό έργο, και ιδίως ο χειρισμός του για την ανεξαρτησία της Ελβετίας, διδάσκεται στα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Θα έλεγα ότι ο χειρισμός του για την ανεξαρτησία της χώρας του είναι εξίσου παροιμιώδης.

Όταν αποφασίζεις, λοιπόν, να αγγίξεις μια τέτοια μορφή και να ασχοληθείς με τη βιογραφία της, οφείλεις να μελετήσεις πολύ βαθιά το έργο της και την προσωπικότητά της. Και όταν το μετουσιώσεις σε δικό σου έργο, να ενσκύψεις πάνω του με τέτοιο τρόπο ώστε να αφήσεις την προσωπικότητα του ήρωά σου να κυριαρχήσει στο έργο και όχι να τον καταστήσεις προσωπικό σου ήρωα για να περάσεις τα δικά σου μηνύματα μέσω αυτού.

Ο κύριος Σμαραγδής παρουσιάζει έναν Καποδίστρια που τον υποδέχονται σαν Μεσσία, που του μιλάει μια… περίεργη Παναγία, παρουσιασμένη σε ένα άσπρο συννεφάκι σαν cartoon των Monty Pythons, να πιστεύει παρ’ όλα αυτά και στις μαντικές ικανότητες ενός ηλικιωμένου άντρα (!), να έχει έναν πρώην νέο μοναχό για δεξί του χέρι, ο οποίος το μόνο που κάνει είναι να του υπενθυμίζει, πάντα χαμογελαστός, ότι με τη βοήθεια του Θεού θα πάνε όλα καλά και ότι έχει το θείο χάρισμα, και τελικά να οδηγείται στον θάνατο ως πρόβατο επί σφαγή, πάλι σαν έναν άλλο Μεσσία: ότι ήξερε πως θα δολοφονηθεί και απλώς αποδέχθηκε τη μοίρα του και την «αποστολή» του.

Το τελευταίο δε, είναι ιδιαίτερα αντιφατικό σε σχέση με την πορεία του Καποδίστρια, όπως τη γνωρίζουμε μέσα από την Ιστορία. Δεν θα ήταν δυνατόν ποτέ ένας ηγέτης που έκανε τα πάντα για να δει τη χώρα του ελεύθερη και που αποδέχθηκε να γίνει κυβερνήτης της, αφήνοντας τη βολική θέση στην τσαρική αυλή, να δεχθεί έτσι απλά να θυσιαστεί πριν ολοκληρώσει το έργο του. Σαν απλός αναγνώστης της Ιστορίας, και όχι ιστορικός μελετητής, αμφιβάλλω πως ένας φιλόδοξος, αναγνωρίσιμος και ευπατρίδης πολιτικός επιθυμεί ο ίδιος να πεθάνει και να δώσει ένα ξαφνικό τέλος σε μια τόσο δημιουργική και επιτυχημένη διαδρομή, επιλέγοντας ένα μοιρολατρικό τέλος χωρίς καν να προσπαθήσει να βρει λύση στο πρόβλημα, όπως πάντα έκανε.

Επιπλέον, ο μεσσιανισμός που χαρακτηρίζει τον Καποδίστρια του κ. Σμαραγδή υποβιβάζει την αξιοσύνη του μεγάλου διπλωμάτη. Το να πιστεύουμε ότι λειτουργούσε ως θεόσταλτος μειώνει τις ίδιες του τις ικανότητες. Εδώ είναι ακριβώς που ο σκηνοθέτης αξιοποιεί τον ήρωά του για να περάσει τα δικά του πνευματικά πιστεύω. Χωρίς να αμφιβάλλω για την ενδεχόμενη πίστη του κυβερνήτη, δεν είναι σίγουρα αυτό που τον χαρακτηρίζει, όταν έχει βιογραφικό γεμάτο κατορθώματα επί τρεις δεκαετίες. Και, γενικώς, δεν είναι δυνατόν να φτιάχνεις ταινία για κάποιο πρόσωπο και να υποδηλώνεις ότι τον καθοδηγούσε ο Θεός και του μιλούσε η Παναγία, γι’ αυτό και τα κατάφερνε. Εκτός αν κάνεις ταινία για τον Άγιο Παΐσιο — αλλά αυτό είναι κάτι άλλο.

Με έναν τέτοιο τραυματισμένο ήρωα, η υπόλοιπη ταινία δεν θα μπορούσε να πατάει γερά στα πόδια της. Ο Μέττερνιχ, που στην πραγματικότητα ήταν νέος και όχι ηλικιωμένος, παρουσιάζεται ως ο Δρακουμέλ που θέλει να «φάει» τον Καποδίστρια, λες και δεν είχε άλλη έγνοια στη ζωή του, ενώ ήταν καγκελάριος μιας ολόκληρης υπερδύναμης. Έχει στήσει δε, και καθημερινές παρτίδες με έναν άγγλο διπλωμάτη και στήνουν πλεκτάνες κατά του έλληνα κυβερνήτη. Το τραπέζι πρέπει να έχει ανοίξει λακκούβα από την οργή του Αυστριακού, που ίσως έχει βάλει και τη Μάτζικα ντε Σπελ να ετοιμάσει κανένα ξόρκι κατά του Κερκυραίου πολιτικού.

Οι έλληνες οπλαρχηγοί, αντίπαλοι του Καποδίστρια στο Ναύπλιο, παρουσιάζονται σχεδόν γραφικοί — ειδικά ο Παύλος Κοντογιαννίδης στον ρόλο του Κουντουριώτη, που μου θύμισε τον μανιακό δολοφόνο Τζακ στους «Απαράδεκτους». Με τον ερχομό του κυβερνήτη στο Ναύπλιο έχει διαρκώς παρεάκι, στο μεταξύ, τον Κολοκοτρώνη (!), με έναν «μικρό», κατά τη γνώμη μου, ηθοποιό σε αυτόν τον ρόλο (αν θυμάται κανείς τον Δημήτρη Ιωακειμίδη ως Κολοκοτρώνη στον «Παπαφλέσσα», καταλαβαίνει τι εννοώ.) Άλλη μία λανθασμένη προσέγγιση απέναντι στην τεράστια φυσιογνωμία του Γέρου του Μοριά.
Τα σημαντικά διπλωματικά γεγονότα που αποτελούν τα παράσημα του κυβερνήτη, όπως η ελβετική ανεξαρτησία και η Συνθήκη του Λάιμπαχ, παρουσιάζονται ακροθιγώς και χωρίς τη σοβαρότητα της ιστορικής τους βαρύτητας, με χαρακτήρες που αγγίζουν μορφές παιδικής ταινίας και όχι σοβαρής δραματουργίας. Δεν υπάρχει καμία εμβάθυνση σε χαρακτήρες, παρά μόνο στον ίδιο τον Καποδίστρια, και αυτό με τον τρόπο που περιέγραψα, ενώ η υπόνοια ότι ο Μέττερνιχ και ο Μέισον, σε μια κρίση αυτογνωσίας, αναρωτιούνται αν κάνουν το καλό που «θα φάνε» τον Καποδίστρια και ποιος τελικά «θα μείνει» στην Ιστορία, δεν πείθει. Οι δε ερμηνείες… κατά τη γνώμη μου, διασώθηκαν μόνο από τον Τάσο Χαλκιά και τη Μαίρη Βιδάλη, στα λίγα δευτερόλεπτα που εμφανίστηκε ως Μαντώ Μαυρογένους. Ήταν η μόνη στιγμή που κάπως συγκινήθηκα.

Το έργο στέκεται αρκετά στη ρομαντική σχέση του Καποδίστρια με τον έρωτα της ζωής του, τη Ρωξάνδρα Στούρτζα — κατανοητό και ευκταίο — χωρίς όμως να μας πείθει για ποιο λόγο ο κυβερνήτης δεν προσπάθησε να την αποσπάσει από τον αντίζηλό του στην αρχή της ταινίας και γιατί δεν την πήρε ποτέ μαζί του στο Ναύπλιο στο τέλος. Στα συγκεκριμένα ενσταντανέ ο Καποδίστριας έλαμψε διά της σιωπής του, ίσως γιατί ο κ. Σμαραγδής θα έπρεπε να παρουσιάσει τον κυβερνήτη ως έναν ιδανικό αλλά ανάξιο εραστή ή ίσως γιατί θα ήταν πολύ επίγειο και αμαρτωλό για έναν τόσο θρησκόληπτο — υποτίθεται — άντρα.

Και φτάνουμε στην τελική σκηνή, όπου ο κυβερνήτης δολοφονείται. Και να μην έχεις ιδέα ότι ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε, η τελευταία σκηνή προετοιμάζει τα παιδάκια για το κακό: ο Ιωάννης περπατά αργά σαν πρόβατο στη σφαγή και, ξαφνικά, από το πουθενά, ως διά μαγείας, εμφανίζεται ένα τσούρμο μαυροντυμένες γυναίκες, σαν τον Χορό στο αρχαίο θέατρο, και τον ακολουθούν. Το ότι ο κυβερνήτης επρόκειτο να δολοφονηθεί «βρωμάει» από το λιμάνι μέχρι την Αριστοτέλους, όπου βρέθηκα για να δω την ταινία. Στοιχείο έκπληξης: υπό του μηδενός. Ακολουθούν οι τίτλοι τέλους, χωρίς ούτε μία ιστορική αναφορά στο τι δεν είδαμε και στο τι ακολούθησε για τη μοίρα της Ψωροκώσταινας, που τρώει τα καλύτερα παιδιά της.

Πραγματικά, αν ξαναδώ την ταινία, θα μπορούσα να γράψω άλλα τόσα — σίγουρα όχι θετικά. Και ζητώ συγγνώμη και λυπάμαι που είμαι τόσο καταγγελτικός απέναντι σε μια πατριωτική ταινία που περίμενα με ανυπομονησία, αλλά δεν μπορώ να κάνω αλλιώς, γιατί αγαπώ την Ιστορία του τόπου μου και, ως απόφοιτος Διεθνών Σχέσεων και Διπλωματίας, θαυμάζω απεριόριστα τον Ιωάννη Καποδίστρια. Προσφάτως κυκλοφόρησε ένα ντοκιμαντέρ παραγωγής Cosmote αφιερωμένο στον κυβερνήτη, με πρωταγωνιστή τον Σπύρο Σταμούλη. Το συνιστώ.

Επιστρέφοντας και κλείνοντας για την ταινία, θα έλεγα ότι, συν τοις άλλοις, το λάθος του κ. Σμαραγδή ήταν ότι έβαλε πολλά καρπούζια κάτω από την ίδια μασχάλη, προσπαθώντας, σε μια ιστορία διάρκειας δύο ωρών, να παρουσιάσει όλες τις πτυχές μιας κολοσσιαίας προσωπικότητας. Αυτό θα απαιτούσε τουλάχιστον μία μίνι σειρά και, μεταξύ μας, έναν πολύ ικανότερο σκηνοθέτη. Θα μπορούσε απλώς να περάσει έμμεσα τις επιτυχίες του πριν γίνει κυβερνήτης και να σταθεί στα κύρια κατορθώματά του για την πατρίδα μας, αφού έγινε κυβερνήτης: δηλαδή σε όλες τις ενέργειες που έκανε από το 1827 και μετά στη διπλωματική σκακιέρα, κερδίζοντας μια πολύ δύσκολη μάχη με αντιπάλους κυρίως την Αγγλία, αλλά και στην καταπληκτική του εσωτερική πολιτική, που έβαλε τον θεμέλιο λίθο στο νεοπαγές και υπερπροβληματικό ελληνικό κράτος.

Αλλά ΟΚ, αναγνωρίζω κάποια πράγματα από την προσπάθεια του κ. Σμαραγδή και σέβομαι την πρόθεσή του να δημιουργήσει ένα έργο για αυτή τη μεγάλη προσωπικότητα. Θέλω να πιστεύω ότι η συγκίνηση που θα προκάλεσε — έστω και με αυτόν τον τόσο επιτηδευμένο τρόπο — θα παρακινήσει κάποιους να διαβάσουν την αληθινή ιστορία του ήρωα και να μάθουν πως υπήρξε κάποτε ένας Έλλην πολιτικός που έκανε τόσα. Θετικά και τα μηνύματα για μια πολιτική αλτρουιστική, με γνώμονα το συμφέρον της πατρίδας και του λαού· αξίες από τις οποίες διαπνεόταν ο Καποδίστριας και τις οποίες ακολούθησε απερίσπαστος, σε εποχές που τα έχουμε ξεχάσει, με τους Μαυρογιαλούρους που έχουμε μπλέξει.
Θετική και η υπόνοια ότι πίσω από τη δολοφονία του κρύβονταν οι Άγγλοι, που, αν και δεν έχει επαληθευθεί ιστορικά, φαντάζει πιθανή, εξαιτίας των γεγονότων της περιόδου 1827–1831, ασχέτως αν μας γκρίνιαξαν επίσημα.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για μια ταινία που επουδενί μπορεί να σταθεί καλλιτεχνικά, αλλά αποτελεί μια προσπάθεια να πει κάτι — υπερβολικά μεν, καλοπροαίρετα δε — με διαχρονικά θετικά μηνύματα. Λένε ότι πολεμήθηκε για να μη βγει στις αίθουσες, κάτι που δεν καταλαβαίνω, αλλά ούτε και αποκλείω με όσα ζούμε. Αν δεν είναι διαφημιστικό τρικ, ίσως αυτό είναι το πιο ουσιώδες που πρέπει να κρατήσουμε. Οι αξίες και το τεράστιο έργο του κυβερνήτη ξεπερνούν σκηνοθετικές μπαγκέτες και στέλνουν διαχρονικά μηνύματα που πονούν ακόμη και σήμερα.

The post «Καποδίστριας: Ρηχή απόδοση σε μια φιλόδοξη και φιλότιμη προσπάθεια» από τον Άρη Μπόττα appeared first on .

Η επίσημη τελετή έναρξης της Κυπριακής Προεδρίας θα πραγματοποιηθεί στις 7 Ιανουαρίου στη Λευκωσία, με κοινή συνεδρίαση της κυπριακής κυβέρνησης και του Κολλεγίου των Επιτρόπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πρόκειται για τη δεύτερη φορά που η Κύπρος ασκεί την Προεδρία, μετά το 2012, οκτώ χρόνια αφότου εντάχθηκε στην ΕΕ το 2004. Παράλληλα, αποτελεί το τελευταίο σκέλος του τρίο Προεδριών που προηγήθηκαν με την Πολωνία και τη Δανία.

Όπως και προηγούμενες Προεδρίες, η Κυπριακή Προεδρία δηλώνει ότι θα λειτουργήσει ως «υπεύθυνος και έντιμος διαμεσολαβητής», επιδιώκοντας τη μετατροπή των προκλήσεων σε ευκαιρίες και τη σύνδεση της πολιτικής φιλοδοξίας με απτά αποτελέσματα.

Σε μήνυμά του την Κυριακή, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης τόνισε:

«Η Κύπρος αναλαμβάνει με υπερηφάνεια την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για έξι μήνες, η καρδιά της Ένωσής μας θα χτυπά από το νοτιοανατολικότερο άκρο της. Από το τελευταίο διχοτομημένο και ακόμη υπό κατοχή κράτος-μέλος.»

Η κυπριακή ιδιαιτερότητα και το άλυτο Κυπριακό

Από το 1974, η Κύπρος παραμένει διχοτομημένη μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και του βόρειου τμήματος, το οποίο αυτοανακηρύχθηκε το 1983 ως «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου», αναγνωριζόμενη μόνο από την Τουρκία. Παρά τη μακρόχρονη ειρηνευτική διαδικασία υπό τον ΟΗΕ και τη στήριξη της ΕΕ, το Κυπριακό παραμένει άλυτο.

Μεταξύ των έξι παραμέτρων που έχει θέσει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ για μια συνολική λύση περιλαμβάνεται και η κατανομή της εξουσίας, με εκ περιτροπής προεδρία σε αναλογία 2:1 και θετική ψήφο και από τις δύο κοινότητες σε κρίσιμα ζητήματα. Παρ’ όλα αυτά, το Κυπριακό δεν αναφέρεται ρητά στο πρόγραμμα της Κυπριακής Προεδρίας.

Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επανήλθε στο ευρωπαϊκό αφήγημα, σημειώνοντας:

«Η ιστορία της Ευρώπης είναι η ιστορία της ειρήνης απέναντι στη σύγκρουση, της ενότητας απέναντι στη διαίρεση, της ελευθερίας απέναντι στην καταπίεση. Στην Κύπρο, διχοτομημένη και υπό κατοχή για περισσότερο από μισό αιώνα, ζούμε με τον πόνο της διαίρεσης, αλλά γνωρίζουμε και τη δύναμη της ενότητας.»

Πέντε πυλώνες «ευρωπαϊκής αυτονομίας»

Το πρόγραμμα της Κυπριακής Προεδρίας στηρίζεται στην έννοια της ευρωπαϊκής αυτονομίας, η οποία αναπτύσσεται μέσα από πέντε αλληλένδετους πυλώνες:

1. Άμυνα, ασφάλεια και ετοιμότητα

2. Ανταγωνιστικότητα

3. «Ανοιχτή στον κόσμο» εξωτερική πολιτική

4. Αξίες που «δεν αφήνουν κανέναν πίσω»

5. Μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ (ΠΔΠ – MFF)

Όπως σημειώνεται στο πρόγραμμα:

«Η ευρωπαϊκή αυτονομία είναι πολυεπίπεδη και πολυσύνθετη – από την άμυνα και την ασφάλεια έως την ενέργεια, το εμπόριο, την πράσινη μετάβαση, την ψηφιακή καινοτομία και την κοινωνική συνοχή.»

Στον τομέα της άμυνας και ασφάλειας, η Κύπρος θα προωθήσει την εφαρμογή της Λευκής Βίβλου για το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Άμυνας και του Οδικού Χάρτη Ετοιμότητας 2030. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη ναυτική ασφάλεια, με αναφορά στις απειλές στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Κέρας της Αφρικής που επηρεάζουν τη Διώρυγα του Σουέζ.

Η ανθεκτικότητα στο νερό, ενόψει της κλιματικής αλλαγής, αναδεικνύεται σε κρίσιμο ζήτημα ασφάλειας, με στήριξη της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για το Νερό. Παράλληλα, η Προεδρία θα ασχοληθεί με τις απειλές κατά της δημοκρατίας, όπως η παραπληροφόρηση, η ξένη παρέμβαση και οι πιέσεις στην ελευθερία των ΜΜΕ, μέσω πρωτοβουλιών όπως το EU Democracy Package.

Εξωτερική πολιτική, διεύρυνση και Μεσόγειος

Στον πυλώνα «Ανοιχτή στον κόσμο», η Κυπριακή Προεδρία δηλώνει προσήλωση στη διεύρυνση της ΕΕ, με την Ουκρανία να αποτελεί «κεντρική προτεραιότητα». Την ίδια στιγμή, η Κύπρος παραμένει μία από τις πέντε χώρες της ΕΕ που δεν αναγνωρίζουν το Κόσοβο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο Νέο Σύμφωνο για τη Μεσόγειο, καθώς και στη διασύνδεσή του με τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC). Στο πλαίσιο της Μέσης Ανατολής, το πρόγραμμα αναφέρεται στη στήριξη του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα και στη συνέχιση της Κυπριακής Θαλάσσιας Ανθρωπιστικής Διόδου, που λειτούργησε το 2024.

Κοινωνική πολιτική, γεωργία και προϋπολογισμός

Στον πυλώνα των ευρωπαϊκών αξιών, προτεραιότητες αποτελούν η προσιτή στέγαση, η αντιμετώπιση της φτώχειας, η παιδική εγγύηση, η επισιτιστική ασφάλεια και η ψυχική υγεία, με έμφαση στους νέους.

Στον αγροτικό τομέα, η Προεδρία δεσμεύεται για πρόοδο στη νομοθεσία περί μεταφοράς ζώων, αν και η συνολική αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ευζωία των ζώων παραμένει περιορισμένη.

Τέλος, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις διαπραγματεύσεις για τον Πολυετή Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, με στόχο τη σημαντική πρόοδο στα επιμέρους νομοθετικά κείμενα.

Présidence chypriote de l’UE : « L’histoire de l’Europe est celle de la paix face au conflit »

Sous la devise « Une Union autonome – ouverte sur le monde », Chypre assurera la présidence du Conseil de l’Union européenne du 1er janvier au 30 juin 2026

Chypre prendra la relève de la présidence tournante du Conseil de l’Union européenne le 1er janvier 2026, succédant au Danemark, et exercera cette fonction jusqu’au 30 juin 2026. Durant ces six mois, la présidence chypriote pilotera les travaux du Conseil sous le slogan « Une Union autonome – ouverte sur le monde », avec pour mission de favoriser la coopération, le dialogue et le consensus entre les États membres.

La cérémonie officielle d’ouverture de la présidence se tiendra le 7 janvier à Nicosie, et comprendra une réunion conjointe du gouvernement chypriote et du Collège des commissaires de la Commission européenne. Il s’agira de la deuxième présidence de Chypre, après celle de 2012, huit ans après son adhésion à l’UE en 2004. Elle marque également la dernière présidence du trio formé par la Pologne, le Danemark et Chypre.

À l’instar des précédentes présidences du Conseil, la présidence chypriote affirme qu’elle agira en tant que « courtier honnête et responsable », afin de transformer les défis en opportunités et de faire coïncider ambition politique et résultats concrets.

Dans un message publié dimanche, le président de la République de Chypre, Níkos Christodoulídis, a souligné la portée symbolique de ce moment :

« Chypre assume avec fierté la présidence du Conseil de l’Union européenne. Pendant six mois, le cœur de notre Union battra depuis son extrémité sud-est. Depuis son dernier État membre divisé et toujours sous occupation. »

Une présidence marquée par la division persistante de l’île

Depuis 1974, Chypre est divisée entre la partie sud, la République de Chypre, et la partie nord, qui s’est autoproclamée en 1983 « République turque de Chypre du Nord », reconnue uniquement par la Turquie. Malgré un processus de paix conduit sous l’égide des Nations unies et le soutien de l’Union européenne, le conflit chypriote demeure sans solution.

Parmi les six paramètres définis par le Secrétaire général de l’ONU pour un règlement global figure le partage du pouvoir, incluant une présidence tournante selon un ratio 2:1 et un vote positif des deux communautés sur les questions fondamentales. Toutefois, la question chypriote ne figure pas explicitement dans le programme de la présidence.

Le président Christodoulídis a néanmoins inscrit cette présidence dans le récit européen plus large :

« L’histoire de l’Europe est celle de la paix face au conflit, de l’unité face à la division, de la liberté face à l’oppression. À Chypre, divisée et sous occupation depuis plus d’un demi-siècle, nous vivons avec la douleur de la division, mais nous connaissons aussi la force de l’unité. »

Cinq piliers pour une « autonomie européenne »

Le programme de la présidence chypriote repose sur la notion d’autonomie européenne, articulée autour de cinq piliers interdépendants :
la défense, la sécurité et la préparation ; la compétitivité ; une politique extérieure « ouverte sur le monde » ; des valeurs qui « ne laissent personne de côté » ; et le budget à long terme de l’UE (le cadre financier pluriannuel).

« L’autonomie européenne est à la fois graduelle et multidimensionnelle », souligne le programme, « allant de la sécurité et de la défense à l’énergie, au commerce, à la transition verte, à l’innovation numérique et à la cohésion sociale. »

En matière de défense et de sécurité, Chypre entend promouvoir la mise en œuvre rapide du Livre blanc sur l’avenir de la défense européenne et de la feuille de route “Readiness 2030”. La sécurité maritime constitue un autre axe majeur, notamment face aux menaces en mer Rouge et dans la Corne de l’Afrique, qui ont perturbé le trafic par le canal de Suez.

La résilience hydrique, dans un contexte de changement climatique et de risques accrus de sécheresse, est également identifiée comme un enjeu stratégique, à travers le soutien à la Stratégie européenne pour la résilience de l’eau. Par ailleurs, la présidence travaillera au renforcement de la résilience démocratique, face à la désinformation, aux ingérences étrangères et aux atteintes à la liberté des médias, en coordination avec la Commission et les États membres.

Ouverture au monde, élargissement et Méditerranée

Dans le pilier « Ouverte sur le monde », la présidence chypriote affirme son engagement en faveur de l’élargissement de l’Union européenne, sur une base de mérite, avec l’Ukraine comme priorité centrale. Chypre fait toutefois partie des cinq États membres qui ne reconnaissent pas le Kosovo comme État indépendant.

Le Nouveau Pacte pour la Méditerranée, adopté en novembre dernier, occupe une place importante dans le programme, de même que sa complémentarité avec le corridor économique Inde–Moyen-Orient–Europe (IMEC). Concernant le Moyen-Orient, la présidence réaffirme le soutien de l’UE à la mise en œuvre d’un plan de paix global pour Gaza et à la poursuite de l’acheminement de l’aide humanitaire, notamment via le corridor maritime chypriote, lancé en 2024.

Cohésion sociale, agriculture et budget européen

Sur le volet des valeurs européennes, la présidence mettra l’accent sur le logement abordable, la lutte contre la pauvreté, la garantie européenne pour l’enfance, la sécurité alimentaire et la santé mentale, avec une attention particulière portée aux jeunes.

Dans le domaine agricole, Chypre prévoit de faire avancer le règlement sur la protection des animaux durant le transport, même si la réforme plus large de la législation européenne sur le bien-être animal reste limitée.

Enfin, la présidence chypriote accorde une importance particulière aux négociations sur le cadre financier pluriannuel 2028-2034, avec l’objectif de faire progresser de manière significative les dossiers législatifs sectoriels correspondants.

The post Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ: «Η ιστορία της Ευρώπης είναι η ιστορία της ειρήνης απέναντι στη σύγκρουση» appeared first on .

Naître 2 fois: η νέα ταινία του Στέλιου Κούλογλου

Η προβολή ενός ντοκιμαντέρ μπορεί να αποτελέσει πολλά περισσότερα από μια κινηματογραφική εμπειρία. Μπορεί να γίνει αφορμή για μνήμη, στοχασμό και βαθιά ανθρώπινη συγκίνηση. Στο κείμενο που ακολουθεί, η Βούλα Καγιάσα μοιράζεται τη δική της ματιά και τα συναισθήματά της από την avant-première του ντοκιμαντέρ Naître 2 fois – Γεννημένος 2 φορές του Στέλιου Κούλογλου, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, παρουσία των συντελεστών και του ίδιου του πρωταγωνιστή.

Στις 8 Δεκεμβρίου είχα την τιμή και τη χαρά να βρεθώ ανάμεσα σε φίλους και θαυμαστές του Στέλιου Κούλογλου, στις Βρυξέλλες και στο ιστορικό Cinema Vendôme, για την avant-première του νέου του ντοκιμαντέρ, Naître 2 fois – Γεννημένος 2 φορές.

Η ιδέα γεννήθηκε πριν από τρία χρόνια, όταν ένα άρθρο για τον 94χρονο σήμερα Simon Gronowski τράβηξε την προσοχή του έμπειρου σκηνοθέτη. Ο Gronowski, κατά την περίοδο της πανδημίας, έπαιζε πιάνο στο ανοιχτό παράθυρο του σπιτιού του στις Βρυξέλλες, χαρίζοντας ανάσα αισιοδοξίας στους περαστικούς.

Η λαχτάρα του για ζωή ελεύθερη και άξια διεκδίκησης αποκτά ειδικό βάρος όταν γνωρίσει κανείς την αρχή της ιστορίας του: παιδί εβραϊκής οικογένειας, διέφυγε από το ναζιστικό τρένο που μετέφερε εκείνον και τη μητέρα του σε στρατόπεδο εξόντωσης χάρη στην απεγνωσμένη αλλά ηρωική κίνηση της μητέρας του, η οποία τον ώθησε να πηδήξει από το κινούμενο βαγόνι.

Ο τίτλος Naître 2 fois δεν είναι τυχαίος. Ο πρωταγωνιστής πορεύτηκε με την ακλόνητη πεποίθηση πως «η μητέρα μου δε με γέννησε για δεύτερη φορά για να ζήσω δυστυχισμένος· της οφείλω να είμαι χαρούμενος». Ο χρόνος και ο πόνος δεν τον εγκλώβισαν· τον διαμόρφωσαν δίνοντάς του τη δύναμη να αντισταθεί στην τραγική μοίρα.

Naître 2 fois: η νέα ταινία του Στέλιου Κούλογλου

Ο Στέλιος Κούλογλου δεν περιορίζεται στην κινηματογραφική αφήγηση της βαριάς ιστορίας ενός παιδιού που επέζησε του Ολοκαυτώματος, ούτε στην αναπαραγωγή των ήδη γνωστών ιστορικών στοιχείων της ναζιστικής περιόδου. Αντιθέτως, στρέφει το βλέμμα στην ενήλικη ταυτότητα του Gronowski, στη συγκρότηση της προσωπικότητάς του και στον τρόπο με τον οποίο διαμόρφωσε μια φιλοσοφία ζωής που υπερβαίνει το τραύμα.

Το ντοκιμαντέρ φωτίζει επίσης τη συγκλονιστική φιλία του με τον Koenraad Tinel, γιο ενός διαβόητου Βέλγου δωσίλογου, θέτοντας στο προσκήνιο τις αντιφατικές μνήμες που βαραίνουν και τους δύο άνδρες: ο ένας κουβαλώντας την οικογενειακή ενοχή, ο άλλος την απώλεια από την οικογενειακή τραγωδία. Μια φιλία όπου η προσωπική αλήθεια υπερβαίνει τους ρόλους θύτη και θύματος.

Αυτός ο σπουδαίος άνθρωπος, σύμβολο για τους Βέλγους, επέλεξε όχι μόνο να ανοίξει χώρο στην καρδιά του για να λυτρώσει από την ενοχή όσους κουβαλούσαν την κληρονομιά του ναζιστικού παρελθόντος, αλλά βρήκε τη δύναμη να συγχωρήσει και πρόσωπα συνδεδεμένα με τις σκοτεινές σελίδες εκείνης της εποχής.

Τα εξαιρετικά πλάνα, που εναλλάσσονται ανάμεσα στις γειτονιές των Βρυξελλών και σε ένα σχεδόν δυστοπικό τοπίο το οποίο ζωντανεύει μέσα από τα εμπνευσμένα σκίτσα του Koenraad Tinel, συνθέτουν εικόνες όπου το κάδρο μετατρέπεται σε αφήγηση από μόνο του. Την ευαίσθητη σκηνοθετική ματιά συνοδεύει άξια η πρωτότυπη μουσική του καταξιωμένου συνθέτη Παναγιώτη Καλαντζόπουλου.

Όλα αυτά δημιουργούν μια κινηματογραφική εμπειρία, η οποία δικαίως απέσπασε το θερμό χειροκρότημα όσων είχαμε την τύχη να την ζήσουμε, παρουσία του Gronowski και του σκηνοθέτη Στέλιου Κούλογλου.

Ακολούθησε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με το κοινό, από την οποία ο Στέλιος Κούλογλου ήθελε να πάρει ιδέες και feedback για την τελική κόπια της ταινίας του. Η βραδιά έκλεισε με τζαζ νότες στο πιάνο από τον ίδιο τον Gronowski, συνοδεία της μπάντας του.
Η διοργάνωση της προβολής έγινε από τον Paul Emile Dupret και το Buen Vivir.

«La vie est belle. Πρέπει να ζήσεις ευτυχισμένος.» 
Simon Gronowski

The post «Naître 2 fois»: μια βραδιά μνήμης, ζωής και συμφιλίωσης στις Βρυξέλλες appeared first on .

Άνοδος στον τουρισμό και στις πτήσεις

Όπως τόνισε η Tânia Cardoso Simões, διευθύντρια Μετασχηματισμού Αεροπορίας στη EUROCONTROL, στο Global Tourism Forum (GTF) που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 20–21 Οκτωβρίου, «το καλοκαίρι του 2025 σημειώθηκαν κατά μέσο όρο 35.000 πτήσεις την ημέρα στο ευρωπαϊκό δίκτυο — αριθμός αυξημένος κατά 1% σε σχέση με το 2019».

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της EUROCONTROL, ο ευρωπαϊκός εναέριος χώρος αναμένεται να φτάσει τα 11 εκατομμύρια πτήσεις μέχρι το τέλος του 2025, με πρόβλεψη για 11,4 εκατομμύρια το 2026 και 12,4 εκατομμύρια έως το 2031.

Ταυτόχρονα, τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι οι διανυκτερεύσεις σε τουριστικά καταλύματα της Ε.Ε. έφτασαν τα 1,279 δισ. το πρώτο εξάμηνο του 2025, σημειώνοντας άνοδο 2,3% σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2024. Οι αλλοδαποί ταξιδιώτες αντιστοιχούν σχεδόν στο μισό αυτών των διανυκτερεύσεων, με Μάλτα, Κύπρο και Κροατία να καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά.

Νέα εμπειρία αεροδρομίου

Για να αντεπεξέλθουν στην αυξανόμενη επιβατική κίνηση και την πίεση στο προσωπικό, τα αεροδρόμια χρειάζονται ριζικές αλλαγές.
Ο Paul Griffiths, διευθύνων σύμβουλος των Dubai Airports, πρότεινε την ενοποίηση των διαδικασιών «check-in, ελέγχου διαβατηρίων και ασφάλειας σε μια ενιαία, αδιάκοπη διαδικασία». Όπως σημείωσε, κάτι τέτοιο θα αύξανε τη χωρητικότητα των αεροδρομίων και θα βελτίωνε την αγοραστική συμπεριφορά των επιβατών:
«Αν ολοκληρώνεις τον έλεγχο σε λίγα λεπτά, είσαι πιο χαλαρός και πρόθυμος να ξοδέψεις», σχολίασε με χιούμορ.

Ο Griffiths τόνισε επίσης ότι πέρα από την υποδομή, η φιλοξενία παραμένει κρίσιμος παράγοντας:
«Αν το προσωπικό εκπαιδευτεί σωστά, μπορούμε να προσφέρουμε μια πραγματική εμπειρία φιλοξενίας. Πρέπει να επικοινωνούμε με τον κάθε ταξιδιώτη ατομικά και να του εμπνέουμε εμπιστοσύνη».

Βιώσιμα καύσιμα και νέες τεχνολογίες

Η μείωση των εκπομπών είναι κορυφαία προτεραιότητα. Τα Sustainable Aviation Fuels (SAF) μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές άνθρακα έως και 80%, σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Αερομεταφορών (IATA). Παράγονται από ανακυκλωμένα έλαια, λίπη, αστικά απόβλητα και μη βρώσιμες καλλιέργειες.

Ο Griffiths εξήγησε ότι «πρέπει να ενθαρρύνουμε την παραγωγή SAF. Στόχος μας είναι έως το 2032 τα βιώσιμα καύσιμα να αποτελούν σημαντικό μέρος της συνολικής κατανάλωσης».

Τον Ιούλιο του 2025, φορείς της αεροπορικής βιομηχανίας, προμηθευτές καυσίμων και μεταφορικές εταιρείες, μέσω της πρωτοβουλίας DESTINATION 2050, υπέγραψαν κοινό αίτημα για επιτάχυνση πολιτικών που θα μειώσουν το επενδυτικό ρίσκο, θα γεφυρώσουν το κόστος μεταξύ συμβατικών και βιώσιμων καυσίμων και θα δημιουργήσουν σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο για τη μαζική παραγωγή SAF.

Η Simões συμπλήρωσε ότι και άλλες τεχνολογίες, όπως η καύση υδρογόνου και οι ηλεκτρικές μπαταρίες, μπορούν να συμβάλουν σε πιο βιώσιμες πτήσεις. Η καύση υδρογόνου λειτουργεί παρόμοια με τα συμβατικά καύσιμα, αλλά εκπέμπει μόνο υδρατμούς. Ωστόσο, η αποθήκευσή του απαιτεί κρυογενικές δεξαμενές στους –253°C, γεγονός που θα επιβάλλει ριζικό επανασχεδιασμό των αεροσκαφών.

Παρά τις δυσκολίες, η Airbus έχει ήδη δημοσιοποιήσει σχέδια για ηλεκτρικό, υδρογονοκίνητο αεροσκάφος, με δοκιμαστική πτήση που πλέον αναμένεται προς τα τέλη της δεκαετίας (αντί του αρχικού στόχου για το 2035).

Παράλληλα, τα αεροδρόμια καλούνται να γίνουν πιο “πράσινα” και ενεργειακά αυτόνομα. Όπως ανέφερε ο Griffiths, «κάθε επιφάνεια των Dubai Airports θα καλυφθεί με ηλιακούς συλλέκτες», ώστε να παράγουν την ενέργεια που χρειάζονται για τη λειτουργία τους.

Τεχνητή νοημοσύνη και αυτοματοποίηση

Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) και η ψηφιακή αεροπορία αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες του μέλλοντος.
Ο Frederico Fernandes, CEO της WIZE, εξήγησε ότι στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η AI ήδη παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τις ομάδες που εργάζονται γύρω από ένα αεροσκάφος — από τον ανεφοδιασμό και τη συντήρηση μέχρι την επιβίβαση. Η τεχνολογία αυτή βοηθά το κέντρο επιχειρήσεων να συντονίζει άμεσα όλες τις διαδικασίες.

Η AI χρησιμοποιείται επίσης στη διαχείριση αποσκευών, μειώνοντας σημαντικά τις απώλειες το 2024, ενώ στο Λονδίνο Heathrow δοκιμάζεται σύστημα εναέριας κυκλοφορίας με τεχνητή νοημοσύνη, που υποστηρίζει, αλλά δεν αντικαθιστά τους ανθρώπινους ελεγκτές.

Όπως σημειώνει ο Fernandes, «πολλοί με ρωτούν αν η AI θα γίνει ποτέ πιλότος. Η απάντηση είναι απλή: απολύτως όχι». Η εταιρεία του, ωστόσο, είναι η πρώτη παγκοσμίως που προσφέρει εκπαίδευση πιλότων μέσω πλατφόρμας AI. «Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμπληρώνει τον άνθρωπο – όχι να παίρνει αποφάσεις στη θέση του», πρόσθεσε.

Ένας νέος ουρανός

Για την Τάνια Καρντόζο Σιμόες, το μέλλον της ευρωπαϊκής αεροπορίας είναι αισιόδοξο:
«Οραματίζομαι έναν ουρανό όπου τα αεροσκάφη πετούν αθόρυβα, με καθαρή ενέργεια· αεροδρόμια που παράγουν περισσότερη ενέργεια απ’ όση καταναλώνουν· και πτήσεις που δεν σπαταλούν ούτε καύσιμο, ούτε χρόνο».

L’avenir de l’aviation européenne : carburants durables, innovation et aéroports intelligents

Le secteur aérien européen est en pleine transformation. Chaque jour, des centaines de vols traversent un espace aérien plus dense que jamais, tandis que la transition vers des pratiques durables et numériques devient impérative.

Croissance du tourisme et du trafic aérien

Selon Tânia Cardoso Simões, directrice de la Transformation de l’Aviation chez EUROCONTROL, «l’été 2025 a enregistré en moyenne 35 000 vols par jour à travers le réseau européen, soit 1 % de plus qu’en 2019». D’ici la fin de 2025, 11 millions de vols sont attendus, et 12,4 millions d’ici 2031.

D’après Eurostat, les nuits passées dans les hébergements touristiques de l’UE ont atteint 1,279 milliard au premier semestre 2025, soit une hausse de 2,3 % par rapport à l’année précédente. Les visiteurs étrangers représentent près de la moitié de ces nuitées, principalement à Malte, Chypre et en Croatie.

Vers une expérience aéroportuaire fluide

Face à la hausse du trafic, les aéroports doivent repenser leurs opérations.
Pour Paul Griffiths, PDG de Dubai Airports, l’avenir réside dans «l’intégration de l’enregistrement, du contrôle et de la sécurité en un seul processus fluide». Une telle approche, explique-t-il, permettrait non seulement d’augmenter la capacité des aéroports, mais aussi d’améliorer l’expérience et la consommation des passagers : «Si vous passez les contrôles en quelques minutes, vous êtes plus détendu et plus enclin à dépenser.»

Il souligne également l’importance de l’hospitalité humaine : «Avec une bonne formation, nous pouvons offrir une véritable expérience d’accueil. Il faut communiquer avec les voyageurs individuellement et les rassurer.»

Carburants durables et technologies vertes

La réduction des émissions reste une priorité absolue. Les carburants d’aviation durables (SAF), selon l’IATA, peuvent réduire les émissions de CO₂ jusqu’à 80 %. Produits à partir d’huiles usagées, de déchets organiques et de cultures non alimentaires, ils représentent une voie essentielle vers la neutralité carbone.

Griffiths précise : «Nous devons encourager la production. L’objectif est qu’en 2032, le SAF couvre une part significative de la consommation aérienne.»

En juillet 2025, les partenaires de l’initiative DESTINATION 2050, accompagnés de fournisseurs de carburant et d’opérateurs cargo, ont appelé à des mesures politiques accélérées pour réduire le risque d’investissement et combler l’écart de coût entre les carburants classiques et durables.

Simões a également évoqué l’usage du carburant à hydrogène et des batteries électriques. L’hydrogène, qui ne rejette que de la vapeur d’eau, nécessite toutefois des réservoirs cryogéniques à –253 °C, ce qui impose un nouveau design pour les avions.

Malgré ces défis, Airbus a déjà dévoilé ses plans pour un avion électrique et à hydrogène, dont le vol inaugural est désormais prévu plus tard dans la décennie. Parallèlement, les aéroports doivent devenir autonomes en énergie : «Chaque surface des Dubai Airports sera recouverte de panneaux solaires», a indiqué Griffiths.

Intelligence artificielle et automatisation

L’intelligence artificielle (IA) joue déjà un rôle clé dans la gestion aérienne moderne.
Selon Frederico Fernandes, PDG de WIZE, l’IA est utilisée aux Émirats arabes unis pour surveiller en temps réel les équipes au sol : ravitaillement, maintenance, sécurité, embarquement. Elle aide ainsi les centres d’opérations à tout coordonner efficacement.

L’IA a aussi permis de réduire les pertes de bagages en 2024, et un système de contrôle aérien assisté par IA est actuellement testé à Londres-Heathrow. Fernandes précise : «L’IA ne remplacera jamais les pilotes. Elle sera leur meilleur copilote.» Son entreprise est d’ailleurs la première au monde à proposer une formation de pilotes sur plateforme IA.

Un ciel plus propre et silencieux

Pour Tânia Cardoso Simões, l’avenir s’annonce prometteur :
«Un ciel où les avions volent silencieusement, propulsés par une énergie propre ; des aéroports produisant plus d’énergie qu’ils n’en consomment ; et des vols qui ne gaspillent ni carburant ni temps.»

The post Το μέλλον της ευρωπαϊκής αεροπορίας: βιώσιμα καύσιμα, καινοτομία και “έξυπνα” αεροδρόμια appeared first on .

Από τη μαγεία στην «καρικατούρα»

Παρότι πολλά καταστήματα συνεχίζουν να εκμεταλλεύονται εμπορικά τη γιορτή, το αποτέλεσμα δείχνει συχνά φτηνό, με κυριαρχία του πλαστικού και αισθητική μαζικής παραγωγής. «Το Halloween έχει γίνει πιο “κακέκτυπο”, πιο πρόχειρο», σχολιάζει ο φιλόσοφος Damien Le Guay, συγγραφέας του Η κρυφή πλευρά του Halloween, στο France Culture. Εξηγεί ότι, σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες όπου τηρείται μια πιο θεατρική και οικογενειακή παράδοση, στην Ευρώπη —και ιδίως στη Γαλλία και το Βέλγιο— η γιορτή πήρε πιο «gore» και «trash» χαρακτήρα, που δεν ταιριάζει στις τοπικές συνήθειες και προκαλεί αμηχανία.

Μια γιορτή χωρίς φως προβολέων

Τις δεκαετίες του 1990 και του 2000, η τηλεόραση έπαιζε καθοριστικό ρόλο στην εξάπλωση του Halloween. Ειδικά επεισόδια, θεματικά προγράμματα και αφιερώματα υπήρχαν σε όλα τα μεγάλα κανάλια. Σήμερα, η εικόνα είναι τελείως διαφορετική: στο βραδινό πρόγραμμα της 31ης Οκτωβρίου, οι μεγάλες τηλεοπτικές αλυσίδες προβάλλουν σειρές και shows άσχετα με τη γιορτή. Η τηλεοπτική κάλυψη —και κατ’ επέκταση το κοινό ενδιαφέρον— έχει εξασθενήσει.

Παράλληλα, η κοινωνική στάση απέναντι στην κατανάλωση έχει αλλάξει. Παλαιότερα αγοράζαμε μαζικά γλυκά, στολές, διακοσμητικά· σήμερα, πολλοί βλέπουν στο Halloween ένα σύμβολο υπερκατανάλωσης. Σε εποχές πίεσης του εισοδήματος, οι αγορές για μια «δευτερεύουσα» γιορτή περνούν στο περιθώριο.

Το πνεύμα των Χριστουγέννων καταφθάνει πρόωρα

Ένας ακόμη λόγος για την υποχώρηση του Halloween είναι η πρώιμη «εισβολή» των Χριστουγέννων. Από τα μέσα Οκτωβρίου, πολλά καταστήματα γεμίζουν ήδη με μπάλες, γιρλάντες και advent-calendar. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η ατμόσφαιρα του Halloween δεν προλαβαίνει καν να δημιουργηθεί. Ο Σεπτέμβριος σηματοδοτεί τη μετάβαση από το καλοκαίρι στο φθινόπωρο, με καιρό ακόμα γλυκό και εκδηλώσεις σε εξωτερικούς χώρους, ενώ η περίοδος των εορτών αρχίζει ολοένα νωρίτερα. Έτσι, το Halloween μένει «παγιδευμένο» ανάμεσα στη νοσταλγία του καλοκαιριού και τον πρόωρο ενθουσιασμό των Χριστουγέννων.

Αναγέννηση μέσα από νέες μορφές

Παρόλα αυτά, η γιορτή δεν έχει πεθάνει. Αντίθετα, μεταμορφώνεται. Σε διάφορα μέρη του Βελγίου, ξεπηδούν πρωτοβουλίες που επαναπροσδιορίζουν το Halloween με πιο δημιουργικό και ήπιο χαρακτήρα. Στο Κάστρο του Γκραν Μπιγκάρ, το φεστιβάλ «Pumpkimania» εστιάζει στη μαγεία της κολοκύθας και όχι στο αίμα και τον τρόμο. Στις Βρυξέλλες, το food court Wolf διοργανώνει εργαστήρια ζωγραφικής σε κολοκύθες και κατασκευής φαναριών για παιδιά, δίνοντας στη γιορτή έναν πιο ζεστό, οικογενειακό τόνο. Παράλληλα, τα «μονοπάτια φωτός» κερδίζουν ολοένα και περισσότερο κοινό, με θεματικές που συνδυάζουν τη φαντασία και τη φύση.

Οι μάρκες, από την πλευρά τους, στρέφονται πλέον προς μια «φθινοπωρινή» αισθητική: ζεστές αποχρώσεις, αρωματικά κεριά, ροφήματα με κανέλα και κολοκύθα. Το Halloween, έτσι, γλιστρά ήρεμα προς μια πιο «feel good» εκδοχή — λιγότερο μακάβρια, περισσότερο ατμοσφαιρική. Ίσως τελικά να μη χάνει το νόημά του, αλλά να το βρίσκει ξανά, μέσα από νέους τρόπους έκφρασης που ταιριάζουν καλύτερα στην εποχή μας.

The post Halloween: μια γιορτή που αλλάζει μορφή appeared first on .

Η αρχή του τέλους για την τηλεοπτική «υπερκατανάλωση»;

Οι πλατφόρμες streaming μετέβαλαν ριζικά τη σχέση μας με τις σειρές: απεριόριστη πρόσβαση, ατελείωτα επεισόδια, δυνατότητα για πλήρη αυτονομία στην παρακολούθηση. Όμως τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται μια όλο και πιο έντονη τάση κατάτμησης των σεζόν, με διαστήματα αναμονής ανάμεσα σε μέρη, που συχνά διαρκούν εβδομάδες ή και μήνες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η σεζόν 5 του Stranger Things: η τελευταία πράξη του τηλεοπτικού γίγαντα θα κυκλοφορήσει σε τρεις φάσεις — τέσσερα επεισόδια στις 27 Νοεμβρίου, τρία στις 26 Δεκεμβρίου και το φινάλε την Πρωτοχρονιά του 2026. Μια πρακτική που απέχει πολύ από το «όλα με τη μία» που έκανε το Netflix παγκόσμια επιτυχία. Και το Stranger Things δεν είναι η εξαίρεση: Ozark, You, The Crown, La Chronique des Bridgerton, Emily in Paris, ακόμα και το νέο Squid Game, ακολουθούν την ίδια τακτική.

Οικονομική στρατηγική με τίμημα την εμπειρία

Πίσω από αυτή τη στροφή δεν βρίσκεται η καλλιτεχνική φιλοδοξία, αλλά ξεκάθαρα οικονομικά κίνητρα: η κατακερματισμένη κυκλοφορία επιμηκύνει τη διάρκεια ενδιαφέροντος, περιορίζει τις ακυρώσεις συνδρομών και κατανεμεί τους πόρους παραγωγής.

Η μείωση των επεισοδίων (συνήθως 6-8 ανά σεζόν, ενώ παλιότερα φτάναμε τα 13 ή και 24 στις σειρές των μεγάλων καναλιών) επιτρέπει εξοικονόμηση σε γυρίσματα, αμοιβές, μοντάζ, εφέ. Σημαντικό παράδειγμα: η 4η σεζόν του Stranger Things κόστισε περίπου 30 εκατ. δολάρια ανά επεισόδιο, με συνολικό κόστος 270 εκατομμύρια — ένας τεράστιος επενδυτικός κίνδυνος, που ανάγκασε το Netflix να «σπάσει» την προβολή για να διατηρήσει τις συνδρομές.

Ωστόσο, η τακτική δεν αποδίδει πάντα: η πανάκριβη παραγωγή The Acolyte της Disney+, παρά τα 211 εκατομμύρια ευρώ budget, δεν διατήρησε το ενδιαφέρον των θεατών, με καθημερινά μειωμένα νούμερα και χλιαρές κριτικές. Στην περίπτωση αυτή, η εβδομαδιαία προβολή λειτούργησε αντίστροφα.

Υπομονή, απογοήτευση και τηλεοπτικό… «κενό»

Η νέα πραγματικότητα προκαλεί μεγάλη απογοήτευση στο κοινό. Το binge-watching επέτρεπε προσωπικό ρυθμό και άμεση ικανοποίηση. Σήμερα, με μικρές σεζόν, μεταβλητά επεισόδια (ορισμένα κάτω από 30 λεπτά) και διακοπτόμενη ροή, οι θεατές μένουν συχνά με την αίσθηση ότι «δεν χόρτασαν».

Αυτό το «κόψιμο στη μέση» γεννά ένα αίσθημα κενού και διακόπτει τη συναισθηματική σύνδεση με την αφήγηση. Από την άλλη, τα πιο σύντομα επεισόδια μπορεί να ενισχύσουν την ένταση και να εξαναγκάσουν τους σεναριογράφους να εστιάσουν στον πυρήνα της ιστορίας — ιδίως σε σειρές δράσης ή αγωνίας.

Η ανάγκη για ισορροπία

Η κατάτμηση των σεζόν, η μείωση της διάρκειας και η ανακύκλωση του εβδομαδιαίου μοντέλου δεν είναι παρά συμπτώματα της μετάβασης του streaming σε φάση ωρίμανσης. Οι πλατφόρμες πασχίζουν να ισορροπήσουν ανάμεσα σε οικονομική βιωσιμότητα και ικανοποίηση των συνδρομητών. Όμως το νήμα είναι λεπτό.

Για γιγάντια brand όπως το Stranger Things, η στρατηγική αποδίδει. Για τις υπόλοιπες σειρές όμως, ο κορεσμένος ανταγωνισμός και η μειούμενη ανοχή του κοινού δημιουργούν μια επισφαλή κατάσταση.

Το περιεχόμενο παραμένει βασιλιάς

Αν κάτι θα καθορίσει το μέλλον της τηλεοπτικής κατανάλωσης, δεν είναι οι μορφές διανομής, αλλά η ποιότητα του περιεχομένου. Η σταθερότητα της συνδρομητικής βάσης δεν θα κερδηθεί με κόλπα τακτικής, αλλά με πρωτοτυπία, καλή γραφή και αξιόλογες ερμηνείες. Αν οι πλατφόρμες το ξεχάσουν, το κοινό δεν θα αργήσει να τις εγκαταλείψει — αυτή τη φορά, για τα καλά.

Στην Αθήνα, όπου η ραγδαία ανάπτυξη του streaming έχει εξαλείψει σε μεγάλο βαθμό τα παραδοσιακά τηλεοπτικά ραντεβού, η στροφή σε εβδομαδιαία προβολή φαντάζει σχεδόν «παράλογη» για ένα κοινό που έχει μάθει να έχει τα πάντα «εδώ και τώρα». Αρκεί όμως μία καλή σειρά για να συγχωρεθεί κάθε καθυστέρηση. Κι αυτό είναι ίσως το μόνο πράγμα που δεν άλλαξε ποτέ.

The post Πλατφόρμες ροής: έρχεται το τέλος του binge-watching; appeared first on .

«Ήταν ένα δύσκολο έργο. Θέλει πολλή σκέψη, πολλή πειθαρχία, αλληλεπίδραση των ηθοποιών επί σκηνής, εγρήγορση»

Με μεγάλη επιτυχία και διθυραμβικά σχόλια ολοκληρώθηκαν οι τέσσερις παραστάσεις του έργου Έρωτος Έργα Έωλα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, που παρουσίασε η ελληνόφωνη θεατρική ομάδα ΘΕΣΠΙΣ στις 22, 23, 24 και 25 Μαΐου 2025 στο θέατρο Comédie Royale Claude Volter στις Βρυξέλλες. Η πολυαναμενόμενη αυτή παραγωγή ξεχώρισε τόσο για την καλλιτεχνική της ποιότητα όσο και για τον έντονα συμβολικό της χαρακτήρα, καθώς συνέπεσε με τον εορτασμό των 40 χρόνων θεατρικής διαδρομής του θιασάρχη, σκηνοθέτη και μεταφραστή Αριστείδη Λαυρέντζου, ο οποίος και τιμήθηκε επί σκηνής από την Ελληνική Κοινότητα Βρυξελλών.

Η παρουσία της θεατρικής ομάδας ΘΕΣΠΙΣ στα πολιτιστικά δρώμενα της ελληνικής κοινότητας στις Βρυξέλλες αποτελεί μία σταθερή και πολύτιμη πολιτιστική συμβολή. Σε μία πόλη όπου η ελληνική διασπορά διατηρεί ζωντανή την πολιτιστική της ταυτότητα, το ελληνόφωνο θέατρο λειτουργεί ως γέφυρα με τη γλώσσα, την παράδοση και τη δημιουργική έκφραση. Οι παραστάσεις του ΘΕΣΠΙ, όπως η πρόσφατη με το έργο Έρωτος Έργα Έωλα του Σαίξπηρ, σε σκηνοθεσία, μετάφραση και υπέρτιτλους (αγγλικά και γαλλικά) του Αριστείδη Λαυρέντζου, ενισχύουν την καλλιτεχνική ζωή της κοινότητας και δημιουργούν ευκαιρίες για συμμετοχή, έκφραση και συνεύρεση. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε στο πρόσωπο του Αριστείδη Λαυρέντζου, τη δουλειά αυτών των συμπολιτών μας που, αν και βρίσκονται δεκαετίες μακριά από την Ελλάδα, διατηρούν τον ελληνικό λόγο και την καλλιτεχνική φλόγα ζωντανή.

«Η συμβολή του Αριστείδη Λαυρέντζου είναι τεράστια σε όλα τα πεδία ενασχόλησής του με την θεατρική τέχνη. Το σίγουρο είναι ότι κατανοεί βαθιά την ανθρώπινη φύση»

Σκηνοθεσία με βάθος και οργάνωση σε επαγγελματικό επίπεδο

Το έργο Love’s Labour’s Lost του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ αποτελεί πρόκληση ακόμη και για επαγγελματικές σκηνές, πόσο μάλλον για μία ερασιτεχνική ομάδα. Στο δια χειρός Αριστείδη Λαυρέντζου, Έρωτος Έργα Έωλα, ο σκηνοθέτης βασίστηκε σε δική του πρωτότυπη μετάφραση και κατάφερε να δημιουργήσει ένα σκηνικό σύμπαν γεμάτο ρυθμό, χιούμορ και συγκίνηση. Με υπομονή και καθοδήγηση, συντόνισε μία πολυμελή ομάδα 18 ερασιτεχνών ηθοποιών, ανθρώπων που συνδυάζουν την καλλιτεχνική τους αγάπη με τις απαιτήσεις της καθημερινής ζωής. Το αποτέλεσμα; Μια παράσταση που ξεπέρασε κάθε προσδοκία και απέδειξε πως το πάθος και η συλλογικότητα μπορούν να σταθούν ισάξια δίπλα στην επαγγελματική παραγωγή.

Υπέρτιτλοι: γέφυρα με το πολυπολιτισμικό κοινό των Βρυξελλών

Η επιλογή να ενσωματωθούν υπέρτιτλοι, από τον πρωτοπόρο σε αυτόν τον τομέα, Αριστείδη Λαυρέντζο, καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης, στα αγγλικά και τα γαλλικά, αποτέλεσε μία εξαιρετική στρατηγική που άνοιξε την παράσταση σε ευρύτερο κοινό. Σε μία πόλη όπως οι Βρυξέλλες, με πολλαπλές γλώσσες και κουλτούρες, η ανάγκη για προσβασιμότητα είναι κρίσιμη. Η απαιτητική αυτή εργασία, που απαιτεί ακρίβεια, συγχρονισμό και κατανόηση του θεατρικού λόγου, επιτελέστηκε με εξαιρετικό επαγγελματισμό. Έτσι, η ελληνόφωνη παράσταση που απολαύσαμε από τον ΘΕΣΠΙ δεν λειτούργησε μόνο στα στενά όρια της ελληνικής κοινότητας, αλλά έφτασε και σε φιλότεχνους θεατές άλλων γλωσσών, ενισχύοντας τη διαπολιτισμική επικοινωνία και το διεθνές προφίλ της ομάδας.

«Εξαιρετικές ερμηνείες από όλους τους ηθοποιούς, ειδικά εάν αναλογιστούμε τον έμμετρο λόγο και το μέγεθος του έργου. Υπέροχα κοστούμια και σκηνικά.H σκηνοθεσία και η μετάφραση αποτελούν ένα εντυπωσιακό εγχείρημα, με εξαιρετική απόδοση του κειμένου»

Κοστούμια που υποστήριξαν τον δραματουργικό σχεδιασμό
Τα κοστούμια της παράστασης ξεχώρισαν για την αισθητική τους αρτιότητα και την εφευρετικότητα με την οποία υπηρέτησαν το όραμα της σκηνοθεσίας. Σε μια παράσταση που βασίστηκε σε ένα από τα πιο σύνθετα και «λεκτικά πυκνά» έργα του Σαίξπηρ, η οπτική ταυτότητα έπαιξε καταλυτικό ρόλο. Οι επιλογές ένδυσης ενίσχυσαν τη ρομαντική, ποιητική και χιουμοριστική ατμόσφαιρα, επιτρέποντας στους θεατές να μεταφερθούν σε μια άλλη εποχή, χωρίς να χάνεται η σύνδεση με το σήμερα. Η φροντίδα στη λεπτομέρεια ανέδειξε τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίστηκε κάθε στοιχείο της παράστασης.

Ένα διαγενεαλογικό εγχείρημα με ουσία και βάθος
Η παράσταση αποτέλεσε ένα εντυπωσιακό παράδειγμα διαγενεαλογικής καλλιτεχνικής συνεργασίας. Ηθοποιοί διαφορετικών ηλικιών συνυπήρξαν δημιουργικά, φέρνοντας στη σκηνή διαφορετικά βιώματα και ενέργειες. Αυτός ο διάλογος των γενεών εμπλούτισε τη συνολική εμπειρία, αναδεικνύοντας τη δύναμη του θεάτρου να ενώνει ανθρώπους. Πίσω από αυτήν την επιτυχία κρύβονται χρόνια προσωπικής δέσμευσης και θυσίας από μέλη της ελληνικής κοινότητας που στηρίζουν το θέατρο στις Βρυξέλλες αδιάκοπα. Το Love’s Labour’s Lost δεν ήταν απλώς μια ακόμα παράσταση, αλλά μια ζωντανή απόδειξη πως η ελληνική γλώσσα, η τέχνη και η κοινότητα μπορούν να ανθίσουν ακόμη και μακριά από την πατρίδα.

«Συγχαρητήρια από καρδιάς στους υπέροχους ηθοποιούς και στον ευρηματικό σκηνοθέτη Αριστείδη Λαυρέντζο για την ποιητική, ευαίσθητη και βαθιά ανθρώπινη παράσταση Έρωτα έργα έωλα. Μια παράσταση σαν ψίθυρος ψυχής, που ταξίδεψε το κοινό σε εύθραυστες αλλά αληθινές πτυχές του έρωτα με χιούμορ και ειλικρίνεια»

Στο τέλος της πρεμιέρας του θεατρικού έργου Έρωτος Έργα Έωλα, παρουσία του επικεφαλής της Μόνιμης Αντιπροσωπείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρέσβη κ. Ιωάννη Βράιλα, του Προξένου κ. Βελισσαρούλη και του εκτελούντα χρέη διευθυντή του θεάτρου Comédie Royale Claude Volter και διακεκριμένο Βέλγο ηθοποιό κύριο Bernard d’Oultremont μια ξεχωριστή συγκινητική στιγμή επισφράγισε την ήδη φορτισμένη θεατρική βραδιά: ο εορτασμός των 40 χρόνων θεατρικής πορείας του Αριστείδη Λαυρέντζου και η τιμητική βράβευσή του από την Ελληνική Κοινότητα Βρυξελλών. Από την πρώτη του σκηνική εμφάνιση στις 20 Ιουνίου 1985 με την ομάδα του Θεατρικού Εργαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, έως την ίδρυση του ΘΕΣΠΙ το 2002, ο Αριστείδης Λαυρέντζος έχει υπηρετήσει με πάθος, αφοσίωση και σπάνιο ήθος το ελληνόφωνο θέατρο της διασποράς. Σκηνοθέτης με έντονη θεατρική ματιά, πολυτάλαντος μεταφραστής και συγγραφέας, συνέβαλε με ανιδιοτελή αγάπη στην καλλιέργεια της ελληνικής γλώσσας και κουλτούρας μέσα από το σανίδι. Η απονομή της τιμητικής πλακέτας από τον πρόεδρο της Κοινότητας, κ. Φίλιππο Κοτσαρίδη, αναγνώρισε την ανεκτίμητη προσφορά του όχι μόνο ως καλλιτέχνη αλλά και ως εμπνευστή συλλογικής δημιουργίας. Σε μια εποχή που οι αξίες δοκιμάζονται, η σταθερή παρουσία του Αριστείδη στο θεατρικό γίγνεσθαι των Βρυξελλών αποτελεί παράδειγμα ελπίδας, επιμονής και δημιουργίας.

 Ευχαριστούμε την θεατρική ομάδα του ΘΕΣΠΙ για τις φωτογραφίες που μοιράστηκε μαζί μας, με τα χαρακτηριστικά επί σκηνής και παρασκηνιακά στιγμιότυπα, καθώς και τους φίλους από το κοινό οι οποίοι μοιράστηκαν τα θετικά τους σχόλια για την παράσταση που απολαύσαμε.

The post Συγκίνηση, χειροκρότημα και θετική θεατρική ενέργεια με την αυλαία του «Έρωτος Έργα Έωλα» appeared first on .